Een aarding aanleggen met een aardingslus of aardingspen

Waarom een woning een eigen aarding nodig heeft

In de elektrische installatie van een woning betekent aarding dat elke metalen behuizing en elk stopcontact via geelgroene geleiders met de bodem onder het huis verbonden is. Die verbinding doet pas iets op het moment dat er iets misgaat, en dan beslist ze of je een schok krijgt.

Wat er gebeurt bij een isolatiefout

De meeste Belgische woningen hangen aan een TT-net. De netbeheerder heeft de neuter van zijn transformator geaard, en jouw woning heeft een eigen aardverbinding. Tussen die twee loopt geen draad: de fout stroomt door de grond terug.

Raakt een losgetrilde draad in een wasmachine de metalen kuip, dan komt die kuip onder spanning. Met een aarding van 30 Ω en een netaarding van 3 Ω vloeit er bij 230 V ongeveer 7 A door de grond. De kuip staat dan nog altijd op ongeveer 209 V, en een automaat van 16 of 20 A merkt die 7 A amper op.

Daarom werkt de aarding in een woning altijd samen met een differentieelschakelaar van 300 mA en 30 mA. De aarding laat de foutstroom vloeien, de differentieel ziet dat er stroom verdwijnt en schakelt af. Zonder aarding vloeit er pas stroom als iemand de kuip vastpakt.

Hoe laag moet de spreidingsweerstand zijn?

De spreidingsweerstand zegt hoe goed de aardelektrode contact maakt met de bodem eromheen. Voor een woning eist het AREI minder dan 100 Ω. Onder 30 Ω mag de gewone indeling met één hoofddifferentieel van 300 mA en daarachter de 30 mA-differentiëlen.

Tussen 30 en 100 Ω is de installatie nog conform, maar dan vraagt het AREI extra differentiëlen. Er komen minstens twee van 30 mA met elk hooguit 16 stopcontacten. Kringen zoals het kookfornuis en de koelkast krijgen een differentieel van ten hoogste 100 mA. Die extra toestellen kosten ruimte en geld in de kast. Een tweede pen slaan is vaak de goedkopere weg.

Boven 100 Ω keurt het erkend organisme de installatie af. Hoe de keurder of de elektricien meet en wat een schommelende waarde betekent, staat bij aarding meten en de spreidingsweerstand opvolgen.

De grond bepaalt mee hoe goed je aarding is

Dezelfde pen geeft in natte klei een veel lagere waarde dan in droog zand of op een rotsachtige ondergrond. De soortelijke weerstand van de grond hangt af van de bodemlagen, het vocht en de temperatuur. Bevroren grond geleidt slechter dan natte.

Een aarding die in februari 25 Ω meet, kan in een droge zomer hoger uitkomen. Wie net onder 30 Ω zit, heeft daarom weinig marge. Een verticale pen heeft het voordeel dat ze de diepere, vochtigere lagen bereikt.

De onderdelen van de aardingsinstallatie

Een aardingsinstallatie loopt van de koperen elektrode in de grond tot het aardingscontact van elk stopcontact. Elk stuk heeft een eigen naam, een eigen minimumsectie en een eigen plaats.

De aardverbinding in de grond

De aardverbinding is het deel dat in de bodem zit. Bij nieuwbouw is dat een aardingslus onder de fundering; in een bestaande woning een aardingspen, een aardingsstaaf of een horizontaal ingegraven koperen geleider. Meerdere elektroden mogen samen één aardverbinding vormen, zolang ze met elkaar verbonden zijn.

Bekijk groter ↗

De aardgeleider naar de aardingsonderbreker

De aardgeleider verbindt de aardelektrode met de hoofdaardingsklem. Het AREI rekent hem als een beschermingsgeleider en legt een minimum op. Met een bekleding tegen corrosie is dat 16 mm² koper, zonder die bekleding 25 mm² koper. Uit aluminium of staal is het 50 mm². Aluminium mag je nooit ingraven, blank of geïsoleerd. In installaties van vóór 1 oktober 1981 mag een bestaande koperen aardgeleider van minstens 6 mm² in dienst blijven. Bij een nieuwe pen of een vernieuwde installatie leg je meteen 16 mm² met mantel.

Aardingsonderbreker en hoofdaardingsklem

Op de aardgeleider zit een aardingsonderbreker: een klem of strip die alleen met gereedschap open kan. Zo kan de keurder de aardelektrode loskoppelen van de rest van de installatie en haar spreidingsweerstand apart meten. In woningen is dat meestal een T-vormige strip, vlak bij de zekeringkast, in een kelder of berging waar hij bereikbaar blijft.

De hoofdaardingsklem is het knooppunt erboven. Daar komen de aardgeleider, de hoofdbeschermingsgeleider en de hoofdequipotentiale geleiders naar de metalen hoofdleidingen van water, gas en centrale verwarming samen. Sinds 1 april 2026 noemt het AREI die verbinding een potentiaalvereffening; oudere schema’s en keuringsverslagen spreken nog van een equipotentiale verbinding. Welke leidingen daaraan moeten, staat bij de equipotentiale verbinding van water-, gas- en verwarmingsleidingen. Hoe de strip eruitziet en waar hij mag hangen, lees je bij de aardingsonderbreker.

Hoofdbeschermingsgeleider en aardingsrail

Van de hoofdaardingsklem loopt de hoofdbeschermingsgeleider naar de aardingsrail in de zekeringkast. Die rail is de koperen strook waarop alle geelgroene draden van de kringen samenkomen. Heeft de kast meerdere rails, dan zijn ze onderling doorverbonden.

De hoofdbeschermingsgeleider is geelgroen geïsoleerd en minstens zo dik als de dikste beschermingsgeleider die op de aardingsrail aankomt. Vertrekt er een kabel van 10 mm² naar een laadpaal of een onderverdeling, dan is de hoofdbeschermingsgeleider ook minstens 10 mm².

Beschermingsgeleiders naar stopcontacten en toestellen

Elke kring heeft een eigen geelgroene beschermingsgeleider van de aardingsrail tot bij elk stopcontact, elk lichtpunt en elk vast toestel van klasse I. In een huishoudelijke installatie zijn die geleiders altijd van koper. Tot 16 mm² is de beschermingsgeleider even dik als de lijngeleiders van de kring. Een stopcontactkring van 2,5 mm² heeft dus een geelgroene draad van 2,5 mm².

Loopt een beschermingsgeleider apart, buiten de kabel of buis van de kring, dan is hij minstens 2,5 mm². Ligt hij open, zonder mechanische bescherming, dan is het 4 mm². In de beschermingsgeleider mag nergens een zekering of schakelaar zitten. Alleen de aardingsonderbreker mag hem onderbreken, en die gaat alleen met gereedschap open.

Onderdeel	Minimum in een woning	Opmerking
Aardingslus (nieuwbouw)	35 mm² koper, zonder lassen	Blank gehard of verlood koper
Horizontale geleider in de grond	35 mm² koper, min. 15 m lang	Min. 0,80 m diep
Aardingspen of -staaf	Min. 1,5 m lang onder 0,60 m diepte	Afmetingen per materiaal, zie verder
Aardgeleider	16 mm² koper met mantel	25 mm² koper zonder mantel, 50 mm² aluminium of staal
Hoofdbeschermingsgeleider	Zo dik als de dikste beschermingsgeleider	Geelgroen geïsoleerd
Beschermingsgeleider in de kabel	Gelijk aan de lijngeleider (tot 16 mm²)	Koper, geelgroen
Losse beschermingsgeleider	2,5 mm² beschermd, 4 mm² onbeschermd	Koper, geelgroen
Hoofdequipotentiale geleider	Helft van de dikste beschermingsgeleider (aardgeleider niet meegerekend), min. 6 mm²	Hoeft niet dikker dan 25 mm²

Een aardingslus leggen bij nieuwbouw

Voor een aardingslus is er maar één moment: na het uitgraven van de funderingssleuf en vóór het beton. Daarna kan niemand er nog bij, behalve aan de twee uiteinden.

Wanneer is een aardingslus verplicht?

Ligt de bodem van de funderingssleuf van een nieuw gebouw op minstens 60 cm diepte, dan is een aardingslus onder de buitenmuren verplicht. Dat geldt ook als maar een deel van de fundering zo diep ligt, en voor open, halfopen en gesloten bebouwing. Bij een woning met een kelder loopt de lus onder de fundering van de keldermuren of aan hun buitenzijde.

Ligt de fundering ondieper, dan vervangen aardingspennen of een horizontale geleider de lus. Dat bespreekt de elektricien best al met de architect en de ruwbouwaannemer vóór de grondwerken.

Koper van 35 mm² zonder lassen

De lus is een volle ronde geleider of een geleider van zeven samengeslagen draden, met een geometrische doorsnede van minstens 35 mm². De volle geleider is van blank gehard elektrolytisch koper. Op een terrein dat het koper vermoedelijk aantast, gebruik je verlood koper. De samengeslagen variant is van gehard koper. Bij voorkeur is de lus één stuk dat de hele woning omsluit. Bestaat ze toch uit meerdere stukken, dan blijven de uiteinden en verbindingen bereikbaar voor onderzoek, bijvoorbeeld via een kijkgat.

Op de bodem van de sleuf, los van het beton

De lus ligt rechtstreeks op de bodem van de funderingssleuf en wordt bedekt met aarde. Zo raakt ze nergens mortel, beton of wapening. Een laag van ongeveer 5 cm aarde tussen lus en fundering is de gangbare uitvoering. In beton zou het koper corroderen en verliest het het rechtstreekse contact met de bodem.

Om de lus op haar plaats te houden gebruik je alleen haken uit koper of uit een materiaal dat het koper niet aantast. Een stuk betonijzer als haak valt daarom af: het is wapeningsstaal, en daar mag de lus nergens tegen liggen.

Een aardingslus aansluiten

Beide uiteinden van de lus lopen in kunststofbuizen naar boven, door of langs de fundering. Ze komen binnen uit waar later de aardingsonderbreker hangt. De buis beschermt het koper tijdens de bouw, houdt het weg van het beton en zorgt dat de twee uiteinden elkaar niet raken. Laat de buizen hoog genoeg boven de ruwe vloer eindigen, zodat de chape en de vloerafwerking ze niet afsluiten.

De elektricien verbindt de uiteinden met de aardingsonderbreker. Omdat de twee einden apart binnenkomen, kan hij later ook de doorgang van de lus zelf meten. Komt de lus niet onder 30 Ω, dan slaat hij er een of meer pennen bij en verbindt die met dezelfde onderbreker.

Rijwoningen, nieuwbouwprojecten en appartementen

Bij rijwoningen heeft elke woning een eigen aardingslus, en die lussen mogen elkaar niet raken. Wordt er later een woning tussen twee bestaande gebouwd, dan krijgt ze haar eigen lus onder haar eigen fundering.

Voor appartementsgebouwen die vanaf 1 juni 2020 gebouwd worden, is een gemeenschappelijke aardverbinding de regel. Ze heeft een spreidingsweerstand van minder dan 30 Ω en één gemeenschappelijke aardingsonderbreker. Die blijft bereikbaar voor alle eigenaars en de syndicus en draagt het opschrift « Gemeenschappelijke aardverbinding » met de adressen. Vanaf die onderbreker loopt de aardgeleider in sterverdeling naar de hoofdaardingsklem van elk gebouw. Een nieuwbouwproject met gemeenschappelijke funderingen voor meerdere woningen mag dezelfde oplossing gebruiken.

In een appartement zie je daardoor zelf geen aardingspen. Je eigen zekeringkast krijgt de aarding via de hoofdbeschermingsgeleider uit de gemeenschappelijke ruimte, en het eendraadschema vermeldt waar de gemeenschappelijke onderbreker zit.

Een aardingspen plaatsen in een bestaande woning

In een woning zonder lus, of met een aarding die te hoog meet, komt de aarding van een of meer verticaal ingedreven elektroden. Een aardingspen, ook aardingspin genoemd, vraagt geen graafwerk over de hele omtrek van het huis en bereikt de vochtige lagen dieper in de grond.

Hoe diep moet een aardingspin?

Een aardingspen of aardingsstaaf is minstens 1,5 m lang, en het deel onder 60 cm diepte moet minstens 1,5 m lang zijn. De kop zit dus minstens 60 cm onder het maaiveld en de punt minstens 2,1 m diep. Met gekoppelde staven ga je dieper, tot de gemeten waarde laag genoeg is. In de praktijk graaft de elektricien een put van zo’n 60 cm en drijft hij de pen met een slaghamer en een slagkop de grond in. De aardgeleider komt met een passende klem op de kop. Daarna gaat de put weer dicht.

Pen, staaf of ingedreven koperen geleider

Het AREI onderscheidt drie soorten verticale elektroden. Een aardingspen is een recht of schroefvormig profiel met vleugels. Een aardingsstaaf is een volle ronde staaf. Een ingedreven geleider is een koperen draad van minstens 50 mm², uit één stuk. Een machine drijft hem met trillingen minstens 6 m de grond in.

Koperen en verkoperde stalen staven worden gekoppeld met schroefmoffen van brons of een koperlegering van minstens 60 mm lang, waarin de twee staafuiteinden elkaar in het midden raken. Gegalvaniseerde stalen staven krijgen een zelfborgende koppeling die geen corrosie binnenin toelaat. Zo kan een staaf van 1,5 m verlengd worden tot 3 of 4,5 m als de eerste meting tegenvalt.

Soort	Materiaal	Minimum volgens het AREI
Aardingspen	Gegalvaniseerd staal	Omschreven cirkel 45 mm, vleugels gem. 3,5 mm, 450 N/mm²
Aardingspen	Koperlegering	Omschreven cirkel 19 mm, vleugels 3 mm, 600 N/mm²
Aardingsstaaf	Koper of verkoperd staal	Diameter 14 mm
Aardingsstaaf	Gegalvaniseerd staal	Diameter 19 mm
Ingedreven geleider	Blank gehard koper	50 mm², min. 6 m lang, één stuk
Alle verticale elektroden	Alle	Min. 1,5 m lang onder 0,60 m diepte

Hoeveel aardingspennen heb je nodig?

Het AREI legt geen aantal op, alleen een resultaat. Eén pen volstaat als de meting onder 30 Ω uitkomt. Blijft ze daarboven, dan slaat de elektricien een tweede pen of verlengt hij de eerste, en meet hij opnieuw. Meerdere aardingspennen worden onderling verbonden en vormen samen één aardverbinding, aangesloten op dezelfde onderbreker.

Een afstand tussen de pennen schrijft het AREI niet voor. Wat een extra pen oplevert, toont de meting die de elektricien na elke pen doet, en die waarde komt in het keuringsverslag.

Waar zet je de pen?

Kies een plek in onverharde grond, zo dicht mogelijk bij de plaats waar de aardgeleider het huis binnenkomt. Een strook tuin langs de gevel werkt, een terras of oprit minder, want daar moet je door de verharding. Hou afstand van de aansluitkabel van de netbeheerder, van de regenwaterput en de afvoerleidingen. Waar ze precies lopen, staat op de plannen van de woning of het aansluitingsdossier. De aardgeleider gaat van de pen naar binnen door een mantelbuis in de muur of onder de fundering. Kies een weg waar niemand hem later raakt. Binnen sluit hij aan op de aardingsonderbreker.

Horizontale geleider als alternatief

Is de ondergrond zo rotsachtig dat geen pen de grond in gaat, dan kan een horizontaal ingegraven koperen geleider. Hij is minstens 35 mm², minstens 15 m lang en ligt minstens 0,80 m diep. Dat vraagt een lange sleuf door de tuin, en daarom kiest men die oplossing alleen als een pen niet lukt.

Een aardingslus koppelen aan een oude aardingspen

Een aardingslus en een aardingspen mogen samen één aardverbinding vormen. Het AREI noemt de pen dan een bijkomende aardelektrode. Ze komt er als een lus onmogelijk is of als de lus alleen te hoog meet. Beide elektroden komen dan op de aardingsonderbreker toe.

Bij een verbouwing of aanbouw met een nieuwe fundering krijg je soms een nieuwe lus naast een oude pen. De elektricien verbindt ze op de onderbreker, meet het geheel en noteert in het eendraadschema welke elektroden er zijn. Wordt de oude pen afgekoppeld, bijvoorbeeld omdat ze verroest is, dan moet de nieuwe lus alleen de vereiste waarde halen; die beslissing neemt de elektricien op basis van zijn meting.

Welke aardingskabel en welke dikte?

Met « aardingskabel » bedoelt men meestal de aardgeleider tussen de pen en de onderbreker. Soms gaat het ook om de hoofdbeschermingsgeleider naar de kast. Voor beide gelden andere minimumsecties dan voor de draden in de kringen.

Aardingskabel van 16 mm²

Een aardingskabel van 16 mm² koper is de gangbare aardgeleider in een woning. De 16 mm² mag alleen omdat de kabel een mantel heeft die het koper beschermt tegen corrosie. In de praktijk is dat een geelgroen geïsoleerde koperen geleider. Gebruik je blank koper zonder bekleding, dan moet de aardgeleider minstens 25 mm² zijn. Die dikte heeft niets te maken met hoeveel stroom je woning verbruikt. Een aardgeleider moet een foutstroom lang genoeg kunnen voeren zonder te verbranden, en hij moet jaren in vochtige grond overleven zonder weg te roesten.

In een buis of niet?

Het AREI vraagt dat beschermingsgeleiders voldoende beschermd zijn tegen mechanische en chemische beschadiging. Waar de aardgeleider door een muur of onder een vloer gaat, of waar een spade of boor hem kan raken, ligt hij daarom in een buis. Ook de uiteinden van een aardingslus lopen in kunststofbuizen naar boven.

Binnen, zichtbaar tegen de kelderwand en goed vastgezet, kan de geïsoleerde geleider ook in een kabelgoot of met beugels. Een geleider die los over de vloer ligt of in een kast meeloopt met spullen, voldoet niet.

Dikte van de beschermingsgeleiders in de kringen

Voor de draden in de kringen volgt de geelgroene draad de sectie van de lijngeleiders tot 16 mm². Bij een kabel van 25 of 35 mm² is de beschermingsgeleider 16 mm², daarboven de helft van de lijngeleider. In een gewone woning kom je dus 1,5, 2,5, 6 en soms 10 mm² tegen. Welke sectie bij welke kring hoort, legt de elektricien vast op het eendraadschema.

Geelgroen is alleen voor de aarding

In een woning is een geïsoleerde beschermingsgeleider altijd geelgroen, en een geelgroene draad dient er nooit als lijngeleider of neuter. Zie je in een oude installatie een aarding in een andere kleur, of een geelgroene draad die stroom voert? Vraag de elektricien dan om het na te kijken. Installaties van vóór 1981 mogen een aarding in een andere kleur houden, maar een geelgroene actieve geleider is altijd verboden.

Stopcontacten zonder aarding

In woningen van vóór de jaren tachtig zitten nog stopcontacten zonder aardpen, of stopcontacten met een aardpen waar geen draad achter zit. Het eerste mag onder voorwaarden blijven, het tweede is gevaarlijker dan het lijkt.

Een stopcontact met aarding is de regel

In een huishoudelijke installatie heeft elk stopcontact een aardingscontact dat verbonden is met de beschermingsgeleider van de kring. De enige uitzonderingen zijn stopcontacten op zeer lage veiligheidsspanning en stopcontacten achter een eigen scheidingstransformator, zoals het scheerstopcontact in de badkamer. Per kring mogen er hooguit acht enkele of meervoudige stopcontacten zijn.

Bij een stopcontact van het Belgische type E zit de aarding in de pen die uit het stopcontact steekt. De stekker heeft er een gat voor. Hoe je een stopcontact aansluit en waar de geelgroene draad komt, staat bij een stopcontact aansluiten.

Wat mag in een installatie van vóór 1981?

Een installatie die vóór 1 oktober 1981 werd aangelegd, mag in haar bestaande deel stopcontacten zonder aardcontact houden. Dat kan als de kring zelf geen beschermingsgeleider heeft. Voorwaarde is dat die stopcontacten achter een differentieel van 30 mA of gevoeliger zitten. Kringen zonder beschermingsgeleider mogen blijven zolang ze geen vast toestel van klasse I voeden, zoals een elektrische boiler of een vaste oven.

Zo’n installatie is daarmee nog geen nieuwe installatie. Een wasmachine of een metalen lamp op zo’n stopcontact staat zonder aarding. Alleen die 30 mA-differentieel beschermt je dan nog.

Stopcontact met aardpen maar zonder aarding

Een stopcontact met aardcontact dat in werkelijkheid niet met de aarding verbonden is, is in elke installatie verboden. Het ziet eruit als een veilig stopcontact, waardoor je er net de toestellen in steekt die een aarding nodig hebben.

Vervang je een oud stopcontact door een nieuw model met aardpen zonder beschermingsgeleider erachter, dan maak je een gebrek dat de keurder noteert. Dan blijft het oude stopcontact beter zitten tot de kring een beschermingsgeleider krijgt.

De opties voor een stopcontact zonder aarding

De eerste optie is een beschermingsgeleider bijtrekken. In een oude installatie mag die buiten de kabel of buis van de kring lopen als hij niet in de bestaande buis past. Dan geldt wel het minimum voor een losse geleider: 2,5 mm² als hij mechanisch beschermd is, anders 4 mm².

De tweede optie is de kring vernieuwen, met een kabel waarin de beschermingsgeleider al zit. Bij een ingrijpende renovatie is dat meestal de logische keuze, en dan komt de hele kring meteen achter de juiste differentieel. Wanneer je beter de hele installatie vervangt, staat bij elektriciteit vernieuwen in een oude woning.

De derde optie geldt alleen voor het bestaande deel van een installatie van vóór 1981: het stopcontact blijft zoals het is, achter een 30 mA-differentieel. Een verloopstekker die een aardpen vervangt of een adapter die « aarding » belooft, is geen optie.

Wat het AREI eist en wat een aarding kost

Het AREI is een federaal reglement en geldt in heel België, ook voor de keuring bij verkoop. Premies, woningkwaliteitsnormen en bijkomende eisen van de netbeheerder of de gemeente verschillen wel per gewest. Vlaanderen is hier de standaard.

De aarding bij de keuring

Een erkend organisme keurt de installatie vóór de ingebruikname en na een belangrijke wijziging of uitbreiding. Ook een verzwaring van de aansluiting en de verkoop van een woning met een oude installatie vragen een keuring. Daarna volgt om de 25 jaar een nieuwe controle.

Bij elke keuring opent de keurder de aardingsonderbreker en meet hij de spreidingsweerstand. De installatie moet daarvoor helemaal spanningsloos zijn, want zolang de onderbreker open staat, heeft ze geen verbinding met de aarde. De gemeten waarde staat in het keuringsverslag. Bij een gemeenschappelijke aardverbinding vermeldt het verslag ook die aardverbinding en of de onderbreker bereikbaar is.

Meer over de verschillende keuringen en de termijnen lees je bij de keuring van de elektrische installatie.

Mag je zelf een aarding plaatsen?

Graven en een pen inslaan gebeurt buiten de elektrische installatie. De aansluiting op de aardingsonderbreker hoort er wel bij en gebeurt met de hele installatie spanningsloos. De nieuwe toestand komt op het eendraadschema en het situatieplan, en de keurder meet het resultaat.

Wie zelf een pen slaat, doet dat dus in afspraak met de elektricien die de aansluiting en de meting doet. Werken aan de aarding terwijl de installatie onder spanning staat, brengt iedereen in huis in gevaar. Dat geldt ook voor een onderbreker die open blijft staan om « even te testen ». Het eendraadschema bijwerken doe je met de symbolen uit een eendraadschema en situatieschema tekenen.

Waar de kostprijs van een aarding van afhangt

Voor een aardingspen of een aardingslus bestaat geen officiële Belgische richtprijs. Bij nieuwbouw ligt de sleuf er al, en de lus kost vooral koper en wat werk. Ze zit meestal in het lot ruwbouw of elektriciteit. Vraag na in welk lot ze staat, zodat ze er niet tussen twee aannemers uit valt.

Bij een bestaande woning bepalen vier dingen de factuur. Het eerste is het aantal pennen of staven tot de waarde gehaald is, het tweede de grond. Daarna komen de weg van de aardgeleider naar binnen en de meting en keuring achteraf. Laat in het bestek apart vermelden hoeveel pennen inbegrepen zijn en wat een extra pen kost. Het juiste aantal kent pas iemand na de eerste meting.

Een aarding laten verbeteren in een bestaande woning

1. 1

   Lees het keuringsverslag

   Zoek de gemeten spreidingsweerstand en de inbreuken op aarding, beschermingsgeleiders en stopcontacten. Onder 30 Ω is de aardverbinding in orde. Tussen 30 en 100 Ω kies je tussen een extra pen en extra differentiëlen, en boven 100 Ω moet er een betere aarding komen.

2. 2

   Zoek de bestaande onderdelen

   Kijk waar de aardingsonderbreker, de hoofdaardingsklem en de aardgeleider zitten, en of die geleider minstens 16 mm² met mantel is. Noteer ook welke metalen leidingen al met de hoofdaardingsklem verbonden zijn. Die vaststelling scheelt de elektricien zoekwerk.

3. 3

   Kies de plek voor de pen

   Zoek een stuk onverharde grond dicht bij de plaats waar de aardgeleider binnenkomt. Controleer op de plannen dat er geen aansluitkabel, regenwaterput of afvoerleiding loopt, want een pen die je inslaat, kan een kabel of buis doorboren.

4. 4

   Laat de pen slaan en meten

   De elektricien graaft tot ongeveer 60 cm, drijft de pen of staaf in en meet. Blijft de waarde boven 30 Ω, dan verlengt hij de staaf of slaat hij een tweede pen, en meet opnieuw.

5. 5

   Laat alles spanningsloos aansluiten

   Met de hoofdschakelaar uit en gecontroleerd spanningsloos sluit hij de aardgeleider aan op de aardingsonderbreker. Daarna sluit hij de onderbreker weer met gereedschap en schakelt hij de installatie in.

6. 6

   Werk het schema bij en laat keuren

   Het eendraadschema en het situatieplan tonen de nieuwe elektrode en de plaats van de onderbreker. Een erkend organisme meet de nieuwe waarde; het verslag bewaar je bij het elektrisch dossier.

Vóór de keuring van je aarding

• De spreidingsweerstand in het laatste keuringsverslag ligt onder 100 Ω, en liefst onder 30 Ω.
• De aardgeleider tussen elektrode en onderbreker is minstens 16 mm² koper met mantel, of 25 mm² blank koper.
• Er is een aardingsonderbreker die alleen met gereedschap open kan en die bereikbaar is.
• De hoofdbeschermingsgeleider is geelgroen en minstens zo dik als de dikste beschermingsgeleider op de aardingsrail.
• Elk stopcontact met aardpen is verbonden met een beschermingsgeleider.
• Stopcontacten zonder aardcontact komen alleen voor in het deel van vóór 1 oktober 1981 en zitten achter een differentieel van 30 mA.
• Bij nieuwbouw zijn de twee uiteinden van de aardingslus binnen bereikbaar en niet weggewerkt in de chape.
• Het eendraadschema vermeldt de soort aardverbinding en de plaats van de aardingsonderbreker.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

De lus in het beton laten opnemen

Een lus die op de wapening ligt of in het funderingsbeton zit, corrodeert en maakt geen rechtstreeks contact met de bodem. Leg ze op de bodem van de sleuf, bedek ze met aarde en giet pas daarna.

Een dunne of aluminium aardgeleider ingraven

Een overschot installatiedraad van 6 mm² of een aluminium kabel als aardgeleider voldoet in een nieuwe installatie niet en kan wegroesten. Gebruik 16 mm² koper met mantel, of 25 mm² blank koper.

De aarding koppelen aan de waterleiding in plaats van aan een pen

Een metalen waterleiding hoort met een equipotentiale geleider aan de hoofdaardingsklem, maar ze is geen aardelektrode. Een stuk kunststof in de leiding of een nieuwe aansluiting onderbreekt de verbinding zonder dat je het merkt. De aardverbinding is een lus, pen, staaf of ingegraven geleider.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een elektricien sluit een aardingspen of aardingslus aan op de aardingsonderbreker, met de installatie spanningsloos. Hij vernieuwt ook de aardgeleider en trekt ontbrekende beschermingsgeleiders bij. Een erkend organisme meet daarna de spreidingsweerstand. Dat is verplicht bij een nieuwe installatie, een belangrijke wijziging en de verkoop van een woning met een oude installatie. Bij nieuwbouw spreek je vóór de grondwerken af wie de aardingslus legt. In een appartementsgebouw loopt alles over de gemeenschappelijke aardverbinding via de syndicus.

Bronnen

• AREI Boek 1 — Installaties op laagspanning en op zeer lage spanning, geconsolideerde versie 2025, FOD Economie
• Lespakket aarding en equipotentiale verbindingen in een huishoudelijke elektrische installatie, Volta (2022)
• Geaarde netsystemen, Volta (2025)
• Volta — Aarding uitmeten en controle werking differentieel, fiche 01
• Belgisch Staatsblad — Koninklijk besluit van 6 oktober 2025 tot wijziging van Boek 1 en 2 van het AREI
• Vlaanderen.be — Keuring van je elektrische installatie (AREI)