Warmtepomp op bestaande radiatoren: wanneer het werkt en wat je aanpast

Werkt een warmtepomp zonder vloerverwarming?

Ja. Een lucht-waterwarmtepomp sluit aan op hetzelfde leidingnet en dezelfde radiatoren als je ketel. Het verschil zit in de temperatuur van het water. Een oude ketel voedde de radiatoren met water van 60 tot 80 °C, een warmtepomp werkt het zuinigst met lauw water.

Lauw water in plaats van heet water

Verwarming op lage temperatuur betekent dat het water in de chauffage 35 tot 55 °C warm is. Vloerverwarming werkt met hooguit 35 °C en ventiloconvectoren met hooguit 45 °C. Grote platenradiatoren, convectoren in een vloergoot en wandconvectoren kunnen tot 55 °C gaan. Dat geldt ook voor oude, grote radiatoren in een woning die intussen grondig geïsoleerd is. Ze zijn dan vaak te groot voor wat de kamer nog nodig heeft.

Vloerverwarming is dus geen voorwaarde, maar wel de makkelijkste afgifte: ze heeft zoveel oppervlak dat 30 tot 35 °C volstaat. Een radiator heeft veel minder oppervlak en moet dat goedmaken met warmer water, met meer panelen of met een ventilator.

Voor nieuwbouw waarvan de vergunning vanaf 1 januari 2023 is aangevraagd, legt de EPB-regelgeving de ontwerpvertrektemperatuur op hooguit 45 °C. Die verplichting geldt voor nieuwbouw. Bij een bestaande woning is 45 °C het doel waarop je rekent. Voor de premie mag de afgifte hooguit op 55 °C ontworpen zijn.

Afgifte	Aanvoer hooguit	Wat je ervan merkt
Vloerverwarming	35 °C	Traag, gelijkmatig, geen zichtbare toestellen
Ventiloconvector	45 °C	Snel, kan koelen, vraagt stroom en maakt wat geluid
Grote paneelradiator	55 °C	Bestaand leidingnet blijft, vaak een groter model nodig
Oude, grote radiator	55 °C	Na grondige isolatie vaak ruim genoeg
Wand- of vloergootconvector	55 °C	Weinig oppervlak, vermogen nakijken

Waarom elke graad telt in het rendement

Een warmtepomp tilt warmte van de buitenlucht naar het water van je chauffage. Hoe groter het verschil tussen die twee, hoe harder de compressor werkt. Grote fabrikanten geven voor een lucht-waterwarmtepomp een SCOP van 4 tot 4,5 bij water van 35 °C, en 3 tot 3,5 bij 55 °C. Vergelijkende metingen op 31 toestellen met water van 55 °C gaven een SCOP tussen 2,3 en 4,2, gemiddeld net boven 3.

Ook de buitentemperatuur speelt mee. Koelt het buiten af van 12 naar 0 °C, dan zakt de COP bij water van 45 °C van ongeveer 4 naar 3. Bij -15 °C en water van 55 °C ligt de COP gemiddeld rond 2. Elke graad die je radiatoren koeler mogen draaien, verdien je dus terug op de koudste dagen, net wanneer de warmtepomp het meest verbruikt.

Is je woning warm genoeg geïsoleerd?

De watertemperatuur die je nodig hebt, hangt minder af van de radiatoren dan van het warmteverlies van je woning. De Vlaamse tool « Warmtepompklaar » rekent met het verwarmingsvermogen dat de woning nodig heeft per vierkante meter bruikbare vloeroppervlakte. Onder 70 W/m² is verwarming op lage temperatuur met een volledige warmtepomp haalbaar. Tussen 70 en 105 W/m² past een hybride warmtepomp beter, en boven 105 W/m² isoleer je eerst.

