Een blowerdoortest laten uitvoeren en luchtdicht bouwen
Een blowerdoortest zet je woning met een ventilator in de deur onder een drukverschil van 50 Pa. Hij meet hoeveel lucht langs kieren en naden weglekt. Dat lekdebiet (V50) deel je door de verliesoppervlakte tot de v50; zonder meting rekent de EPB met 12 m³/h·m². Laat de test twee keer uitvoeren door een erkende luchtdichtheidsmeter, voor en na de afwerking. Bouw rond het hele beschermd volume één doorlopende luchtdichte laag.
Bekijk de informatie en links bij deze gids
Wat meet een blowerdoortest?
Een blowerdoortest meet hoeveel lucht een woning verliest langs kieren, naden en doorboringen in de schil. Een ventilator in een afgesloten deuropening zet het huis onder onderdruk of overdruk, tot het drukverschil tussen binnen en buiten 50 Pa bedraagt. De lucht die de ventilator daarvoor per uur moet verplaatsen, is het lekdebiet van de woning.
Je hoort de proef ook een blower door test noemen, of kortweg blower door, naar de ventilator in de deur. In Vlaanderen spreekt men ook van een luchtdichtheidstest of luchtdichtheidsmeting. Het is telkens dezelfde meting.
Een ventilator in de deur zet het huis onder druk
De luchtdichtheidsmeter plaatst een verstelbaar frame met een doek en een ventilator in een buitendeur. Alle andere buitendeuren en ramen staan dicht en de binnendeuren staan open, zodat de hele woning dezelfde druk krijgt. De ventilator zorgt achtereenvolgens voor overdruk en onderdruk, tot het gemiddelde drukverschil 50 Pa bedraagt.
Bij onderdruk blaast de ventilator lucht naar buiten. Die lucht moet langs lekken in de schil weer binnenkomen, bijvoorbeeld via een raamkader, een muurvoet of een doorvoer. Wat de ventilator per uur moet wegblazen om de druk te houden, is dus precies wat de lekken doorlaten. Omdat elke meting bij hetzelfde drukverschil gebeurt, kun je de uitkomst vergelijken tussen woningen en tussen meters.
V50, v50 en n50 uit elkaar houden
Uit één meting komen drie waarden, elk met een eigen eenheid. V50 met een hoofdletter is het gemeten lekdebiet bij 50 Pa, in m³ per uur: het gemiddelde van de meting in overdruk en in onderdruk. Het is de rechtstreekse uitkomst van de meting.
De v50 met een kleine letter deelt dat lekdebiet door de verliesoppervlakte van de gemeten woning. Dat is de oppervlakte van de schil in m², zoals de EPB-regels ze berekenen. Zo kom je op m³/h·m². Alleen deze waarde gebruikt de EPB-aangifte.
De n50 deelt V50 door het binnenvolume. Ze zegt hoeveel keer per uur de lucht in de woning bij 50 Pa wordt ververst, in h⁻¹. Veel meetrapporten vermelden ze ook, maar de EPB-software heeft er geen invulveld voor.
Wat luchtlekken met je woning doen
Een lek merk je op drie manieren. Er sijpelt koude lucht binnen, dus je stookt meer. Je voelt tocht langs plinten en stopcontacten. En vochtige binnenlucht trekt de constructie in en slaat neer op koude vlakken, waar condensatie en schimmel ontstaan.
Het gaat om verrassend kleine openingen. Door een open oppervlak van 1 cm² gaat bij 50 Pa ongeveer 2 tot 3 m³/h. Een onzorgvuldige aansluiting tussen dak en puntgevel, een spleet van 2 mm over 25 m lengte, laat bij 50 Pa ongeveer 1.000 m³/h door. In een woning van 700 m³ tilt dat ene lek de n50 met 1,4 h⁻¹ op.
Voor vocht telt het lek meer dan de dampdichtheid van de folie. Door een lek van 2 bij 2 cm kan tot honderd keer meer waterdamp de isolatie in dan door diffusie. Een eenvoudige folie met goed afgeplakte naden doet het daarom beter dan een dampdichte folie met open naden.
Is een blowerdoortest verplicht in Vlaanderen?
Niet als aparte verplichting. De Vlaamse EPB-regelgeving stelt geen minimale luchtdichtheid. Toch kom je er bij nieuwbouw moeilijk omheen: Vlaanderen schrijft zelf dat een luchtdichtheidstest nodig is om een voldoende laag S-peil te halen. Sinds 2022 moet een nieuwbouwwoning een S-peil van S28 halen.
