Kalk, ijzer of smaak in je water: waar begin je?

Kalk op kranen, douchewand en in de boiler

Bij kalk begin je bij de waterverzachter, ook als je er uiteindelijk geen wilt. Die gids gaat eerst na of je er een nodig hebt, want dat hangt af van de hardheid van je kraanwater en van de temperatuur waarop je water verwarmt. Onder 15 °f hoeft het water geen behandeling en boven 25 °f kun je een antikalktoestel overwegen.

Wil je de kalk bestrijden zonder zout, lees dan wat er werkt tegen kalk zonder zout. Zo'n toestel laat de kalk in het water en remt de aanslag in de warmwaterinstallatie, dus het beschermt een boiler maar haalt de kalk niet van kranen en douchewand. De gids zegt welke systemen in proeven iets deden en welke weinig of niets, en hoe je kranen, douchekop, leidingen en een glazen douchewand ontkalkt. Stoort vooral de kalk op het glas en de tegels, dan kom je alsnog bij de verzachter met zout uit.

IJzer en vlekken in putwater

Kleurt putwater oranjebruin zodra het lucht krijgt, of laat het bruine vlekken en een metaalsmaak na, dan zit er ijzer in. Grondwater ontijzeren begint met een analyse, want pas als je ijzer, mangaan en pH kent, kun je een filter kiezen die past. Gaat het putwater alleen naar de tuin, dan volstaat vaak beluchten en laten bezinken. Gaat het naar het toilet, de wasmachine of de badkamer, dan zet je de filter waar het water de woning binnenkomt en laat je de gewijzigde installatie keuren.

Een waterverzachter haalt naast kalk ook wat opgelost ijzer uit het water, maar alleen bij hard water met matig veel ijzer. Ontijzerd water is nog geen drinkwater: tegen bacteriën, nitraat of pesticiden zijn andere technieken nodig, en die staan bij waterfilters en drinkwatersystemen. Wil je in de tuin putwater en leidingwater naast elkaar, leg dan voor het putwater een aparte, herkenbare kraan aan. Hoe dat gaat, lees je bij een buitenkraan en buitendouche aanleggen.

Smaak, geur of vuil in het kraanwater

Kraanwater is streng gecontroleerd en drinkbaar, dus een filter is een keuze. Tot aan de watermeter bewaakt het waterbedrijf de kwaliteit; elk toestel dat je daarna in de leiding zet, verandert het water. Een waterfilter en drinkwatersysteem in huis gaat na wat jouw probleem is en wat daarvoor volstaat. Voor smaak en geur is dat vaak een koolfilter, voor vuil in de leidingen een voorfilter aan het begin van de installatie, en voor sporen van pesticiden of PFAS biedt osmose het meeste.

Osmose haalt ook de mineralen uit het water. Voor het hele huis is dat een slecht idee, want extreem zacht water tast leidingen aan; zo'n toestel hoort bij één drinkwaterkraan. Ook de kraan voor spuitwater, de filterwissel en de kosten staan in de gids.

In welke volgorde de toestellen in de leiding komen

Plaats je meer dan één toestel, dan telt de volgorde. Na de watermeter komt eerst de centrale beveiliging: een stopkraan met daarachter een controleerbare keerklep, en geen enkele aftakking mag ervoor zitten. Hoe je de hoofdkraan vindt en die klep test, lees je bij stopkraantjes en de hoofdkraan. De soorten keerkleppen staan bij de dubbeldienstkraan en terugstroombeveiliging.

Daarna komen de filter en de drukregelaar, die een eigen gids heeft over waterdruk en de drukregelaar. Een verzachter staat vlak voor de boiler, op de koudwatertoevoer, met een bypass, een eigen keerklep en een afvoer met vrije onderbreking. Het drinkwatersysteem komt als laatste. Een verzachter voegt natrium toe, en daarom blijft de koude leiding naar de keuken meestal buiten het toestel: wil je aan die kraan toch gefilterd water, dan is het drinkwatersysteem het antwoord. Ligt er bij de boiler geen afvoer, dan is dat een reden om eerst naar een toestel zonder zout te kijken, of in de gids over de verzachter te lezen hoe je een afvoer bijmaakt.

Wat er na de plaatsing nog volgt

Een verzachter vraagt onderhoud, en daarover gaat het onderhoud van een waterverzachter: het zoutpeil, de zoutbrug in de zoutbak en de jaarlijkse beurt. Zout bijvullen en een zoutbrug breken doe je zelf. De hars laten ontsmetten, onderdelen vervangen en een storingscode oplossen laat je aan de technicus of de installateur. Een wettelijke termijn noemt de Vlaamse Milieumaatschappij niet, maar ze noemt een jaarlijks onderhoud wel noodzakelijk, en je garantiebewijs kan een jaarlijkse beurt eisen.

Bij een verzachter en bij een ontijzering volgt een keuring. Het plaatsen van een waterontharder of een waterbehandelingsinstallatie geldt in Vlaanderen als een belangrijke wijziging van de waterinstallatie, en die laat je keuren door een erkende keurder, zoals je waterbedrijf. Voor een zoutloos toestel, een voorfilter of een drinkwatersysteem staat dat niet uitdrukkelijk in de lijst, dus vraag je waterbedrijf of jouw toestel een keuring vraagt. Regels voor waterinstallaties verschillen per gewest en je waterbedrijf kan eigen voorwaarden stellen: vraag ze op voor je een toestel plaatst. Een stopcontact of een nieuwe kring bij het toestel laat je aanleggen door een elektricien.

Zit het probleem niet in het water maar in de leidingen zelf, dan zoek je verder in Badkamer, keuken en sanitair, bij waterleiding en afvoer.