Een schouw renoveren, tuberen of afbreken
Een oude schouw is vaak te ruim voor een moderne kachel: de rook koelt af, condenseert en trekt slecht. Daarom krijgt ze meestal een ronde inox buis met de diameter van de afvoerstomp. Bij een hout- of pelletkachel komt de uitmonding minstens 50 cm boven de nok, of 200 cm boven een plat dak. Afbreken is werk voor een dakwerker en, als de schouw meedraagt of in een gemene muur zit, voor een architect.
Bekijk de informatie en links bij deze gids
Een oude schouw beoordelen
Een schouw is het gemetselde rookkanaal dat van de haard of kachel door het huis tot boven het dak loopt. In Nederland heet ze een schoorsteen. Vaak is ze gebouwd voor een open haard of een kolenkachel en staat ze al tientallen jaren. Voor je iets herstelt, tubeert of afbreekt, moet je weten in welke staat ze zit en welk toestel erop aangesloten is.
Wat een schouwveger nakijkt
Bij een jaarlijkse beurt veegt de schouwveger het rookkanaal en het stuk tussen kachel en kanaal mechanisch.
Daarna controleert hij op schade en luchtlekken. Hij zoekt sporen van vocht of condensatie en beoordeelt hoe stabiel de schouw staat. Ook de dakdoorvoer moet waterdicht zijn en de schouwkap in orde.
Wie een schouw wil renoveren, begint met precies deze beurt, omdat ze meteen een lijst oplevert van wat stuk is. Vraag de veger om foto's of een verslag. Dan weet de dakwerker, de metselaar of de installateur waarover hij een prijs geeft.
Roet, teer en vochtplekken lezen
Bij nat hout of een te lage rooktemperatuur slaat een kleverige, teerachtige laag neer op de wand van het kanaal. Dat is creosoot: ze stinkt en kan, als ze dik genoeg wordt, ontbranden en een schouwbrand veroorzaken. Donkere, zware assen en een zwart, vuil toestel verraden dat er veel van gevormd wordt. Een rooktemperatuur onder die op het typeplaatje vergroot bovendien de kans op condensatie in de schouw.
Bruine of gele vlekken op de schouwmuur, een bladderende bezetting en een penetrante geur wijzen meestal op vocht of condensaat dat door het metselwerk trekt. Zoek dan eerst naar de bron in het kanaal of aan de dakdoorvoer.
Herstellen of vervangen
In principe mag een bestaande schouw blijven dienen als haar doorsnede aan het toestel kan worden aangepast en haar toestand te beoordelen is. In de praktijk krijgt ze daarvoor bijna altijd een voering. Die maakt het kanaal rond en dicht, maar geeft de schacht geen stevigheid terug. Bij een scheve schouw, losse stenen of een barst door de volle wanddikte herstel of vervang je dus eerst de schacht. De veger of een architect zegt wat nog te redden is. Valt er niets te redden, dan blijven een nieuw rookkanaal of afbreken over.
Een schouw renoveren en bezetten
Een schouw renoveren is meestal drie werken in één. De schacht wordt hersteld, de buitenkant tegen het weer beschermd en de kop boven het dak vernieuwd. Het kanaal binnenin krijgt een voering, en dat staat in een eigen sectie.
Losse stenen en voegen herstellen
Boven het dak staat een schouw in wind, regen en vorst, en de rook laat agressieve afzettingen en condens achter. Daarom verweert de bovenkant het eerst. Je ziet het aan afschilferende stenen, uitgespoelde voegen en vochtvlekken onder de kop.
Wat loszit, wordt weggehaald en opnieuw gemetseld. Uitgespoelde voegen worden uitgekrabd en opnieuw gevuld. Doe dat vóór je de schouw bezet of een nieuwe deksteen plaatst, want een afwerking op een losse ondergrond komt mee los. Metselwerk boven het dak is werk op hoogte, en dus voor een dakwerker of een metselaar met stelling.
Een schouw bezetten of afwerken
Het stuk boven het dak moet tegen regen beschermd zijn door een bezetting, een bekleding of gevelsteen, en wordt normaal ook geïsoleerd. In het huis zelf mag een gemetselde schouw gewoon een klassieke afwerking krijgen, zoals een gipsbezetting. Wacht met afwerken tot het kanaal dicht is en de oorzaak van de vlekken is weggenomen. Een bezetting of crepi over een schouw die nog vocht of condensaat doorlaat, krijgt dezelfde vlekken terug.
Een schouw metselen of herbouwen
Volstaat herstel niet meer, dan breekt een metselaar de bovenste lagen af tot op gezond metselwerk. Daarna bouwt hij ze opnieuw op. Dat blijft gewoon metselwerk, met dezelfde aandacht voor mortel en voegen als in een gevel.
Een volledig nieuw rookkanaal bestaat uit betonmodules, gebakken steen of andere keramische elementen. Het draagt een CE-codering zoals T450 N1 D V2 G. Zo'n kanaal wordt gelijktijdig met het metselwerk geplaatst en laat de doorvoer door vloeren, daken en wanden makkelijker toe.
Een kanaal dat niet dicht is, brengt rook en koolmonoxide in huis. Dit werk is daarom voor een metselaar of kachelplaatser die rookkanalen kent.
Sierschouw in witsteen of Franse steen reinigen
De sierschouw is de mantel rond de haardopening, het deel waar je in de living naar kijkt. Op lichte natuursteen zoals witsteen of Franse steen zie je roet en rookschaduw vaak boven de hoeken van de opening. Zulke steen is poreus: wat erin trekt, haal je moeilijk weg. Begin daarom droog. Neem stof en los roet weg met een zachte borstel of een stofzuiger met zachte kop, zodat je ze niet in de steen wrijft.
Werk daarna met lauw water en een goed uitgeknepen spons, vlak per vlak, en droog na met een doek. Probeer elk reinigingsmiddel eerst op een verborgen plek, bijvoorbeeld onderaan een zijkant. Lichte natuursteen is vaak kalksteen, en kalksteen reageert op zuren. Een zure kalk- of ontkalkingsreiniger kies je dus niet. Een staalborstel krast het oppervlak en een hogedrukreiniger drijft vuil en water diep in de steen.
Blijft een roetvlek hardnekkig, vraag dan een natuursteenbewerker om advies voor je iets agressievers probeert.
Deksteen en schouwkap vervangen
Wat boven het dak uitsteekt, krijgt het meeste weer te verduren. De deksteen sluit het metselwerk af en stuurt het regenwater weg van de schouw, en de kap beschermt het kanaal zelf.
Deksteen van de schouw vervangen
Een deksteen van blauwe hardsteen of arduin heeft een bovenvlak nodig dat minstens 2% afhelt, zodat er geen water blijft staan. Blijft het vocht liggen en schijnt de zon erop, dan kan de steen zwellen en kromtrekken. Buildwise raadt voor dekstenen een dikte van minstens 5 cm aan en afmetingen tot ongeveer 1 à 1,2 m.
Een deksteen vervangen is meer dan de plaat omwisselen. Haal de oude steen weg, kijk of het metselwerk eronder nog stevig is en herstel de bovenste lagen als dat nodig is. Een nieuwe plaat steekt gewoonlijk aan alle kanten iets uit, zodat het water niet langs de muur loopt. Een uitsparing laat het kanaal of de voering door.
Schouwkap tegen regen en valwind
Een schouwkap houdt neerslag uit het rookkanaal en beschermt de trek tegen de wind. Staan er obstakels of grote gebouwen vlak bij de uitmonding, dan kan de wind naar beneden waaien en overdruk geven. Voor die zone past een statische afvoerkap, een valwindafleider. Een kap die ronddraait kan de trek ook verbeteren, op voorwaarde dat hij een technische goedkeuring heeft.
Kies een kap die volgens een norm getest is of een technische goedkeuring heeft. De installateur rekent het drukverlies van de kap mee bij de diameter van de buis. Bij sommige condenserende pelletkachels vraagt de fabrikant geen kap. Volg dan zijn handleiding.
Loodslab en dakdoorvoer
Waar de schouw door het dakvlak gaat, zit de zwakke plek van het dak: de aansluiting met loodslabben en pannen. Een naad die lekt, laat water langs de schouw naar binnen lopen. Je merkt dat aan vochtvlekken op de schouwmuur op zolder. Het loodwerk, de pannen en de dakdoorvoer horen bij de dakwerker. Hij houdt ook de veiligheidsafstand tot brandbaar materiaal aan die bij de codering van het kanaal hoort, bijvoorbeeld tot het hout van de dakspanten.
Een schouw tuberen met een inox buis
Tuberen is het plaatsen van een buis in een bestaand rookkanaal. Die buis wordt het eigenlijke kanaal voor de rook, en de gemetselde schouw blijft de schacht eromheen.
Waarom een oude schouw een voering krijgt
Een oude schouw is gebouwd voor een open haard of een kolenkachel en is veel te ruim voor een moderne kachel. In een te wijd kanaal koelt de rook af, condenseert ze tegen de wand en trekt de schouw slechter. Een rond kanaal met de diameter van de afvoerstomp houdt de rook warm en snel. Een ronde doorsnede werkt bovendien beter dan een vierkante of rechthoekige.
Traditionele rookkanalen van terracotta, baksteen of beton zijn vaak niet meer aangepast aan moderne toestellen. Tegenwoordig krijgt roestvast staal (inox) de voorkeur.
Een voering heeft nog een voordeel: de rook blijft in een gesloten buis, ook als het metselwerk eromheen kleine lekken heeft.
Enkelwandig of dubbelwandig
Binnen een gemetselde schacht volstaat een enkelwandige buis. De schacht beschermt ze tegen de buitenlucht, en als de berekening het vraagt, vul je de ruimte rond de buis met isolatie. Een dubbelwandige, geïsoleerde buis heeft die isolatie ingebouwd. Ze is de keuze voor het stuk buiten de woning en voor een kanaal dat vrij door een ruimte loopt. De isolatie gaat condensatie en bevriezing tegen en verkleint de afstand tot brandbaar materiaal. Aluminium komt er niet in: het is onvoldoende bestand tegen corrosie.
| Buis | Waar geschikt | Wat je moet weten |
|---|---|---|
| Enkelwandig, stijf of flexibel | Alleen binnen een gemetselde schacht | Ruimte rond de buis opvullen met isolatie als de berekening het vraagt |
| Dubbelwandig, geïsoleerd | Buiten langs de gevel, vrij in huis of in een schacht | Isolatie tegen condensatie en bevriezing; kleinere afstand tot brandbaar materiaal |
| Concentrisch | Gesloten toestellen met lage rooktemperatuur | Weinig bescherming tegen schouwbrand; grotere afstand tot brandbaar materiaal |
| Aluminium | Niet geschikt voor houtrook | Onvoldoende bestand tegen corrosie |
Een flexibele schouwbuis
Een flexibele metalen buis mag in een gemetselde schacht, net als een stijve. Ze past in een schouw met een knik of versleping, waar een stijve buis niet doorheen komt. Eén plek blijft stijf: het aansluitkanaal tussen kachel en schouw. Dat moet star en demonteerbaar zijn, want een flexibel stuk krijgt makkelijk een dalend deel, en dat laat de leidraad niet toe.
Vraag ook bij een flexibele buis om de codering. Voor houtkachels is T450 N1 D V2 G de standaard: de G staat voor bestand tegen schouwbrand, de V2 voor corrosiebestendig.
Diameter, isolatie en codering
Neem een houtkachel van 5 tot 15 kW met een afvoerstomp van 130 tot 180 mm. Voor zo'n toestel hoeft niemand iets door te rekenen, zolang aan een reeks voorwaarden is voldaan. Het kanaal heeft minstens 20 mm isolatie over de hele lengte en hooguit één versleping met twee bochten van 30°. De diameter wijkt hooguit 10% af van de afvoerstomp. De totale hoogte van aansluitkanaal en rookkanaal ligt tussen 4 en 12 m. De uitmonding komt boven de nok, zonder obstakels in de buurt. Voldoet het kanaal daar niet aan, dan volgt een berekening volgens NBN EN 13384-1, eventueel door de fabrikant van het kanaal. Dat geldt ook voor een enkelwandige buis zonder isolatie rond de buis, want de leidraad verlangt die 20 mm.
Op een nieuwe buis staat een codering zoals T450 N1 D V2 G. T450 geeft de hoogste rooktemperatuur die het kanaal verdraagt. N1 betekent dat het in onderdruk minimaal luchtdicht is, D dat het droog werkt en V2 dat het corrosiebestendig is. De G staat voor schouwbrandvast, en een getal erachter geeft de afstand tot brandbaar materiaal in millimeter.
Bestaande metalen kanalen (aluminium uitgezonderd) en gemetselde kanalen zonder codering gelden als T450 N1 D V2 G. Een toestel dat in overdruk werkt of condenseert, vraagt een andere letter, zoals P1 of W.
Noteer eerst het vermogen in kW en de diameter van de afvoerstomp van je toestel; beide staan in de handleiding. Vraag daarna pas offertes en laat daarin de codering, de diameter en de lengte van de buis zetten.
Roetvang en reinigingsluik onderaan
Onderaan het kanaal hoort een roetvang: een opening of bak op het laagste punt, waar roet en as bij het vegen in vallen. Het kanaal moet over de hele lengte te inspecteren en te reinigen zijn, van de afvoerstomp tot de uitmonding. Is er een bocht van meer dan 30° of zijn er meer dan twee bochten van 30°, dan komt daar een extra luik. Vegen vanaf de onderkant is vaak makkelijker en veiliger dan vanaf het dak. Sluit je de kachel verticaal en zonder bochten aan, dan volstaat de toegang via het toestel zelf.
Het aansluitkanaal zelf is zo kort mogelijk, star en demonteerbaar, met hooguit twee bochten van 90°. Een horizontaal stuk daalt nergens op weg naar de schouw. De verbinding met het rookkanaal ligt nooit in de wand, een afkasting of een verlaagd plafond, want daar kom je er niet meer bij. Wat het toestel zelf vraagt, staat bij een pelletkachel kiezen en aansluiten en bij inbouwhaard, houtcassette of gashaard.
Wat een dubbelwandige inox schouw kost
Een bedrag per meter is zonder offerte raden. De prijs volgt uit de diameter, enkel- of dubbelwandig, de lengte, het aantal bochten en toebehoren zoals schouwkap, roetvang, reinigingsluik en dakdoorvoer. Daarbovenop komt het werk zelf: een stelling of hoogwerker, het verhogen van de schouw en het herstel van het dak. Een volledig nieuw rookgaskanaal in een bestaande woning drijft de prijs sterk op.
Vraag een offerte waarin buis, codering, diameter, lengte, kap, roetvang, luik, dakdoorvoer en plaatsing apart staan. Zo vergelijk je echt, en zie je of de buis tot aan de uitmonding doorloopt.
Een schouw binnen het huis of buitenom tot boven het dak
Een rookkanaal moet boven het dak uitkomen. Dat kan via een schouw in het huis of via een buis langs de buitenmuur, en die keuze bepaalt hoe warm de rook blijft.
Hoe hoog moet de uitmonding komen?
De maten hieronder komen uit de leidraad van het departement Omgeving uit 2021, die geldt voor hout- en pelletkachels. Vlaamse regelgeving over de plaats van schouwmonden van individuele houtkachels en haarden bestaat niet. Gemeenten kunnen wel eigen regels opleggen in een bouw- of politiereglement. Vraag bij de dienst omgeving of de milieudienst van je gemeente wat voor jouw straat geldt. Staat er een gas- of stookoliestoestel op de schouw, dan gelden andere eisen; die bepaalt de erkende installateur.
Een schouw die net boven het dakvlak uitsteekt, haalt die 50 cm boven de nok vaak niet en wordt dan verhoogd. Dat is een minimum: een oudere code voor kleine afvoersystemen (2017) noemde voor een puntdak minstens 1 m boven de nok. Vraag je installateur welke maat hij aanhoudt. Wordt het stuk boven het dak te lang, dan is extra mechanische stabilisatie nodig.
| Situatie | Maat of eis |
|---|---|
| Hellend dak | Uitmonding minstens 50 cm boven de nok |
| Plat dak | Uitmonding minstens 200 cm boven het dakvlak |
| Obstakel dichtbij | Het kanaal verhogen tot het obstakel niet meer meetelt, of een statische of roterende kap plaatsen |
| Gevel | Geen uitmonding in de gevel: het kanaal loopt tegen de muur omhoog tot boven het dak |
| Luchtinlaat van ventilatie | Minstens 2 m lager dan de uitmonding, en geen inlaat of opengaand raam binnen 1,5 m onder de nok, tot 15 m van de uitmonding |
Een schouw in het huis blijft warmer
Een schouw die door het verwarmde huis loopt, is al warm voor de eerste rook en trekt daardoor beter. Een rookkanaal in de woning geeft zelfs een beter opstartrendement. Loopt een kanaal zonder isolatie buiten, dan koelt de rook bij koud weer te sterk af en wordt de trek onvoldoende. Een niet-geïsoleerde schouw gaat daarom liever niet rechtstreeks naar buiten, maar eerst nog een stuk door de woning. Een schouw in een binnenmuur is dus een gunstiger plek dan een schouw tegen de buitengevel.
Een dubbelwandig kanaal langs de gevel
Heeft het huis geen schouw, dan kan het rookkanaal door de muur naar buiten en daarna langs de gevel omhoog. Een uitmonding in de gevel zelf laat de leidraad niet toe: het kanaal loopt tegen de muur omhoog en mondt boven het dak uit. Buiten de woning komt een dubbelwandig, geïsoleerd metalen kanaal, dat tegen de buitencondities kan en condensatie en bevriezing tegengaat.
De doorvoer door de muur houdt de veiligheidsafstand tot brandbaar materiaal aan die bij de codering hoort. De verbinding met het aansluitkanaal ligt nooit in de muur zelf.
De schouw trekt niet of rook blaast naar binnen
Slecht trekken heeft een beperkt aantal oorzaken. Loop ze in volgorde af, want een voering die het probleem niet oplost, is een dure gok.
Eerst vegen en de trek testen
Laat het kanaal eerst vegen: een kanaal vol roet trekt slecht en is een brandrisico. Test daarna de trek voor je aansteekt.
Houd een brandende lucifer in de haardopening of, als je er niet bij kunt, hoog in de verbrandingskamer. De vlam moet omhoog trekken en oplaaien. Trekt ze weg of valt ze om, dan is er geen opwaartse luchtstroom.
Het weer speelt mee. In de tussenseizoenen is de buitenlucht soms warmer dan de binnenlucht en kan felle zon de schouw te warm maken. Een temperatuurinversie, met warme lucht boven koude, kan de trek ook breken. Bij windstil of mistig weer is de trek zwakker.
Dampkap en luchtdichte woning
In een moderne, luchtdichte woning met mechanische afvoer of een dampkap kan de onderdruk sterker zijn dan de trek van de schouw. Het toestel krijgt dan te weinig lucht, brandt slecht en er kunnen rookgassen naar binnen worden gezogen. Dan blaast de schouw naar binnen, ook al mankeert er aan het kanaal zelf niets.
Je merkt het wanneer de rook vooral de kamer in komt als de dampkap of de mechanische afvoer aanstaat. Een luchtdicht toestel dat zijn verbrandingslucht rechtstreeks van buiten haalt, lost dit op. Hoe zo'n luchttoevoer eruitziet, staat bij houtkachel kiezen, aansluiten en stoken.
Een te ruime of afgekoelde schouw
Een te ruim kanaal laat de rook afkoelen. Ze condenseert en de trek raakt verstoord. Je merkt het aan een kachel die moeilijk aangaat, aan roet op het glas en aan vochtvlekken op de schouwmuur. Roet op het glas komt ook van onvoldoende luchttoevoer of van nat of onzuiver hout. Stook dus eerst droog hout en zet de luchtschuif goed open. Blijft het probleem, dan is een voering met de diameter van de afvoerstomp de echte oplossing.
Een te lage uitmonding of een obstakel
Staat de uitmonding onder de nok, vlak bij een hoger gebouw of bij een boom, dan waait de wind er soms in. Dat geeft overdruk en terugslag: de rook komt bij windstoten het huis in. Meet de hoogte van de uitmonding boven de nok. Haalt ze geen 50 cm, dan verhoog je het kanaal. Staat er een obstakel in de buurt, dan helpt een statische of roterende afvoerkap.
| Wat je ziet | Mogelijke oorzaak | Eerste stap |
|---|---|---|
| Rook de kamer in bij het aanmaken | Koud kanaal, of een dampkap die lucht wegzuigt | Dampkap en mechanische afvoer uitzetten zolang het toestel brandt |
| Rook of terugslag bij wind | Uitmonding te laag of vlak bij een obstakel | Hoogte boven de nok meten, kap of verhoging laten bekijken |
| Roet op het glas, zwak vuur | Te weinig trek of lucht, nat hout | Kanaal laten vegen, droog hout stoken, luchtschuif openen |
| Vlekken en geur op de schouwmuur | Te ruim of afgekoeld kanaal, lek in kanaal of dak | Kanaal laten nakijken, dakdoorvoer controleren |
| Trekt slecht in lente en herfst | Warme buitenlucht, zon op de schouw, inversie | Trek testen met een lucifer voor je aansteekt |
Rook in de kamer, of hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid bij meerdere mensen tegelijk, kan koolmonoxide zijn. Open ramen en deuren, zet het toestel uit als dat veilig kan, breng iedereen naar buiten en bel 112. Steek geen lucifer of aansteker aan. Hang een CO-melder volgens NBN EN 50291 aan het plafond in elke ruimte met een verbrandingstoestel of rookafvoerkanaal.
Een schouw afbreken of verwijderen
Afbreken lijkt het eenvoudigste schouwwerk en is het meest ingrijpend. Een schouw is zwaar, loopt door alle verdiepingen en zit soms in een muur die je met de buur deelt.
Alleen de kop, de zolder of alles
Een schouw breek je op drie manieren af: alleen het deel boven het dak, ook het stuk door de zolder, of de hele schouw. Hoe verder je naar beneden gaat, hoe groter het stuk is dat je moet ondersteunen: haal je onderaan stenen weg, dan verliest wat erboven staat zijn steun. Het deel boven het dak breek je niet zelf af, want dat is werk op hoogte voor een dakwerker.
Controleer eerst of er nog een toestel op de schouw is aangesloten, zoals een ketel, geiser, gashaard of houtkachel. Dat toestel heeft dan een andere afvoer nodig, en dat regelt een erkende installateur. Een schouw dichtmaken terwijl er nog een toestel op werkt, brengt koolmonoxide in huis.
Stabiliteit en gemene muur
Veel oudere schouwen maken deel uit van de muren zelf. Haal je zo'n schouw weg, dan haal je een stuk muur weg. Brengt het werk stabiliteitswerken mee, zoals het ondersteunen van het stuk erboven, dan hoort een architect erbij. Een ingenieur stabiliteit rekent wat er onder moet komen. Wat zo'n studie inhoudt, staat bij stabiliteitsstudie en ingenieur stabiliteit.
Zit de schouw in de muur op de perceelgrens, dan raakt je werk ook het huis van je buur. Overleg vooraf en lees wat voor een gemene muur en de afsluiting op de perceelgrens geldt. Ga ook na of de schouw geen toestel van de buur bedient.
Heb je een vergunning nodig om een schouw af te breken?
Sinds 1 maart 2026 zijn alle binnenverbouwingen in Vlaanderen vrijgesteld van een omgevingsvergunning. Dat geldt ook voor handelingen aan gevels en daken die de energieprestatie niet verslechteren en het fysieke bouwvolume niet wijzigen. Een schouw in de zolder afbreken is een binnenverbouwing. Het stuk boven het dak is een ingreep aan het dak.
Die vrijstelling geldt onder voorwaarden. De functie en het aantal woongelegenheden blijven gelijk en de woning is hoofdzakelijk vergund. De ingreep mag niet strijden met verordeningen, verkavelingsvoorschriften of het burgerlijk wetboek. Gaat het werk gepaard met stabiliteitswerken, dan geldt de vrijstelling sinds 5 september 2026 alleen met een architect voor ontwerp en controle.
Voor beschermd erfgoed gelden aparte toelatingen. Staat het huis op de inventaris van het bouwkundig erfgoed zonder beschermd te zijn, dan geldt de vrijstelling voor gevels en daken niet. Twijfel je of een ingreep het bouwvolume wijzigt, bijvoorbeeld bij een schouw die je verhoogt of nieuw bouwt, vraag het dan vooraf aan de dienst omgeving van je gemeente. Regels verschillen per gewest en gemeenten hebben eigen voorschriften. Meer over wanneer een vergunning wel nodig is, staat bij wanneer je een omgevingsvergunning nodig hebt.
Het dak en de nok dichten
Na het afbreken van de kop moet het dakvlak weer dicht. Een dakwerker herstelt het latwerk, het onderdak en de pannen op de plek waar de schouw doorging. Stond de schouw bij de nok, dan hoort daar ook het herstel van de nokpannen en het houtwerk eronder bij. Binnen wordt de opening in de zoldervloer of het plafond opnieuw dichtgemaakt en afgewerkt.
Vraag in de offerte welke pannen hij gebruikt: oude pannen zijn verkleurd en nieuwe passen zelden meteen. Hoe je bijpassende pannen vindt, staat bij oude dakpannen herkennen en bijpassen.
Puin, roet en kostprijs
Laat de schouw eerst vegen, zodat roet en teer niet met het stof meekomen. Wie het puin zelf opruimt, draagt een stofmasker en bevochtigt het puin, zodat het stof niet opwaait. Puin van baksteen en mortel hou je gescheiden van asbestverdacht materiaal, want dat gaat een andere weg. Hoe je bouwafval sorteert en afvoert, staat bij afbraak, strippen en bouwafval afvoeren.
Ook hier is een bedrag zonder inspectie raden. De prijs hangt af van het aantal verdiepingen dat de schouw doorloopt en van de bereikbaarheid van het dak. Ook een stelling of hoogwerker, de hoeveelheid puin en het herstel van dak, plafond en vloer wegen mee. Vraag een offerte waarin afbraak, afvoer, dakherstel en binnenafwerking apart staan.
Asbest in een schouw
Bij een huis van voor 2001 kan een schouwhoed of rookkanaal uit asbestcement bestaan. OVAM rekent beide uitdrukkelijk tot de toepassingen die uit de buitenschil moeten verdwijnen voor een gebouw als asbestveilig geldt. Voor een woning is dat laatste niet verplicht. Een renovatie van de schouw is wel het moment om het na te gaan.
Waar asbest in een schouw zit
De lijst van OVAM voor de buitenschil noemt naast daken, gevels en dakgoten ook het rookgaskanaal, de schouwhoed en de ventilatiekap tegen windval. Aan het uiterlijk alleen zie je het niet altijd. Een asbestdeskundige inventariseert alle vaststelbare asbestmaterialen. Het asbestattest zegt waar in het huis asbest zit. Sinds 23 november 2022 is het verplicht bij de verkoop van een pand van voor 2001, en vanaf 2032 moet elke eigenaar van zo'n pand er een hebben.
Staat er in je schouw een kap of kanaal waarvan je het materiaal niet kent, wacht dan met werken tot de uitkomst bekend is. Hoe je een vermoeden bevestigt, staat bij asbest herkennen in huis.
Wat je zelf mag en wat niet
Binnen het gebouw haalt een particulier alleen hechtgebonden asbest weg dat niet beschadigd is en tijdens het wegnemen heel blijft. Buiten het gebouw geldt hetzelfde voor onbeschadigd hechtgebonden asbest. Een asbestcement kanaal in het metselwerk haal je niet heel weg. Om erbij te komen moet je de schouw breken, en dan vergruis je het. Dat is werk voor een erkende asbestverwijderaar.
Een intacte schouwhoed op het dak valt in principe buiten het gebouw. Toch staat de klus op een dak, waar een val of een breuk veel kwaad kan. Laat het bij twijfel door een erkende asbestverwijderaar doen.
Boor, zaag, schuur of breek niet in materiaal dat asbest kan bevatten, zolang een asbestdeskundige niet heeft vastgesteld wat het is. Ook niet om even te kijken.
Een oude schouw laten tuberen en nakijken
Het werk zelf in de schouw en op het dak is voor een vakman. Dit is wat jij regelt en controleert, van eerste inspectie tot oplevering.
-
Laat de schouw vegen en nakijken
Laat een schouwveger het kanaal vegen en het nazicht doen: schade, luchtlekken, vocht of condensatie, stabiliteit, dakdoorvoer en kap. Vraag foto's of een verslag. Het klopt als je op papier hebt wat er stuk is en op welke hoogte de uitmonding staat.
-
Sluit asbest uit
Is het huis gebouwd voor 2001, ga dan na of de schouwhoed of een kanaal uit asbestcement bestaat. Bij twijfel laat je een asbestdeskundige het materiaal onderzoeken voor iemand eraan werkt. Je bent klaar als je de uitkomst kent voor het werk begint.
-
Leg toestel en buis vast
Noteer het vermogen en de diameter van de afvoerstomp van het toestel. Kies samen met de installateur het type buis, de diameter en de codering. Je ziet het aan de offerte: die noemt het type, de diameter, de codering en de lengte van de buis.
-
Laat de voering over de volle hoogte plaatsen
De buis loopt van het aansluitpunt tot de uitmonding, met isolatie waar de berekening het vraagt. Onderaan zit een roetvang met luik en bovenaan een kap. De uitmonding komt minstens 50 cm boven de nok of 200 cm boven een plat dak, en wordt verhoogd als er een obstakel staat. Je ziet het aan de foto's van de installateur: één doorlopende buis van het aansluitpunt tot boven.
-
Laat aansluiting en dakdoorvoer afwerken
Het aansluitkanaal is kort, star en demonteerbaar, met hooguit twee bochten van 90°. De dakwerker maakt het loodwerk rond de schouw waterdicht en houdt de afstand tot brandbaar hout aan die bij de codering hoort. Je ziet het aan een aansluitkanaal dat je kunt losnemen om te vegen, en aan een dakdoorvoer die na de eerste regen droog blijft.
-
Test, leg vast en hang een CO-melder
Controleer vóór het eerste vuur met een lucifer of de vlam omhoog trekt. Bewaar de foto's en de papieren van de installateur bij de handleiding van het toestel. Hang een CO-melder in de ruimte en plan het jaarlijks vegen.
Vóór je de kachel op de schouw gebruikt
In de praktijk
Rook in de living na een nieuwe kachel
Na het aansluiten van een nieuwe kachel op de oude schouw komt bij het aanmaken rook langs de deur de kamer in. Kijk of het vooral gebeurt als de dampkap of de ventilatie aanstaat. Dan wint de onderdruk in huis van de trek in de schouw, en is het toestel meestal niet luchtdicht of krijgt het geen buitenlucht. Vraag de installateur om een luchtdicht toestel met een eigen luchttoevoer van buiten en stook intussen niet. Hang een CO-melder in de ruimte en test de trek opnieuw na de aanpassing.
Bruine vlekken op de schouwmuur op zolder
Op zolder krijgt de schouwmuur bruine vlekken en de bezetting bladdert af. Kijk of de vlekken vooral boven bij de dakdoorvoer zitten en groter worden na regen: dan loopt er water langs het loodwerk naar binnen. Zitten ze overal en ook bij droog weer, dan ligt de oorzaak in het kanaal. Laat het vegen en nakijken op lekken en condensatie. Bezet pas opnieuw als de oorzaak is weggenomen en kijk het jaar erna of de vlekken terugkomen.
Een schouw die op zolder in de weg staat
De schouw neemt veel plaats in op zolder en er is geen toestel meer op aangesloten. Ga na of ze echt buiten gebruik is, ook voor de buur. Kijk of ze in een gemeenschappelijke muur zit en of ze meedraagt aan vloer of dak. Vraag een architect of ingenieur stabiliteit, en laat eerst nagaan of er asbestverdachte onderdelen zijn. Pas daarna plan je afbraak, dakherstel en afwerking, en controleer je na afloop of het dak droog blijft.
Veelgemaakte fouten
Een voering die halverwege stopt
Een buis die ophoudt op de zoldervloer of onder het dak laat het bovenste stuk van het oude kanaal in dienst. Daar koelt de rook af en slaat condensaat neer in het oude metselwerk. Laat de buis over de volle hoogte doorlopen, van het aansluitpunt tot de uitmonding, en leg dat in de offerte vast.
Een buis zonder codering of van aluminium
Aluminium is onvoldoende bestand tegen corrosie, en een buis zonder codering zegt niets over rooktemperatuur, corrosie en schouwbrand. Kies een buis met de codering die bij het toestel past, bijvoorbeeld T450 N1 D V2 G.
Een schouw bezetten terwijl het kanaal nog lekt
Een bezetting over een schouwmuur met vlekken verbergt het probleem hoogstens voor een seizoen. Zoek eerst of vocht of condensaat uit het kanaal of via de dakdoorvoer binnenkomt, laat de muur drogen en bezet dan pas opnieuw.
Een schouw dichtmaken terwijl er nog een toestel op staat
Een toestel dat nog op de schouw werkt terwijl de kop is dichtgemaakt, laat rookgassen en koolmonoxide in huis. Ga eerst na wat er allemaal op de schouw is aangesloten, ook bij de buur, en laat een erkende installateur dat toestel buiten dienst stellen of op een andere afvoer aansluiten voor de schouw dicht gaat.
Veelgestelde vragen
Kun je zelf een inox buis in de schoorsteen plaatsen?
Beter van niet. De Vlaamse leidraad raadt het af voor wie de juiste competenties mist, en een deel van het werk speelt zich af op het dak. De buis moet over de volle hoogte de juiste diameter en codering hebben en dicht aansluiten op de kachel. Laat het door een kachelplaatser of dakwerker doen.
Hoe vaak laat je een schouw vegen?
Voor een kachel of haard op hout raadt de Vlaamse code van goede praktijk minstens één keer per jaar aan, door een vakman. Voor een cv-ketel gelden eigen onderhoudsregels; die staan bij schoorsteen reinigen.
Wat is het verschil tussen een schouw en een sierschouw?
De schouw is het rookkanaal van de haard tot boven het dak. De sierschouw is de mantel rond de haardopening in de kamer, vaak in natuursteen of marmer.
Wanneer je een vakman inschakelt
Een voering plaatsen, de schouw verhogen en kap, loodwerk en dakdoorvoer vernieuwen laat je over aan een kachelplaatser of dakwerker. Die werkt met stelling of hoogwerker. De Vlaamse leidraad raadt zelf plaatsen af voor wie de juiste vakkennis mist, en op een dak kan een val ernstig aflopen.
Draagt de schouw mee, zit ze in een gemene muur of haal je het onderste stuk weg, dan komt een architect erbij. Een ingenieur stabiliteit rekent het na. Sinds 5 september 2026 is voor de vrijstelling van vergunning bij stabiliteitswerken een architect verplicht. Vermoed je asbest in een kap of kanaal, laat dan een asbestdeskundige het materiaal onderzoeken. Een kanaal in het metselwerk haalt een erkende asbestverwijderaar weg.
Werk aan een gas- of stookoliestoestel dat op de schouw is aangesloten, is voor een erkende technicus voor gasvormige of vloeibare brandstof. Slaan er vlammen of dikke rook uit de schouwmond, of krijgen meerdere mensen tegelijk hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid, bel dan 112. Na een brand in het kanaal laat je het door een vakman nakijken voor je opnieuw stookt.
Bronnen
- Departement Omgeving — Leidraad rookhinder houtverwarmingstoestellen, samenvatting (2021)
- VITO — Code van goede praktijk voor huishoudelijke houtverwarming (2021)
- VITO — BBT-studie huishoudelijke houtverwarming, eindrapport (2020)
- Vlaanderen.be — Let op voor CO-vergiftiging
- OVAM — Veelgestelde vragen over het asbestattest
- OVAM — Wie mag wat verwijderen?
- Departement Omgeving — Wijzigingen vrijstellingenbesluit 2026
- Buildwise — Kromtrekken van dekstenen uit blauwe hardsteen of arduin vermijden
Verder lezen over dit onderwerp
Infraroodverwarming in de badkamer en de slaapkamer
Pelletkachel kiezen en aansluiten op schouw of gevel
Inbouwhaard, houtcassette of gashaard laten plaatsen en onderhouden