Het S-peil of schilpeil geeft de isolatie- en ventilatiewaarde van de schil weer: muren, ramen en dak. Een meting is geen verplichting, maar wel het bewijs waarmee de berekening je luchtdichtheid mag gebruiken.
Zonder meting rekent de EPB met 12
Is er geen geldige meting, dan rekent de EPB-software voor de verwarming met een standaardwaarde van 12 m³/h·m². Voor koeling en de beoordeling van oververhitting is die waarde 0. Een verslaggever die zonder meting toch zelf 12 intikt, werkt fout: in de EPB-software hoort dan bij de vraag of de meetwaarde van het lekdebiet gekend is het antwoord « neen ».
Aandacht voor luchtdichtheid in het ontwerp en bij de uitvoering brengt die waarde volgens de bouwgids voor BEN-woningen van het Vlaams Energieagentschap gemakkelijk terug tot een vierde, dus tot ongeveer 3 m³/h·m². Die winst telt pas mee in je E-peil als een geldige meting ze bewijst.
Alleen een erkende meter telt voor het E-peil
Een luchtdichtheidstest is sinds 2015 alleen nog geldig voor de EPB als een erkende meter ze uitvoert. Voor metingen vanaf 1 mei 2018 moet die meter erkend zijn door een kwaliteitsorganisatie die zelf door het VEKA is erkend. Hij werkt volgens de norm STS-P 71-3, die de voorbereiding van het gebouw, de randvoorwaarden en de vorm van het proefverslag vastlegt.
Na de meting krijg je een conformiteitsattest van die kwaliteitsorganisatie. Aan de referentiecode op het attest kan de verslaggever nagaan of het echt is. Een meting die niet aan dit kader voldoet, mag hij niet gebruiken in de E-peilberekening. Welke andere keuringen en attesten bij een nieuwe woning horen, lees je bij keuringen en attesten bij nieuwbouw en verkoop.
Dit zijn de Vlaamse regels. In Brussel en Wallonië gelden andere energieregels en je gemeente kan eigen voorschriften hebben. Vraag je EPB-verslaggever welke eisen voor jouw dossier gelden. Wat E-peil, BEN-norm en EPC betekenen, lees je bij E-peil, BEN-norm en EPC-label.
Het resultaat van de blowerdoortest lezen
Na de meting krijg je een proefverslag en een conformiteitsattest. Daaruit haal je drie dingen: de gemeten waarde, de zone waarop ze slaat en of de meting geldig is voor de EPB-aangifte.
Wat in het meetrapport staat
Het proefverslag volgt de vorm uit STS-P 71-3. Je zoekt erin het lekdebiet V50 in m³/h en de omschrijving van de gemeten zone. Veel verslagen geven ook de n50.
De EPB-verslaggever deelt het lekdebiet door de verliesoppervlakte die hij volgens de EPB-regels berekent, en neemt de v50 over in de aangifte. Hij let erop dat hij de v50 overneemt en niet de n50, en dat de meting is uitgevoerd op de bedoelde EPB-eenheid.
Het attest draagt de referentiecode waarmee hij de echtheid nagaat. Vraag het samen met het rapport op: zonder geldig attest kan hij de waarde niet gebruiken.
Welke waarde is goed?
Een wettelijke grens bestaat er in Vlaanderen niet, want de EPB-regels stellen geen eis. Wel zijn er ijkpunten, uitgedrukt in v50.
Voor een ontwerpberekening raadt Vlaanderen een voorzichtige waarde aan, bijvoorbeeld 6 m³/h·m². Het lekdebiet speelt mee in de verwarmings- en in de koelberekening, dus een te rooskleurige aanname kan achteraf tegenvallen.
| v50 (m³/h·m²) | Wat het betekent |
|---|---|
| 12 | Standaardwaarde zonder geldige meting, voor de verwarmingsberekening |
| 6 | Voorzichtige ontwerpwaarde, zoals Vlaanderen ze voorstelt |
| 3,6 | Gemiddelde over alle woongebouwen (bouwgids van het Vlaams Energieagentschap) |
| 2 tot 3 | Zeer luchtdichte gebouwen |
Rekenvoorbeeld: van V50 naar v50 en n50
Stel dat de meter een V50 van 1.350 m³/h meet. Bij een verliesoppervlakte van 450 m² is de v50 dan 1.350 gedeeld door 450, dus 3,0 m³/h·m². Bij een binnenvolume van 500 m³ is de n50 gelijk aan 1.350 gedeeld door 500, dus 2,7 h⁻¹.
