Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Een geothermische warmtepomp met boring

Door 26 minuten lezen Warmtepomp Bijgewerkt

Een geothermische warmtepomp haalt warmte uit de bodem via een verticale boring of een horizontale collector. Een hedendaagse woning heeft meestal 1 tot 3 boringen van 100 à 150 m nodig, uitgevoerd door een erkend boorbedrijf. Test-Aankoop noemde eind 2025 ongeveer 5.500 euro per boring, of het dubbele, en 18.000 tot 32.000 euro voor de hele installatie. Boor je dieper dan het dieptecriterium op je adres, dan heb je een omgevingsvergunning nodig.

26 minuten

Hoe werkt een geothermische warmtepomp?

Een geothermische warmtepomp, ook bodem-waterwarmtepomp genoemd, haalt warmte uit de grond van je eigen perceel. Die warmte gaat naar het water van de vloerverwarming of de radiatoren. De bodem is de bron, water draagt de warmte in huis: vandaar de naam.

Waarom de bodem een goede bron is

Onder het maaiveld schommelt de temperatuur veel minder dan in de lucht. Op 5 m diep zijn de schommelingen over het jaar al half zo groot, op 10 m nog een derde. Vanaf ongeveer 15 m diep blijft de bodem het hele jaar rond 10 °C. Dat is ook zo in januari, net wanneer je huis de meeste warmte vraagt en de buitenlucht onder nul zakt.

De warmtepomp brengt die lage temperatuur op het niveau van verwarmingswater. In de bodemlus circuleert water met glycol, dat in de grond enkele graden opwarmt. In het toestel neemt een koudemiddel die warmte op en verdampt. Een compressor brengt het op hogere druk en temperatuur, waarna het in de condensor zijn warmte afgeeft aan het verwarmingswater. Zo komt 60 tot 80% van de energie uit de bodem en de rest uit de stroom voor de compressor.

Een gesloten bodemlus, zonder grondwater

Bij een woning gaat het bijna altijd om een gesloten systeem. De vloeistof blijft in de buizen en komt nooit in contact met het grondwater; alleen warmte gaat door de buiswand. Een water-waterwarmtepomp pompt wel grondwater op uit een put en brengt het terug via een tweede put. Dat vraagt twee diepe putten en valt onder een andere vergunningsrubriek, en je ziet het vooral bij grotere gebouwen.

Geen buitenunit in de tuin

Alles wat geluid maakt, staat binnen. De binnenunit is ongeveer zo groot als een staande diepvriezer en komt in de berging of de technische ruimte. Vaak staan er een buffervat en een voorraadvat voor sanitair warm water bij. Buiten blijft na de werken alleen de tuin over. Er staat geen buitenunit met een ventilator die jij of de buren ’s nachts horen.

Daardoor past een bodemwarmtepomp ook op een perceel waar een buitenunit hinder zou geven, zoals een smalle tuin naast de slaapkamers van de buren. Hoe een lucht-waterwarmtepomp met buitenunit werkt en wanneer die de logische keuze is, lees je bij een lucht-waterwarmtepomp kiezen.

Kale, geëgaliseerde tuin achter een nieuwbouwwoning in rode baksteen. Vooraan steken vier zwarte kunststofbuizen met witte doppen rechtop uit een grijze plek grout in de grond. Erachter loopt een rechte sleuf met twee zwarte buizen op geel zand naar een grijze mantelbuis in de funderingsmuur. Rechts ligt een spade plat op de grond.
Na het boren steken de vier buizen van de dubbele U-lus uit de grout. Via een sleuf gaan de aanvoer- en retourleiding naar de technische ruimte.

Diepteboring of horizontale collector

Een verticale boring, ook grondboring of diepteboring genoemd, haalt de warmte diep uit de grond, op een kleine plek. Een horizontaal buizennet, ook captatienet of collector genoemd, doet hetzelfde ondiep, over een groot stuk tuin. De keuze hangt vooral af van de ruimte in je tuin en van wat er met die tuin nog moet gebeuren.

Een diepteboring vraagt weinig tuin

Voor een verticale boring heb je een vrije plek van ongeveer 4 op 4 m nodig, bereikbaar voor een zware vrachtwagen met boorinstallatie. Het boorbedrijf boort een gat van ongeveer 15 cm doorsnede tot 100 à 150 m diep. Daarin komt een lus van kunststofbuizen, meestal een dubbele U: twee buizen gaan naar beneden en twee komen terug.

