Wat kost een architect en hoe wordt zijn ereloon berekend?
Voor het ereloon van een architect bestaan geen vaste tarieven. Je spreekt een percentage van de bouwkost, een forfait, een uurloon of een combinatie af, en betaalt er altijd 21% btw op. De rekentool van de Orde schat voor een nieuwbouwwoning van 180 m² ongeveer 445 werkuren, maal het uurloon. Stabiliteit, EPB-verslag en veiligheidscoördinatie komen er apart bij. Voor de meeste vergunningsplichtige werken is een architect verplicht, met ontwerp én controle op de werf.
Bekijk de informatie en links bij deze gids
Hoeveel kost een architect?
Voor het ereloon van een architect bestaan in België geen vaste tarieven. Je spreekt de prijs vrij af, en de architect moet in zijn contract duidelijk omschrijven welke diensten hij levert en wat hij daarvoor aanrekent. De kostprijs van een architect hangt dus vooral af van het aantal uren dat je project vraagt en van de manier waarop je die vergoedt. In de praktijk kom je drie manieren tegen om het ereloon te berekenen, en vaak een mengvorm ervan.
Ereloon als percentage van de bouwkost
Het ereloon is dan een vast percentage van wat de werken uiteindelijk kosten. Vergelijk bij een prijsvraag dus ook de basis waarop het percentage geldt. Is dat de bouwkost met of zonder btw, en met of zonder keuken, badkamer en losse inrichting? Die posten kun je uitdrukkelijk buiten de berekening laten, terwijl meerwerken tijdens de bouw er wel bij komen.
Het gevolg zie je pas op het einde. Stijgt de bouwkost door duurdere materialen of extra werken, dan stijgt het ereloon automatisch mee, ook als de architect daar weinig extra werk aan had. Wil je dat beperken, dan kun je voorstellen dat het percentage geldt op de raming van het aanbestedingsdossier, met een aparte regeling voor meerwerk.
Een forfait of een prijs per m²
Bij een forfait ligt het ereloon vooraf vast: een totaalbedrag, of een bedrag per m² of per m³ van het gebouw. Je weet dus van in het begin waar je aan toe bent. De keerzijde is dat alles buiten de afgesproken opdracht extra kost. Het contract moet dus precies zeggen wat er in het forfait zit: hoeveel ontwerpvarianten en werfbezoeken, en hoe extra prestaties worden aangerekend.
Een forfait past vooral bij een opdracht waarvan de omvang vaststaat, zoals een nieuwbouwwoning met een duidelijk programma.
Werken in regie tegen een uurloon
In regie noteert de architect zijn werkuren en betaal je ze tegen een afgesproken uurprijs. Die vorm past bij een opdracht waarvan je de omvang vooraf slecht kent, zoals een renovatie. Ook voor een haalbaarheidsstudie of advies bij een aankoop ligt hij voor de hand. Je betaalt wat er echt gebeurt. Vraag wel een raming van het aantal uren en een overzicht per fase, zodat je een houvast hebt voor je budget.
Altijd 21% btw op het ereloon
Op het ereloon van een architect betaal je altijd 21% btw. Dat geldt ook bij een renovatie waarvoor de aannemer 6% btw mag aanrekenen. Het verlaagde tarief hoort bij de werken, het ereloon valt er buiten. Reken bij een offerte die exclusief btw is opgemaakt dus meteen 21% bij.
| Berekening | Hoe het werkt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Percentage | Een % van de reële bouwkost | Welke posten in de basis zitten, en of meerwerk meetelt |
| Forfait | Een vast bedrag, of per m² of m³ | Hoeveel varianten en werfbezoeken inbegrepen zijn |
| Regie | Gewerkte uren × uurprijs | Een raming van de uren per fase |
| Mengvorm | Bv. forfait voor het ontwerp, % voor de uitvoering | Welke regel voor welke fase geldt |

Het ereloon schatten met de rekentool van de Orde
Omdat er geen tarieven zijn, verwijst de Orde van Architecten naar een online rekentool die het gemiddelde aantal werkuren van een opdracht schat. De parameters komen uit een studie van de KU Leuven van eind 2015, financieel gesteund door de Vlaamse Raad van de Orde. Ze analyseerde de tijdsregistratie van bijna 2.000 dossiers, waarvan 780 eengezinswoningen. Het gaat telkens om volledige opdrachten, van ontwerp tot en met oplevering. Je vult het type gebouw in, nieuwbouw of verbouwing, de oppervlakte en de netto bouwkost exclusief btw en erelonen. Vermenigvuldig het aantal uren met het uurloon van je architect, en je hebt een budgetschatting.
Wat de rekentool voor een woning geeft
Voor een eengezinswoning rekent de tool met de oppervlakte én met de bouwkost, en neemt hij het gemiddelde van beide. Hoe groter het project, hoe minder uren per m², want een tweede badkamer tekent sneller dan de eerste. Bij een verbouwing tel je alleen de oppervlakte die verbouwd wordt, plus een eventuele uitbreiding.
De uren in de tabel komen rechtstreeks uit de formules van de rekentool. Het zijn gemiddelden over veel opdrachten, geen offerte: een complex perceel, een beschermd gebouw of veel wijzigingen tijdens het ontwerp duwen de uren omhoog. Een verbouwing van 60 m² vraagt hier bijna evenveel uren als een nieuwbouw van 150 m². De tool rekent namelijk een volledige opdracht, met opmeting, vergunningsdossier en werfopvolging. Vraag je alleen advies of een plan in regie, dan ligt het aantal uren een stuk lager.
| Project (eengezinswoning) | Netto bouwkost (excl. btw) | Gemiddeld aantal uren |
|---|---|---|
| Nieuwbouw 150 m² | 300.000 euro | ± 400 uur |
| Nieuwbouw 180 m² | 360.000 euro | ± 445 uur |
| Nieuwbouw 200 m² | 450.000 euro | ± 500 uur |
| Verbouwing 60 m² | 90.000 euro | ± 395 uur |
| Verbouwing 100 m² | 150.000 euro | ± 485 uur |
| Verbouwing 150 m² | 250.000 euro | ± 585 uur |
Van uren naar een bedrag
Het uurloon staat in de offerte van de architect zelf; de rekentool laat je het invullen omdat er geen algemeen uurtarief bestaat. De som is eenvoudig: uren maal uurloon, plus 21% btw. Voor een nieuwbouw van 180 m² is dat 445 uur maal het uurloon dat je architect opgeeft. Ligt een offerte met een percentage of een forfait ver onder wat die som geeft? Vraag dan welke taken de architect minder uren geeft, en kijk vooral naar het aantal werfbezoeken.
Dat uurlonen tussen bureaus verschillen, heeft een reden. In het uurloon zitten het loon van de medewerkers, de vaste kosten en de beheerskosten van het bureau, en de gewone dossierkosten zoals verplaatsingen. Daarbovenop komen een normale winstmarge en een toeslag voor de complexiteit van de opdracht. Ervaring en reputatie spelen ook mee. Een hoger uurloon met een realistisch aantal uren kan dus goedkoper uitvallen dan een laag uurloon met uren die achteraf tekortschieten.
Waarom een verbouwing per euro meer uren vraagt
Bij een verbouwing van 100 m² voor 150.000 euro schat de tool ongeveer 34 uur per 10.000 euro bouwkost. Bij een nieuwbouw van 180 m² voor 360.000 euro is dat bijna 16 uur. Ook de studie achter de tool kwam tot die vaststelling: verbouwingen vroegen gemiddeld dubbel zoveel tijd als nieuwbouw, per euro bouwkost én per m². Het verschil zit in het bestaande gebouw. De architect moet het eerst opmeten en tekenen, nagaan wat er vergund is en rekening houden met wat er achter een muur kan zitten. Daarbovenop komen meer beslissingen op de werf, omdat er na de afbraak vaak iets anders tevoorschijn komt dan verwacht.
Wat zit er in het ereloon, en wat betaal je apart?
Een volledige opdracht loopt van het eerste ontwerp tot de oplevering. Wat er precies in zit, bepaalt het contract, maar een paar studies vallen bijna altijd buiten het ereloon.
De fases van een volledige opdracht
De architect onderzoekt eerst of je wensen stedenbouwkundig en budgettair haalbaar zijn. Daarna volgen het voorontwerp, het definitieve ontwerp en de plannen voor de vergunningsaanvraag. Met het aanbestedingsdossier, dus het lastenboek en de meetstaat, vraag je prijzen bij aannemers. Hoe je die stukken leest, staat bij lastenboek, meetstaat en offertes lezen. Tijdens de werken controleert de architect de uitvoering, en hij is erbij op de voorlopige oplevering.
De uitvoering duurt het langst, met geregelde werfbezoeken en werfverslagen. Wie een goedkoop ereloon zoekt, moet vooral weten hoeveel van die controle erin zit.
Stabiliteit, EPB en veiligheidscoördinatie
Een stabiliteitsstudie, het EPB-verslag, het ventilatieverslag en de veiligheidscoördinatie zijn aparte opdrachten. Doet de architect een van die taken zelf, dan rekent hij ze apart aan, naast zijn ereloon. Doet een ander bureau ze, dan krijg je een eigen factuur.
De EPB-verslaggever stel jij als bouwheer aan; in Vlaanderen kan dat tot vlak vóór de start van de werken. De veiligheidscoördinator voor een werf kleiner dan 500 m² wordt door de architect aangesteld, maar in die overeenkomst staat vaak dat jij hem betaalt. Bij een werf van 500 m² of meer stel je de coördinator zelf aan. Wat het E-peil en de EPB-eisen inhouden, staat bij E-peil, BEN-norm en EPC.
Contract van de ingenieur: met jou of met de architect
Een ingenieur stabiliteit of technieken kan een contract met jou sluiten of met de architect. Tekent hij met de architect, dan blijft die verantwoordelijk tegenover jou en spreek je de ingenieur zelf niet aan bij een probleem. Tekent hij met jou, dan staat hij rechtstreeks tegenover jou in. De architect blijft dan verplicht alle studies in zijn ontwerp te verwerken en je te waarschuwen voor fouten die hij opmerkt.
Bijkomende prestaties
Een eerste kennismakingsgesprek is bij sommige architecten gratis, bij andere betaal je een uurloon of een vast bedrag. Ook schetsen, een plaatsbezoek vóór de opdracht of informatie opvragen bij de gemeente mag de architect apart aanrekenen. Spreek dat vóór het eerste gesprek af, zodat er geen discussie volgt over een factuur voor een ontwerp waar je niet mee verdergaat.
| Taak | Meestal in het ereloon | Meestal apart |
|---|---|---|
| Voorontwerp en definitief ontwerp | ja | |
| Plannen en dossier voor de vergunning | ja | |
| Lastenboek, meetstaat en offertes vergelijken | ja | |
| Controle op de uitvoering en werfverslagen | ja | |
| Voorlopige oplevering | ja | |
| Stabiliteitsstudie | ja, ingenieur | |
| EPB- en ventilatieverslag | ja, verslaggever | |
| Veiligheidscoördinatie | ja, coördinator | |
| Opmeting door een landmeter | ja, landmeter |
Kosten van een architect bij een verbouwing
Bij een verbouwing is de opdracht kleiner, maar het ereloon daalt minder snel dan de bouwkost. De vaste taken blijven: het bestaande gebouw opmeten, de vergunningstoestand nagaan, een dossier indienen en de werf opvolgen.
Wat de bouwkost van een verbouwing doet met een percentage
Een percentage dat bij nieuwbouw redelijk is, levert bij een kleine verbouwing te weinig op om de vaste taken te betalen, want een verbouwing vraagt per euro bouwkost ongeveer dubbel zoveel uren. Verwacht bij een verbouwing dus een hoger percentage, een minimumbedrag, een forfait of werk in regie. Vergelijk offertes op het totaalbedrag voor dezelfde opdracht, en niet op het percentage.
Laat in het contract ook vastleggen welke bouwkost als basis telt. Bij een renovatie met een nieuwe keuken en badkamer kan het verschil tussen « met » en « zonder » die posten groot zijn. Wat een volledige renovatie zelf kost, lees je bij de kostprijs van een totaalrenovatie.
De bestaande toestand opmeten
Zijn er geen bruikbare plannen van de woning, dan moet de bestaande toestand eerst opgemeten en getekend worden. Dat kost uren voor het ontwerp begint. Heb je nog de plannen van een vroegere vergunning, geef ze dan meteen aan de architect. Welke plannen je bij de gemeente kunt opvragen, staat bij grondplan en bouwplannen van je huis.
Wanneer is een architect verplicht?
In Vlaanderen geldt een basisregel. Vraagt je werk een melding of een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen, dan is in principe ook een architect verplicht. De architect staat dan in voor het ontwerp én voor de controle op de uitvoering. Die regels verschillen per gewest, en je gemeente kan eigen voorschriften hebben. Wat hier staat, zijn de Vlaamse regels zoals ze gelden sinds 1 maart 2026; de actuele versie vind je op vlaanderen.be onder Omgevingsvergunning. Welke werken een vergunning vragen, lees je bij wanneer je een omgevingsvergunning nodig hebt.
Werken aan een woning zonder architect
Voor een aantal vergunningsplichtige werken aan een woning is een architect niet vereist. Dat gaat om verbouwingen en inrichtingswerken binnen het gebouw, zolang ze geen constructieprobleem oplossen en de stabiliteit niet wijzigen. Ook gevelwerk aan een vergund gebouw valt eronder, zoals een nieuwe gevelsteen, een bepleistering of een andere gevelbekleding. De voorwaarde is dat de fundering ongewijzigd blijft.
Verder vrijgesteld is het maken, wijzigen of dichtmaken van raam- en deuropeningen. Dat geldt ook voor dakvlakvensters, zonnepanelen of zonneboilers in het dakvlak of op een plat dak. Ook een dakuitbouw over maximaal een vierde van de dakoppervlakte en verluchtings- of afzuiginstallaties vragen geen architect. Hoe een dakkapel vergund en geplaatst wordt, staat bij een dakraam of dakkapel plaatsen.
Stabiliteitswerken maken een architect toch verplicht
Een raam- of deuropening maken of wijzigen is vrijgesteld, maar gaat dat gepaard met stabiliteitswerken, dan moet je wel een architect aanstellen voor het ontwerp en de controle. Het typische voorbeeld is een nieuwe raamopening in een dragende muur. De opening zelf valt onder de vrijstelling, de latei of poutrel die de muur erboven draagt niet.
Een muur uitbreken tussen keuken en living valt om dezelfde reden buiten de vrijstelling voor binnenverbouwingen. Die geldt alleen zolang de stabiliteit van het gebouw niet wijzigt. Is de muur dragend, dan heb je dus een architect nodig; de aanpak staat bij een poutrel steken en een draagmuur uitbreken.
Architect voor een kleine verbouwing
Een kleine verbouwing zonder vergunningsplicht kan zonder architect, net als een vrijgesteld werk uit de lijst hierboven zonder stabiliteitswerken. Toch kan een beperkte opdracht nuttig zijn. Werkt een architect in regie een grondplan uit of geeft hij advies over een indeling, dan betaal je alleen de uren die hij eraan besteedt. Vraag in dat geval vooraf een raming in uren en noteer welke plannen je krijgt.
| Werk aan een woning | Architect nodig? |
|---|---|
| Nieuwbouw of uitbreiding met vergunning | Ja |
| Binnenverbouwing zonder stabiliteitswerken | Nee |
| Binnenverbouwing met een dragende muur eruit | Ja |
| Nieuwe gevelbekleding zonder werk aan de fundering | Nee |
| Raam- of deuropening maken of dichtmaken | Nee, tenzij met stabiliteitswerken |
| Dakvlakvenster of zonnepanelen in het dakvlak | Nee |
| Dakuitbouw tot een vierde van de dakoppervlakte | Nee |
| Grotere dakuitbouw met vergunning | Ja |
Een vrijstelling geldt alleen als je werk aan alle voorwaarden ervan voldoet. Voldoet het daar niet aan, dan is een architect nodig, ook als het grootste deel van het werk op de lijst staat. Twijfel je, leg je plannen dan vóór de aanvraag voor aan de dienst omgeving van je gemeente.
Een architect enkel voor de plannen
Een architect die alleen de plannen tekent, bespaart je het ereloon voor de werfopvolging. Of dat mag, hangt af van de vraag of de architect wettelijk verplicht is.
Bij een verplichte architect hoort de controle erbij
Is een architect verplicht, dan omvat zijn opdracht het ontwerp en de controle op de uitvoering. De beroepsregels laten toe dat een architect met jouw instemming bepaalde taken laat vallen. Het uitvoeringsontwerp en de controle op de werken horen wel altijd in het contract. Een architect die alleen de vergunningsplannen tekent en daarna verdwijnt, past dus niet bij een vergunningsplichtig project met architectplicht.
Wat je wel kunt afspreken, is de intensiteit van de controle. Hoe vaak komt de architect langs, bij welke fases is hij aanwezig en hoe brengt hij verslag uit? Leg dat zwart op wit vast, zodat je weet wat je betaalt.
Een plan zonder vergunningsplicht
Voor werk zonder vergunning of met een vrijstelling van architect ben je vrij om alleen plannen te bestellen. Denk aan een nieuwe indeling van het gelijkvloers zonder dragende muren, of een ontwerp voor een badkamer. Een binnenhuisarchitect kan hier evengoed de juiste persoon zijn. Spreek dan af welke tekeningen je krijgt (grondplan, wanden, details) en of een aanpassing na je opmerkingen inbegrepen is.
Binnenhuisarchitect en stabiliteitsingenieur
Naast de architect kom je bij een bouw of verbouwing vaak een binnenhuisarchitect en een ingenieur stabiliteit tegen. Ze werken met dezelfde soorten ereloonafspraken, maar hun opdracht is anders.
Wat kost een binnenhuisarchitect?
Ook met een binnenhuisarchitect, ook wel interieurarchitect genoemd, spreek je de prijs zelf af. Dezelfde vormen komen terug: een uurloon, een forfait voor een ontwerp of een percentage van het budget voor de inrichting. Voor één ruimte zoals een keuken geeft een forfait meteen duidelijkheid. Bij de volledige afwerking van een woning, met opvolging van de plaatsers, is de omvang vooraf moeilijker te kennen en ligt een uurloon of percentage meer voor de hand.
Een binnenhuisarchitect werkt aan indeling, materialen, maatwerk en verlichting. Moet er voor het werk een architect aangesteld worden, dan vervangt hij die niet. De vergunningsaanvraag en de controle horen dan bij een architect die bij de Orde is ingeschreven.
Wat kost een stabiliteitsingenieur?
De ingenieur stabiliteit berekent fundering, vloeren, poutrels en de draagstructuur. Zijn studie staat los van het ereloon van de architect, en je krijgt ervoor een eigen factuur of een aparte post. Vraag in zijn offerte wat de prijs omvat: de berekeningen, de wapeningsplannen en het aantal werfbezoeken, en hoe hij wijzigingen achteraf aanrekent. De prijs hangt af van de omvang. Een poutrel voor één muuropening vraagt een kleine berekening, een volledige woning met welfsels, kelder en grote overspanningen veel meer. Wat zo’n studie inhoudt en wanneer je ze nodig hebt, staat bij stabiliteitsstudie en ingenieur stabiliteit.
Het ereloon betalen en vastleggen in het contract
De architect is deontologisch verplicht om voor elke opdracht een schriftelijk contract op te maken. Daarin moet het ereloon minstens bepaalbaar zijn. Het contract bevat dus de gegevens waarmee je het bedrag later kunt uitrekenen, zonder nieuw akkoord.
Betalen in schijven
Het ereloon betaal je meestal in schijven die de fases volgen. Een gebruikelijke opbouw begint met een voorschot en een schijf bij de indiening van de vergunningsaanvraag. Er volgt een schijf als het aanbestedingsdossier klaar is, daarna betaal je naarmate de werken vorderen, en het saldo komt bij de voorlopige oplevering. Koppel elke schijf aan een prestatie die je kunt vaststellen, zoals een ingediend dossier, en niet aan een datum.
Wat er verplicht in het contract staat
Het contract vermeldt minstens wie de partijen zijn en welke diensten de architect levert, met het uitvoeringsontwerp en de controle op de uitvoering. Verder staan erin bij welke provinciale raad hij is ingeschreven, het minstens bepaalbare ereloon, de datum en beider handtekening. Ook de verzekering moet erin staan, met de naam van de verzekeraar en het polisnummer. De architect moet voor al zijn projecten verzekerd zijn. De wet van 31 mei 2017 verplicht de verzekering van zijn tienjarige aansprakelijkheid bij woningbouw, de wet van 9 mei 2019 die van zijn beroepsaansprakelijkheid.
Nuttig zijn daarnaast het beschikbare budget en wat er gebeurt als dat overschreden wordt. Zet er ook de vergoeding voor extra prestaties in, wie de aparte studies doet, en wat er gebeurt als de samenwerking voortijdig stopt. Gaat je project na het voorontwerp niet door, dan bepaalt net die clausule wat je nog betaalt.
Een betwisting over het ereloon
Ben je het niet eens over de afrekening, probeer dan eerst samen tot een akkoord te komen. Lukt dat niet, dan kan de Orde van Architecten het bedrag van het ereloon vaststellen. Dat gebeurt alleen als de architect en jij het samen vragen. Een technisch of contractueel geschil hoort bij de rechtbank; daarvoor vraag je juridisch advies.
Een goedkope architect vinden die je later geen geld kost
Het ereloon is een kleine post naast de bouwkost, maar het bepaalt wel hoeveel tijd de architect aan je dossier besteedt. Een architect die te weinig uren kan aanrekenen, moet ergens besparen. De werfcontrole en het lastenboek zijn dan de voor de hand liggende posten. Net daar ontstaan de duurste fouten.
Besparen zonder dat de opdracht uitgehold wordt
Je bespaart echte uren door voorbereid aan het eerste gesprek te beginnen. Neem een duidelijk programma mee met het aantal kamers en de oppervlaktes, en een realistisch budget. Breng ook de plannen en vergunningen van het bestaande huis mee, en een opmeting van het perceel als je die al hebt. Wat een landmeter daarvoor doet, staat bij wanneer je een landmeter nodig hebt. Elke ontwerpronde die je achteraf nog wijzigt, kost uren, dus beslis over de grote lijnen voordat de vergunningsplannen getekend worden.
Vergelijk daarnaast offertes op dezelfde opdracht. Vraag twee of drie architecten om een prijs voor dezelfde fases, hetzelfde aantal ontwerpvarianten en een vergelijkbare werfopvolging. Pas dan zie je of een lage prijs echt lager is.
Inschrijving en verzekering controleren
Of iemand als architect mag werken, controleer je op vind.architect.be. Daar staan de architecten die bij de Orde zijn ingeschreven. De Orde kan je ook een document bezorgen dat bevestigt of iemand op de tabel staat. Vraag het verzekeringsattest en kijk of het polisnummer in het contract staat. Wat een architect bij een nieuwbouw totaal betekent voor je budget, lees je bij wat een nieuwbouwwoning kost.
Een architect kiezen en het ereloon vastleggen
Deze stappen gelden voor een nieuwbouw en voor een verbouwing met architectplicht. Teken pas als het contract de hele opdracht en de berekening van het ereloon beschrijft: wat er niet in staat, wordt later een discussie.
-
Ga na of een architect verplicht is
Kijk of je werk een melding of omgevingsvergunning vraagt en of het onder de vrijstellingen van vlaanderen.be valt. Komen er stabiliteitswerken bij, zoals een dragende muur die eruit gaat, dan heb je een architect nodig.
-
Zet je programma en budget op papier
Noteer de ruimtes die je wilt, de gewenste oppervlakte en het totale budget inclusief btw. Verzamel de plannen en vergunningen van het bestaande huis of de gegevens van je perceel.
-
Vraag twee of drie architecten om een voorstel
Zoek ingeschreven architecten via vind.architect.be. Vraag of het eerste gesprek gratis is. Vraag iedereen daarna een voorstel voor dezelfde opdracht, met dezelfde fases, ontwerpvarianten en werfbezoeken.
-
Leg de voorstellen naast een urenschatting
Vul je project in de rekentool van de Orde in en vermenigvuldig de uren met het uurloon uit elk voorstel. Vraag bij een voorstel dat ver onder die som ligt welke taken minder uren krijgen.
-
Spreek de aparte studies af
Leg vast wie de stabiliteitsstudie, het EPB- en ventilatieverslag en de veiligheidscoördinatie doet, met wie die partij een contract sluit en wat ze ongeveer kosten. Tel ze op bij het ereloon en de 21% btw.
-
Teken het contract
Controleer de omschrijving van de opdracht, de berekening van het ereloon met de basis en de schijven. Kijk ook naar de verzekeraar met het polisnummer en wat er gebeurt als het project stopt. Teken pas als al die punten erin staan.
Vóór je het contract met de architect tekent
In de praktijk
Twee offertes: een percentage en een forfait
De ene architect vraagt een percentage van de bouwkost, de andere een vast bedrag. Reken het percentage om met de raming van de bouwkost exclusief btw, en kijk of keuken en badkamer in die basis zitten. Vergelijk daarna wat beide voorstellen omvatten: het aantal ontwerpvarianten, de werfbezoeken en de aparte studies. Pas als de opdracht gelijk is, vergelijk je de bedragen, beide plus 21% btw.
De muur tussen keuken en living moet eruit
Een binnenverbouwing zonder architect leek mogelijk, tot blijkt dat de muur de vloer erboven draagt. Kijk of er balken of welfsels op de muur rusten en of hij doorloopt op de verdieping. Is hij dragend, dan zijn er stabiliteitswerken en is een architect verplicht, samen met een stabiliteitsstudie voor de poutrel. Vraag dan een voorstel voor een beperkte opdracht met ontwerp en controle.
De eindafrekening ligt hoger dan het voorstel
Het ereloon is een percentage, en door een duurdere gevelsteen en extra werken steeg de bouwkost. Neem het contract erbij en kijk welke basis is afgesproken: de reële bouwkost, de raming of een vast bedrag. Vraag de architect om een overzicht van de bouwkost waarop hij rekent, met de meerwerken apart. Kom je er samen niet uit, dan kan de Orde het ereloon vaststellen als jullie het samen vragen.
Een nieuwe keuken en badkamer zonder verbouwing van de structuur
Er gaan geen muren weg en er komt geen vergunning aan te pas. Een architect is dan niet verplicht, en een binnenhuisarchitect kan het ontwerp en de opvolging van de plaatsers doen. Vraag een forfait voor het ontwerp met een vast aantal tekeningen, en een uurloon of forfait voor de opvolging. Noteer in de afspraak of een tweede ontwerpvoorstel inbegrepen is.
Veelgemaakte fouten
Percentages vergelijken zonder de basis
Een laag percentage op een basis met keuken, badkamer en meerwerk kan duurder uitvallen dan een hoger percentage op de kale ruwbouw en afwerking. Vraag elke architect op welke bouwkost hij rekent en reken het om naar een bedrag.
Vergeten dat er 21% btw bij komt
Offertes van architecten staan vaak exclusief btw, en bij een renovatie denkt men aan 6%. Op het ereloon is het altijd 21%. Neem dat bedrag meteen in je budget op.
De werfcontrole wegonderhandelen
Bij een verplichte architect hoort de controle op de uitvoering altijd in de opdracht. Een lager ereloon door minder werfbezoeken betaal je later terug als een fout in de ruwbouw pas bij de afwerking opvalt. Spreek liever een vast aantal werfbezoeken per fase af.
Veelgestelde vragen
Wat kost een architect per m²?
Een vaste prijs per m² bestaat niet; een architect mag wel een forfait per m² of m³ voorstellen. Voor een nieuwbouwwoning van 180 m² komt de rekentool van de Orde op ongeveer 445 uur, omgerekend zo’n 2,5 uur per m². Bij een grotere woning daalt het aantal uren per m². Reken dat om met het uurloon uit de offerte, plus 21% btw.
Is een eerste gesprek met een architect gratis?
Dat hangt af van de architect: sommigen rekenen voor een eerste, vrijblijvend gesprek niets aan, anderen vragen een uurloon of een vast bedrag. Vraag het vooraf, en ook of schetsen of een plaatsbezoek bij dat gesprek betaald worden.
Wat betaal je als je project niet doorgaat?
Dat bepaalt de clausule over een voortijdige beëindiging in je contract: daarin staat welke prestaties je vergoedt als de samenwerking stopt. Staat daar niets over, dan wordt het een discussie. Laat daarom in het contract opnemen welke schijf je betaalt na het voorontwerp en na het definitieve ontwerp.
Moet een architect een schriftelijke opdracht hebben?
Ja: de architect moet voor elke opdracht een schriftelijk contract opmaken. Voor een beperkte voorstudie mag eerst een aparte overeenkomst volgen. Bij een ereloon boven 375 euro moet hij minstens een schriftelijk bewijs van de opdracht kunnen voorleggen, zoals een e-mail.
Wanneer je een vakman inschakelt
Een architect is in Vlaanderen in principe verplicht zodra je werk een melding of omgevingsvergunning vraagt. Ook een nieuwe raam- of deuropening die stabiliteitswerken vraagt, en een binnenverbouwing waarbij een dragende muur verdwijnt, vallen buiten de vrijstellingen. De architect moet ingeschreven zijn bij de Orde en verzekerd voor zijn aansprakelijkheid. De berekening van poutrels, funderingen en vloeren doet een ingenieur stabiliteit; reken die nooit zelf. Voor de EPB-aangifte stel je een erkende EPB-verslaggever aan. Bij een geschil over het ereloon of een fout in het ontwerp vraag je juridisch advies. De Orde stelt alleen een ereloon vast als jij en de architect het samen vragen.
Bronnen
- Wat kost een architect?, Orde van Architecten (Vlaamse Raad)
- Het contract met de architect, Orde van Architecten (Vlaamse Raad)
- Waarvoor kan ik terecht bij de Orde van Architecten?, Orde van Architecten (Vlaamse Raad)
- Verzekeringsplicht, Orde van Architecten (Vlaamse Raad)
- Vlaanderen.be — Renoveren (omgevingsvergunning, stap 1: medewerking van een architect)
- Werktijdberekening van een architectenopdracht, rekentool op basis van een KU Leuven-studie (december 2015)
- Het contract en het ereloon van de architect, Netwerk Architecten Vlaanderen (2024)
- De architect en de andere bouwpartners, Netwerk Architecten Vlaanderen (2024)
Verder lezen over dit onderwerp
Een aannemer kiezen, controleren en opvolgen tot de oplevering
Wat kost bouwgrond, landbouwgrond en tuingrond per m²?
Bouwstijlen in Vlaanderen: van pastorijwoning tot split-level