Twee woningen met dezelfde v50 kunnen een verschillende n50 hebben, omdat het ene huis meer schil per m³ heeft dan het andere. Vergelijk daarom alleen waarden met dezelfde eenheid.
Wanneer laat je de blowerdoortest uitvoeren?
Een meting kan pas als het huis dicht is, en ze helpt het meest zolang je de lekken nog kunt bereiken. Die twee eisen trekken tegen elkaar in. Daarom laat je de test twee keer uitvoeren.
Ruwbouw winddicht en luchtdicht zijn twee dingen
Winddicht en luchtdicht klinken als synoniemen, maar ze liggen aan weerszijden van de isolatie. Winddicht is de buitenkant, de koude zijde: het onderdak of de gevelbekleding die wind en regen tegenhoudt, zodat wind niet door de isolatie waait. Luchtdicht is de binnenkant, de warme zijde: het pleisterwerk, het dampscherm of de OSB-plaat die de warme binnenlucht binnen houdt.
In een bouwplanning is « ruwbouw winddicht » vaak ook een mijlpaal: dak, buitenmuren en buitenschrijnwerk staan en het gebouw is dicht voor wind en regen. De buitenschil is dan gesloten, maar de luchtdichte binnenlaag kan nog ontbreken. Een winddichte ruwbouw zegt dus nog niets over de blowerdoortest. Spreek in het lastenboek af wat « winddicht » precies omvat.
De eerste meting valt dus kort na dat moment: zodra de ramen en deuren staan en de luchtdichte laag nog in het zicht ligt.
Twee metingen: voor en na de afwerking
De bouwgids voor BEN-woningen van het Vlaams Energieagentschap raadt twee metingen aan. De eerste volgt nadat alle elementen staan die de luchtdichtheid verzekeren en vóór de afwerking begint. Vind je dan nog lekken, dan dicht je ze zonder iets af te breken. Bestaat de luchtdichting uit OSB-platen, dan test je ze voor je ze verder afwerkt. Zo kun je tijdig ingrijpen als ze niet volledig luchtdicht blijken. Hoe dat bij een houten skelet werkt, staat bij bouwen in houtskelet.
De tweede meting volgt na de volledige afwerking, bij de voorlopige oplevering. Is dan nog een aansluiting bij de vloer of de plint niet luchtdicht, dan dicht de aannemer dat op eigen kosten. Dat geldt als je vooraf een resultaatsverbintenis hebt afgesproken, dus de afspraak dat hij een bepaald resultaat levert.
Leg in het lastenboek vast welke v50 je nastreeft, wanneer beide metingen plaatsvinden, wie ze bestelt en wie de lekken herstelt. Dat voorkomt discussie als de eerste meting tegenvalt. Laat je architect de formulering nakijken.
Welke zone de meter meet
De te meten zone omvat minstens het volledige beschermd volume van de woning, dat zijn alle ruimtes binnen de geïsoleerde schil, ook een zolder of garage die je niet rechtstreeks verwarmt maar wel binnen die schil laat vallen. Ruimtes erbuiten, zoals een aangrenzende onverwarmde garage, horen er niet bij. Niet de meter maar de aanvrager van de test bepaalt de zone. Dat doe je bij voorkeur samen met de architect of de verslaggever, in lijn met de indeling in de EPB-aangifte.
Hoort de zolder bij het beschermd volume, dan staat het zolderluik tijdens de meting open. Valt de zolder erbuiten, dan blijft het luik dicht maar plak je het niet af. Staat een luik of deur anders dan de zone vraagt, dan mag de verslaggever het resultaat niet gebruiken en geldt de standaardwaarde.
Een proef op een deel van de woning bij verbouwing
Bij een verbouwing meet je zelden een volledig nieuwe schil. Wil je weten of een nieuw dak luchtdicht is, dan kan een meter alleen dat bouwdeel onder druk zetten. Buildwise noemt zo'n gevalideerde controle klasse L2: een meting waarbij alle lekken die te vinden zijn, worden opgespoord en afgedicht.
Zo'n deelmeting toont lekken, maar telt niet voor het E-peil van de hele woning. Daarvoor moet de zone minstens het volledige beschermd volume omvatten.
Voorbereiding op de dag van de blowerdoortest
De luchtdichtheidsmeter bereidt de woning voor volgens STS-P 71-3 en beslist ter plaatse hoe. Jij zorgt dat het huis klaar is en dat elke opening in de juiste toestand staat. De hoofdregel is eenvoudig: wat een eigen sluiting heeft, sluit je met die sluiting en je plakt er niets extra op af.
Alle systemen die lucht het huis in blazen of eruit trekken staan stil. Dat zijn mechanische ventilatie, luchtverwarming, ketels en kachels met open verbranding, en dampkappen en droogkasten met afvoer naar buiten. Een toestel met open verbranding staat volledig uitgeschakeld voordat de meter begint. Een toestel met een gesloten verbrandingscircuit, een ketel die zijn lucht rechtstreeks van buiten haalt, vraagt geen maatregel.
Wat af moet zijn vóór de meting
Alle ramen en buitendeuren van de zone staan op hun plaats en sluiten. Zonder die is de schil niet dicht en kan de meting niet beginnen. Werken die de luchtdichte laag nog kunnen beschadigen, zoals verwarming, sanitair en elektriciteit, rond je het best af vóór de eindmeting. Dat geldt ook voor de wandafwerking, het schilderwerk en de vloerbekleding. Voor een eerste proef mag het huis nog ruw zijn.
Openingen waaraan nog gewerkt wordt, zoals de afvoer voor een dampkap die nog niet staat, kun je niet even afplakken voor de meting. Spreek met de meter af hoe hij ze behandelt. Een opening die je later niet gebruikt, dicht je beter blijvend en vakkundig af. De meter mag een afdichting die hij niet adequaat vindt laten verwijderen.
Gesloten, maar niet afgeplakt
Roosters, regelbare openingen, brievenbussen en kleppen sluit je met hun eigen sluiting, zonder ze dichter te maken dan ze zijn. Ook in een ruimte buiten de gemeten zone, zoals een garage of een onverwarmde serre, mogen deuren, ramen en roosters dicht, maar niet afgedicht.
Wie roosters of een brievenbus op eigen houtje afplakt, haalt wel een lagere V50. Maar dat cijfer klopt niet meer met het huis zoals het bewoond wordt en voldoet niet aan de meetvoorschriften.
| Opening of toestel | Op de meetdag |
|---|---|
| Binnendeuren, luiken en doorgangen | Open, behalve toiletdeuren en deuren van inbouwkasten |
| Buitendeuren en ramen | Dicht met hun eigen sluiting |
| Ventilatieroosters en regelbare openingen | Dicht met hun eigen sluiting, niet afgeplakt; automatische sturing uit |
| Mechanische ventilatie | Stilgezet; de meter dicht de ventielen of kanalen af |
| Dampkap en droogkast | Toestel uit, klep of deur dicht |
| Open haard, kachel, ketel met open verbranding | Toestel volledig uitgeschakeld, eigen klep dicht |
| Sifons van de afvoeren | Gevuld met water |
| Zolderluik, kelderdeur en garagedeur | Open als de ruimte tot het beschermd volume hoort, anders dicht maar niet afgeplakt |
Luchtdicht bouwen: één laag rond het hele huis
De luchtdichte laag loopt zonder onderbreking rond het hele beschermd volume, aan de warme kant van de isolatie. Een gewoon muurvlak lekt zelden. De lekken zitten bij de overgangen: waar muur en vloer elkaar raken, waar het dak tegen de gevel sluit en rond de ramen. Ook elke leiding of kabel die de schil doorboort, is een lek. In de praktijk mag er geen enkel met het blote oog zichtbaar lek overblijven.
Hoe dichter het huis, hoe meer het van gecontroleerde ventilatie afhangt, want lekken zijn geen betrouwbare luchtverversing. Welke systemen er zijn, lees je bij ventilatiesysteem C of D.
Welke laag de luchtdichte laag is
In een massief gebouwde woning van snelbouwsteen of baksteen is de binnenbepleistering de luchtdichte laag. Alle muren die je aan de binnenzijde bepleistert, mag je als luchtdicht beschouwen. Een pleisterlaag van minstens 8 mm is luchtdicht en laat 10 tot 20 keer minder lucht door dan een geschilderde muur. Vakteksten noemen die laag het luchtscherm.
Dan moet het pleisterwerk wel overal komen: tot bovenaan de muren, ook boven het vals plafond, en in technische ruimtes, garage, zolder en berging. Dat geldt ook onder de venstertabletten, achter radiatoren en achter inbouwkasten tegen een buitenmuur. Een kast tegen een binnenmuur telt mee als ze op minder dan 1 m van de buitenmuur staat. Hoe je dat aanpakt, staat bij muren pleisteren of laten plafonneren.
Een voorzetwand van gyproc (gipskarton of gipsvezel) is zelf geen luchtdichte laag: de platen scheuren snel en sluiten moeilijk luchtdicht aan op andere bouwdelen. Werk het metselwerk daarom luchtdicht af voordat de voorzetwand komt, want achteraf kom je er niet meer bij.
In een hellend dak is het dampscherm meestal ook het luchtscherm. Bij houtskeletbouw zorgt meestal de beplating voor de luchtdichtheid, zoals OSB-platen, spaanplaten of houtvezelcementplaten. Ze gelden als voldoende luchtdicht als ze bij 50 Pa minder dan 0,1 m³/(h·m²) doorlaten, en je kleeft de voegen tussen de platen af met kleefband. Waar dak en wand elkaar raken, werk je de overgang af met tape, lijm of een strook in de pleister.
Luchtdichtheidsfolie en dampscherm
Het luchtscherm doet meestal ook dienst als dampscherm. Daarom ligt het zo dicht mogelijk tegen de isolatie, aan de warme zijde. Welke folie je kiest en hoe je de Sd-waarde leest, staat bij dampscherm plaatsen en afplakken.
Voor de luchtdichtheid telt vooral hoe je de folie ophangt. Span ze, zet ze vast met nietjes of lijm en dicht alle naden met tape of lijm, waarbij je de tape overal stevig aandrukt. Nieten alleen volstaat niet. Ondersteun de folie ter hoogte van de naden met latwerk, dat meteen de leidingspouw vormt. Geef haar speling ten opzichte van de houten structuur, anders scheurt ze als het hout uitzet.
Laat de folie niet in de lucht eindigen. Plak of lijm ze tegen de muur en voorzie eventueel een luchtdichtingsstrook die je achteraf in de pleister verwerkt. Zo sluit de luchtdichting van het dak zonder onderbreking aan op die van de wand.
Tape, lijm en vloeibare afdichting
Een luchtdichte aansluiting is droog-droog of droog-nat. Bij een droog-droog-aansluiting verbind je twee afgewerkte lagen met een- of tweezijdige kleefband, lijm, kit of een samendrukbare strook. Dat past goed bij renovatie en is de enige oplossing als de muur waarop je aansluit al bepleisterd is. Bij een droog-nat-aansluiting maak je de verbinding terwijl het pleisterwerk nog nat is. Dat kan met een product dat aan de ondergrond hangt en overpleisterd wordt, of met een strook die in de pleister wordt ingebed. Dat vraagt overleg met de plafonneerder.
Een vloeibare luchtdichting is een derde route voor hoeken, doorvoeren en aansluitingen waar tape of folie moeilijk past. Zulke producten breng je met een kwast of spuit aan en ze vormen na het drogen een flexibele laag. Ondergrond, laagdikte, minimumtemperatuur en droogtijd staan op de fiche van de fabrikant en daar volg je.
Gebruik de tape of lijm die de fabrikant van de folie in zijn systeem opgeeft. Kleefband en lijm hechten op een droge, stofvrije en stabiele ondergrond; op een verse of vochtige muur laat de verbinding los.
Ramen, deuren en dakramen
Het schrijnwerk is een van de grotere lekplekken. Kies ramen en buitendeuren minstens in luchtdichtheidsklasse 4. Buitendeuren en schuiframen vormen de grootste uitdaging, dus bespreek ze met de schrijnwerker of installateur.
Hoe het kader op de muur aansluit, bepaalt het resultaat. Laat een folie of windkader al in het atelier aan het raamkader aanbrengen: daar beheers je de omstandigheden beter dan op de werf. Op de werf pleister je die folie aan de binnenzijde mee in, of je kleeft ze met tape op het pleisterwerk. Die tape is nodig omdat pleister tegen een raam of deur door beweging gaat scheuren. Ook rond een dakraam moet het luchtscherm van het dak zonder onderbreking tot aan het kader doorlopen. Voor nieuwe ramen in een bestaande woning staat de aanpak bij ramen bevestigen en luchtdicht aansluiten.
Muurvoet, dak en tussenvloer
Bij massiefbouw breng je cement of een folie aan in de naad tussen de bodemplaat en alle muren. Bij houtskeletbouw werk je op die plek met een folie. Ook de aansluiting van een tussenvloer op de gevel lekt, vooral bij houtskeletbouw.
Waar het dak tegen een puntgevel sluit, moet de continuïteit tussen het dampscherm en de binnenbepleistering verzekerd zijn, met een droog-droog- of droog-nat-aansluiting. Hoe je een hellend dak isoleert en afwerkt, lees je bij hellend dak en zolder isoleren.
Bij de muurvoet pleister je op de benedenverdieping niet tot op de vloer. Je cementeert het onderste deel en laat voldoende ruimte tussen het cement en de pleister. Zo verdwijnt de naad achter de plint en voorkom je opstijgend vocht en geluidsoverdracht.
Stopcontacten, spots en doorvoeren
Elke doorboring van de luchtdichte laag is een lek tot ze is dichtgemaakt. Kies voor stopcontacten en schakelaars een luchtdichte inbouwdoos en vermijd ze zoveel mogelijk in buitenmuren. Meer over inbouwdozen staat bij inbouwdozen, luiken en pluggen in gyproc.
Inbouwspots in een geïsoleerd dak of plafond onderbreken het dampscherm. Moet je ze toch plaatsen, werk dan met een luchtdichte inbouwbehuizing. Houd tussen de folie en de afwerking een leidingspouw van minstens 50 mm aan, zodat leidingen en dozen de folie niet doorboren.
Plak doorvoeren van ventilatie en leidingen af met tape of een manchet. Maak ook de doorboringen in binnenwanden en vloeren dicht als je geluidsoverlast wilt beperken. Hoe de buizen zelf door dak of muur gaan, staat bij dak- en muurdoorvoer voor ventilatie. Kies bij een voordeur met brievenbus een luchtdichte brievenbus.
Zet de zekeringkast binnen het beschermd volume. Dan loopt er geen kabelbundel door de schil naar een kast in een koude ruimte.
Luchtdichter maken in een bestaande woning
Zonder grote renovatiewerken pak je eerst de evidente lekken aan: buitenschrijnwerk dat slecht sluit, rolluikkasten, kelderdeuren en zolderluiken. Dezelfde luchtdichtheid als bij goed ontworpen nieuwbouw haal je zo zelden.
Staat het pleisterwerk er al, dan kun je niets meer inpleisteren en blijven de droog-droog-aansluitingen met kleefband, lijm of kit over. Wordt het huis daardoor dichter, kijk dan ook naar de ventilatie.
Lekken opsporen en dichten
Een blowerdoortest laat zien hoe groot de lekken samen zijn. Waar ze zitten, ontdek je terwijl de woning onder onderdruk staat.
Lekken zoeken tijdens de meting
Bij onderdruk zuigt elke opening lucht van buiten naar binnen. Die lucht voel je als tocht. Met een rookstaafje volg je de rook naar het lek, en een warmtebeeldcamera toont de plaatsen waar koude lucht binnenkomt, zolang het buiten merkbaar kouder is dan binnen.
Nodig architect, aannemer en plafonneerder uit bij de meting. Zo zien ze zelf welke aansluitingen lekken en kunnen ze het herstel meteen afspreken.
Waar het meestal lekt
Buildwise rangschikt de aansluitingen naar de grootte van het lek dat ontstaat zonder specifieke behandeling. Klasse 1 betekent zeer grote lekken, klasse 2 grote, klasse 3 onbelangrijke en klasse 4 marginale lekken. Hoe lager het cijfer, hoe sneller je er werk van maakt.
Bij houtskeletbouw is de muurvoet een zeer groot lek, bij massiefbouw is dat vooral de aansluiting van het dak op een puntgevel. Schrijnwerk en doorvoeren door het dak lekken in beide bouwwijzen.
| Aansluiting | Massiefbouw | Houtskeletbouw |
|---|---|---|
| Muurvoet | klein (3 tot 4) | zeer groot (1) |
| Hellend dak tegen een puntgevel | zeer groot (1) | zeer groot tot groot (1 tot 2) |
| Tussenvloer tegen de gevel | klein (3 tot 4) | zeer groot tot groot (1 tot 2) |
| Doorboring van het dak door leidingen | groot (2) | groot (2) |
| Schrijnwerk in de ruwbouw | groot tot onbelangrijk (2 tot 3) | groot tot onbelangrijk (2 tot 3) |
Lekken herstellen: voor of na de afwerking
Vóór de afwerking dicht je een lek met tape, lijm of kit op de plek zelf. Na de afwerking moet je eerst openmaken: een plint, een stuk pleister of een gyprocplaat.
Een open hoek tussen muur en plafond maak je luchtdicht door een snede in de pleister te maken en die met schilderskit te vullen.
Laat na het herstel opnieuw meten. Zo weet je of het lek echt dicht is en of er geen tweede achter zat.
Een blowerdoortest laten uitvoeren
Jij bestelt de meting en zorgt dat het huis klaar is. De erkende meter meet en maakt het verslag op.
-
Leg het doel en de zone vast
Bepaal met je architect en EPB-verslaggever welk deel van de woning gemeten wordt: minstens het hele beschermd volume. Noteer of je een eerste proef vóór de afwerking wilt en een tweede bij de oplevering. Het klopt als de zone op de plannen is afgebakend en de verslaggever ze herkent in zijn indeling.
-
Vraag offertes bij erkende meters
Kies een luchtdichtheidsmeter die erkend is door een kwaliteitsorganisatie; de organisaties staan op EPB-pedia. Vraag een prijsofferte met dezelfde onderdelen: aantal metingen, tijdstip, proefverslag, conformiteitsattest en een hermeting na herstel. Alleen zo kun je de prijzen vergelijken.
-
Loop de luchtdichte laag na
Ga voor de meting langs de knopen: muurvoet, raamkaders, dakaansluiting, doorvoeren en tussenvloer. Alle naden zijn afgeplakt of gelijmd en er is geen enkel lek met het blote oog te zien. Wat je nu vindt, hoeft de meter niet meer op te sporen.
-
Maak de woning klaar
Ramen en buitendeuren staan op hun plaats en sluiten, binnendeuren zijn open, sifons staan vol water en ventilatie en verwarming staan stil. De meter dicht de ventilatiemonden af; jij plakt niets af. Controleer of de luiken staan zoals de zone het vraagt.
-
Loop mee tijdens de meting
Blijf aanwezig tijdens de onderdruk, voel waar tocht binnenkomt en laat de meter lekken aanduiden met een rookstaafje of warmtebeeldcamera. Maak van elk lek een foto, zodat de aannemer weet wat hij moet herstellen.
-
Herstel, meet opnieuw en bewaar het attest
Laat de lekken dichten en de uitkomst controleren met een nieuwe meting. Bezorg het proefverslag en het conformiteitsattest aan de verslaggever en bewaar een kopie. De opdracht is rond als de verslaggever de v50 heeft overgenomen in de aangifte.
Rekenhulp
R-waarde en isolatiedikte berekenen
Bereken de R-waarde van een isolatielaag uit de dikte en de lambdawaarde, en de dikte die je nodig hebt voor een gewenste R-waarde.
Vóór de meetdag
In de praktijk
De eerste meting valt tegen vlak voor de afwerking
Je ziet dat de v50 duidelijk hoger ligt dan verwacht, terwijl de afwerking nog niet begonnen is. Je laat de meter bij onderdruk met een rookstaafje de lekken aanwijzen. Je begint bij de knopen die het vaakst lekken: muurvoet, dakaansluiting, schrijnwerk en doorvoeren. Je dicht ze met tape, lijm of een aansluitstrook in het pleisterwerk zolang alles bereikbaar is. Pas een nieuwe meting toont of de v50 daardoor gezakt is.
Het zolderluik stond dicht tijdens de meting
Je ziet in het verslag dat het luik dicht stond, terwijl de zolder tot het beschermd volume hoort. Je controleert de omschrijving van de zone en de stand van het luik, en de verslaggever bevestigt dat hij het cijfer niet kan gebruiken. Je laat de meting herhalen met een open luik en schrijft op het meetplan hoe elk luik, elke deur en elke opening op de meetdag moet staan.
Het attest ontbreekt of de meter was niet erkend
De verslaggever meldt dat hij de meetwaarde niet kan overnemen. Je vraagt het conformiteitsattest op en laat hem de referentiecode nagaan bij de kwaliteitsorganisatie. Blijkt de meter niet erkend of het attest niet te kloppen, dan bestel je een nieuwe meting bij een erkende meter en geef je die vooraf de plannen en het meetplan mee.
Veelgemaakte fouten
Isolatie eerst, luchtdichting later
Komt de luchtdichte laag pas na de isolatie, dan kan vochtige lucht in de constructie ingesloten raken. Bij werken tijdens het stookseizoen is dat risico het grootst. Plaats de luchtdichting daarom tegelijk met de isolatie en laat de eerste meting nagaan of er niets is overgeslagen.
De luchtdichte laag doorboren na de meting
Een inbouwspot, een extra stopcontact of een nieuwe kabel door het dampscherm maakt na de eindmeting een gat in een laag die net getest is, en dat gat telt in geen enkele meting meer mee. Plan zulke werken vóór de eindmeting en maak elke doorboring daarna weer luchtdicht met de passende doos, manchet of tape.
Veelgestelde vragen
Wat is Blowerproof Liquid?
Blowerproof Liquid is een merknaam voor een vloeibare luchtdichting. Zulke producten brengt men met een kwast of spuit aan en ze vormen na het drogen een flexibele laag. Men gebruikt ze voor hoeken, doorvoeren en aansluitingen waar tape of folie moeilijk past. De technische fiche van de fabrikant bepaalt ondergrond, laagdikte, minimumtemperatuur en droogtijd. De laag moet aansluiten op de rest van de luchtdichte laag, zodat die ononderbroken blijft.
Waarom wordt er bij 50 Pa gemeten?
Een drukverschil van 50 Pa komt ongeveer overeen met dat bij windkracht 5 op de schaal van Beaufort. Die druk is nodig om voldoende betrouwbare en vergelijkbare meetresultaten te krijgen.
Wat kost een blowerdoortest?
Elke erkende meter rekent zijn eigen tarief, dus er is geen vaste prijs. De prijs hangt af van de grootte van de woning, het aantal metingen, de verplaatsing en of er na het herstel opnieuw gemeten wordt. Vraag meerdere erkende meters een offerte met dezelfde onderdelen, inclusief proefverslag en conformiteitsattest.
Kan ik zelf een blowerdoortest uitvoeren?
Voor de EPB niet: de meting moet door een erkende luchtdichtheidsmeter gebeuren, anders kan de verslaggever het cijfer niet gebruiken. Wil je tijdens de werken weten waar het lekt, laat dan een erkende meter een proef op een bouwdeel doen. Die toont de lekken, maar telt niet mee voor het E-peil.
Wanneer je een vakman inschakelt
Een blowerdoortest voor de EPB laat je uitvoeren door een erkende luchtdichtheidsmeter. Elektrische kabels, inbouwdozen en de zekeringkast laat je door een elektricien plaatsen, ook wanneer ze in de luchtdichte laag komen. De aansluitingen in het pleisterwerk, zoals een luchtdichtingsstrook of de overgang naar het raamkader, spreek je vooraf af met de plafonneerder. Hij weet waar de strook in de pleister moet komen. Doorvoeren in het dak dichten de dakwerker en de installateur van de ventilatie af volgens hun systeem. Welke waarde je in het ontwerp mag aannemen en wat de EPB-aangifte ermee doet, bespreek je met je architect of EPB-verslaggever.
Bronnen
- Vlaanderen — EPB-pedia: Luchtdichtheid
- Vlaanderen — EPB-pedia: Luchtdichtheid, rekenmethode
- Vlaanderen — EPB-pedia: Kwaliteitskader voor luchtdichtheidsmetingen
- Vlaanderen — EPB-pedia: Te meten zone
- Vlaanderen — EPB-eisen voor nieuwbouw en renovatie
- Vlaams Energieagentschap — Praktische bouwgids voor jouw BEN-woning (2019)
- Buildwise — Energetische aspecten van bouwknopen, WTCB-Contact (2015)
- Test-Aankoop — Het belang van een goede lucht- en dampdichting én ventilatie (2024)
Verder lezen over dit onderwerp
Kelderverluchting: zo blijft een kelder of kruipkelder droog
Ventilatieroosters in ramen: wanneer verplicht en welk type kies je
Ventilatiesysteem kiezen: systeem C of D voor je woning