Dat je boven 105 W/m² eerst isoleert, heeft een reden.Met 150 W/m² heeft een woning van 250 m² een warmtepomp van 37,5 kW nodig. Zo een toestel is duur en vraagt een zware elektrische aansluiting. Radiatoren vervangen is goedkoper dan de schil verbeteren, maar het lost een te hoge warmtevraag niet op.

Ook in een woning die gemiddeld goed scoort, bepaalt de zwakste kamer of de radiatoren volstaan. In de drie rekenvoorbeelden van Buildwise schoten bij 45/40 °C telkens de badkamer en de living tekort.

Hoeveel geeft een radiator bij lage temperatuur?

Een radiator geeft warmte af in verhouding tot het verschil tussen de gemiddelde watertemperatuur en de kamertemperatuur. Halveer je dat verschil, dan zakt zijn vermogen met meer dan de helft.

Het vermogen in de catalogus geldt bij 75/65/20

Het vermogen van een radiator wordt gemeten volgens NBN EN 442, bij 75/65/20: een aanvoer van 75 °C, een retour van 65 °C en een kamer van 20 °C. Het water is dan gemiddeld 70 °C, of 50 graden warmer dan de kamer. Bij een warmtepomp op 45/40 °C is het water gemiddeld 42,5 °C, dus nog maar 22,5 graden warmer dan de kamer.

Om het vermogen om te rekenen, deel je het verschil bij 75/65/20 door het nieuwe verschil en verhef je dat tot de macht n. Die exponent staat op de technische fiche van de radiator en ligt voor paneelradiatoren rond 1,3. Bij 55/45/20 is het verschil 30 graden. 50 gedeeld door 30, tot de macht 1,35, geeft een factor van ongeveer 2: de radiator levert dan de helft van zijn catalogusvermogen. Bij 45/40/20 wordt de factor ongeveer 2,8 en houd je ongeveer een derde over.

Dat zie je ook in een doorgerekende woning met radiatoren van type 33. Samen gaven ze 10,4 kW bij 75/65 °C, 5,9 kW bij 55/50 °C en nog 3,7 kW bij 45/40 °C. Als vuistregel deel je het vermogen van een ketelradiator door ongeveer 3 als je overschakelt van 80/60 °C naar 45/40 °C.

Bekijk groter ↗

Type 11, 21, 22 en 33

Het type van een paneelradiator zegt hoeveel panelen en hoeveel rijen convectieribben hij heeft. Het eerste cijfer is het aantal panelen, het tweede het aantal rijen ribben. Een type 11 heeft één paneel met één rij ribben, een type 33 drie panelen met drie rijen. Op dezelfde muurlengte geeft een type 33 dus veel meer warmte dan een type 11. Daar zit vaak de eerste kans. Een dieper type van dezelfde hoogte en breedte neemt geen extra muur in, alleen een paar centimeter meer ruimte in de kamer. Je ziet het type als je van boven tussen de panelen kijkt. Meer over types en hoe je ze herkent, staat bij welke radiator je kiest.

Waarom oude radiatoren vaak te groot zijn

Veel radiatoren zijn ooit ruim gekozen, voor een woning zonder isolatie en met extra vermogen om snel op te warmen. In een rekenvoorbeeld van Buildwise gaven de radiatoren van een kleine vrijstaande woning 14 kW bij 80/60 °C. Dat is ongeveer 25 tot 30% meer dan de 11 kW die het huis nodig had.

Toch volstond die reserve niet. Na dakisolatie en een gevulde spouw zakte de warmtevraag naar 7,6 kW. Toch dekten de radiatoren in de living bij 45/40 °C maar de helft van het warmteverlies, en bij 55/50 °C 80%. Ook de keuken, het bureau en de badkamer bleven tekortschieten. Daar koos men voor een hybride opstelling tot de rest van de isolatie klaar is.

Een radiator die in de ketelperiode al krap was, blijft na de overstap de koude kamer. De grootte van de radiator zegt daarom weinig over de warmtevraag van de kamer. Pas een berekening per kamer toont waar het past en waar het tekortschiet.

