Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Pluggen en vijzen kiezen voor gyproc, ytong, snelbouw en crepi

Door 26 minuten lezen Gereedschap en materialen Bijgewerkt

Kies de plug op de muur. In beton en volle steen spreidt hij, in snelbouwsteen knoopt hij in de holte en in gyproc klemt hij achter de plaat. In ytong en snelbouw boor je zonder klop. De vijs is zo lang als het stuk plus de plug plus één vijsdiameter. Een plug van 6 mm vraagt een vijs van 4 tot 5 mm. Buiten gebruik je inox.

26 minuten

Wat heb je nodig

15 minuten per bevestiging Makkelijk

Gereedschap

  • boormachine met klopfunctie die je kunt uitschakelen
  • steenboren van 5, 6, 8 en 10 mm
  • schroefmachine of schroevendraaier met passende bits
  • leidingzoeker
  • waterpas en potlood
  • stofzuiger of blaasbalg voor het boorgat

Materiaal

  • pluggen voor het muurtype (universeel, cellenbeton of hollewand)
  • spaanplaatvijzen in de diameter die bij de plug past
  • inox vijzen of nagels voor buitenwerk
  • zwelband en voegkit voor een doorboring in de gevel

Eerst weten waarin je boort

Een plug houdt op drie manieren. Hij spreidt in volle steen, hij vouwt of knoopt open in een holte, of hij klemt achter een plaat. Welke van de drie werkt, hangt af van het materiaal achter de verf. Daarom begin je bij de muur en pas daarna bij de plug. De gewichten in de tabel hieronder zijn de maximale belasting die één fabrikant opgeeft voor één tweecomponentenplug van 6 x 30; een ander model haalt andere waarden. Ze tonen hoe groot het verschil tussen muren is. Wat jouw plug draagt, staat op de verpakking.

Volle, holle of zachte muur herkennen

Het boorstof vertelt het meeste. Rood of oranje stof komt uit baksteen of snelbouwsteen. Valt de boor na een centimeter plots door en komt er weinig stof meer, dan zit je in de holte van een snelbouwsteen. Fijn, lichtgrijs tot wit stof en een boor die zonder weerstand wegzakt, wijzen op cellenbeton, in Vlaanderen meestal ytong genoemd. Grijs, hard stof met af en toe een harde tik is beton.

Een gyprocwand herken je aan het holle geluid als je erop klopt en aan het witte gipspoeder met snippers karton. Twijfel je, boor dan eerst een proefgat met een boor van 5 mm op een plek die later achter het voorwerp verdwijnt. Op een oude muur zit een laag bezetting voor de steen. Tel die laag niet mee als houvast: een plug die alleen in het pleisterwerk zit, trekt met pleister en al los.

Leidingen en asbest vóór het eerste gat

Elektriciteitskabels lopen in een muur meestal recht naar of van een stopcontact, een schakelaar of een lichtpunt. Boor dus niet recht boven of onder zo een punt, en gebruik bij twijfel een leidingzoeker. Raak je toch een kabel, zet dan de automaat in de zekeringkast uit en laat de herstelling door een elektricien doen.

MuurHoe de plug houdtBorenMax. per plug 6 x 30 (één fabrikant)
Betonspreidenmet klop95 kg
Volle baksteenspreidenmet klop50 kg
Snelbouw, geperforeerde steenvouwen of knopen in de holtedraaiend, zonder klop15 kg
Cellenbeton (ytong)spreiden in zachte massadraaiend, zonder klop10 kg
Gyproc 12,5 mmknopen of klemmen achter de plaatdraaiend15 kg
Let op

Asbest werd in meer dan 3.500 bouwmaterialen verwerkt, ook in plaatmateriaal en oude gevelbekleding, en in een woning van vóór 2001 is de kans groot dat er ergens asbest zit. Boor pas in zo een plaat of bekleding als je weet waaruit ze bestaat. Heeft de woning een asbestattest, dan staat daarin welke materialen asbest bevatten. In Vlaanderen is dat attest sinds 23 november 2022 verplicht bij de verkoop van een woning van vóór 2001, en tegen 2032 moet elke eigenaar van zo een woning het hebben. Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben. Hoe je het vermoeden bevestigt, staat bij asbest herkennen in huis.

Drie horizontale doorsneden. Bovenaan cellenbeton met een spiraalplug in een boorgat dat ongeveer 10 mm dieper is dan de plug, een lat van 18 mm ervoor en een maatketen: vijslengte is de dikte van het stuk plus de pluglengte plus één vijsdiameter. In het midden een snelbouwsteen met holtes: een lange plug gaat door de dunne buitenwand en knoopt open in de holte. Onderaan een gyprocplaat van 12,5 mm met een metalen hollewandplug waarvan de armen tegen de achterkant van de plaat drukken.Bekijk groter
In cellenbeton houdt de plug in de volle massa, in snelbouw achter de dunne wand van de steen en in gyproc achter de plaat.

Welke vijs gebruik je voor welk werk?

Een vijs kies je op twee dingen: waarin de draad moet grijpen en hoe dik en lang ze moet zijn. In een plug gebruik je bijna altijd een spaanplaatvijs; voor metaal, gyproc en buitenwerk bestaan aparte soorten.

Spaanplaatvijs of houtvijs

Een spaanplaatvijs heeft een scherpe, grove draad die meestal tot onder de kop doorloopt. Ze grijpt goed in een plug, in plaatmateriaal en in zacht hout, en ze is de standaardvijs bij elke nylon plug. Een klassieke houtvijs heeft onder de kop een stuk zonder draad. Dat gladde deel draait vrij in het bovenste stuk hout, zodat de vijs twee stukken hout stevig tegen elkaar trekt.

Voor een plank op een muur maakt dat weinig uit. Moeten twee houten delen strak op elkaar sluiten, zoals een lat op een balk, dan werkt een vijs met een gladde schacht beter.

Parkervijs voor dun metaal

Een parkervijs is een zelftappende plaatvijs: een geharde vijs met een fijne draad en een punt die zelf schroefdraad snijdt in dun metaal. Je gebruikt ze voor metalen profielen, dakgoten, plaatwerk en beslag op metaal. In dun plaatwerk draait ze rechtstreeks, in dikker metaal boor je eerst een gat dat iets kleiner is dan de vijs. In een nylon plug hoort ze niet thuis: een universele plug is gemaakt voor hout- en spaanplaatvijzen, waarvan de grove draad de plug openduwt.

Gyprocvijs en betonvijs

De zwarte gyprocvijs met trompetkop is gemaakt om gyprocplaten op metalen of houten profielen te vijzen. Hoe lang ze moet zijn en om de hoeveel centimeter ze komt, staat bij gyproc plaatsen op wand en plafond. Om iets aan een gyprocwand te hangen, gebruik je in een gyprocplug de vijs die erbij hoort of een spaanplaatvijs, en in een metalen profiel een parkervijs.

Een betonvijs draait zonder plug rechtstreeks in een voorgeboord gat in beton of volle steen en snijdt daar zelf haar draad. Ze is handig voor raamkaders, regels en beugels, omdat je door het stuk heen boort en meteen vastzet. Ze is gemaakt voor beton en volle steen; voor snelbouw en cellenbeton kies je een plug die voor dat materiaal bedoeld is.

Vijsdiameter en vijslengte bij een plug

Op de verpakking van een plug staan twee getallen, bijvoorbeeld 6 x 30. Het eerste is de diameter van de boor, het tweede de lengte van de plug in millimeter. De vijs moet daarbij passen. Een te dunne vijs duwt de plug onvoldoende open, een te dikke splijt hem of draait vast voor ze diep genoeg zit.

De lengte is de dikte van het stuk, plus de lengte van de plug, plus één keer de vijsdiameter. Die laatste millimeters zorgen ervoor dat de punt helemaal door de plug gaat en het onderste stuk ook openduwt. Neem een lat van 18 mm aan een plug van 6 x 30 met een vijs van 5 mm. Dat geeft 18 + 30 + 5 = 53 mm, dus een vijs van 5 x 55. Met 5 x 50 komt de punt niet tot onderaan de plug. Met 5 x 60 stoot ze op de bodem van een boorgat van 40 mm.

Boor het gat daarom ongeveer 10 mm dieper dan de plug lang is. Zo heeft het boorstof dat achterblijft een plek en kan de vijs iets voorbij de plug.

PlugBoorVijsdiameterMin. boorgatdiepte
5 x 255 mm3 tot 4 mm35 mm
6 x 306 mm4 tot 5 mm40 mm
8 x 408 mm4,5 tot 6 mm50 mm
10 x 5010 mm6 tot 8 mm60 mm
Op een grijze doek op een betonvloer liggen grijze en witte nylon pluggen van verschillende maten, lange doorsteekpluggen, metalen hollewandpluggen, witte zelfborende gyprocpluggen en drie hopen vijzen (verzinkt, zwart en inox), naast een accuschroefmachine, steenboren en een plooimeter. Op de achtergrond een muur van cellenbetonblokken en een rode snelbouwsteen met holtes.
Voor elke muur een andere plug: nylon spreidpluggen voor steen, lange pluggen voor holle steen en hollewandpluggen voor gyproc.

Pluggen in gyproc

Gyproc is een plaat van ruim een centimeter dik met daarachter een holle ruimte. Een gewone spreidplug vindt daar niets om tegen te duwen. Een gyprocplug, in Nederland gipsplaatplug genoemd, houdt daarom achter de plaat. Inbouwdozen en de soorten hollewandpluggen staan bij inbouwdozen, luiken en pluggen in gyproc. Hier gaat het om de keuze en het gewicht.

Welke gyprocplug voor welk gewicht?

Voor een schilderij of een lichte spiegel volstaat een zelfborende nylon gyprocplug die je met een schroevendraaier in de plaat draait. Voor een plank, een kastje of een lamp neem je een plug die achter de plaat openvouwt. Een metalen hollewandplug doet hetzelfde met armen die tegen de achterkant drukken. Die metalen plug kies je op de dikte van de plaat: één laag van 12,5 mm vraagt een korter model dan twee lagen.

Een universele plug van 6 x 30 draagt in gyproc van 12,5 mm hoogstens 15 kg. Dezelfde plug haalt in beton 95 kg. Dat gewicht geldt voor een last die langs de wand naar beneden trekt. Een kastje dat aan de bovenkant naar voren kantelt, trekt de bovenste pluggen uit de plaat, en daar is gyproc veel zwakker. Verdeel zo een last over meer pluggen en zet de bovenste bevestiging zo hoog mogelijk.

In een profiel of in steunhout vijzen

Achter een gyprocwand op een structuur staan op vaste afstanden metalen of houten staanders. Vind je er een met een magneet of een fijn proefgaatje, dan vijs je daar rechtstreeks in. In een metalen profiel gebruik je een parkervijs, in hout een spaanplaatvijs. Voor een hangkast, een radiator of een lavabo komt er vooraf steunhout tussen de profielen, voordat de plaat erop gaat.

Gyproc die tegen de muur geplakt is

Klinkt de wand vol en vind je met een magneet geen enkel profiel, dan is de gyproc waarschijnlijk met kleefgips tegen het metselwerk geplakt. Achter de plaat zitten dan klodders lijm en kleine holtes, en daarachter de steen. Een hollewandplug vindt daar te weinig ruimte om open te gaan. Je boort dus door de plaat tot in de steen en kiest een lange universele plug of een plug voor die steen, zo lang dat hij voorbij plaat en lijm nog zijn volle lengte in de muur heeft. De plaat zelf tel je niet mee als houvast, net als een laag bezetting.

Een tv ophangen aan een gyprocwand

Een tv aan een vaste beugel weegt weinig, maar een draaiarm maakt van dat gewicht een hefboom. Hoe verder de tv van de muur komt, hoe harder de bovenste vijzen uit de wand trekken. Zet een vaste beugel daarom vast in alle gaten die ervoor voorzien zijn en zoek voor een draaiarm altijd een profiel of steunhout. Een lichte scheidingswand met één laag gyproc kan onder een uitgeschoven draaiarm gaan veren. Een grote tv op een lange arm hang je daarom liever aan een gemetselde muur.

Kijk ook na wat achter de beugel loopt. In een voorzetwand liggen vaak elektriciteitsbuizen naar een stopcontact achter de tv, precies waar je wilt boren.

Praktische tip

Teken de plaats van de profielen af met een strook schilderstape en een potloodstreep, op 1 m hoogte en net onder het plafond. Dan zie je meteen of de gaten van de beugel op een profiel kunnen vallen.

Pluggen en vijzen voor ytong

Cellenbeton, bekend onder de merknaam ytong, is licht en zacht: je zaagt het met een handzaag en een vijs draait er zonder plug in. Juist daarom grijpt een gewone plug slecht. Meer over het materiaal zelf lees je bij cellenbeton lijmen, zagen en metselen.

Waarom een gewone plug doldraait in ytong

Een korte spreidplug duwt in cellenbeton tegen een poreus materiaal dat meegeeft. Na een paar keer belasten wordt het gat groter en draait de plug mee met de vijs. Boor je bovendien met klop, dan verbrijzelt de rand van het gat en wordt het te ruim voor de plug. Boor in cellenbeton dus altijd draaiend, zonder klopfunctie, en blaas of zuig het stof uit het gat.

Een universele plug van 8 x 40 draagt in cellenbeton volgens de fabrikant hoogstens 10 kg. De langere versie van 8 x 65 haalt 16 kg, omdat hij over een grotere lengte steun vindt. Een dikkere plug van ongeveer dezelfde lengte wint in ytong weinig: de 8 x 40 haalt evenveel als de 6 x 30. Een langere plug wint wel.

Een cellenbetonplug met spiraal

Een plug voor cellenbeton heeft een spiraalvormige buitendraad die zich in het zachte materiaal snijdt. Als je de vijs indraait, zet hij ook nog uit. Voor een plug van 8 x 50 boor je een gat van 60 mm diep, met een vijs van 4 tot 6 mm. De versie van 10 mm vraagt een gat van 80 mm diep en een vijs van 5 tot 7 mm.

Hard, onbepleisterd cellenbeton vanaf 6 N/mm² vraagt een boor die 2 mm groter is: 10 mm voor een plug van 8. Draait de plug in zo een muur zwaar of scheurt de steen aan het oppervlak, dan is dat het teken.

Ytong schroeven zonder plug of met injectie

Voor iets heel lichts, zoals een fotolijst, een kabelklem of een plintje, kun je een grove spaanplaatvijs rechtstreeks in cellenbeton draaien. Voor alles wat blijvend trekt, zoals een kapstok, een badkamerkast of een wandrek, neem je een cellenbetonplug. Voor zware lasten in cellenbeton bestaan injectieankers: een mortel die het boorgat vult en dus over de volle lengte draagt. Kijk op de koker of de fabrikant cellenbeton als ondergrond vermeldt. Een boiler of een hangtoilet aan een ytongwand hoort bij de installateur, die de bevestiging kiest die de fabrikant van het toestel voorschrijft.

Pluggen voor snelbouwsteen en holle baksteen

Snelbouwsteen is een grote, holle baksteen met dunne binnenwanden. Een gewone plug spreidt in zo een wandje amper en draait in het ergste geval los in de holte. Welke steen in je muur zit, lees je bij welke snelbouwsteen je kiest.

Boren in snelbouw zonder klop

Met de klopfunctie aan kan de boor de dunne wanden van de steen stukslaan. Het gat wordt dan groter dan de boor en de plug vindt minder houvast. Boor in snelbouw daarom bij voorkeur draaiend, met een scherpe steenboor, tot je door de eerste wand bent. Zit je in een volle voeg en schiet het boren niet op, dan zet je de klop even bij. Welke machine en welke boor je daarvoor gebruikt, staat bij boormachine kiezen en boren in beton of tegels.

Welke plug in snelbouw houdt

In snelbouw kies je een universele plug die in een holte openvouwt of knoopt. Hij moet lang genoeg zijn om voorbij de eerste wand te komen. Het verschil is groot. In geperforeerde baksteen draagt een universele plug van 6 x 30 hoogstens 15 kg, de lange van 8 x 65 tot 40 kg. Bij een korte plug zit vaak het hele houvast in de bezetting en die ene wand van de steen.

Een tweede verschil zit in de vijs. Draai ze helemaal in tot je voelt dat de weerstand duidelijk oploopt: dan heeft de plug zich in de holte vastgezet. Draait de vijs daarna door, dan zit de plug in een te ruim gat of in een holte zonder overkant.

Zware lasten in holle steen

Voor een zonnetent, een zware kast of een leuning in holle steen gebruik je een injectieanker met een huls. Je steekt een huls met een fijn rooster in het boorgat, vult die met injectiemortel en draait er een draadstang in. De mortel wordt door het rooster in de holtes geduwd en hardt daar uit. Zo draagt een groot stuk steen de last. Wacht de uithardingstijd op de mortelkoker af voor je belast.

Pluggen voor crepi en buitenisolatie

Een gevel in crepi kan twee heel verschillende muren verbergen. Ofwel ligt de crepi rechtstreeks op metselwerk, ofwel op een laag isolatieplaten van enkele centimeters tot meer dan 20 cm. Voor een lamp, een huisnummer of een zonnetent maakt dat het hele verschil.

Crepi op steen of op isolatie herkennen

Klop met je knokkels op de gevel. Crepi op isolatie klinkt hol en geeft een beetje mee; crepi op steen klinkt vol en hard. Kijk ook naar de dagkanten van ramen en deuren. Liggen de ramen opvallend diep in de gevel, dan zit er vaak isolatie achter. Bij een woning die na een renovatie langs buiten geïsoleerd werd, staat de dikte van de isolatie in de offerte of de factuur van de gevelwerker, en als er een EPB-aangifte was ook in die documenten. Hoe zo een gevel is opgebouwd, staat bij een gevel langs buiten isoleren en afwerken.

Pluggen voor crepi op metselwerk

Ligt de crepi op steen, dan reken je de lengte van de plug vanaf de steen en niet vanaf het oppervlak van de crepi. De pleisterlaag zelf draagt niets. Neem een lange universele plug of een lange doorsteekplug (ook kozijnplug genoemd) die tot ver in de steen reikt. Boor door de crepi zonder klop, zodat die rond het gat niet afspringt.

Boor niet vlak bij een hoek of de rand van een steen: daar breekt de steen uit als de plug spreidt. Houd daarom een paar centimeter afstand van elke rand. Meer over de pleisterlaag zelf staat bij crepi op de gevel.

Bevestigen door buitenisolatie heen

In isolatieplaten van isomo of rotswol houdt een gewone plug niets. Voor iets heel lichts, zoals een huisnummer of een deurbel, bestaan pluggen die zich in de isolatie zelf vastdraaien. Een zonnetent, airco, schotel of lamp aan een arm zet je met een afstandsmontage vast in de muur achter de isolatie.

Zo een systeem heeft een draadanker in de dragende muur en een kunststof kegel die zich in de isolatie freest. Eén systeem overbrugt isolatie van 60 tot 300 mm op beton en tot 250 mm op geperforeerde steen. Die kegel onderbreekt de koudebrug. Een doorgaande stalen staaf zou binnen een koude, vochtige plek geven. Een lange vijs door de isolatie buigt bovendien door onder het gewicht. Hij drukt de isolatie in, en dan scheurt de crepi rond het gat.

Het boorgat in de gevel dicht maken

Elk gat door crepi en isolatie is een plek waar regenwater de gevel in kan. Water dat achter de pleister in de isolatie trekt, bevriest in de winter en drukt de crepi los. Daarom krijgt elke doorboring een zwelband en een soepele voeg die het gat rond de bevestiging afdicht.

Let op

Werk je aan een gevel op meer dan een paar meter hoogte, dan sta je op een ladder met een boormachine in je hand. Voor een zonnetent of een airco op de verdieping hoort een stelling of een hoogwerker. Welke beveiliging bij welk werk past, staat bij veilig op hoogte werken met ladders en stellingen.

Inox vijzen en nagels voor buiten

Gewoon staal roest buiten, ook onder een dunne zinklaag, en die roest loopt als bruine of zwarte strepen over hout, crepi en natuursteen. Voor alles wat buiten in weer en wind zit, gebruik je daarom vijzen en nagels in inox, ook roestvast staal genoemd.

Waarom hout buiten inox vraagt

Sommige houtsoorten zijn zuurder dan andere. Thermisch behandeld hout, chemisch gemodificeerd hout en een aantal duurzame houtsoorten tasten gewoon staal aan. Het staal roest dan sneller en verkleurt het hout rond de kop. Voor thermisch en chemisch gemodificeerd hout is inox aanbevolen voor vijzen en beslag, en bij sommige duurzame houtsoorten is het vereist.

Op de doos van inox vijzen staat de kwaliteit, meestal A2 of A4. Schrijft de leverancier van de gevelplanken of terrasplanken een kwaliteit en een vijstype voor, volg dan die fiche: ze hoort bij de garantie van het hout. Hoe je een houten gevel verder opbouwt, lees je bij houten gevelbekleding plaatsen.

Inox nagels voor het nagelpistool

Inox nagels voor een tacker of een pneumatisch nagelpistool zitten op stroken of in rollen, en die moeten passen bij je toestel. Kijk in de handleiding naar de hoek van de strook en naar hoe de nagels aan elkaar zitten: met papier, kunststof of draad. Controleer ook welke diameter en lengte het toestel aankan. Een nagel die net niet past, loopt vast in de neus van het toestel.

Voor gevelplanken en terrasplanken neem je ringnagels: de ringen op de schacht houden de nagel vast als het hout krimpt en zwelt. Zet de diepte van het nagelpistool zo dat de kop gelijk met het hout komt. Een kop die diep in de plank verdwijnt, laat een putje achter waarin water blijft staan.

Een afgebroken of doldraaiende vijs verwijderen

Een vijs die vastloopt of afbreekt, haal je bijna altijd zelf weer los, op voorwaarde dat je niet blijft forceren. Elke extra draai met een versleten bit maakt de kop ronder en het probleem groter.

Een vijs die doldraait in de plug

Draait de vijs rond zonder vaster te komen, dan draait de plug mee in het gat. Meestal is het gat te groot geboord, met de klop in holle steen of cellenbeton, of zit de plug in een holte. Trek de vijs eruit terwijl je met een schroevendraaier onder de kop wrikt, en trek de plug mee met een tang.

Draai daarna geen dikkere vijs in dezelfde plug. Kies een plug die past bij de muur, of boor een nieuw gat een paar centimeter verder en vul het oude met vulmiddel.

Een uitgedraaide vijskop

Is de kruiskop of de ster rondgedraaid, zet dan eerst een nieuwe, passende bit op de machine. Druk stevig, zet de machine op een laag toerental en draai linksom. Lukt dat niet, dan gebruik je een vijsuitdraaier: een kleine, linksdraaiende boor die zich in de kop vastbijt. Met het ene uiteinde boor je een putje in de kop, met het andere draai je linksom. Hoe harder je draait, hoe vaster hij grijpt.

Een afgebroken vijs verwijderen

Steekt er nog een stukje uit, dan grijp je het met een platte tang of een griptang en draai je het er linksom uit. Is de vijs gelijk met het hout afgebroken, zet dan een putje in het midden met een centerpons. Boor voor met een kleine metaalboor en gebruik de vijsuitdraaier.

Zit de afgebroken vijs in een plug in de muur, dan boor je plug en vijs samen weg met een steenboor. Daarna zet je er een iets grotere plug in. Lukt dat niet, laat het stuk zitten en zet de nieuwe bevestiging ernaast; dat is sneller en sterker dan een uitgerafeld gat.

Een bokszak ophangen aan plafond of muur

Een bokszak is een van de zwaarste lasten die je in huis ophangt. Hij weegt al gauw enkele tientallen kilo’s, en bij elke stoot schiet hij weg en valt hij terug in zijn ophanging. Die schokken trekken veel harder aan de bevestiging dan het gewicht alleen.

Waaraan je een bokszak ophangt

Hang een bokszak nooit aan een gyprocplafond of een vals plafond: dat is gemaakt om zijn eigen gewicht te dragen. Aan een betonnen plafond gebruik je een zwaar anker voor beton met een plafondhaak. Bij een houten balklaag gaat er een bout dwars door een balk, niet in de onderkant ervan. Een plafond van welfsels bestaat uit voorgespannen holle betonplaten, en in de ribben tussen de holtes zit de wapening die de vloer draagt. Boor daar pas in als de leverancier van de welfsels of een ingenieur heeft gezegd waar en met welk anker voor holle vloerplaten het mag.

Weet je niet hoe je plafond gebouwd is, laat dan een aannemer of ingenieur kijken of de vloer die schokken aankan. Een muurbeugel aan een volle, gemetselde muur of een vrijstaand statief zijn de eenvoudigste alternatieven. Een beugel aan snelbouw zet je met injectieankers vast.

Een plank of kastje stevig aan de muur hangen

Deze volgorde geldt voor een plank, kastje of spiegel van enkele kilo’s tot een paar tientallen kilo’s aan een binnenmuur. Voor een gevel met isolatie of een bokszak kies je eerst de aanpak uit de secties hierboven.

  1. Muur en leidingen nagaan

    Zoek met een leidingzoeker naar kabels en buizen, en blijf weg van de lijn recht boven en onder stopcontacten en schakelaars. Boor een proefgat van 5 mm achter de plek waar het voorwerp komt. Kijk naar de kleur van het stof en of de boor ergens doorvalt.

  2. Plug en vijs kiezen

    Kies de plug die bij de muur past en voorbij de bezetting tot in de steen reikt. Reken de vijslengte uit: dikte van het stuk plus pluglengte plus één vijsdiameter. Kijk op de verpakking welke vijsdiameter bij de plug hoort.

  3. Aftekenen

    Houd het stuk tegen de muur, zet het waterpas en teken de gaten af met een potlood. Gaat het om een zwaar kastje, verdeel het gewicht dan over minstens vier bevestigingen en zet de bovenste zo hoog mogelijk.

  4. Boren en uitstofzuigen

    Boor met de diameter van de plug, ongeveer 10 mm dieper dan de plug lang is. Gebruik de klop alleen in beton en volle steen; in snelbouw, cellenbeton en gyproc boor je draaiend. Zuig het stof uit het gat.

  5. Plug plaatsen en het stuk vastzetten

    Tik de plug in tot de kraag tegen de muur zit, of steek hem bij een doorsteekmontage door het stuk heen. Draai de vijs in tot de weerstand duidelijk oploopt en het stuk vast tegen de muur zit.

  6. Controleren voor je belast

    Trek stevig aan het stuk, recht naar voren en schuin naar beneden. Er mag niets bewegen en geen vijs mag doordraaien. Bij een injectieanker wacht je eerst de uithardingstijd af die op de koker staat.

Rekenhulp

Gyprocplaten berekenen

Bereken hoeveel gyprocplaten (gipskartonplaten) je nodig hebt voor een wand of plafond, op basis van het oppervlak, de plaatmaat en het snijverlies.

Vul je maten in en kies Berekenen.

Reken met het oppervlak dat je werkelijk bekleedt: trek grote openingen zoals deuren en ramen af, kleine niet. Voor een dubbele beplating verdubbel je het oppervlak. De standaardwaarde is een gangbare plaat van 1,20 × 2,60 m; platen bestaan ook in 0,60 m breed en in andere lengtes, dus vul de maat in van de plaat die je koopt. Het snijverlies hangt af van de indeling van de ruimte: 10% is een gebruikelijk vertrekpunt, bij veel hoeken of schuine wanden is het meer.

Bekijk de volledige uitleg bij deze rekenhulp

Vóór je iets zwaars ophangt

In de praktijk

Veelvoorkomende situatie

Een plug die in een oude muur blijft ronddraaien

In een oudere rijwoning draait de vijs van een plank telkens door, terwijl de muur steenhard aanvoelt. Kijk naar het boorstof en naar wat de boor deed. Kwam er eerst wit stof en daarna rood, en viel de boor plots door? Dan zit er bezetting op een holle steen, en zat de korte plug alleen in pleister en een dun wandje. Haal de plug eruit, boor draaiend opnieuw en zet een lange universele plug die in de holte knoopt. Trek na het vijzen stevig aan de plank om te controleren of ze vastzit.

Veelvoorkomende situatie

Een badkamerkastje aan een ytongwand komt los

Een spiegelkast aan een binnenmuur van cellenbeton hangt na een jaar een paar millimeter scheef en de bovenste vijzen zitten los. Draai een vijs uit en bekijk het gat. Is het rond de plug uitgebrokkeld, dan is het met klop geboord of was de plug te kort. Zet de kast op een nieuwe hoogte vast met cellenbetonpluggen in draaiend geboorde gaten, of boor de oude gaten groter en gebruik een injectieanker. Controleer na een week of de kast nog strak tegen de muur zit.

Veelvoorkomende situatie

Een buitenlamp aan een pas geïsoleerde gevel

Na een gevelrenovatie wil je de oude buitenlamp terughangen, maar de crepi klinkt hol en de plug grijpt nergens. Vraag de dikte van de isolatie op bij de gevelwerker of zoek ze in de EPB-documenten. Bij een lichte lamp volstaat een plug die in de isolatie zelf houdt. Hangt de lamp aan een arm, dan gebruik je een afstandsmontage die in de steen erachter verankert. Dicht het gat af met zwelband en een soepele voeg, en kijk na de eerste regenbui of er geen water langs de bevestiging loopt.

Veelvoorkomende situatie

Een barst in gyproc boven een tv-beugel

Boven een tv op een draaiarm verschijnt een fijne barst in de gyprocwand, en de beugel komt bij uittrekken een paar millimeter naar voren. Zoek met een magneet waar de profielen zitten en kijk of de beugel daarop hangt. Hangt hij alleen aan hollewandpluggen in de plaat, verplaats hem dan naar een profiel, of open de wand en zet er steunhout tussen. Herstel de barst pas als de beugel niet meer beweegt.

Veelgemaakte fouten

Met klop in snelbouw of ytong boren

De klop slaat de dunne wanden van een snelbouwsteen stuk en verbrijzelt de rand van het gat in cellenbeton. Het gat wordt te groot en de plug draait mee. Zet de klopfunctie uit zodra je door de bezetting bent en boor draaiend verder.

Een korte plug in een dikke bezetting

Op een oude muur zit een laag bezetting, op een gevel een laag crepi. Een plug van 30 mm zit dan voor de helft in pleister en trekt er met een stuk pleister uit. Neem de plug zo lang dat hij voorbij de pleisterlaag tot ver in de steen reikt.

De vijs kiezen op wat er nog in de schuif ligt

Een vijs van 3 mm in een plug van 8 mm duwt de plug nauwelijks open. Een parkervijs met haar fijne draad hoort niet in een nylon plug. Gebruik een spaanplaatvijs met de diameter die op de verpakking van de plug staat.

Veelgestelde vragen

Hoeveel kilo draagt een plug?

Dat hangt meer af van de muur dan van de plug. Een universele plug van 6 x 30 draagt volgens de fabrikant hoogstens 95 kg in beton en 50 kg in volle baksteen. In geperforeerde steen is dat 15 kg, in cellenbeton 10 kg. Die waarden gelden voor één plug die correct geplaatst is; neem een ruime marge voor kantelen en schokken.

Welke boor gebruik je voor een plug van 6 mm?

Een steenboor van 6 mm. De eerste maat op de verpakking van de plug is de boordiameter; de tweede is de lengte van de plug. Boor ongeveer 10 mm dieper dan de plug lang is.

Kun je een vijs zonder plug in ytong draaien?

Ja, voor iets heel lichts zoals een fotolijst of een kabelklem. Een grove spaanplaatvijs grijpt in het zachte cellenbeton. Voor alles wat blijvend trekt, gebruik je een cellenbetonplug met spiraal.

Mag je in de voeg tussen twee stenen boren?

In een goed gevulde voeg van volle mortel houdt een plug, maar een voeg brokkelt sneller af dan steen. Voel bij het boren of de mortel hard blijft; brokkelt hij, ga dan een paar centimeter opzij.

Wat is het verschil tussen een plug en een anker?

Een plug is een huls van kunststof waarin je een vijs draait. Een anker is van staal of werkt met injectiemortel en draagt veel meer, zoals een keilbout in beton of een injectieanker in holle steen. Voor een zonnetent, een zware leuning of een bokszak gebruik je een anker.

Wanneer je een vakman inschakelt

Bijna elke plug zet je zelf. Een vakman komt erbij als de bevestiging meer moet doen dan een kast dragen. Een boiler, een hangtoilet of een radiator hangt de installateur op, met de bevestiging die de fabrikant van het toestel voorschrijft. Een zonnetent, airco of schotel op een gevel met buitenisolatie plaatst een gevelwerker of de plaatser van het toestel. Die verankert in de dragende muur en dicht de doorboring af. Of een plafond de schokken van een bokszak aankan, beoordeelt een architect of ingenieur stabiliteit. Raak je bij het boren een kabel, schakel dan de automaat uit en laat een elektricien de kabel vervangen. Vermoed je asbest in een plaat of gevelbekleding, laat dan eerst een staal analyseren voor je erin boort.

Bronnen

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids