Zwembad onderhouden, vullen en winterklaar maken

Zwembad winterklaar maken: actief of passief?

Een buitenzwembad ligt een groot deel van het jaar stil. In die maanden moet het water helder blijven zonder dagelijkse zorg, en mag de vorst geen leiding, pomp of skimmer kapotdrukken. Je kiest tussen twee manieren. Bij passief overwinteren staat de pomp uit en zijn de leidingen leeg; bij actief overwinteren draait de pomp de hele winter door. Een opzetzwembad volgt een eigen aanpak: hoe je het leegmaakt en droog opbergt, staat bij een opzetzwembad plaatsen en verwarmen.

Wat de vorst met leidingen, skimmer en wand doet

Water zet uit als het bevriest. In het open bad schuift het ijs gewoon wat omhoog. In een gesloten leiding, een pomphuis of de kop van een filter kan het nergens heen. Dan barst het materiaal: een pvc-bocht onder het terras, het huis van de pomp, de kraan op de zandfilter. Die schade zie je pas in de lente, als het bad bij het opstarten water verliest.

De skimmer zit in de bovenrand van de wand, precies op de hoogte waar het ijs zich vormt. Een volle skimmerbak die bevriest, duwt tegen zijn eigen wand en tegen de boordsteen erboven. Daarom laat je het water bij passief overwinteren zakken tot onder de skimmer en de inspuiters.

Ook een ijslaag op het bad duwt zijdelings tegen de wand. Winterdrijvers in het water geven mee als het ijs uitzet, zodat de druk daar terechtkomt en minder op de liner of de coating.

Passief overwinteren met lege leidingen

Bij passief overwinteren breng je het water eerst in balans en ontsmet je het nog één keer stevig. Zo gaat het met zo weinig mogelijk organisch vuil de winter in. Daarna laat je het peil zakken tot net onder de laagste inspuiter. Je maakt leidingen, pomp en filter leeg en sluit de openingen in de wand af met winterpluggen. Een afdekzeil houdt blad en zonlicht uit het water, en zonder licht groeien er minder algen.

Het voordeel: de hele winter draait er niets en verbruik je geen stroom. De prijs betaal je in de lente, want het water heeft maanden stilgestaan en vraagt bij het opstarten meer kuiswerk en meer product.

Bekijk groter ↗

Actief overwinteren met een draaiende pomp

Bij actief overwinteren blijft het water op zijn gewone peil en draait de pomp elke dag een paar uur, op vriesdagen langer. Bewegend water in de leidingen bevriest minder snel dan stilstaand water, en het bad blijft gefilterd. Sommige pompsturingen hebben daarvoor een vorstbeveiliging met een temperatuurvoeler. Zit die er niet op, dan stuurt een klok de pomp en houd je zelf de weerberichten in de gaten.

Daar staat stroom tegenover. Een pomp van 450 W die 4 uur per dag draait, verbruikt in 150 dagen 270 kWh. Aan 0,30 euro per kWh, het tarief van mei 2024, is dat ongeveer 81 euro. Valt de stroom uit tijdens een lange vorstperiode, dan staat er water in alle leidingen. Actief overwinteren past dus vooral bij een technische ruimte die zelf vorstvrij blijft.

Waarom het water in het bad blijft

Een ingegraven zwembad maak je voor de winter niet leeg. Het water in de kuip houdt de druk van de grond en het grondwater tegen. Een lege polyester kuip kan bij hoog grondwater zelfs omhoog geduwd worden, zoals een lege boot drijft. Hoe dat met grondwater rond een zwembad zit, lees je bij een zwembad aanleggen in de tuin.

Moet het bad toch leeg, bijvoorbeeld voor een herstelling, doe het dan in overleg met de plaatser. Stop minstens 14 dagen vooraf met chloren, zodat het chloor kan uitwerken voor het water wegloopt.

Zwembadwater is strikt genomen afvalwater. Je rioolbeheerder zegt op welke afvoer het mag. Water waarin nog chloor zit, laat je nooit in een gracht of beek lopen: hypochloriet lozen is verboden, omdat het ook het leven in het water doodt. In het buitengebied met een eigen waterzuivering (IBA) loos je zwembadwater niet op die installatie; daar laat je het na die 14 dagen zonder chloor in de tuin of de gracht lopen. Regels over lozen en over de keuring van je waterinstallatie verschillen per gewest, en je gemeente kan eigen voorschriften hebben.

	Passief overwinteren	Actief overwinteren
Waterpeil	net onder de laagste inspuiter	gewoon peil, midden in de skimmermond
Pomp en filter	leeg en uit, de pomp liefst vorstvrij binnen	draaien elke dag een paar uur
Leidingen	leeg, inspuiters met een winterplug	vol, met bewegend water
Stroom	geen	bv. 270 kWh bij 4 uur per dag over 150 dagen
Zwakke plek	restwater in een lage bocht of het pomphuis	stroomuitval tijdens een vorstperiode
In de lente	meer kuiswerk en een schokbehandeling	sneller weer klaar om te zwemmen

Het bad na de winter opnieuw opstarten

In de lente draai je het winterklaar maken terug. Hoe vlot dat gaat, hangt af van hoe helder het water onder het zeil gebleven is.

Zeil eraf, peil omhoog, filter aan

Het regenwater en het blad op het zeil pomp en veeg je eerst weg, want wat bij het afnemen in het bad glijdt, moet je er daarna weer uit zuigen. Pas dan gaan winterdrijvers en winterpluggen eruit, komen de aftapdoppen terug en vul je bij tot het water weer midden in de skimmermond staat.

De eerste minuten nadat de pomp weer draait, vertellen het meest. Lekt er water aan een koppeling, aan het pomphuis of aan de kop van de filter, dan heeft de vorst daar iets doen barsten, en dat laat je herstellen voor je verder opstart.

Na een winter stilstand vangt de filter veel vuil. Laat hem dag en nacht draaien tot het water helder is, en spoel de zandfilter terug zodra de manometer duidelijk hoger staat dan bij een schone filter. Intussen breng je de pH tussen 7,2 en 7,6 en geef je een schokbehandeling met chloor.

Een deel van het water vervangen

Wie met chloortabletten werkt, stapelt elk seizoen cyanuurzuur op in het water. Die stabilisator verdwijnt niet met het chloor en wordt alleen minder door vers water. Boven 100 mg/l remt hij de werking van het vrije chloor. Meet je na de winter meer, laat dan een deel van het water weg naar de afvoer en vul bij met leidingwater. Wie een kwart vervangt, verlaagt het gehalte ook met ongeveer een kwart.

Zwembad vullen met leidingwater

Leidingwater is de gewone keuze om een zwembad te vullen. Het is drinkwater, dus je begint met helder water zonder schadelijke bacteriën, en je chloor gaat naar het vuil dat er later bij komt.

Hoeveel water gaat er in je zwembad?

Reken met de gemiddelde diepte. Een rechthoekig bad is lengte maal breedte maal gemiddelde diepte: 8 x 4 x 1,5 m geeft 48 m³, of 48.000 liter. Bij een ovaal bad vermenigvuldig je dat product nog met 0,89. Bij een rond bad reken je diameter maal diameter maal gemiddelde diepte maal 0,78. Een rond bad van 4,5 m met 1,2 m water bevat zo ongeveer 19 m³. Dat volume heb je straks ook nodig om chloor en pH-producten te doseren.

Hoe lang duurt het vullen met een tuinslang?

Dat hangt af van het debiet aan je kraan, en dat meet je in een minuut. Houd een emmer van 10 liter onder de slang en neem de tijd tot hij vol is. Duurt dat 20 seconden, dan levert de slang 30 liter per minuut of 1.800 liter per uur. Een bad van 48 m³ is dan na ongeveer 27 uur vol. Met een tweede slang op een andere kraan gaat het sneller, zolang de druk in huis dat aankan.

Zet de filter aan zodra het water midden in de skimmermond staat. Zo gaat het nieuwe water van bij het begin door de filter en meng je de eerste dosis chloor meteen door het hele bad.

De tuinslang boven het waterpeil

Laat het uiteinde van de slang boven het water hangen, met een vrije val naar het wateroppervlak. Valt de druk in het leidingnet even weg, bijvoorbeeld bij werken in de straat, dan kan een slang onder water zwembadwater terugzuigen. Dat water komt dan in de kraan en de leidingen in huis. Het water van je zwembad blijft altijd gescheiden van het kraantjeswater.

Een vaste aansluiting met een automatische bijvulling op het leidingwater is een belangrijke wijziging van je waterinstallatie. Die laat je keuren; welke wijzigingen een keuring vragen, zegt je watermaatschappij. Houd daarna het waterverbruik in het oog: een lek of een vlotter die blijft hangen, kost anders ongemerkt kubieke meters kraantjeswater.

Wat kost het water om een zwembad te vullen?

Test-Aankoop rekende in mei 2024 met 5,66 euro per m³ leidingwater. Een vulling van 48 m³ kost dan ongeveer 272 euro. Daarna vul je wekelijks bij voor ongeveer 1% verdamping, voor dit bad bijna een halve kubieke meter per week. Voor een bad van 63 m³ komt de vulling plus acht weken bijvullen zo op 385 euro water. Omdat je in Vlaanderen boven een bepaald verbruik het duurdere comforttarief betaalt, kan dat hier oplopen tot 492 euro, meer dan in Brussel of Wallonië. Hoe basis- en comforttarief werken en wat een zwembad per zomer kost, lees je bij de kostprijs van een zwembad in de tuin.

Een zwembad laten vullen met een tankwagen

Een tankwagen is een optie als er geen kraan in de buurt is of als de druk zo laag is dat vullen dagen zou duren. Ook wie alleen putwater heeft dat ongeschikt is voor het zwembad, kan zo vullen.

Vraag vooraf welk water de leverancier brengt: drinkwater uit het net of ander water. Vraag ook of de tank alleen voor drinkwater dient en hoeveel kubieke meter er per rit in gaat. Kijk samen hoe dicht de wagen bij het bad kan komen. De slang moet van de straat tot aan het bad reiken, over de oprit of door de tuin.

De prijs bestaat uit het water per m³ en de verplaatsing per rit. Laat beide apart in de offerte zetten, dan vergelijk je ze met wat dezelfde kubieke meters uit je eigen kraan kosten.

Regenwater in het zwembad

Een volle regenwaterput lijkt een gratis bron voor het zwembad, maar regenwater is een slechte start voor helder zwemwater. Vul het bad met leidingwater, en gebruik regenwater hooguit om beperkt bij te vullen.

Waarom regenwater het water uit balans brengt

Regenwater dat over je dak loopt, neemt het vuil van het dak en een deel van de luchtvervuiling mee. Het is daardoor vaak besmet met bacteriën of vervuild met chemische stoffen, en het is geen drinkwater. In een zwembad betekent dat: elke liter brengt organisch vuil mee dat chloor verbruikt en algen voedt.

Regenwater is bovendien zuur en bevat bijna geen opgeloste kalk. Het zuur trekt de pH van het bad naar beneden. En omdat net de bicarbonaten uit opgeloste kalk de pH stabiel houden, schommelt de pH in zulk zacht water meer na elke dosis product. Wie met veel regenwater vult, voegt dus meer pH-plus toe en meet vaker.

Bijvullen met regenwater uit de put

Wil je toch regenwater gebruiken om bij te vullen, doe het dan met kleine hoeveelheden en via een filter. Pomp het water via de filter van je regenwaterinstallatie en laat het in het bad lopen terwijl de zwembadpomp draait. Meet de volgende dag pH en vrij chloor. Een put van 10.000 liter vult een bad van 48 m³ maar voor ongeveer een vijfde. Voor een volledige vulling volstaat hij dus hoe dan ook niet. Hoe de put werkt en waarvoor je regenwater wel inzet, staat bij een regenwaterput plaatsen en aansluiten.

Regen die in het bad zelf valt

Elke bui valt ook rechtstreeks in het bad. Op 32 m² wateroppervlak is 1 mm regen 32 liter, en een onweer van 20 mm geeft 640 liter of 2 cm hoger water. Na een natte week staat het water hoog in de skimmer of loopt het over de rand. De pH ligt dan ook lager dan voor de regen. Meet daarom na elke stevige bui opnieuw.

Een afdekking houdt het regenwater buiten, zodat het bad bij regen niet overloopt. Heb je geen afdekking, laat de overloop dan in de tuin infiltreren of sluit hem aan op de afvoer die je rioolbeheerder aanwijst.

Onderhoud tijdens het zwemseizoen

Een helder bad vraagt een vast ritme: elke dag een korte controle, elke week wat meer werk. Zo zie je een probleem aankomen voor het water groen kleurt.

Dagelijks chloor meten en de skimmer leegmaken

Het vrij chloor meet je elke dag, en altijd nog eens voor iemand het water in gaat. Daarna is de skimmermand aan de beurt. Blad en insecten die erin blijven liggen, verteren in het water en verbruiken chloor, en een volle mand remt de stroming door de hele installatie. Bij veel bladval zit er ook vuil in de voorfilter van de pomp; schakel de pomp uit voor je dat deksel opendraait. Het peil hoort intussen midden in de skimmermond te staan, want zakt het eronder, dan zuigt de skimmer lucht aan.

Wekelijks de pH meten en de bodem zuigen

De pH meet je één keer per week. Neem het staal met de buis een eind onder water en niet aan het oppervlak, want bovenaan is het water niet representatief voor de rest van het bad. Verder is het elke week bodemzuigen en borstelen, ook langs de waterlijn, waar zonnecrème en vuil een rand vormen. Vul daarna aan wat verdampt is: reken op ongeveer 1% van het volume per week, en op meer bij warm en winderig weer.

Verliest het bad week na week meer dan dat, dan zit er misschien een lek in de liner, een inbouwdeel of een leiding. Hoe je met een emmer op de trap het verschil tussen verdamping en een lek meet, staat bij een zwembad aanleggen.

Chloor en pH op peil houden

Chloor doodt bacteriën en algen, maar alleen bij de juiste pH. Daarom meet je allebei, en stuur je altijd eerst de pH bij. Een bad zonder chloor kan ook, maar dan met een regeneratiezone vol planten: zo werkt een zwemvijver.

Vrij chloor tussen 1 en 3 mg/l

Het vrij chloor is het deel van het chloor dat nog werkt. In een openbaar bad met een goede filter volstaat 1 mg/l in het hele bad om het water te ontsmetten. De Wereldgezondheidsorganisatie legt de bovengrens voor openbare baden op 3 mg/l. Voor een privébad in open lucht is 1 tot 3 mg/l een werkbare zone. Zon, warmte en veel zwemmers verbruiken chloor, dus in een hete week mik je op de bovenkant. Na een schokbehandeling ligt het chloor tijdelijk veel hoger. Zwem dan pas weer als het vrij chloor onder 5 mg/l gezakt is.

Waarom de pH eerst komt

Chloor in water bestaat in twee vormen, en alleen de ene ontsmet snel en krachtig. Welke vorm de bovenhand heeft, bepaalt de pH. Bij pH 8,0 zit nog maar 21% van het vrije chloor in de sterke vorm, bij 8,5 nog 12%. Stijgt de pH, dan meet je dus nog wel chloor, maar het werkt veel trager.

Houd de pH tussen 7,2 en 7,6. Moet je op dezelfde dag pH en chloor bijsturen, dan doe je eerst de pH. Wacht na het toevoegen van chloor minstens 15 minuten voor iemand het water in gaat.

Chloorgeur en rode ogen

Een sterke chloorgeur en prikkende ogen wijzen meestal op te weinig werkzaam chloor. Vrij chloor dat reageert met zweet en urine van zwemmers, wordt gebonden chloor of chlooramine: dat ontsmet nauwelijks nog en prikt wel. Een testset die vrij en totaal chloor meet, toont het verschil, want totaal min vrij is gebonden chloor.

Het gebonden chloor blijft hooguit de helft van het vrije, en liefst onder 0,2 mg/l. Is het hoger, dan breekt een schokbehandeling de chlooramines af. Het vrije chloor moet daarvoor minstens tien keer zo hoog worden als het gebonden chloor.

Stabilisator in chloortabletten

Chloortabletten en -korrels voor zwembaden bestaan meestal uit dichloorisocyanuraat of een verwante, gestabiliseerde vorm van chloor. Ze geven vrij chloor af en laten cyanuurzuur achter in het water. Dat cyanuurzuur beschermt het chloor tegen het zonlicht, wat in een buitenbad helpt. Alleen stapelt het zich op: elke tablet voegt wat toe, en enkel vers water verdunt het. Houd het onder 100 mg/l. Javel en vloeibare chloor bevatten geen stabilisator. In de volle zon breekt hun chloor sneller af, maar het cyanuurzuur loopt er ook niet mee op.

Wat je meet	Streefwaarde	Wanneer
Vrij chloor	1 tot 3 mg/l, zwemmen onder 5 mg/l	elke dag en voor het zwemmen
pH	7,2 tot 7,6	elke week en na een stevige bui
Gebonden chloor	hooguit de helft van het vrije, liefst onder 0,2 mg/l	bij chloorgeur of prikkende ogen
Cyanuurzuur	onder 100 mg/l	bij het opstarten en midden in het seizoen

Javel of bleekwater in het zwembad

Javel, ook bleekwater genoemd, is een oplossing van natriumhypochloriet in water. Dat is dezelfde stof als in vloeibare zwembadchloor, het middel dat het meest gebruikt wordt om zwembadwater te ontsmetten. Het verschil zit in de sterkte en in wat het etiket toelaat.

Mag je javel in een zwembad gieten?

Ja, als het etiket de ontsmetting van zwembadwater vermeldt. Chemisch werkt javel zoals vloeibare zwembadchloor, maar een ontsmettingsmiddel is een biocide, en het gebruik van een biocide is strikt beperkt tot wat in de toelating en op het etiket staat. Een toegelaten product herken je aan het toelatings- of registratienummer op de verpakking. Staat zwembadwater erbij, dan gebruik je het zo, met de dosering van het etiket.

Staat er alleen huishoudelijk gebruik op, zoals kuisen of bleken, kies dan een chloorproduct dat voor zwembaden bedoeld is. Hetzelfde geldt voor een wintermiddel of een algenmiddel: het etiket bepaalt waarvoor en hoeveel.

Javel doseren met het gehalte aan actief chloor

Om het vrij chloor met 1 mg/l te verhogen, heb je 1 gram actief chloor per m³ water nodig. Voor een bad van 48 m³ is dat 48 gram. Hoeveel javel dat is, lees je op het etiket, dat het gehalte aan actief chloor vermeldt. Stel dat er 40 gram per liter op staat: dan brengt 1,2 liter javel dat bad 1 mg/l hoger. Wil je van 0,5 naar 2 mg/l, dan heb je anderhalve keer zoveel nodig, of 1,8 liter.

Giet het verspreid over het bad terwijl de pomp draait, en meet na een paar uur filteren opnieuw. Zo zie je ook hoeveel chloor je bad op een gewone dag verbruikt, en dat cijfer maakt de volgende dosis eenvoudiger.

Javel duwt de pH omhoog

Javel is sterk basisch: het product zelf heeft een pH van 11 à 12. Wie het bad alleen met javel ontsmet, ziet de pH van het water na elke dosis wat stijgen en moet geregeld pH-min toevoegen. Doe dat apart: eerst de pH bijsturen en laten mengen, pas daarna de javel.

Een schokbehandeling met chloor

Bij het opstarten, na een warme week met veel zwemmers of als het water groen begint te kleuren, geef je een schokbehandeling. Je verhoogt het vrije chloor dan in één keer sterk. Als voorzorg gaat het om minstens 10 mg/l gedurende 1 tot 4 uur. Voor een bad van 48 m³ is 10 mg/l erbij 480 gram actief chloor, met javel van 40 gram per liter dus 12 liter. Na een fecaal ongelukje in het water gaat het tot 20 mg/l gedurende 8 uur, met niemand in het bad.

Laat het bad daarna tot 48 uur rusten met de pomp in werking, zodat het chloor overal komt en het vuil in de filter belandt. Zwemmen kan weer zodra het vrije chloor onder 5 mg/l gezakt is.

Welke pomp en filter voor een zwembad?

Pomp en filter horen bij elkaar. De pomp trekt het water via de skimmer en de bodemafvoer aan, duwt het door de filter en stuurt het via de inspuiters terug. De filter houdt de zwevende deeltjes tegen die het water troebel maken en die bacteriën afschermen tegen het chloor.

Omlooptijd: hoe snel gaat het bad door de filter?

De omlooptijd is de tijd waarin een volume gelijk aan het hele bad door de filter gaat. Je rekent hem uit als de inhoud gedeeld door het debiet. Een installatie die 10 m³ per uur door de filter stuurt, doet over een bad van 48 m³ bijna 5 uur. Openbare baden met veel zwemmers rekenen met korte omlooptijden, voor een gewoon bad tot 25 m lang 2,5 tot 3 uur.

Een privébad met een paar zwemmers per dag is veel minder belast. Daar stem je de draaiuren af op het water zelf. Blijft het helder en is het chloor stabiel, dan volstaat de looptijd; wordt het troebel, dan laat je langer draaien. Kies de pomp op het debiet dat de filter aankan, en niet op het grootste vermogen. Het grootste debiet van de filter, in m³ per uur, staat op het typeplaatje of in de handleiding. Deel de inhoud van je bad door dat debiet, en je kent de kortste omlooptijd die je installatie haalt. Hoe sneller het water door de filter gaat, hoe minder fijn hij filtert.

Bekijk groter ↗

Zandfilter of patroonfilter

Een patroonfilter houdt deeltjes tot ongeveer 7 µm tegen. Je kuist hem door de patroon eruit te halen en af te spuiten, en een patroon gaat tot twee jaar mee. Hij is compact en past bij kleine baden en opzetzwembaden.

Een zandfilter haalt dezelfde fijnheid alleen met een vlokmiddel erbij; zonder vlokmiddel glipt een deel van de kleinste deeltjes erdoor. Hij is groter, maar je kuist hem zonder hem te openen, door terug te spoelen. In een overdekt, verwarmd bad gaat het zand vijf tot zeven jaar mee.

Ook in stroom scheelt het. Voor een bad van 7 m³ kost een zandfilterpomp van 90 W over acht weken ongeveer 36 euro stroom, tegen 18 euro voor een patroonfilter (prijspeil mei 2024).

Een pomp met vaste of regelbare snelheid

Het verbruik is vermogen maal draaiuren. Test-Aankoop rekende voor een bad van 63 m³ met een zandfilter van 450 W. Aan 0,30 euro per kWh kostte de stroom 181 euro over acht weken. Dat komt overeen met een pomp die dag en nacht draait. Laat je dezelfde pomp 8 uur per dag lopen, dan betaal je ongeveer een derde, rond 60 euro.

Een pomp met regelbaar toerental draait langer op een lagere stand. Het vermogen daalt bij een lager toerental veel sterker dan het debiet, dus voor dezelfde omloop verbruikt zo een pomp minder stroom. Ze filtert bovendien trager, en dat is voor een zandfilter net gunstig.

Terugspoelen en waar het spoelwater heen gaat

Een zandfilter spoel je terug als de manometer duidelijk hoger staat dan na de vorige spoeling. Geeft de fabrikant een vast schema, dan houd je dat aan. Bij terugspoelen keert de stroming om: het water tilt het zand op en voert het vuil weg. Heeft je filterkraan een stand om na te spoelen, zet hem daar dan kort op, zodat het losgewoelde zand weer gaat liggen voor je terug filtert.

Het spoelwater is klein in volume maar zit vol vuil en zwembadproducten. Sluit het bij voorkeur aan op de afvoer voor afvalwater; je rioolbeheerder zegt welke afvoer dat bij jou is. Hoe een gescheiden riolering met afvalwater en regenwater in elkaar zit, lees je bij riolering aanleggen.

Een uv-lamp voor het zwembad

Een uv-c-lamp is een buis in de persleiding waarin het water langs een lamp met ultraviolet licht stroomt. Dat licht beschadigt het DNA van bacteriën en andere micro-organismen, waardoor ze zich niet meer kunnen vermenigvuldigen.

Wat een uv-lamp doet, en waarom het chloor blijft

Het licht werkt alleen in het toestel zelf. Het water komt ontsmet terug in het bad, maar draagt niets mee dat het vuil van de volgende zwemmer aanpakt. Daarom blijft er altijd chloor of een ander ontsmettingsmiddel in het water nodig. Wat de lamp wel doet, is een deel van het werk overnemen: in een openbaar bad met uv volstaat 0,5 mg/l vrij chloor of minder, tegen 1 mg/l zonder uv.

Plaats en onderhoud van de uv-lamp

De lamp komt na de filter, in helder water. Zwevende deeltjes schermen micro-organismen af tegen het licht, en een aanslag op de kwartsbuis rond de lamp houdt het licht tegen. Kuis die buis daarom geregeld. Het toestel moet ook passen bij het debiet van je pomp: stroomt het water te snel, dan krijgt het te weinig licht.

De lamp brandt langer dan ze werkt. Ze geeft nog licht als haar uv-c-straling al te zwak is, en dat zie je niet met het blote oog. Voor uv-c in regenwaterinstallaties rekent men met een nieuwe lamp per jaar en een nieuwe kwartsbuis om de vijf jaar. Voor je zwembadlamp volg je de termijn van de fabrikant. In de winter maak je het toestel leeg zoals de filter, of haal je het uit het circuit.

Ledverlichting in het zwembad

Een onderwaterlamp zit in het water zelf, in volume 0 van het AREI. Voor die zone gelden strenge regels, omdat een nat lichaam veel minder weerstand biedt tegen stroom dan een droog.

Wat het AREI vraagt van een onderwaterlamp

In het water mag een lamp alleen werken op zeer lage veiligheidsspanning: hooguit 12 V wisselspanning of 30 V gelijkspanning zonder rimpel. Ze heeft de beschermingsgraad IPX7 of IPX8, wat betekent dat ze onder water dicht blijft. Verbindingsdozen zijn verboden in het water en in volume 1, de zone tot 2 m van de rand. Alleen voor stroombanen op zeer lage veiligheidsspanning mag zo een doos in volume 1.

Alle geleidende delen rond het bad zitten op een bijkomende equipotentiaalverbinding. Pompen en andere toestellen in de volumes rond het bad krijgen een extra bescherming, bijvoorbeeld een differentieel van 30 mA. De transformator die de lage spanning voor de lampen maakt, staat in de technische ruimte en niet aan de rand van het bad. Ligt die ruimte zelf binnen de zones rond het bad, dan mag ze niet onder water kunnen lopen en komt er alleen iemand in voor bediening en onderhoud.

Een halogeenlamp vervangen door een ledlamp

Een ledlamp geeft hetzelfde licht voor minder stroom en wordt minder warm. Bij een bestaande nis kies je een ledlamp in hetzelfde formaat als de oude, zodat ze in dezelfde nis en dezelfde ring past. Kijk ook naar de transformator. Een ledlamp vraagt veel minder stroom, en een voeding die voor halogeen gemaakt is, werkt met zo een lage belasting soms slecht of flikkert. De fabrikant van de lamp vermeldt welke spanning en welke voeding passen.

Ligt er achter de lamp een lus kabel in de nis, dan trek je de lamp tot op de boordsteen. Het water hoeft dan niet te zakken. Bij het terugzetten gebruik je de dichting die bij de nieuwe lamp hoort, want de lamp moet onder water dicht blijven. Een extra lamp, een andere transformator of een nieuwe kring is wel een wijziging van de elektrische installatie, en daarvoor roep je een elektricien.

Een ingegraven zwembad passief winterklaar maken

1. 1

   Het water in balans brengen

   Breng de pH tussen 7,2 en 7,6 en geef daarna een schokbehandeling met chloor. Laat de filter een dag doorlopen. Het water is klaar als het helder is en de pH de volgende dag nog binnen de zone ligt.

2. 2

   Bad en filter kuisen

   Zuig de bodem, borstel wanden en waterlijn en maak de skimmermanden en de voorfilter van de pomp leeg. Spoel de zandfilter terug of spuit de patroon schoon. De manometer staat daarna weer op de druk van een schone filter.

3. 3

   Het wintermiddel toevoegen

   Voeg het wintermiddel toe volgens het etiket, met de pomp aan, zodat het zich door het hele bad verdeelt. Gebruik een product met een toelatingsnummer dat voor zwembadwater bedoeld is, en laat de pomp nog een paar uur draaien.

4. 4

   Het waterpeil laten zakken

   Laat het water zakken tot net onder de laagste inspuiter, met de filterkraan op afvoer of met een dompelpomp. Dat water bevat nog chloor en wintermiddel, dus het gaat naar de afvalwaterafvoer die je rioolbeheerder aanwijst en niet in een gracht of beek. Maak je het bad bij uitzondering helemaal leeg, dan stop je eerst 14 dagen met chloren. Het peil is goed als skimmer en inspuiters droog boven het water zitten.

5. 5

   Leidingen, pomp en filter leegmaken

   Schakel pomp en uv-c-lamp eerst uit, zodat niets droog draait. Open daarna de aftapdoppen van pomp en filter en blaas of zuig de leidingen leeg vanaf de skimmer en de inspuiters. Maak ook een uv-c-lamp, warmtewisselaar of elektrolysecel in de leiding leeg. Zet winterpluggen in de inspuiters en in de opening van de skimmer. Alles is leeg als de aftapopeningen droog blijven.

6. 6

   Drijvers leggen en het zeil spannen

   Leg de winterdrijvers in het bad, verdeeld over de lengte, en span het afdekzeil rondom vast op de boordstenen. Het zeil ligt goed als het rondom even strak staat en geen enkele spanner los hangt.

7. 7

   In de winter nakijken

   Kijk na een stevige bui of sneeuwval naar het zeil en pomp het water weg dat erop blijft staan. Kijk ook onder een hoek van het zeil: staat het bad door de regen weer tegen de inspuiters, laat het dan opnieuw zakken.

Vóór het afdekzeil erop gaat

• De pH ligt tussen 7,2 en 7,6 en het water is helder tot op de bodem.
• Het waterpeil staat net onder de laagste inspuiter.
• In elke inspuiter en in de opening van de skimmer zit een winterplug.
• Pomp, filter en elk toestel in de persleiding zijn leeg, en de aftapdoppen liggen samen op een vaste plek.
• Van de technische ruimte en de stand van elke kraan is een foto genomen.
• Het wintermiddel heeft een toelatingsnummer en is gedoseerd volgens het etiket.
• Chloor, pH-min en andere producten staan apart, droog en buiten bereik van kinderen.
• De winterdrijvers liggen in het bad en het zeil is rondom vastgezet.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Restwater in de pomp of in een lage bocht

Een pomp met wat water in het huis barst bij de eerste stevige vorst. Een leiding met een lage bocht waarin water blijft staan, ook. Open alle aftapdoppen, laat ze de hele winter open en blaas de leidingen leeg tot er niets meer uit komt. Kan de pomp los, berg haar dan op in een vorstvrije ruimte.

De uv-lamp of de verwarming vergeten

Een uv-c-lamp, een warmtewisselaar of een elektrolysecel in de leiding wordt bij het leegmaken makkelijk vergeten. In de lente vind je dan een gebarsten kwartsbuis of behuizing. Alles wat in de persleiding zit, maak je mee leeg of neem je eruit.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Het gewone onderhoud doe je zelf: meten, doseren, kuisen, terugspoelen en het bad winterklaar maken. Voor vier dingen schakel je een vakman in. Elektriciteit rond het bad valt onder de volumes van het AREI. Een nieuwe kring, een extra lamp, een andere transformator of een nieuwe pomp laat je aansluiten door een elektricien. Hij schakelt de installatie eerst spanningsloos. Na een belangrijke wijziging of uitbreiding keurt een erkend organisme de installatie voor je ze in gebruik neemt. Een automatische bijvulling op het leidingwater is een belangrijke wijziging van je waterinstallatie, en ook die wordt gekeurd. Verliest het bad meer water dan verdamping verklaart, laat dan de plaatser of een gespecialiseerd bedrijf het lek opsporen. En moet een ingegraven bad leeg, doe dat dan in overleg met de bouwer, zeker bij een polyester kuip of bij hoog grondwater.

Bronnen

• Vlaamse Milieumaatschappij — Waterwegwijzer bouwen en verbouwen (2018), § 2.5.3 Een zwembad in de tuin
• Test-Aankoop — Hoe houd je jouw zwembad veilig en schoon? (21 juni 2024)
• Antigifcentrum — Zwembadproducten (Toxinfo, versie 8/2026)
• FOD Volksgezondheid — biocide.be: veelgestelde vragen
• Buildwise — Duurzaam waterbeheer in de bouw (gastcollege VUB, 23 april 2025)
• Volta — AREI Boek 1: installaties op laagspanning en zeer lage spanning (2025), hoofdstuk 7.2 Zwembaden
• World Health Organization, Guidelines for safe recreational water environments, volume 2: swimming pools and similar environments (2006)