Je radiatoren testen en laten narekenen

Je kunt met je huidige ketel al zien of je radiatoren met lauw water volstaan. De beslissing over welke radiator blijft, neem je daarna op basis van een berekening per kamer.

De 50-gradentest met je ketel

Zet op een koude winterdag de vertrektemperatuur van je ketel op 50 °C. De thermostaat laat je ’s nachts hooguit 1 graad zakken in een zeer goed geïsoleerde woning, en 2 graden in een gewoon goed geïsoleerde. Kijk dan of het huis ’s ochtends snel genoeg warm wordt en overdag comfortabel blijft.

Lukt dat in alle kamers, dan kan een warmtepomp met je bestaande radiatoren werken. Blijft één kamer achter, dan weet je waar je moet ingrijpen. Met een oude ketel die niet condenseert, laat je zo een test beter aan de installateur over. Op lage temperatuur kan condensatie zo een ketel beschadigen.

Warmteverliesberekening per kamer

Een installateur of studiebureau berekent per kamer hoeveel warmte er wegvloeit langs muren, ramen, dak, vloer, kieren en verluchting. Dat gebeurt volgens NBN EN 12831-1, voor een koude dag van -7 °C. In de rekenvoorbeelden van Buildwise krijgt een living 20 °C, een slaapkamer 18 °C en een badkamer 24 °C.

Naast elk warmteverlies zet de installateur het vermogen van de radiatoren in die kamer, bij de watertemperatuur die hij wil gebruiken. Het resultaat is een kamerlijst met plus- en mintekens. Bij nieuwbouw heet dat document een dimensioneringsnota van het afgiftesysteem; bij een bestaande woning vraag je het in je bestek.

Zelf je radiatoren opmeten

Je maakt de berekening goedkoper en sneller als je de gegevens klaar hebt. Noteer per kamer de hoogte, de breedte en het type van elke radiator. Schrijf erbij of het een gietijzeren, buis- of paneelradiator is en waar de aansluitingen zitten. Een foto van elke radiator met een rolmeter ernaast helpt. Van oude radiatoren is de technische fiche zelden te vinden. Met de maten en het type schat de installateur hun vermogen bij elke watertemperatuur met een rekenprogramma. Voor een EPB-dossier mag dat ook, als veilige inschatting.

Debiet en leidingen bij een kleiner temperatuurverschil

Een ketel werkt met ongeveer 10 graden verschil tussen vertrek en retour, vroeger zelfs 20 graden. Een warmtepomp op radiatoren werkt typisch met 45/40 °C, dus 5 graden. Voor hetzelfde vermogen moet er bij een half zo groot temperatuurverschil twee keer zoveel water per uur door de leidingen.

Blijven je radiatoren gewoon hangen, dan valt dat vaak mee: hun vermogen daalt ongeveer even snel als het temperatuurverschil, zodat het debiet nauwelijks stijgt. Komt er een grotere radiator of een ventiloconvector bij, dan moet er wel meer water naar die kamer. In een voorbeeld van Buildwise gaf een nieuwe ventiloconvector in de living bij 45/40 °C 158% van wat de oude radiator bij 65/55 °C gaf. Met een half zo groot temperatuurverschil moet er dan ruim drie keer zoveel water door die kring.

De installateur kijkt dan of de bestaande buizen dat debiet aankunnen zonder geruis of te veel drukverlies. Lukt dat niet, dan zet hij een hydraulische ontkoppeling tussen warmtepomp en radiatoren, zoals een evenwichtsfles of een buffervat met vier aansluitingen. Na elke wijziging regelt hij de kranen per radiator opnieuw in, zodat elke kamer zijn deel van het water krijgt.

Radiatoren vergroten, vervangen of aanvullen

Blijkt een kamer te weinig vermogen te hebben, dan zijn er vijf oplossingen. Ze verschillen in kostprijs, in plaats aan de muur en in wat ze van het leidingnet vragen.

