Je trap laten luchtgommen of zandstralen

Wat is luchtgommen, en hoe verschilt het van zandstralen?

Beide technieken schieten met perslucht korrels op een oppervlak, zodat oude lagen en vuil loskomen. Het verschil zit in de druk, de korrel en dus in wat er van het hout overblijft.

Luchtgommen: lage druk en een fijne korrel

Bij luchtgommen werkt de vakman met lage druk en met een fijn, relatief zacht straalmiddel. Voor het reinigen van gevels rekent Monumentenwacht 2 tot 3 bar als lage druk. Op een houten trap stelt de straler de druk in op het proefvlak, zo laag als het werk toelaat, want hout is zachter dan baksteen. Soms mengt hij er wat water bij. Dat water remt de inslag van de korrels en slaat het stof neer, al gaat het werk dan iets trager.

Op een trap haalt luchtgommen vernis, lak en verf weg zonder de vorm van de treden aan te tasten. Het hout komt kaal en mat tevoorschijn. De naam is vakjargon: vakmensen spreken ook van gommen, microstralen of stralen onder lage druk.

Zandstralen werkt dieper

Bij zandstralen in de klassieke zin gaat het om een hogere druk en een hardere, grovere korrel. Dat is het gereedschap voor roest op staal, voor een dikke verflaag op een metalen poort of voor ruw beton. Op hout snijdt dezelfde aanpak in een paar seconden groeven in de zachte delen. Een trap die er zo uitziet, krijg je alleen met veel schuurwerk weer vlak.

Wie een houten trap wil laten zandstralen, bedoelt in de praktijk bijna altijd luchtgommen of een vergelijkbare zachte straalmethode. Vraag een straalbedrijf daarom altijd welke druk en welk straalmiddel het op jouw trap wil gebruiken.

Waarom het hout na het stralen anders aanvoelt

Elke jaarring bestaat uit zachter, poreus vroeghout en dichter, harder laathout. Bij eik, es en kastanje is dat verschil groot, en daarom slijten die houtsoorten ongelijk: het vroeghout gaat sneller weg dan het laathout. Stralen doet hetzelfde in een paar minuten. Na het luchtgommen voel je de jaarringen dus als een fijn reliëf, de zogenaamde geborstelde look.

Beuk slijt gelijkmatiger en blijft na het stralen vlakker. Grenen is met ongeveer 500 kg/m³ een stuk lichter en zachter dan eik, en geeft onder de straal sneller mee: het reliëf wordt er dieper.

Bekijk groter ↗

Methode	Wat ze doet	Wat je ermee wint	Waar je op let
Luchtgommen	lage druk, fijne zachte korrel	snel, ook in hoeken en profielen	fijn stof, licht reliëf in het hout
Zandstralen	hogere druk, harde grove korrel	snel op metaal en beton	te agressief voor een houten trap
Machinaal schuren	schuurpapier haalt laag per laag weg	vlak en glad oppervlak	veel uren, hoeken en spijlen apart
Afbijten	een chemisch middel weekt de laag los	werkt in profielen, weinig stof	naspoelen, dampen, wachttijden

Welke trappen je kunt laten stralen

Luchtgommen past bij een trap in massief hout of in beton, met een laag die van het oppervlak af moet. Hoe dikker en harder het hout, hoe meer marge er is.

Massief eik, es, beuk en grenen

Een trap in massief eik, es of beuk verdraagt luchtgommen het best. Die houtsoorten hebben een volumieke massa van ongeveer 700 kg/m³; vanaf zo’n 600 kg/m³ is hout stevig genoeg voor treden en trapbomen. Grenen weegt ongeveer 500 kg/m³ en is merkbaar zachter. Het kan ook gegomd worden, maar dan met de laagste druk en de fijnste korrel, en het reliëf wordt duidelijker. Wil je weten uit welk hout je trap bestaat, dan helpt het verschil tussen rubberwood, beuk en eik.

Fineer, mdf en gelamineerde treden

Treden of stootborden met een dun laagje fineer op een plaat zijn een ander verhaal. Het fineer is dun en is na een paar halen doorgestraald. Mdf en spaanplaat rafelen bij de eerste korrel. Kijk daarom vooraf aan de achterkant, aan de zijkant van een trede of in een gat van een gedemonteerde leuning: loopt de nerf door in de dikte, dan is het massief.

Bij een trap met een kunststof toplaag, een gelijmde vloerbekleding of laminaat op de treden heeft stralen geen zin. Die lagen haal je eerst los, en daarna kijk je wat er overblijft. Andere manieren om zo’n trap op te knappen staan bij een houten trap opknappen.

Oude verf: eerst lood uitsluiten

Huizen die vóór 1960 gebouwd zijn, kunnen verf op basis van loodwit bevatten. In verf voor binnen is loodwit al sinds 1926 verboden, maar oudere lagen zitten vaak nog onder de recentere. Bij het schuren of afbranden van zo’n laag komt lood vrij als stof, dat zich door het hele huis verspreidt. Jonge kinderen en zwangere vrouwen zijn er het gevoeligst voor.

Stralen doet hetzelfde: het verpulvert de verf tot fijn stof. Is je trap meermaals geschilderd en is het huis ouder dan 1960, laat dan een schilfer onderzoeken of ga uit van loodverf. In dat geval kies je voor een natte werkwijze, zoals afbijten, of voor een vakman die afzuigt en het stof opvangt.

Een betonnen of metalen trap

Een betonnen trap kan gestraald worden om oude verf, lijmresten of een tegellijm te verwijderen, bijvoorbeeld voor je hem bekleedt. Beton bevat wel 25 tot 70% kwarts, en bij het stralen komt dat kwarts vrij als fijn stof. Dat werk hoort bij een vakman met afzuiging. Hoe je een betonnen trap daarna afwerkt, staat bij een betonnen trap bekleden.

Een oude lijmlaag van vinyl of andere vloerbekleding kan asbest bevatten. Laat zo’n laag eerst onderzoeken voor er gestraald wordt: asbesthoudende lijm afschuren of affrezen, en dus ook afstralen, mag alleen een erkende asbestverwijderaar.

Een stalen spiltrap of leuning straal je om roest en oude verf te verwijderen; daarvoor dient een harder straalmiddel dan voor hout, en daarna komt meteen een roestwerende grondverf.

De nadelen van luchtgommen, en wat er mis kan gaan

Luchtgommen geeft snel een kale trap, maar het resultaat hangt sterk af van de druk, de korrel en de hand van wie straalt. Vier dingen lopen geregeld mis, en ze zijn vooraf te voorzien.

Opgeruwd hout en afgeronde randen

Elke straalbeurt neemt ook een beetje hout weg. De zachte jaarringen worden dieper, de vezels staan recht en het oppervlak voelt ruw aan. Op de neus van een trede en op scherpe randen van spijlen en leuning gaat het snelst: die worden ronder. Hoe lang de straal op één plek blijft, bepaalt hoe diep het gaat.

Een licht reliëf schuur je na het stralen glad met een fijne korrel. Diepe groeven vragen veel meer schuurwerk, en dan verlies je een deel van het voordeel van het stralen.

Fijn stof in het hele huis

Straalmiddel en verfresten worden fijn stof dat door elke kier trekt: onder deuren, langs leidingen, in kasten en in het ventilatiesysteem. Je vindt het weken later nog in de hoeken. Bij eik en beuk komt er bovendien houtstof vrij, en stof van hardhout staat in de Belgische welzijnsregels op de lijst van kankerverwekkende procedés. Een goede afscherming en een stofmasker zijn daarom nodig, ook als het maar één trap is.

Straalmiddel in naden en verbindingen

Korrels blijven hangen in de naad tussen trede en stootbord, in de groef van de trapboom en in elke spleet. Wordt dat restant niet grondig uitgezogen, dan komt het later in de olie of vernis terecht en voel je zandkorrels onder je hand. Bij een kraakgevoelige trap kunnen losse korrels in de verbindingen ook gaan kraken.

Een resultaat dat vlekkerig blijft

Stralen haalt een laag van het oppervlak, maar wat diep in het hout is getrokken, blijft. Een donkere beits, een oude olievlek of houtvuller tekent na het gommen nog altijd af. Ook lijmresten van een vroegere trapbekleding geven vlekken. Vraag daarom een proefvlak op een plek die je weinig ziet, bijvoorbeeld de onderste trede of de achterkant van een trapboom.

Luchtgommen geeft ook een andere kleur dan nieuw hout. Eik wordt licht, mat en wat grijzig. Dat is het kale hout; de kleur komt terug zodra er olie of vernis op zit.

Welk zand voor zandstralen, en waarom geen kwartszand

Het straalmiddel bepaalt hoe hard het stralen is en hoeveel gevaarlijk stof er vrijkomt. Gewoon zand is daarbij de slechtste keuze.

Het verbod op straalzand met meer dan 1% kwarts

Gewoon zand, zoals metselzand, wit zand of zilverzand, bestaat grotendeels uit kwarts: kristallijn siliciumdioxide. Bij het stralen breken de korrels in heel fijn stof dat diep in de longen raakt. Inadembaar kristallijn silicastof is kankerverwekkend.

De Codex over het welzijn op het werk verbiedt daarom zand of andere korrels met meer dan 1% vrij kristallijn siliciumdioxide bij straalwerk. Alleen in open lucht en met een procédé dat inherent water gebruikt, geldt een uitzondering. De grenswaarde voor inadembaar kwartsstof op het werk is 0,05 mg/m³. Die regels gelden voor werkgevers en hun werknemers, dus voor elk bedrijf dat je trap komt stralen. Voor jezelf is het risico precies hetzelfde.

Silicavrije straalmiddelen per ondergrond

In plaats van zand gebruiken stralers korrels zonder vrij kwarts. Voor hout zijn dat zachte middelen zoals kalksteenpoeder, notendop- of maiskolfgranulaat en fijne glasparels. Voor metaal en beton zijn er hardere middelen zoals korund (aluminiumoxide), glasgrit en staalgrit. Op natuursteen of baksteen laat staalgrit ijzerdeeltjes achter die later roestvlekken geven, en daar blijft het dus weg.

De naam van een straalmiddel zegt weinig over de hardheid. Vraag wat er gebruikt wordt en of het silicavrij is; op een veiligheidsinformatieblad staat het kwartsgehalte.

Ondergrond	Gangbaar straalmiddel	Waarom
Massief hout (trap, balken)	kalksteenpoeder, notendop, fijne glasparel	zacht genoeg om het hout te sparen
Beton en baksteen	fijne glasgrit of een mineraal middel zonder vrij kwarts	hard genoeg voor verf en vuil
Staal (roest, oude verf)	korund of staalgrit	snijdt door roest en dikke lagen
Natuursteen en gevel	fijn middel, met water, onder lage druk	beperkt schade en stof

Ook baksteen en beton geven kwartsstof

Het gevaar zit niet alleen in het straalmiddel. Beton en mortel bevatten 25 tot 70% kwarts, baksteen tot 30% en zandsteen meer dan 70%. Wie een betonnen trap of een gevel straalt, maakt dus kwartsstof uit de ondergrond zelf, ook met een silicavrije korrel. Water dat het stof neerslaat en afzuiging aan de bron houden de concentratie in de lucht het sterkst omlaag.

Zelf stralen met compressor en straalpistool

In de doe-het-zelfzaak vind je kleine straalpistolen die je op een compressor aansluit. Voor een trap binnenshuis is dat zelden een goed idee.

Zuigpistool of drukketel

Een eenvoudig zuigpistool zuigt het straalmiddel uit een bakje of emmer aan via de luchtstroom. Het is goedkoop, maar de korrels komen onregelmatig en traag uit de mond. Een straalketel staat zelf onder druk en duwt het middel gelijkmatig naar de spuitmond. Professionele luchtgomtoestellen werken zo, met een regelbare druk en vaak een watertoevoer.

Waarom een kleine compressor tekortschiet

Stralen verbruikt veel meer lucht dan een nietpistool of een verfspuit. Een kleine compressor met een ketel van enkele tientallen liters loopt snel leeg, waarna je wacht tot hij weer op druk is. Het gevolg is een straal die steeds wisselt in kracht: plekken die te lang of te kort gestraald worden, en dus een vlekkerig resultaat. Huur je een toestel, vraag dan meteen een compressor die het luchtverbruik van dat pistool aankan.

Zelf stralen in huis: wat erbij komt kijken

Binnen stralen vraagt een volledige afscherming van de ruimte, afzuiging, een masker tegen fijn stof, een veiligheidsbril, gehoorbescherming en een stofzuiger met een fijnstoffilter. Daarbovenop komt het straalmiddel dat je achteraf opveegt en afvoert. Voor één trap valt die investering vaak duurder uit dan het werk uitbesteden. Buiten, op een losse poort of een paar balken, is zelf stralen veel beter te doen.

Wat kost een trap luchtgommen of zandstralen?

Een vaste prijs per trap die overal in Vlaanderen klopt, bestaat niet. De prijs hangt af van de uren werk, het straalmiddel en de afscherming, en die verschillen sterk van trap tot trap.

Waaruit de prijs is opgebouwd

Het grootste deel is arbeid: afschermen, stralen, uitzuigen en opruimen. Een trap met spijlen, een balustrade en een draai vraagt veel meer tijd dan een rechte trap met dichte trapbomen. Ter vergelijking: een schilder-decorateur rekende in oktober 2025 gemiddeld 50 euro per uur als zelfstandige en ongeveer 56 euro als bedrijf met personeel. Straalbedrijven werken met eigen tarieven en toestellen, dus dat uurloon is een ankerpunt en geen offerte. Het onderzoek vermeldt ook niet of de btw erin zit: vraag in elke prijsofferte de totaalprijs inclusief btw.

Daarbij komen het straalmiddel, de verplaatsing en eventueel de afwerking met olie of vernis. Een dikke verflaag of meerdere lagen lak vragen meer straaltijd dan één laag vernis. Bij vermoeden van loodverf komt er extra afscherming en opvang bij. Een kostenbeeld van een volledig nieuwe trap, om mee te vergelijken, vind je bij wat een nieuwe trap kost.

Prijsoffertes vergelijken

Vraag minstens twee of drie prijsoffertes en zorg dat ze hetzelfde werk dekken. Vermeld het aantal treden, de stootborden, de leuning, de spijlen en of de onderkant van de trap mee moet. Vraag wie de afscherming plaatst en wie het stof kuist, welk straalmiddel en welke druk gebruikt worden, en of schuren en afwerken inbegrepen zijn.

Een prijsofferte zonder proefvlak is een gok voor beide partijen. Een goede uitvoerder straalt eerst een klein stuk en spreekt het verwachte resultaat met je af: licht geborsteld, of zo vlak mogelijk met extra schuurwerk.

De trap voorbereiden en het huis afschermen

De meeste schade bij luchtgommen binnenshuis is stof op plaatsen waar het niet hoort. Een goede voorbereiding kost een halve dag en bespaart dagen kuisen.

Wat er uit de trapzaal moet

Haal alles weg wat los staat of hangt: kaders, lampen, tapijt en trapbekleding, en de nietjes en lijmresten die eronder zitten. Schroef afdekplaatjes van stopcontacten en schakelaars af, of plak ze volledig dicht. Een rookmelder in de trapzaal dek je af tijdens het werk, en je haalt de afdekking weg zodra het stof gezogen is.

Stofwand, afplakken en verluchten

Plak de trapzaal af met stevige folie, van de vloer tot het plafond, met de naden overlappend en dichtgeplakt. Deuren naar andere kamers plak je rondom dicht, ook de kier onderaan. Zet een eventuele ventilatie-installatie stil tijdens het stralen, zodat ze het stof niet door het hele huis verdeelt; daarna maak je de filters schoon. Een raam op een verdieping en een afzuiger die naar buiten blaast, houden het stof in de werkzone.

Werk je zelf het stof weg, gebruik dan een stofzuiger met een fijnstoffilter en kuis nat na. Gewoon vegen blaast het fijnste stof weer de lucht in. Meer over stofarm werken in huis staat bij muren en plafonds stofarm schuren.

Buren en gemeenschappelijke delen

In een rijwoning of appartement merken de buren een straaldag: het toestel en de compressor maken lawaai, en stof dat naar buiten wordt geblazen, waait over terrassen en ramen. Verwittig ze vooraf en laat de compressor buiten op je eigen terrein staan, niet in een gemeenschappelijke gang. Staat er een toestel of container op het voetpad of de straat, vraag dan bij je gemeente of je daarvoor een toelating nodig hebt.

Olie of vernis na het luchtgommen

Kaal hout is kwetsbaar: vuil, vocht en schoenen laten er meteen sporen op na. Werk de trap dus af binnen enkele dagen na het stralen, zodra alles stofvrij is.

Eerst schuren en ontstoffen

Na het luchtgommen staan de vezels recht en zit er fijn straalmiddel in de poriën. Schuur de treden licht met een fijne korrel tot ze zacht aanvoelen, zonder het reliëf volledig weg te werken als je de geborstelde look wilt houden. Zuig daarna elke naad en groef uit en neem het hout af met een licht vochtige doek. Laat het weer droog worden voor je verder gaat.

Olie: natuurlijk en plaatselijk te herstellen

Olie dringt in het hout en vormt geen film. De trap houdt zo zijn natuurlijke, matte uitzicht, wat goed past bij gegomde eik. Je brengt de olie aan in lagen van gelijke dikte, in de richting van de nerf, en veegt het overschot af. Bij 20 °C droogt een laag in 4 tot 24 uur; volledig uitgehard is ze pas na 3 tot 10 dagen.

Het grote voordeel: een versleten plek op de onderste treden herstel je plaatselijk, zonder de hele trap te schuren. Een geoliede trap slijt wel sneller en vraagt regelmatig onderhoud met een zeep op basis van plantaardige olie, verdund in warm water. Met gewoon water dweilen ontvet de olie en laat de trap sneller slijten.

Vernis: harder, maar alles of niets

Vernis vormt een echte beschermlaag en is harder dan olie. Een satijnvernis is op een trap de betere keuze dan hoogglans, omdat versleten plekken op een glanzende laag sneller opvallen. Watergedragen vernissen houden de natuurlijke kleur van het hout beter zichtbaar, wat bij lichte, gegomde eik telt.

Het nadeel: vernis herstel je niet plaatselijk. Is de laag doorgesleten, dan schuur je de hele trap opnieuw. Wacht daarom niet tot de glans helemaal verdwenen is. Was is voor een trap te kwetsbaar en te gevoelig voor vocht, en een onderhoudsmiddel met was hindert later de hechting van een nieuwe vernislaag. Hoe je olie, beits en vernis op binnenhout aanbrengt, lees je bij binnenhout vernissen, beitsen of oliën, en voor de vloer die aan de trap grenst bij parket schuren, oliën of vernissen.

Luchtgommen voor en na: wat je mag verwachten

Vóór het stralen zie je een trap met een gesloten, vaak vergeelde of donkere laag. Na het gommen is het hout kaal, licht en mat, met de nerf in reliëf en kleine kleurverschillen tussen treden die uit andere planken komen. Pas met olie of vernis komt de warme houtkleur terug, meestal wat donkerder dan het kale hout.

Wat blijft: oude krassen die dieper gaan dan de laklaag, deukjes, gaatjes van vroegere trapbekleding en vlekken die in het hout getrokken zijn. Die vul je of accepteer je als karakter van een oude trap.

Zelf schuren als alternatief

Schuren duurt langer dan stralen, maar je kunt het zelf, met weinig risico op ribbels en met gereedschap dat je deels al hebt.

Wanneer schuren beter past dan stralen

Bij een rechte trap met dichte trapbomen en weinig profielen is schuren goed te doen. Je begint met een grove korrel om de laag te verwijderen en werkt naar een fijne korrel, telkens in de richting van de nerf. Een excenterschuurmachine met stofafzuiging doet de vlakke treden; een deltaschuurmachine of een schuurspons komt in de hoeken. Het oppervlak wordt vlak en glad, zonder het reliëf van het stralen.

Bij fineer is schuren de enige mechanische optie, en dan met de grootste voorzichtigheid en een fijne korrel. Ook bij vermoeden van loodverf heeft machinaal droog schuren geen voorkeur: het maakt net zo goed stof.

Afbijten bij spijlen en profielen

Gedraaide spijlen, kraaltjes en profielen schuur je moeilijk en straal je gemakkelijk. Wie zelf werkt, gebruikt daar een afbijtmiddel: het weekt de verf los, waarna je ze afkrabt en het hout naspoelt zoals de fabrikant voorschrijft. Afbijten maakt weinig stof en is daarom de veiligste weg bij loodhoudende verf. Werk wel met de ramen open en met handschoenen, en lees de wachttijden op de verpakking.

Zandstralen van gevel, hout of metaal

Naast trappen wordt stralen ook gebruikt voor gevels, balken en metalen onderdelen. De regel blijft dezelfde: kies de zachtste methode die het werk doet.

Een gevel stralen

Een gevel reinigen is zelden nodig voor de stevigheid; meestal gaat het om het uitzicht. Een te harde methode beschadigt de huid van de baksteen en de voegen, waarna de gevel sneller vuil en nat wordt. Stralen onder lage druk, rond 2 tot 3 bar, kan op een harde, gelijkmatige gevel, maar is ongeschikt voor gladde of gepolijste steen en voor een gevel uit materialen van verschillende hardheid. Hoge druk met nat zand wordt bij historisch metselwerk afgeraden. Laat altijd eerst proefvlakken zetten op een onopvallende plek.

Voor een beschermd monument geldt een toelatingsplicht voor het reinigen van historische materialen, en de gemeente kan voorwaarden opleggen aan een stelling op het openbaar domein of aan het afvoeren van water en straalmiddel. Andere manieren om een gevel te reinigen staan bij een vuile gevel of crepi reinigen.

Houten balken en buitenhout

Oude eiken balken, een houten plafond of een tuinpoort worden vaak gegomd om verf, roet of vergrijzing te verwijderen. Het principe is gelijk aan dat van de trap: lage druk, een zacht straalmiddel en een proefvlak. Buitenhout heeft na het stralen extra snel een bescherming nodig, omdat het open hout regen en vocht opneemt.

Metaal: roest en oude verf

Staal is de ondergrond waar echt zandstralen, met een harde korrel zoals korund of staalgrit, het best werkt. Het verwijdert roest en verf tot op het blanke metaal en maakt het oppervlak licht ruw, zodat een nieuwe grondverf goed hecht. Blank gestraald staal roest snel aan als de lucht vochtig is: breng de roestwerende grondverf dus zo snel mogelijk aan.

Een houten trap laten luchtgommen en afwerken

1. 1

   Het hout en de oude laag nagaan

   Kijk aan een zijkant of de achterkant van een trede of de nerf doorloopt in de dikte: dan is het massief. Noteer hoeveel lagen verf of vernis er liggen. Is het huis gebouwd vóór 1960 en is de trap geschilderd, laat dan een schilfer op lood onderzoeken of ga uit van loodverf.

2. 2

   Prijsoffertes vragen met een proefvlak

   Vraag twee of drie straalbedrijven om een prijsofferte voor hetzelfde werk, met de druk en het straalmiddel erbij. Laat op een onopvallende plek een proefvlak stralen. Het is goed als je op dat vlak het verwachte reliëf en de kleur ziet waarmee je akkoord gaat.

3. 3

   De trapzaal leegmaken en afschermen

   Haal trapbekleding, nietjes, kaders en lampen weg. Plak de trapzaal van vloer tot plafond af met folie, dicht deuren rondom af en zet de ventilatie stil. Je bent klaar als er geen open kier meer is naar een andere kamer.

4. 4

   Laten stralen en uitzuigen

   De stralers werken van boven naar onder, zodat het straalmiddel naar beneden valt. Daarna wordt elke naad, groef en hoek uitgezogen met een stofzuiger met fijnstoffilter. De trap is klaar als je met je hand over de treden strijkt en geen korrels meer voelt.

5. 5

   Licht schuren en ontstoffen

   Schuur de treden en de leuning met een fijne korrel in de richting van de nerf, tot rechtstaande vezels weg zijn. Zuig opnieuw en neem het hout af met een licht vochtige doek. Laat het drogen tot het overal dezelfde kleur heeft.

6. 6

   Olie of vernis aanbrengen

   Breng de olie of vernis in dunne, gelijke lagen aan in de richting van de nerf en werk om de andere trede, zodat je de trap kunt blijven gebruiken. Respecteer de droogtijd tussen de lagen. Een geoliede trap is na 3 tot 10 dagen volledig uitgehard; tot dan loop je er voorzichtig op en leg je er geen tapijt op.

Rekenhulp

Gyprocplaten berekenen

Bereken hoeveel gyprocplaten (gipskartonplaten) je nodig hebt voor een wand of plafond, op basis van het oppervlak, de plaatmaat en het snijverlies.

Oppervlak van wand of plafond (m²)

Lengte van de plaat (m)

Breedte van de plaat (m)

Snijverlies (%)

Berekenen

Vul je maten in en kies Berekenen.

Vóór de stralers beginnen

• De treden en stootborden zijn massief hout of beton, en nergens dun fineer of plaatmateriaal.
• Lood (geschilderde trap in een huis van vóór 1960) en asbest (oude lijm op een betonnen trap) zijn uitgesloten, of een veilige werkwijze is afgesproken.
• De prijsofferte vermeldt het straalmiddel, de druk, de afscherming en wie het stof kuist.
• Het straalmiddel is silicavrij: er wordt niet met zand gestraald.
• Het proefvlak is goedgekeurd en je weet hoe ruw het hout wordt.
• De trapzaal is van vloer tot plafond afgeschermd en de deuren naar andere kamers zijn dichtgeplakt.
• De ventilatie staat stil en de rookmelder in de trapzaal is tijdelijk afgedekt.
• De olie of vernis voor de afwerking staat klaar en is getest op het proefvlak.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Met zand uit de bouwmarkt stralen

Metselzand of wit zand is goedkoop en voor de hand liggend, maar bestaat grotendeels uit kwarts. Bij het stralen wordt dat inadembaar silicastof, dat kankerverwekkend is. Gebruik een silicavrij straalmiddel en controleer het kwartsgehalte op het veiligheidsinformatieblad.

Te lang op één plek blijven

Wie een hardnekkige verfrest weg wil krijgen, houdt de straal te lang op dezelfde plek. Daar ontstaat een kuil met diepe ribbels die je overal op de trap ziet. Haal hardnekkige resten liever achteraf weg met een schraper of een afbijtmiddel.

De trap kaal laten liggen

Een kale, gegomde trap neemt vuil en vocht op van de eerste dag. Een zwarte zoolafdruk krijg je er daarna moeilijk uit. Schuur en ontstof de trap meteen na het stralen en breng binnen enkele dagen de eerste laag olie of vernis aan.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een trap luchtgommen laat je meestal over aan een straalbedrijf met een straalketel, regelbare druk en afzuiging: het toestel en de compressor zijn duur, en zonder ervaring krijg je snel ribbels of doorgestraalde randen. Een vakman is zeker op zijn plaats in vier gevallen. Bij een geschilderde trap in een huis van vóór 1960 kan er lood in de verf zitten; dan moet het stof worden opgevangen en afgevoerd, en kinderen en zwangere vrouwen blijven uit het huis. Bij een betonnen trap, een gevel of ander steenachtig materiaal komt kwartsstof vrij uit de ondergrond zelf; dat werk vraagt afzuiging of een natte methode. Bij een oude lijmlaag van vloerbekleding op een betonnen trap laat je eerst op asbest onderzoeken; asbesthoudende lijm verwijderen is voorbehouden aan een erkende asbestverwijderaar. En bij een beschermd monument of een trap met erfgoedwaarde geldt een toelatingsplicht voor het reinigen van historische materialen. Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben over stof, lawaai en het gebruik van het openbaar domein.

Bronnen

• FOD WASO — Codex over het welzijn op het werk, boek VI titel 1: Chemische agentia
• FOD WASO — Codex over het welzijn op het werk, boek VI titel 2: Kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia
• Buildwise — Kristallijn silicastof: een kankerverwekkende stof waartegen bescherming noodzakelijk is
• Monumentenwacht Vlaanderen — Gevels uit steenachtige materialen reinigen
• Hout Info Bois — Trappen
• Antigifcentrum — Loodintoxicatie wetenschappelijk bekeken
• OVAM — Wie mag wat verwijderen?
• Bouwunie — Schilders en decorateurs tonen veerkracht in een uitdagende markt