Een muur optrekken of een gevel herstellen: waar begin je?

Mortel en steen bepalen de rest

Mortel en steen komen eerst: de andere gidsen rekenen erop dat je die twee kent.

Welke mortel past waar?

De gids over mortel maken om te metsen geeft de mengverhouding per plek: een droge binnenmuur, een gevel in regen en vorst, metselwerk in de grond en oud metselwerk vragen elk iets anders. Wie alleen wil voegen, vindt er het verschil tussen kalkmortel en cementmortel. Zoek je beton of chape, ga dan naar Beton en chape.

Welke steen voor welke muur?

Voor een binnenmuur en het binnenblad van een spouwmuur begin je bij de gids over welke snelbouwsteen je kiest: de dikte volgt uit wat de muur doet. Een kelderwand, keermuur of berging in blokken staat in de gids over betonblokken en stepoc, en wat eronder ligt in Fundering en kelder. Assesteen, de lichte, poreuze steen uit tussenwanden en oudere bijgebouwen, heeft een eigen gids: werken met assesteen. Voor cellenbeton, vaak ytong genoemd, is er een gids over lijmen, zagen en metselen van cellenbeton.

In welke volgorde bouw je de muur?

De gidsen volgen de muur van onder naar boven.

De eerste laag

De eerste laag bepaalt of de rest recht staat. Kimblokken plaatsen als eerste laag gaat over het mortelbed, de waterkering en de blokken die ook de koudebrug aan de muurvoet onderbreken. De EPB-verslaggever kijkt bij de aangifte mee naar die keuze: wil je van kimblok wisselen, meld het dan voor je bestelt.

Lijmen of metselen

Lijmen gaat sneller en brengt veel minder bouwvocht in de muur, maar de steen moet ervoor gemaakt zijn: bij snelbouw lukt het alleen met lijmblokken, bij betonblokken alleen met gerectificeerde blokken. De keuze valt dus bij de steen, voor je bestelt. De gids over snelbouwsteen lijmen in plaats van metselen legt uit hoe je met dunbedmortel of PU-lijm werkt en waarom de eerste laag ook bij gelijmd werk in gewone mortel ligt.

Een buitenmuur met spouw

Een nieuwe buitenmuur bestaat uit een gevelsteen, een luchtspouw, isolatie en een dragend binnenblad. In een spouwmuur bouwen, laag per laag tel je de dikte zelf op en lees je waar de spouw open moet blijven.

De gevelsteen en het verband

De gids over gevelsteen metselen of lijmen gaat over profielen en koord, stenen en mortel per m² en het tempo per dag. In metselverband herkennen en metsen lees je hoe de stenen elkaar overlappen en hoe hoeken, een rollaag of een boog in verband komen. Kies het verband voor de eerste steen ligt: koppen kosten zaagwerk.

Een gevel opknappen of oude stenen hergebruiken

Begin bij de vraag waarom de voeg kapot is. Gevel voegen en hervoegen zet de oorzaak voorop, zoals een overlopende goot of vocht in de muurvoet, en gaat daarna door met uitslijpen, voegmortel, profiel en kleur. Voeg met een mortel die niet harder is dan de steen: een te harde cementvoeg in zachte stenen houdt het vocht vast, waarna de steenkoppen afspringen en de voeg gaaf blijft.

Papvoegen, in het Vlaamse bestek bureren genoemd, is voegen en sluieren in één werkgang. Ruwe, zuigende stenen houden de sluier vast, gladde of glanzende gevelstenen slechter, dus test je eerst op proefvlakken.

In oude bakstenen herkennen en hergebruiken lees je hoe je recupstenen reinigt en een mortel kiest die zachter is dan de steen, zodat de voeg slijt en niet de baksteen. Haal je ze uit een bijgebouw dat je afbreekt, kijk dan vooraf of er asbest in zit. Bij een vermoeden raak je niets aan; hoe je het bevestigt, staat bij asbest herkennen in huis.

Wat je zelf doet en wanneer iemand anders erbij komt

Een tuinmuur of een niet-dragende binnenmuur metsel je met oefening zelf. Zodra een muur iets draagt, is het stabiliteitswerk: een dragende muur, een binnenspouwblad, een muur die een vloer of dak draagt en een opening in een bestaande muur laat je rekenen door een ingenieur stabiliteit. Wat hij nodig heeft, staat bij stabiliteitsstudie en ingenieur stabiliteit; de latei boven een opening behandelt de gids over welke latei je boven een raam of deur kiest. Of een verbouwing aan een dragende muur een omgevingsvergunning en een architect vraagt, lees je in de gidsen over assesteen en snelbouw lijmen. Regels verschillen per gewest en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben.

Gevelwerk op een woning gebeurt vanop een stelling met leuningen die een aannemer plaatst. Een oude of beschermde gevel laat je voegen door een aannemer met ervaring in kalkmortel en historisch metselwerk, en voor een beschermd monument is een toelating nodig. Lopen er scheuren dwars door stenen en voegen, of buikt de gevel uit, dan kijkt eerst een architect of ingenieur naar de stabiliteit. Fundering, beton en draagmuren staan bij de andere deelrubrieken van Ruwbouw en structuur.

Rekenhulp

Beton of chape berekenen

Bereken hoeveel beton, stabilisé of chape je nodig hebt voor een vloer, plaat of fundering: in kubieke meter en in liter, met een marge.

Lengte (m)

Breedte (m)

Dikte van de laag (cm)

Marge (%)

Berekenen

Vul je maten in en kies Berekenen.