Een grotere radiator op dezelfde plek

De eenvoudigste ingreep is een radiator met meer panelen of een grotere breedte op dezelfde aansluiting. Is het verschil groot, dan kan een tweede radiator in dezelfde kamer. Daarvoor wordt het leidingnet uitgebreid.

Bestaande radiatoren kun je ook laten verhuizen. In een rekenvoorbeeld van Buildwise kreeg de living een ventiloconvector. De grootste radiator van de living ging naar de slaapkamer en die van de slaapkamer naar de badkamer, zodat bijna alles in gebruik bleef. Hoe een radiator vervangen en aangesloten wordt, lees je bij een radiator vervangen en aansluiten.

Ventiloconvectoren en convectoren met ventilator

Een ventiloconvector is een warmtewisselaar met een ventilator ervoor die de kamerlucht er actief doorheen blaast. Bij lage temperatuur geeft hij ongeveer twee keer zoveel warmte als een radiator van dezelfde grootte. Hij heeft wel een elektrische voeding nodig.

Daartussen zit de gedynamiseerde convector: een convector met kleine ingebouwde ventilatoren die de luchtstroom langs de warmtewisselaar versterken. Hij ziet eruit als een gewone radiator of convector en past op dezelfde plek. Bij een ruim gekozen toestel draaien de ventilatoren het grootste deel van de tijd traag, en dan hoor je ze nauwelijks. Werking, geluid en prijsopbouw van deze toestellen staan bij ventiloconvectoren voor verwarmen en koelen.

Ventilatoren onder een bestaande radiator

Er bestaan ventilatorstrips die je onder of achter een bestaande radiator of convector zet. Ze duwen de lucht sneller langs de panelen en verhogen het vermogen met ongeveer 20%, in sommige gevallen tot 30%. Het is de goedkoopste ingreep, maar ze lost alleen een klein tekort op. Een radiator die bij 45 °C maar de helft van het warmteverlies dekt, haalt het er niet mee.

De badkamer blijft vaak te koud

In een badkamer daalt het warmteverlies na isolatie het minst. De ruimte is meestal omringd door slaapkamers van 18 °C, terwijl de badkamer op 24 °C gerekend wordt. In het voorbeeld van Buildwise bleef de badkamer bij 45/40 °C onder zijn behoefte, ook na het vervangen van de radiator. Een radiator die groot genoeg is, past daar zelden op de muur.

De praktische oplossing: laat de bestaande radiator op de warmtepomp voor de basiswarmte, en zet er een elektrische bijverwarming bij. Dat kan een stralingspaneel aan de muur of het plafond zijn. Spreek ook schriftelijk af op welke temperatuur de badkamer gerekend wordt. De 24 °C uit de norm is geen verplichting, en 22 °C maakt het tekort kleiner. Meer opties staan bij een badkamer verwarmen.

Een vast elektrisch toestel in de badkamer sluit een elektricien aan. Rond bad en douche bepaalt de afstand welk toestel waar mag; dat staat bij stopcontacten en toestellen in de badkamer.

Ingreep	Wat het oplevert bij lage temperatuur	Wat het vraagt
Ventilatorstrip onder de radiator	± 20% meer vermogen	Stopcontact of voeding bij de radiator
Dieper type, zelfde breedte	Meer vermogen op dezelfde muur	Een radiator die verder in de kamer staat
Grotere of tweede radiator	Naar de berekening	Muurruimte, soms extra leidingen
Ventiloconvector	± 2 keer een radiator van dezelfde grootte	Elektrische voeding, meer debiet
Elektrische bijverwarming	Vult een klein tekort aan	Alleen voor korte tijd, bv. in de badkamer

Een hogetemperatuurwarmtepomp op oude radiatoren

Steeds meer warmtepompen leveren water van 65 °C of meer, ongeveer de temperatuur van een moderne ketel. Op papier kun je dan de ketel vervangen en alle radiatoren laten hangen.

Wat een hogetemperatuurwarmtepomp anders doet

Zo een toestel haalt warmer water dan een gewone lucht-waterwarmtepomp. Sommige modellen houden ook hun vermogen beter vast als het buiten vriest. Dat is handig in een woning waar isoleren nog jaren duurt, of waar enkele kamers met monumentale gietijzeren radiatoren niet te vergroten zijn.

De natuurkunde blijft dezelfde: hoe warmer het water, hoe lager het rendement. Bij 65 °C verbruikt elke warmtepomp merkbaar meer stroom per kilowattuur warmte dan bij 45 °C. Welk koelmiddel een toestel gebruikt en wat dat betekent voor plaatsing en onderhoud, staat bij R32 of R290 als koelmiddel.

Wat hoge temperatuur kost in rendement en premie

Voor Mijn VerbouwPremie mag de afgiftetemperatuur van de installatie in 2026 hooguit 55 °C zijn. Een warmtepomp die warmer kan, komt wel in aanmerking. Dan moet de afgifte voor hooguit 55 °C ontworpen zijn en het toestel op hooguit 55 °C ingesteld staan. Wie zijn radiatoren op 65 °C laat draaien, mist dus de premie en betaalt elk jaar meer stroom. Een hogetemperatuurtoestel is daarom vooral een overbrugging: het laat je de ketel vervangen vóór de isolatie klaar is, en na elke isolatiestap verlaag je de stooklijn.

Het vermogen bij -7 °C en jouw watertemperatuur

Het vermogen dat in een folder of bestek staat, geldt vaak bij A7/W35: 7 °C buiten en water van 35 °C. Radiatoren op 55 °C op een vriesdag vragen veel meer van het toestel. In een voorbeeld van Buildwise gaf een warmtepomp van ongeveer 15 kW bij A7/W35 nog maar 6 kW bij A-7/W55. Dat lag ver onder de warmteverliezen van de woning bij -7 °C. Met water van 55 °C schoot dat toestel al tekort zodra het buiten onder 3 °C zakte.

De ingebouwde elektrische weerstand vult dat tekort dan aan, maar die werkt zonder warmtepomprendement. Springt hij een groot deel van de winter bij, dan loopt je stroomfactuur snel op. Vraag daarom het vermogen bij -7 °C buiten en de watertemperatuur waarop je radiatoren ontworpen zijn, en leg het naast het berekende warmteverlies van je woning.

Wanneer een hybride opstelling beter past

Is je ketel nog in goede staat en schieten de radiatoren tekort, dan is een hybride warmtepomp vaak logischer. De warmtepomp verwarmt op lage temperatuur zolang het lukt, en op de koudste dagen neemt de ketel over met warmer water. Een gemeenschappelijke regeling kiest welk toestel draait, bijvoorbeeld op basis van de buitentemperatuur.

Kies het warmtepompdeel voor de warmtevraag na de geplande isolatie. Dan kan het later het hele huis alleen aan en stel je de ketel buiten dienst. De afweging tussen hybride en volledig staat bij een gasketel vervangen door een warmtepomp.

Radiatoren, convectoren of vloerverwarming?

Bij een renovatie hoef je niet alles om te gooien. De meeste woningen eindigen met een mengvorm: radiatoren waar ze volstaan, een ventiloconvector waar een kamer tekortschiet en vloerverwarming waar de vloer toch vernieuwd wordt.

Wanneer vloerverwarming de moeite loont

Vloerverwarming haalt het hoogste rendement, omdat ze met 30 tot 35 °C werkt. In een bestaande woning loont ze vooral als de vloer toch uitgebroken wordt of de chape vernieuwd moet worden. Ligt er een tegelvloer in goede staat, dan is een ventiloconvector of een grotere radiator meestal de zuinigere keuze, in geld en in materiaal.

Welke systemen er bestaan voor een bestaande vloer en wat ze vragen aan opbouwhoogte, staat bij vloerverwarming in een bestaande woning.

Snel opwarmen of gelijkmatig stoken

Een warmtepomp wordt berekend om continu te draaien op de koudste dag, zonder extra vermogen om een afgekoeld huis snel op te warmen. Een diepe nachtverlaging of de verwarming overdag uitzetten past daar slecht bij: de radiatoren hebben op lauw water te weinig reserve om de achterstand in te halen.

Radiatoren en zeker ventiloconvectoren reageren sneller dan vloerverwarming. In kamers die je maar enkele uren per dag gebruikt, zoals een bureau of logeerkamer, zijn ze daarom handiger. Met vloerverwarming laat je de temperatuur ’s nachts hooguit 1 of 2 graden zakken.

	Radiatoren	Ventiloconvectoren	Vloerverwarming
Watertemperatuur	45 tot 55 °C	Tot 45 °C	Tot 35 °C
Reactie	Gemiddeld	Snel	Traag
Werken in huis	Klein, bij vervangen	Voeding per toestel	Vloer open of infrezen
Rendement warmtepomp	Goed bij 45 °C	Goed	Hoogst

Verbruik van een warmtepomp met radiatoren

Hoeveel stroom een warmtepomp op radiatoren verbruikt, volgt uit de warmte die je huis nodig heeft en uit de watertemperatuur. Je stookgedrag en de staat van het leidingnet bepalen de rest.

Rekenvoorbeeld: dezelfde warmte op twee temperaturen

Neem een woning die per jaar 12.000 kWh warmte nodig heeft. Moeten de radiatoren 55 °C krijgen en haalt de warmtepomp een SCOP van 3, dan verbruikt ze 4.000 kWh stroom. Bij 35 °C geven fabrikanten een SCOP van 4 tot 4,5, en dan zakt het verbruik naar 2.700 tot 3.000 kWh. Radiatoren op 45 °C zitten daartussen. Met een SCOP van 3,5 kom je op ongeveer 3.400 kWh, zo een 600 kWh per jaar minder dan bij 55 °C.

Een grotere radiator of een ventiloconvector in de twee koudste kamers betaal je één keer, het hogere verbruik elk jaar opnieuw. Pas daarom eerst de afgifte in die kamers aan, en laat de warmtepomp pas warmer draaien als dat niet lukt.

Je eigen verbruik reken je na bij het verbruik van een warmtepomp.

Stooklijn en kamerthermostaat

De watertemperatuur waarmee de installateur rekent, heb je alleen nodig bij -7 °C zonder zon en zonder interne warmte. De rest van het stookseizoen volstaat veel minder. Een stooklijn met een buitenvoeler laat de warmtepomp het water daarom kouder maken naarmate het buiten zachter is.

Een kamerthermostaat in de referentieruimte kan de stooklijn tijdelijk optrekken als het binnen toch te koud wordt. Zo kan de installatie op 45/40 °C ontworpen zijn en op een uitzonderlijk koude dag toch even warmer draaien.

Slib in een oud leidingnet

Een oude installatie bevat bijna altijd slib van roest en kalk. Dat zet zich af in de warmtewisselaar van de warmtepomp en in de radiatoren, zodat beide minder vermogen leveren. Lekken, veel bijvullen en een slecht werkend expansievat brengen telkens nieuwe zuurstof in het water en dus nieuwe roest.

Vóór de plaatsing spoelt de installateur het net met een slibpomp en reinigingsmiddel, wat enkele uren duurt. Een alternatief is enkele weken warm water laten circuleren langs een vuilafscheider met magneet, die je tussendoor leegmaakt.

In beide gevallen blijft die vuilafscheider daarna op de retourleiding, vóór de circulatiepomp en de warmtepomp. Samen met een goed gevuld expansievat en een overdrukventiel hoort hij in elke installatie met een warmtepomp.

Kosten van de aanpassing en de premie

De warmtepomp zelf is de grootste post. Het aanpassen van de radiatoren is kleiner, maar die kosten draag je volledig zelf.

Prijs van de warmtepomp en van de aanpassingen

Een lucht-waterwarmtepomp zonder warmwaterbereiding kost begin 2026 7.000 tot 11.000 euro voor het toestel, zonder btw, plaatsing en toebehoren. Warm water kost 1.000 tot 3.000 euro extra en een buffervat ongeveer 1.000 euro. Het vermogen weegt zwaar door. Een toestel van 10 kW kost ongeveer 11.000 euro, een van 25 kW voor een slecht geïsoleerde woning al gauw meer dan 16.000 euro, telkens zonder btw.

In die bedragen zit de aanpassing van de radiatoren niet. Ze hangt af van het aantal kamers dat tekortschiet. Een ventilatorstrip is een kleine aankoop, een extra radiator betekent ook leidingwerk, en een ventiloconvector vraagt daarnaast een elektrische voeding. Laat ze in het bestek apart zetten, per kamer, met het vermogen bij de ontwerptemperatuur erbij. Wat je bij het vergelijken van bestekken voor het toestel zelf nakijkt, staat bij een lucht-waterwarmtepomp kiezen.

Mijn VerbouwPremie: radiatoren betaal je zelf

Voor aanvragen vanaf 1 maart 2026 geeft Mijn VerbouwPremie voor een lucht-waterwarmtepomp 1.500 euro in inkomenscategorie 1 en 2. In categorie 3 is dat 4.500 euro, in categorie 4, de laagste inkomens, 6.000 euro. De premie is ook begrensd op 20% van de factuur zonder btw in categorie 1, tot 50% in categorie 4. Voor een hybride lucht-waterwarmtepomp is het 800 euro in categorie 1 en 2, 3.000 euro in categorie 3 en 4.000 euro in categorie 4.

Afgifte-elementen zoals radiatoren en vloerverwarming, en het plaatsen ervan, tellen niet mee voor de premie. Ze bepalen wel of je de premie krijgt, want de afgifte moet voor hooguit 55 °C ontworpen zijn. Een volledige lucht-waterwarmtepomp moet bovendien de enige centrale verwarming van de woning zijn, en een RESCert-gecertificeerde installateur moet ze plaatsen of de installatie valideren.

Je radiatoren klaarmaken voor een warmtepomp

1. 1

   Doe de 50-gradentest

   Zet in een koude week de vertrektemperatuur van je condensatieketel op 50 °C. De thermostaat laat je ’s nachts hooguit 1 of 2 graden zakken. Noteer per kamer of ze ’s ochtends op tijd warm is en welke kamer achterblijft.

2. 2

   Inventariseer je radiatoren

   Meet per kamer hoogte, breedte en diepte van elke radiator en noteer het type: paneel met het aantal panelen, buis of gietijzer. Fotografeer de aansluitingen en de plek van de leidingen.

3. 3

   Laat de warmteverliezen per kamer berekenen

   Vraag een warmteverliesberekening volgens NBN EN 12831-1 en een vergelijking met het vermogen van je radiatoren bij 45/40 °C en bij 55/50 °C. Je ziet dan per kamer of er een tekort is en hoe groot.

4. 4

   Kies per kamer een oplossing

   Bij een tekort tot ongeveer een vijfde volstaat een ventilatorstrip. Bij een groter tekort wordt het een dieper type of een grotere radiator, in de living vaak een ventiloconvector. Laat de installateur ook nakijken of de leidingen het grotere debiet aankunnen.

5. 5

   Laat het net spoelen vóór de plaatsing

   Spreek af hoe het leidingnet gereinigd wordt en waar de vuilafscheider met magneet komt. Laat ook het expansievat nakijken, zeker als je de laatste jaren vaak moest bijvullen.

6. 6

   Controleer de oplevering

   Laat je de ingestelde stooklijn, de maximale vertrektemperatuur en de inregeling per radiator tonen. In de eerste koude periode noteer je of elke kamer haar temperatuur haalt; dat is de basis om de stooklijn bij te stellen.

Vóór je tekent voor een warmtepomp op radiatoren

• De 50-gradentest is gedaan en de kamers die achterbleven zijn genoteerd.
• Per kamer staan het warmteverlies en het vermogen van de radiatoren bij de ontwerptemperatuur naast elkaar.
• De ontwerptemperatuur van de afgifte is hooguit 55 °C en liefst 45 °C.
• Voor elke kamer met een tekort staat in het bestek welke radiator, convector of ventilator er komt.
• De installateur heeft nagekeken of de leidingen het grotere debiet aankunnen.
• Het bestek vermeldt het vermogen van de warmtepomp bij -7 °C buiten en jouw ontwerptemperatuur, en dat dekt het berekende warmteverlies.
• Spoelen van het leidingnet en een vuilafscheider op de retour staan in het bestek.
• Voor de badkamer is een basistemperatuur afgesproken, met bijverwarming als dat nodig is.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

De warmtepomp kiezen op de radiatoren van de ketel

Het vermogen van de oude radiatoren bij 75/65 °C zegt weinig over wat het huis nodig heeft, zeker na isolatie. Laat de warmtepomp en elke radiator kiezen op basis van een warmteverliesberekening per kamer.

De watertemperatuur opdraaien bij elke koude kamer

Wie één koude kamer oplost door de hele installatie 10 graden warmer te laten draaien, betaalt dat met een lagere SCOP in alle kamers. Pas liever de radiator in die ene kamer aan en laat de stooklijn zo laag mogelijk.

Radiatoren vervangen zonder naar de leidingen te kijken

Een grotere radiator of ventiloconvector vraagt meer water per uur. Te smalle leidingen geven dan geruis en een kamer die toch koud blijft. Laat het debiet per kring narekenen en de kranen na de werken opnieuw inregelen.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een warmtepomp, nieuwe radiatoren en aanpassingen aan het leidingnet laat je plaatsen door een verwarmingsinstallateur. Voor Mijn VerbouwPremie moet een RESCert-gecertificeerde installateur de warmtepomp plaatsen of de installatie valideren. Werkt het toestel met een F-gas zoals R32, dan mag alleen een erkende koeltechnicus aan het koelcircuit werken, bij de plaatsing en bij elk onderhoud of herstel. Een monoblock met propaan komt gevuld uit de fabriek, zodat er bij de plaatsing geen koelmiddel bijkomt. Ventiloconvectoren, ventilatorstrips en de warmtepomp zelf hebben een voeding nodig. Een elektricien legt de stopcontacten en nieuwe kringen aan op een spanningsloze installatie en werkt het eendraadschema bij. Na een belangrijke wijziging of uitbreiding, of een verzwaring van de aansluiting, keurt een erkend controleorganisme de installatie volgens het AREI.

Bronnen

• Vlaanderen.be — Stap 2: verwarming op lage temperatuur
• De uitdaging van warmtepompen bij renovatie (Innovation Paper 53), Buildwise, oktober 2025
• Vlaanderen.be — Radiatoren: voorbeelden bij de dimensioneringsnota van het afgiftesysteem, EPB-pedia
• Vlaanderen.be — Technische achtergrond bij de tool « Warmtepompklaar »
• Vlaanderen.be — Mijn VerbouwPremie voor een warmtepomp
• Lucht-waterwarmtepompen, Test-Aankoop (januari 2026)
• Vlaanderen.be — Keuring van uw elektrische installatie (AREI)
• Vlaanderen.be — F-gassen, Vlaams Energie- en Klimaatagentschap