Daarna vult het boorbedrijf het boorgat van onder tot boven met een afdichtende grout. Die vulling geleidt de warmte van de grond naar de buizen. Ze sluit het gat ook af, zodat er langs de boring geen water van de ene grondlaag naar de andere loopt. Een hedendaagse woning heeft meestal 1 tot 3 van die boringen nodig. Na de werken lopen alleen de aanvoer- en retourleiding ondergronds naar de woning, en daarboven leg je gewoon de tuin aan.

Een horizontale collector vraagt veel tuin

Een horizontale collector ligt net onder de vorstgrens, op 0,8 tot 1 m diepte, in lange lussen van kunststofbuizen van 20 tot 32 mm. Je hebt er een grote, weinig beplante tuin voor nodig: minstens twee keer de verwarmde woonoppervlakte, voor een gemiddelde woning 200 tot 500 m². Er moet een graafmachine bij kunnen.

Boven de collector blijft de grond open en waterdoorlatend, dus geen terras, tuinhuis of oprit. De buizen liggen minstens 2 m van bomen, 1,5 m van ondergrondse nutsleidingen en 3 m van funderingen, putten, een septische put en drainage. In klei of rotsachtige grond komen ze op een zandbed, en een sterk hellend terrein is ongeschikt.

Op die diepte warmt de bodem mee op en koelt hij mee af met de seizoenen. Een collector haalt daarom een lager rendement dan een boring, maar de ondiepe grond herstelt in de zomer vanzelf.

Een collector vraagt geen boorwagen, alleen een graafmachine. Test-Aankoop noemt hem goedkoper dan een boring. De studie van het Departement Omgeving uit 2025 ziet in de praktijk zelden een lagere aanlegkost, behalve als het graafwerk samenvalt met andere grondwerken. Daarom loont een collector vooral bij nieuwbouw, waar de grond toch al openligt voor de grondwerken van de woning.

Korven voor een kleiner perceel

Is de tuin te klein voor een vlakke collector en wil je geen diepe boring, dan zijn er korven. Dat zijn spiraalvormige buizen op een metalen frame, in putten tot ongeveer 10 m diep. Ze vragen geen boorwagen en minder oppervlakte dan een collector. Test-Aankoop noemde eind 2025 voor die wisselaars 1.000 tot 1.500 euro per kW; of de btw daarin zit, staat er niet bij.

Verticale boringHorizontale collectorKorven
Diepte100 à 150 m0,8 à 1 mtot ± 10 m
Ruimte in de tuin± 4 op 4 m, bereikbaar voor een boorwagen2 x de verwarmde woonoppervlakte, 200 à 500 m²minder dan een collector
SCOP bij 35 °Ctot 5boven 4,5niet opgegeven
Kostprijs bron (2025)± 5.500 euro per boring, of het dubbele3.500 à 5.500 euro1.000 à 1.500 euro per kW
Wie legt aanerkend boorbedrijfgraafwerk met graafmachinegraafwerk in putten
Bodemdoorsnede met links een verticale boring van 100 à 150 m: een boorgat van ongeveer 15 cm gevuld met grout, met een dubbele U-lus van vier buizen en erboven ongeveer 4 m vrije ruimte. Onder de boring loopt een rode stippellijn: het dieptecriterium, waaronder boren een vergunning vraagt. Rechts bovenaan een rij buizen van een horizontale collector op 0,8 à 1 m diepte over 200 à 500 m². Een witte stippellijn op ongeveer 15 m diepte markeert waar de bodem het hele jaar rond 10 °C blijft.Bekijk groter
Een boring gaat diep op weinig plaats, een collector blijft ondiep en vraagt veel tuin. Hoe diep je mag boren zonder vergunning, hangt af van je adres.

Diepte en aantal boringen voor een warmtepomp

Hoe diep je boort, volgt uit een berekening. Die zet de warmte die je huis vraagt, per jaar en op de koudste dag, af tegen wat de grond onder je tuin kan leveren. Het resultaat is een totale lengte aan bodemlus, die het boorbedrijf over één of meer boringen verdeelt.

Wat de totale boorlengte bepaalt

Het vertrekpunt is de warmteverliesberekening van de woning. Een goed geïsoleerd huis vraagt minder vermogen en dus minder meters lus. Daarna telt de grond, want de lagen onder je tuin geleiden warmte niet even goed. De gemiddelde warmtegeleiding van de Vlaamse ondergrond ligt tussen ongeveer 1,3 en 3 W/mK. Ze is het laagst, onder 1,8 W/mK, in het westen en zuidwesten, waar dikke kleilagen zitten. In de Kempen en Limburg, met zand over bijna de hele diepte, is ze het hoogst. Waar de grond slecht geleidt, heb je voor hetzelfde huis meer meters nodig.

Ook het gebruik weegt mee. Een gewone woning haalt in de winter veel meer warmte uit de grond dan ze er in de zomer terugstopt. Koel je passief, dan gaat er wel een deel terug en herstelt de bodem rond de boring sneller. De installateur rekent dat mee in de lengte van de lus.

Eén diepe boring of meerdere kortere

Dezelfde lengte kun je op verschillende manieren boren. Voor 160 m bodemlus kan dat één boring van 160 m zijn, twee van 80 m of drie van 60 m. De verdeling hangt af van het dieptecriterium op je adres, de machines van het boorbedrijf en harde lagen in de ondergrond. Vooral in het zuiden van Vlaanderen kan er binnen het dieptecriterium al vaste rots zitten. Daarin wordt zelden geboord, want rots doorboren maakt een boring veel duurder.

Boringen die te dicht bij elkaar staan, koelen elkaars grond af. Dat geldt ook tussen buren. Bij kleine gesloten systemen tot 40 à 50 kW speelt die invloed pas onder ongeveer 10 tot 15 m afstand. Heeft je buur al een boring dicht bij de perceelsgrens, geef dat dan door aan de installateur.

Het dieptecriterium op jouw adres

Het dieptecriterium is de diepte tot waar je op een bepaalde plek in Vlaanderen zonder vergunning mag boren. Dat geldt zolang je perceel buiten een beschermingszone voor drinkwater ligt. De Vlaamse Milieumaatschappij legde het per plek vast op een kaart die bij de milieuregelgeving (VLAREM) hoort. In een groot deel van Vlaanderen ligt het rond 150 m. In het zuiden van Oost- en West-Vlaanderen ligt het veel ondieper, en rond de Scheldevallei ten zuiden van Oudenaarde blijft het onder 50 m. Daar heb je voor dezelfde lengte meer boringen nodig, of een vergunning.

De grens beschermt het grondwater. Ze volgt de ondoorlatende lagen die watervoerende pakketten van elkaar scheiden, en het verschil in waterdruk tussen die pakketten. Een boring die zo’n laag doorprikt en slecht is afgedicht, laat water van de pakketten mengen. Dat is, samen met achterblijvend materiaal en lekkende vloeistof uit de lus, het grootste risico van geothermie voor de ondergrond.

Het dieptecriterium op je adres zoek je zelf op bij de Databank Ondergrond Vlaanderen (DOV). Daarvoor is er de module « VLAREM rubriek 55.1 – Bepalen van de klasse van een verticale boring ». Je duidt je perceel aan en kiest als type « Boring i.k.v. thermische energieopslag in boorgaten ». De module zegt dan of de boring niet ingedeeld, vergunningsplichtig of verboden is. Doe dat vóór je prijsoffertes vraagt, want het bepaalt mee hoeveel boringen je nodig hebt.

Melding of vergunning voor een boring in Vlaanderen

Voor een verticale boring kijk je naar rubriek 55.1 van de indelingslijst in VLAREM. Het warmtepomptoestel zelf valt onder rubriek 16.3. Beide toets je apart, en de hoogste klasse bepaalt wat je nodig hebt.

Binnen het dieptecriterium: geen vergunning

Blijft elke boring binnen het dieptecriterium en ligt je perceel buiten een beschermingszone type III van een drinkwaterwinning, dan is de boring niet ingedeeld. Je hebt er dan geen omgevingsvergunning voor nodig, en je doet ook geen melding bij de gemeente. Wel meldt het erkende boorbedrijf de start van de werken vooraf in het e-DOV-meldpunt boringen. Het werk krijgt daar een eigen code, die ook in het boorverslag staat.

Het warmtepomptoestel zelf valt pas onder rubriek 16.3 vanaf 5 kW geïnstalleerde drijfkracht. Dat is het maximale elektrische vermogen uit de documentatie of op het typeplaatje, niet het verwarmingsvermogen. Je telt alle warmtepompen en airco’s van de woning samen. De meeste toestellen voor één woning blijven onder 5 kW. Kom je er samen met bijvoorbeeld een airco boven, dan meld je de installatie bij de gemeente als klasse 3.

Dieper boren of in beschermingszone type III

Gaat één boring dieper dan het dieptecriterium, of ligt ze in een beschermingszone type III, dan valt ze in klasse 2. Die klasse geldt voor boringen tot 500 m diep. Je vraagt dan vóór de werken een omgevingsvergunning aan, en in de meeste gevallen beslist het college van burgemeester en schepenen. Plan die procedure in vóór je een datum met het boorbedrijf vastlegt. Hoe je een aanvraag indient, staat bij wanneer je een omgevingsvergunning nodig hebt.

Verbod in beschermingszones type I en II

In een beschermingszone type I of II rond een drinkwaterwinning zijn boringen en uitgravingen dieper dan 2,5 m verboden. Een verticale boring voor een warmtepomp valt daar dus af. Hetzelfde verbod geldt voor de putten van korven zodra ze dieper gaan dan 2,5 m. De DOV-module toont die zones en geeft dan « verboden » als resultaat.

Buizen in de tuin zonder bouwvergunning

Voor de stedenbouwkundige kant hoef je meestal niets aan te vragen. Het ondergrondse buizenstelsel van een geothermische warmtepomp is vrijgesteld van een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen. Dat geldt zolang het binnen 30 m van de woning ligt en geen rooilijnplan of onteigeningsplan het verbiedt. De onderdelen binnen in de woning zijn ook vrijgesteld. Een verkavelingsvergunning of een gemeentelijke verordening kan wel strengere regels hebben.

Controle van de boring om de vijf jaar

Na de plaatsing blijft er één verplichting over. Een bevoegd deskundige kijkt de boring geregeld na en onderhoudt ze. Bij een niet-ingedeelde boring gebeurt dat om de vijf jaar, bij een boring met omgevingsvergunning om de twee jaar. Bewaar het verslag van die controle, want de toezichthouder van de gemeente kan het inkijken.

Let op

Deze regels gelden in het Vlaamse Gewest in 2026. Brussel en Wallonië hebben eigen regels voor boringen, en je gemeente of verkaveling kan bijkomende voorschriften hebben. De actuele stand voor Vlaanderen staat in de leidraad « Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties » van het Departement Omgeving.

Wat kost een geothermische warmtepomp met boring?

Een geothermische warmtepomp is het duurste type warmtepomp, vooral door de bron. Daartegenover staan het hoogste rendement, passieve koeling en de hoogste Vlaamse premie van alle warmtepompen.

Prijs van een geothermische boring

De prijs van een boring hangt vooral af van de diepte, en die diepte hangt af van hoe goed de ondergrond warmte geleidt. Test-Aankoop gaf in december 2025 als voorbeeld ongeveer 5.500 euro voor een boring, of het dubbele. Harde lagen of rots duwen de prijs omhoog.

Het boorbedrijf boort, plaatst de lus, vult het boorgat met grout en voert de druktesten uit. Laat in het bestek staan welke diepte en hoeveel boringen de prijs dekt, en of het afvoeren van de boorspecie erin zit. Twee prijzen per boring zonder diepte kun je onmogelijk vergelijken. Test-Aankoop vermeldt niet of de btw in die voorbeeldbedragen zit; vraag in elk bestek de bedragen inclusief btw.

Totaalprijs van de installatie

Voor de hele installatie met verticale boring noemde Test-Aankoop een bandbreedte van 18.000 tot 32.000 euro (december 2025). Voor een horizontale collector noemt dezelfde bron 3.500 tot 5.500 euro, inclusief btw en plaatsing. Bij renovatie komen daar vaak aanpassingen aan de afgifte bij, zoals grotere radiatoren of vloerverwarming.

Bij nieuwbouw valt de rekening het gunstigst uit: de grondwerken gebeuren toch en de vloerverwarming ligt al in het plan. In een bestaande woning loont het vooral als ze goed geïsoleerd is, de tuin bereikbaar is en een buitenunit een probleem zou zijn.

Mijn VerbouwPremie voor een geothermische warmtepomp

In een bestaande woning kun je Mijn VerbouwPremie aanvragen. Een geothermische warmtepomp krijgt de hoogste premie van alle warmtepompen. De boringen tellen mee in het factuurbedrag, net als het toestel, de toebehoren, de montage en de regeling. Vloerverwarming, radiatoren en het weghalen van de oude installatie tellen niet mee.

Voor de installatie gelden in 2026 drie voorwaarden. Het is een volledig nieuwe warmtepomp met een Europees productlabel A++ of beter voor verwarming. De afgiftetemperatuur is hooguit 55 °C. En een RESCert-installateur voor ondiepe geothermie of voor warmtepompen plaatst of valideert de installatie. De factuur bedraagt minstens 1.000 euro exclusief btw. Je vraagt de premie aan na de eindfactuur, binnen 2 jaar. Per woning en aanvrager krijg je ze één keer per 10 jaar.

Voor een nieuwbouw die je nu plaatst, geldt de premie niet. De woning moet vóór 1 januari 2014 op het net aangesloten zijn, of een vergunning hebben van meer dan vijf jaar vóór de eindfactuur. Hoe Mijn VerbouwPremie in het algemeen werkt, staat bij de premies voor je renovatie.

Aanvraag vanaf 1 maart 2026Premie geothermischMaximum van de factuur excl. btw
Inkomenscategorie 48.000 euro50%
Inkomenscategorie 36.000 euro35%
Inkomenscategorie 24.000 euro25%
Categorie 1 en andere investeerders4.000 euro20%
Praktische tip

In categorie 3 en 4 stijgt de premie met tot 50% als de warmtepomp in een gebied zonder aardgas komt of elektrische verwarming vervangt. Kijk in de simulator van Mijn VerbouwPremie welk bedrag voor jouw aanvraagdatum geldt.

Verbruik en rendement van een geothermische warmtepomp

Een geothermische warmtepomp haalt het hoogste rendement van de gangbare warmtepompen. Hoeveel stroom hij verbruikt, hangt vooral af van de temperatuur van het water dat je huis nodig heeft.

SCOP tot 5 met vloerverwarming

De seizoensprestatiefactor of SCOP zegt hoeveel kWh warmte de warmtepomp over een stookseizoen gemiddeld levert per kWh stroom. Met water van 35 °C, zoals bij vloerverwarming, haalt een warmtepomp met verticale boring een SCOP tot 5, met een horizontale collector boven 4,5. Dat zijn gemiddelde schattingen van Leefmilieu Brussel uit 2024. Moet het water 55 °C worden voor radiatoren, dan zakt de SCOP naar ongeveer 4,3 met een boring en 3,2 met een collector.

Het verschil met een lucht-waterwarmtepomp zit in de bron. Een luchtwarmtepomp moet harder werken net wanneer het vriest, terwijl de bodem op 10 °C blijft. Elke graad die het verwarmingswater koeler mag, levert rendement op, en boven 55 °C vervalt bovendien de premie. Of je bestaande radiatoren volstaan, berekent de installateur per kamer; hoe dat gaat, staat bij radiatoren voor een warmtepomp.

Rekenvoorbeeld: stroomverbruik per jaar

Neem een woning die per jaar 10.000 kWh warmte voor verwarming nodig heeft. Je deelt die warmte door de SCOP en krijgt zo het stroomverbruik. Met een boring en vloerverwarming is dat ongeveer 2.000 kWh, met een collector en radiatoren op 55 °C ongeveer 3.100 kWh. Vermenigvuldig dat met de prijs per kWh op je eigen stroomfactuur.

Warm water voor keuken en badkamer moet warmer zijn dan het water van de vloerverwarming, en trekt het gemiddelde rendement dus wat omlaag. Hoe je het jaarverbruik van je eigen woning inschat uit je huidige facturen, lees je bij het verbruik van een warmtepomp berekenen.

Bron en afgifteSCOPStroom voor 10.000 kWh warmte
Boring, vloerverwarming op 35 °C5± 2.000 kWh
Collector, vloerverwarming op 35 °C4,5± 2.200 kWh
Boring, radiatoren op 55 °C4,3± 2.300 kWh
Collector, radiatoren op 55 °C3,2± 3.100 kWh

Wat je in het dagelijks gebruik merkt

Buiten hoor je een bodemwarmtepomp niet: er draait geen ventilator in de tuin, ook niet op een vriesnacht. Binnen bewaakt het toestel de druk in de bodemlus en valt het automatisch uit bij drukverlies. Een groot lek merk je zo meteen, een klein lek kan lang onopgemerkt blijven. Noteer daarom af en toe de druk die het toestel aangeeft; zakt die langzaam, dan bel je de installateur.

Het onderhoud van het toestel volgt de handleiding van de fabrikant, en werk aan het koelcircuit doet een koeltechnisch gecertificeerde vakman. Daarbovenop komt om de vijf jaar de controle van de boring door een bevoegd deskundige.

Passief koelen met de bodem

Een bodem-waterwarmtepomp kan je woning in de zomer koelen met de koelte van de grond, met heel weinig stroom. Bij nieuwbouw met een verticale boring wordt dat in meer dan 90% van de gevallen zo uitgevoerd.

Hoe passieve koeling werkt

Bij passieve koeling blijft de compressor uit. De circulatiepomp stuurt de koele vloeistof uit de bodemlus via een warmtewisselaar naar de vloerverwarming of de radiatoren. De warmte uit je kamers gaat zo de grond in. Zo zakt de binnentemperatuur met ongeveer 2 tot 4 °C.

Het koelvermogen is beperkt, want de bodem is 8 à 14 °C en de vloeistof wordt onderweg warmer. Je haalt er de piek van een warme week mee af; een koud huis maak je er niet mee. Wil je meer, dan koelt een omkeerbare warmtepomp actief met de compressor, zoals een airco, en dat verbruikt duidelijk meer stroom. Hoe je met de vloer koelt zonder condens, lees je bij koelen met vloerverwarming en een warmtepomp.

Zomerwarmte als buffer voor de winter

Passief koelen helpt ook de bron. In de winter haalt een gewone woning ongeveer 2,5 keer meer warmte uit de grond dan ze er in de zomer terugstopt. Elke kWh die in de zomer teruggaat, houdt de bodem rond de boring warmer voor de volgende winter. Zonder koeling rekent het ontwerp op het natuurlijke herstel van de grond.

Bij actief koelen kan de vloeistof die de grond in gaat te warm worden. In Vlaanderen mag ze hooguit 25 °C zijn. Passief koelen blijft daar vanzelf onder, actief koelen via de bodem vraagt een aangepaste hydraulische aansluiting.

Een geothermische warmtepomp kiezen

De keuze begint bij de woning en de tuin, pas daarna bij het toestel. Drie vragen beslissen. Kan het huis met lauw water verwarmd worden? Kan er een boorwagen of graafmachine in de tuin? En wat zegt het dieptecriterium op je adres?

Nieuwbouw, renovatie of rijwoning

Bij nieuwbouw past geothermie het best. De grond ligt toch open, de vloerverwarming komt er sowieso en de boring kan gebeuren vóór de tuin aangelegd wordt. Bij renovatie kan het ook, als de woning goed geïsoleerd is en de tuin bereikbaar. Bij een rijwoning zonder achterdoorgang is dat laatste vaak het probleem, want de boorwagen moet tot in de tuin.

Verliest de woning nog veel warmte, dan gaat isoleren voor. Onder een slecht geïsoleerd huis moet de bron groot zijn en werkt de warmtepomp met warmer water. Dan betaal je de hoogste investering voor een lager rendement, en levert elke euro in isolatie meer op. Wat je vooraf met je huidige ketel kunt testen, staat bij je gasketel vervangen door een warmtepomp.

Vermogen, label en koudemiddel

Het vermogen volgt uit de warmteverliesberekening per kamer, niet uit wat de oude ketel kon. Een te groot toestel kost meer en vraagt ook meer meters bodemlus. Vergelijk toestellen op hun productkaart: de SCOP bij 35 °C en het Europese productlabel, dat voor de premie A++ of beter moet zijn. Vraag ook of er een passieve koelmodule op zit of bij kan. Over het koudemiddel in het toestel lees je meer bij een warmtepomp met R32 of R290.

Wat in het bestek moet staan

Een goed bestek splitst de bron en het toestel. Voor de bron staan erin: het aantal boringen, hun diepte tegenover het dieptecriterium, het type lus en de grout. Ook de druktesten en de vloeistof in de lus horen erbij. In Vlaanderen wordt daarvoor monopropyleenglycol of een bietenderivaat aangeraden. Voor het toestel vermeldt het bestek het vermogen, de SCOP bij jouw watertemperatuur, de passieve koeling en de regeling.

Vraag ook het erkenningsnummer van het boorbedrijf en controleer het in de lijst van erkende boorbedrijven van de Vlaamse Milieumaatschappij. Een boorbedrijf zonder Vlaamse erkenning mag geen boring voor een warmtepomp uitvoeren.

Van plan tot werkende bodemwarmtepomp

Het boren en plaatsen doen vakmensen. Wat je vooraf zelf regelt, beslist of de bron klopt, of je een vergunning nodig hebt en of je de premie haalt.

  1. Zoek je adres op in de DOV-module

    Kies in de DOV-module voor rubriek 55.1 je perceel en het type « Boring i.k.v. thermische energieopslag in boorgaten ». Noteer het dieptecriterium en of je in een beschermingszone ligt. Staat er « verboden », dan valt een verticale boring af en blijft alleen een collector of een andere warmtepomp over.

  2. Laat de warmtevraag berekenen

    Vraag een warmteverliesberekening per kamer. Daaruit volgen het vermogen van de warmtepomp en de watertemperatuur die je vloerverwarming of radiatoren nodig hebben. Ligt die boven 55 °C, dan pas je eerst de afgifte of de isolatie aan.

  3. Vraag bestekken voor bron en toestel

    Laat een erkend boorbedrijf en een RESCert-installateur een voorstel maken met het aantal boringen, hun diepte, een prijs per post en de passieve koeling. Vergelijk de voorstellen op de totale boorlengte en de SCOP bij jouw watertemperatuur.

  4. Regel de vergunning als het moet

    Gaat een boring dieper dan het dieptecriterium of ligt je perceel in beschermingszone type III, dan vraag je de omgevingsvergunning aan. Wacht de beslissing af voor je laat boren. Binnen het dieptecriterium meldt het boorbedrijf de werken zelf vooraf in het e-DOV-meldpunt.

  5. Maak de boorplaats vrij

    Zorg voor een vrije plek van ongeveer 4 op 4 m en een doorgang voor een zware vrachtwagen. Plan de boring vóór de aanleg van tuin, terras en oprit, en spreek af waar de sleuf naar de technische ruimte komt.

  6. Laat boren, testen en aansluiten

    Het boorbedrijf plaatst de lus, vult het boorgat met grout en doet drie druktesten. De eerste gebeurt vóór de lus de grond in gaat, de tweede na het opvullen en de derde na de aansluiting op de woning. Vraag het boorverslag met de DOV-code van het werk en de resultaten van de druktesten.

  7. Vraag de premie aan en plan de controle

    Dien Mijn VerbouwPremie in na de eindfactuur, binnen 2 jaar, met de productkaart van het toestel en de gegevens van de RESCert-installateur. Noteer wanneer een bevoegd deskundige de boring weer moet nakijken: na 5 jaar, of na 2 jaar bij een vergunde boring.

Vóór de boorwagen komt

In de praktijk

Veelvoorkomende situatie

De DOV-module zegt « vergunningsplichtig » voor 120 m

Het voorstel van het boorbedrijf voorziet één boring van 120 m, maar het dieptecriterium op je adres ligt ondieper. Vraag of dezelfde boorlengte over twee of drie kortere boringen kan, elk binnen het criterium en ver genoeg uit elkaar. Past dat niet in de tuin, dan vraag je een omgevingsvergunning aan en plan je de boring pas na de beslissing. Laat de gekozen oplossing met diepte en aantal boringen in het bestek zetten.
Veelvoorkomende situatie

Een rijwoning met alleen een gang naar de tuin

De tuin is groot genoeg, maar de enige toegang loopt door het huis. Ga na of de tuin langs achter bereikbaar is, via een achterweg of met toestemming over het perceel van een buur. Lukt dat niet, dan valt een verticale boring met een boorwagen af, en een collector vraagt ook een graafmachine. Bekijk dan een lucht-waterwarmtepomp met een buitenunit op een plek waar hij de buren het minst stoort.
Veelvoorkomende situatie

De warmtepomp valt uit met een drukfout in de bodemlus

Het toestel meldt te lage druk aan de bronzijde en schakelt zichzelf uit. Noteer de foutcode en de druk die het toestel aangeeft, en bel de installateur. Vul de lus zelf niet bij met leidingwater: de verhouding van water en glycol moet kloppen en een lek moet eerst gevonden worden. Zit het lek in de boring, dan laat de installateur het boorbedrijf een druktest doen.
Veelvoorkomende situatie

De radiatoren hebben 65 °C nodig

In een oudere woning houden de radiatoren het huis alleen warm met water van 65 °C. Een bodemwarmtepomp zou dan nog lager presteren dan de SCOP van 4,3 bij 55 °C, en boven 55 °C vervalt de premie. Laat per kamer berekenen welke radiatoren groter moeten, of isoleer eerst het dak en de muren. Herhaal daarna de berekening voor je de boorlengte vastlegt, want een kleinere warmtevraag vraagt minder meters.

Veelgemaakte fouten

Bestekken vergelijken op de prijs per boring

Een boring van 80 m en een boring van 150 m zijn twee verschillende producten. Een lage prijs met te weinig meters geeft een bron die in de winter te ver afkoelt, en dan zakt het rendement. Vergelijk op de totale boorlengte en laat de berekening erachter tonen.

De tuin aanleggen vóór de boring

Een boorwagen is zwaar en heeft een vrije plek van ongeveer 4 op 4 m nodig. Wie eerst de oprit, het terras of het gras aanlegt, betaalt dubbel of moet de boring op een slechtere plek zetten. Laat de boring uitvoeren vóór de tuinaanleg.

Een terras of tuinhuis boven de collector

Boven een horizontale collector moet de grond open en waterdoorlatend blijven, zodat de bodem in de zomer kan herstellen. Een terras, tuinhuis of oprit erboven remt dat herstel af. Teken de ligging van de lussen op een plan en bewaar het bij je woningpapieren.

Veelgestelde vragen

Is een grondboring hetzelfde als een geothermische boring?
Ja, bij een warmtepomp bedoelt men met grondboring, diepteboring en geothermische boring dezelfde verticale boring met een bodemlus. Een geotechnische boring is iets anders: die onderzoekt de draagkracht van de grond voor de fundering.
Mag je zelf boren voor een warmtepomp?
Nee, een verticale boring voor een warmtepomp mag in Vlaanderen alleen een erkend boorbedrijf uitvoeren. Dat bedrijf meldt de werken vooraf in de Databank Ondergrond Vlaanderen en houdt een boorverslag bij. Voor het graafwerk van een horizontale collector is geen boorbedrijf nodig. Wil je de premie, dan doe je zulk werk alleen onder begeleiding van de aannemer die de installatie plaatst. Materiaal dat je zelf koopt zonder factuur voor plaatsing telt niet mee.
Wat gebeurt er met de boring als de warmtepomp vervangen wordt?
De bodemlus blijft in de grond: fabrikanten geven voor de kunststofbuizen een levensduur van meer dan 50 jaar op. Voor je er een nieuw toestel op aansluit, laat je de lus met een druktest controleren. Ook moet het vermogen van het nieuwe toestel bij de boorlengte passen. Wordt de boring niet meer gebruikt, dan stelt een erkend boorbedrijf ze buiten dienst. Het antivriesmiddel wordt dan vervangen door water en de leidingen worden afgesloten. Buizen en grout blijven daarbij in de grond; geen regel verplicht je om ze weg te halen.
Kan een geothermische warmtepomp ook sanitair water verwarmen?
Ja, een bodem-waterwarmtepomp verwarmt ook sanitair water, meestal in een voorraadvat naast de binnenunit. Dat water moet warmer zijn dan het water van de vloerverwarming, dus de warmtepomp werkt daarvoor met een lager rendement.

Wanneer je een vakman inschakelt

Een verticale boring voor een warmtepomp mag alleen een erkend boorbedrijf uitvoeren, en dat geldt ook voor het buiten dienst stellen ervan. Het warmtepomptoestel plaatst een installateur; voor Mijn VerbouwPremie moet een RESCert-installateur het plaatsen of valideren. Werk aan het koelcircuit in het toestel doet een koeltechnisch gecertificeerde vakman. De boring zelf laat je om de vijf jaar nakijken door een bevoegd deskundige, of om de twee jaar als ze vergund is. De elektrische aansluiting van de warmtepomp laat je over aan een elektricien. Een belangrijke uitbreiding van de elektrische installatie en een verzwaring van de aansluiting laat je keuren door een erkend controleorganisme voor je ze in gebruik neemt. Hoe dat verloopt, lees je bij de keuring van de elektrische installatie.

Bronnen

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids