Monoblock-warmtepomp of split: wat is het verschil?

Wat is een monoblock-warmtepomp?

Een monoblock-warmtepomp is een lucht-waterwarmtepomp waarvan de hele koelkring in één buitenkast zit. Het woord zegt het al: één blok. Wat er naar binnen gaat, is warm water voor de radiatoren, de vloerverwarming en eventueel het boilervat.

Alles in één kast buiten

In de buitenunit zitten de vier onderdelen van de koelkring. De verdamper haalt warmte uit de buitenlucht, en de compressor perst het koudemiddel samen zodat het heter wordt. In de wisselaar, de condensor, geeft het koudemiddel die warmte af aan het verwarmingswater. Het expansieventiel laat de druk weer zakken, en de kringloop begint opnieuw.

De fabrikant vult die kring in de fabriek en sluit hem hermetisch af. Op de werf hoeft niemand eraan te komen: de installateur sluit alleen water en elektriciteit aan.

Uit de buitenunit komen twee leidingen met verwarmingswater, de aanvoer naar de woning en de retour terug. Bij een propaanmonoblock van 4 tot 7 kW zijn de aansluitingen bijvoorbeeld 28 mm. Die leidingen gaan met hun isolatie door de buitenmuur, en het water dat buiten opgewarmd is, stroomt zo naar binnen.

Bekijk groter ↗

Wat er binnen nog staat

Binnen hangt of staat een binnenmodule met de regeling en een elektrische weerstand als reserve. De circulatiepomp zit naargelang het toestel in die binnenmodule of in de buitenunit. Bij sommige monoblocks is het binnendeel niet meer dan een buffervat met een regelmodule. Maakt de warmtepomp ook sanitair warm water, dan komt er een boilervat bij. Sommige binnenunits zijn een staande kast met een ingebouwde boiler van 180 liter.

Binnen vraagt een monoblock dus weinig plaats, buiten des te meer: omdat de hele koelkring in de buitenunit zit, is die kast groter dan bij een split. Ook de twee waterleidingen moeten ergens de muur door. Met hun isolatie zijn ze dikker dan de koudemiddelleidingen van een split, zodat de muurdoorvoer groter wordt.

Het verschil met een splitwarmtepomp

Bij een split is de koelkring in twee gedeeld. Daardoor loopt er koudemiddel door de muur in plaats van water. Dat ene verschil beslist wie de warmtepomp mag aansluiten, hoe ver de buitenunit mag staan en wat er bij vorst gebeurt.

Koudemiddel door de muur

In de buitenunit van een split zitten de verdamper en meestal ook de compressor en het expansieventiel. De wisselaar waar het water opwarmt, zit binnen. Twee koperleidingen met koudemiddel verbinden beide units: een dunne voor het vloeibare koudemiddel en een dikkere voor het gas. Elke leiding krijgt haar eigen isolatie, en buiten lopen ze vaak in een leidinggoot zoals bij een airco.

Die koelkring wordt pas op de werf gesloten. Een erkend koeltechnicus verbindt de leidingen met beide units, test ze op lekdichtheid, trekt ze vacuüm en vult zo nodig koudemiddel bij. Hoe zulke leidingen netjes langs de gevel lopen, zie je bij airco-leidingen en leidinggoot wegwerken.

Het water warmt pas binnen op

Omdat het verwarmingswater pas in de binnenunit opwarmt, staat er buiten alleen koudemiddel, en dat bevriest bij onze wintertemperaturen niet. Een split heeft daardoor geen vorstbeveiliging voor de leidingen nodig, en de buitenunit mag ook verder van de woning staan.

Binnen hangt een unit die op een wandketel lijkt, met de wisselaar, de circulatiepomp, de regeling en de reserveweerstand. Maakt ze ook warm water, dan staat ze meestal als een staande kast met boilervat op de vloer.

	Monoblock	Split
Koelkring	volledig in de buitenunit	verdeeld over buiten- en binnenunit
Buitenunit	groter, met de hele koelkring	kleiner
Door de muur	aanvoer en retour van verwarmingswater	twee koperleidingen met koudemiddel
Afstand buiten–binnen	zo kort mogelijk, bv. max. 30 m per richting	langer, bij sommige toestellen tot 80 m
Vorst	waterleidingen buiten beveiligen	buiten zit alleen koudemiddel
Plaatsing	water en elektriciteit aansluiten	erkend koeltechnicus sluit de koelkring
Koudemiddel	vaak propaan (R290), dat buiten blijft	loopt mee tot in de binnenunit
Later werk aan de koelkring	erkend koeltechnicus	erkend koeltechnicus

Koudemiddelleidingen en het certificaat van de installateur

Wie aan een warmtepomp mag werken, hangt af van wat er op de werf met het koudemiddel gebeurt. Regels voor erkenning, premies en vergunningen verschillen per gewest, en je gemeente kan eigen voorschriften hebben. Wat volgt, geldt voor Vlaanderen, waar VLAREM II de koeltechniek regelt.

Split: erkend koeltechnicus in een erkend bedrijf

Bij een split worden onderdelen met koudemiddel ter plaatse aangesloten. Dat heet een koeltechnische handeling, net als een lekcontrole, bijvullen of koudemiddel terugwinnen. Bevat de warmtepomp een F-gas, dan doet een erkend koeltechnicus dat werk, in dienst van een erkend koeltechnisch bedrijf. Dat geldt bij de plaatsing en ook later bij onderhoud, herstelling en buitendienststelling.

Je vindt erkende koeltechnici en koeltechnische bedrijven op de overzichtslijsten van vlaanderen.be. Vraag beide erkenningsnummers in de prijsofferte en laat ze op de factuur zetten. Vraag ook later, bij elk werk aan de koelkring, dat de technicus zijn naam en certificaatnummer en die van zijn bedrijf op de werkbon zet.

Monoblock: de koelkring blijft dicht

Bij een monoblock zit het koudemiddel volledig in een hermetisch afgesloten buitenunit. Gebeurt er ter plaatse geen koeltechnische handeling, dan hoeft in Vlaanderen geen erkend koeltechnicus de warmtepomp te plaatsen. Hetzelfde geldt voor een warmtepomp met een natuurlijk koudemiddel zoals propaan. Het aansluiten van aanvoer en retour is gewoon sanitair werk.

Moet de koelkring later toch open, bij een lek of een defecte compressor, dan doet een erkend koeltechnicus dat werk, ook bij een monoblock. Aan een propaankring vraagt dat bijzondere vaardigheden, want propaan is sterk brandbaar. Buildwise verwachtte in oktober 2025 dat daar ook een opleidingscertificaat voor nodig wordt. Hoe zo’n ingreep verloopt, staat bij een warmtepomp met R32 of R290.

RESCert is een ander certificaat

Een RESCert-certificaat toont dat een installateur warmtepompen kan plaatsen. Voor Mijn VerbouwPremie plaatst een RESCert-installateur de warmtepomp, of hij valideert de installatie van iemand anders. Die erkenning staat los van de erkenning als koeltechnicus. Bij een split met F-gas let je dus op twee nummers: RESCert voor de premie en de erkenning als koeltechnicus voor de koelkring.

Vorstbeveiliging bij een monoblock

Een monoblock stuurt water door de buitenunit en door leidingen buiten. Zolang dat water stroomt en de warmtepomp draait, bevriest het niet, ook bij strenge vorst. Het risico zit in stilstand.

Wat er misgaat bij een stroompanne

Valt de stroom uit tijdens een vriesnacht, dan stopt de circulatiepomp. Het water in de wisselaar van de buitenunit en in de leidingen buiten staat stil en koelt af. IJs zet uit, en een wisselaar of leiding die openvriest, betekent een dure herstelling. Monoblocks hebben daarom meestal een beveiliging tegen vorstschade bij een stroomstoring.

Hetzelfde kan gebeuren als de pomp defect raakt of iemand de warmtepomp in de winter uitzet. Laat een monoblock daarom ook in een lege woning aan staan, op een lage stand.

Bevriezing voorkomen bij stilstand

De eerste maatregel is eenvoudig: houd de waterleidingen buiten zo kort mogelijk en isoleer ze dik. Een gesloten isolatie neemt geen water op, en een mantel beschermt ze tegen zon en regen. Hoe minder water buiten staat, en hoe beter het ingepakt is, hoe trager het afkoelt. Zolang er stroom is, helpt ook de regeling: bij vorst laat ze de pomp draaien of warmt ze bij.

Voor een stroompanne zijn er vorstbeveiligingskleppen. Daalt de watertemperatuur bij stilstand tot dicht bij het vriespunt, dan laten ze het water uit de buitenkring gecontroleerd weglopen. Dat water moet ergens heen kunnen, en daarna vult de installateur de installatie bij en ontlucht hij ze.

Een andere oplossing is antivries, meestal glycol, in het water. Dat beschermt ook als de stroom lang wegblijft. Glycol maakt het water wel stroperiger en het neemt minder warmte mee, zodat de pomp harder moet werken. Of het mag en in welke verhouding, staat in de installatiehandleiding.

Leidingen zo veel mogelijk binnen laten lopen

Wat in een verwarmde ruimte loopt, bevriest niet. Daarom loont het om de buitenunit zo te zetten dat de leidingen meteen de muur in gaan, met de technische ruimte erachter. Een route door een onverwarmde garage, berging of kruipkelder telt als buiten: daar isoleer je even goed en geldt dezelfde vorstbeveiliging.

Maatregel	Wat ze doet	Aandachtspunt
Korte, dik geïsoleerde leidingen	minder water buiten, trager afkoelen	helpt alleen bij korte stilstand
Vorstfunctie van de regeling	laat de pomp draaien of warmt bij	werkt alleen met stroom
Vorstbeveiligingskleppen	laten het water bij vorst en stilstand weglopen	afvoer voorzien, daarna bijvullen
Glycol in het water	water bevriest pas bij lagere temperatuur	minder rendement, concentratie opvolgen

Plaatsing en afstand tussen binnen- en buitenunit

De afstand tussen beide units beslist vaak mee over het type. Elke meter leiding kost warmte en pompenergie, en bij een monoblock komt er telkens een meter vorstgevoelige leiding bij.

Monoblock: zo dicht mogelijk bij de woning

Een monoblock zet je zo dicht mogelijk bij de muur waarachter de technische ruimte ligt. De fabrikant geeft de maximale leidinglengte. Voor een propaanmonoblock van 4 tot 7 kW is dat bijvoorbeeld 30 m per richting, met leidingen van 28 mm. Boven vier bochten van 90° gaat er per extra bocht 1,5 m van die lengte af.

Die 30 m is een grens voor de pomp. Voor vorst en warmteverlies telt alleen het stuk buiten, en dat houd je bij voorkeur op enkele meters.

Dicht bij de gevel betekent niet ertegenaan. De ventilator trekt buitenlucht door de verdamper, en daarvoor heeft de unit vrije ruimte rondom nodig. Tussen de achterkant en de gevel is dat typisch 20 à 30 cm; de installatiehandleiding geeft de minimumafstanden voor jouw toestel. Staat de unit te krap, dan zakt het rendement en maakt ze meer lawaai.

Split: verder weg en hoger

Bij een split mag de buitenunit veel verder van de binnenunit staan. Test-Aankoop noemt tot 80 m, maar de grens verschilt per toestel en staat in de installatiehandleiding, samen met het grootste hoogteverschil. Dat geeft ruimte. De buitenunit kan achteraan in de tuin of op het platte dak van een aanbouw staan, terwijl de binnenunit in de berging aan de straatkant hangt. Bij lange leidingen vult de koeltechnicus koudemiddel bij.

Korter blijft ook hier beter, want een lange koudemiddelleiding kost rendement. Kies de afstand dus om een reden, zoals geluid bij de buren of de enige vrije plek op het perceel.

Propaan blijft buiten

De meeste nieuwe monoblocks werken met propaan (R290). Een huishoudelijke monoblock bevat ongeveer 1 kg ervan. Een hermetisch afgesloten toestel binnen mag momenteel hooguit 150 g propaan bevatten, en daarom staat zo’n monoblock altijd buiten. Propaan is zwaarder dan lucht en kan zich bij een lek ophopen in lage plekken. Rond de buitenunit blijft daarom een veiligheidszone zonder ramen, deuren, lichtschachten, kelderingangen of afvoeren, en zonder schakelaars of lampen die een vonk kunnen geven. Hoe groot die zone is, lees je bij R32 of R290 in je warmtepomp.

Geluid en vergunning gelden voor beide

De buitenunit van een monoblock en die van een split maken allebei geluid met ventilator en compressor. Voor de plaats op je perceel gelden dezelfde regels. De afstand tot de perceelsgrens, de geluidswaarden bij de buren en de sokkel vind je bij de buitenunit van een warmtepomp plaatsen.

Wat kosten monoblock en split?

Voor monoblock of split apart bestaat er geen officiële Belgische richtprijs. De bedragen gelden voor lucht-waterwarmtepompen in het algemeen; het type bepaalt vooral welke posten erbij komen.

Toestel, plaatsing en wat per type verschilt

Vlaanderen geeft voor een warmtepomp met plaatsing en btw een gemiddelde bandbreedte van 2.500 tot 25.000 euro (2026), naargelang het type. Voor alleen het toestel van een lucht-waterwarmtepomp rekent Test-Aankoop 7.000 tot 11.000 euro, zonder btw, plaatsing en toebehoren (januari 2026). Warm water maken kost daar 1.000 tot 3.000 euro bovenop, een buffervat ongeveer 1.000 euro.

Bij een split komen de koperleidingen, hun isolatie en het werk van de erkende koeltechnicus op de factuur. Bij een monoblock zijn dat de geïsoleerde waterleidingen buiten, de grotere muurdoorvoer en de vorstbeveiliging. Een monoblock is sneller geplaatst, want er wordt alleen hydraulisch aangesloten. Laat die posten apart vermelden, dan leg je twee prijsoffertes eerlijk naast elkaar. Hoe je het toestel zelf vergelijkt, staat bij een lucht-waterwarmtepomp kiezen.

Premie: dezelfde voor monoblock en split

Mijn VerbouwPremie maakt geen onderscheid: een monoblock en een split zijn allebei een lucht-waterwarmtepomp. Voor aanvragen vanaf 1 maart 2026 is de premie 6.000 euro in inkomenscategorie 4, 4.500 euro in categorie 3 en 1.500 euro in categorie 1 en 2. In categorie 3 en 4 komt er tot 50% bij als de warmtepomp elektrische verwarming vervangt of in een gebied zonder aardgas komt. De premie is wel begrensd op 20 tot 50% van de factuur zonder btw, en je aanvraagdatum bepaalt welk bedrag geldt.

Het toestel heeft voor verwarming een Europees productlabel A+ of beter, en een RESCert-installateur plaatst of valideert de installatie. Hoe je dat combineert met het weghalen van een oude ketel, lees je bij een gasketel vervangen door een warmtepomp.

Onderhoud en lekcontrole

Een wettelijke onderhoudsplicht voor een lucht-waterwarmtepomp bestond in januari 2026 niet. Een onderhoud volgens de fabrikant houdt het toestel wel zuinig en stil. De lamellen van de verdamper en de ventilator buiten worden gekuist, de werking en het rendement nagekeken en de koelkring gecontroleerd op lekdichtheid. Blad en vuil van de lamellen halen kun je zelf; de rest is werk voor een vakman.

Voor F-gassen geldt daarnaast een wettelijke lekcontrole door een erkend koeltechnicus, om de 12 maanden vanaf 5 ton CO2-equivalent. Dat is de vulling in kg maal het aardopwarmingsvermogen. Voor R32, met een aardopwarmingsvermogen van 675, ligt die grens bij ongeveer 7,4 kg. De vulling staat op het typeplaatje: ligt ze onder die grens, dan is er geen verplichte periodieke lekcontrole. Propaan is geen F-gas, dus voor een propaanmonoblock geldt deze controle niet.

Per type komt er iets bij. Bij een monoblock kijk je de isolatie en de mantel van de buitenleidingen na, net als de vorstbeveiliging. Zit er glycol in het water, dan meet de installateur de concentratie. Bij een split controleert de koeltechnicus de verbindingen van de koudemiddelleidingen.

Monoblock of split: welke kies je?

De keuze volgt vooral uit de plaats van de buitenunit en de route naar binnen. Het rendement vergelijk je per toestel, op het energielabel en de seizoensprestatie (SCOP), en minder op de bouwvorm.

Wanneer een monoblock het logische type is

Een monoblock past als de buitenunit dicht bij de gevel kan staan, met de technische ruimte vlak achter de muur. De buitenleidingen zijn dan een meter of twee lang, en de vorstbeveiliging blijft eenvoudig. Bij de plaatsing is er geen koeltechnicus nodig, en met propaan zit er geen F-gas in, zodat ook de lekcontrole voor F-gassen wegvalt.

Wanneer een split beter past

Een split past als de buitenunit ver van de technische ruimte moet staan. Denk aan een rijwoning waar de enige stille plek achteraan in de tuin ligt. Of aan een buitenunit op een plat dak, met de berging twee verdiepingen lager. Lange waterleidingen buiten zouden dan veel warmte verliezen en moeilijk vorstvrij te houden zijn. Koudemiddelleidingen overbruggen die afstand, en ze passen door een kleinere muurdoorvoer.

Reken bij een split wel op een erkend koeltechnicus, voor de plaatsing en voor elk later werk aan de koelkring.

Het koudemiddel vanaf 2027

Vanaf 1 januari 2027 mogen nieuwe lucht-waterwarmtepompen tot 12 kW niet meer op de Europese markt komen als ze een F-gas bevatten met een aardopwarmingsvermogen van 150 of meer. Dat geldt voor monoblocks en voor lucht-watersplits. R32 zit met 675 ruim boven die grens. Later volgt een volledig verbod op F-gassen: vanaf 2032 in monoblocks tot 12 kW, vanaf 2035 in splits tot 12 kW.

Voor een monoblock is propaan daardoor de gangbare keuze. Bij een split laat je in de prijsofferte zetten welk koudemiddel erin zit en hoeveel. Wat dat betekent voor een R32-toestel dat je al hebt of dat vóór 2027 op de markt kwam, lees je bij R32 of R290.

Monoblock of split kiezen en laten plaatsen

1. 1

   Teken de route van buiten naar binnen

   Duid aan waar de buitenunit kan staan en waar de binnenunit of binnenmodule komt. Meet de leidingweg, tel de bochten en noteer welk deel buiten of door een onverwarmde ruimte loopt. Zijn dat meer dan enkele meters, dan schuift de keuze richting split.

2. 2

   Vraag beide types in de prijsofferte

   Laat per type het koudemiddel, de maximale leidinglengte, de muurdoorvoer en de vorstbeveiliging noteren. Bij een monoblock staat erbij waar het water van de vorstkleppen heen loopt, bij een split hoeveel meter koudemiddelleiding er komt.

3. 3

   Controleer de certificaten

   Kijk het RESCert-nummer van de installateur na, want zonder RESCert-installatie of -validatie is er geen premie. Bij een split controleer je ook het erkenningsnummer van de koeltechnicus en van zijn bedrijf op de overzichtslijst van vlaanderen.be.

4. 4

   Laat de elektriciteit en de keuring meenemen

   De warmtepomp krijgt een eigen kring in de zekeringkast, met de kabel, de automaat en het type differentieelschakelaar die de installatiehandleiding opgeeft. Na die aanpassing keurt een erkend organisme de installatie voordat de warmtepomp in gebruik gaat.

5. 5

   Kijk de oplevering na

   Bij een monoblock loopt de isolatie buiten door tot in de muurdoorvoer, en de installateur toont de vorstbeveiliging en de druk op de manometer. Bij een split noteer je het koudemiddel en de vulling van het typeplaatje, met de naam en het erkenningsnummer van de koeltechnicus.

6. 6

   Bewaar de papieren samen

   Leg de factuur, het energielabel, het RESCert-nummer en het keuringsverslag bij elkaar. Je hebt ze nodig voor de premieaanvraag en bij elk later onderhoud.

Vóór je de offerte voor een monoblock of split tekent

• De leidingweg tussen buiten- en binnenunit is gemeten, met de bochten, en blijft binnen de maximale lengte van de fabrikant.
• De plek van de buitenunit laat de vrije ruimte die de installatiehandleiding vraagt, en bij propaan de veiligheidszone zonder openingen of schakelaars.
• Bij een monoblock staat in de offerte welke vorstbeveiliging er komt en waar het water heen loopt als de kleppen openen.
• De offerte vermeldt hoeveel meter waterleiding buiten loopt, met welke isolatiedikte en met een mantel tegen zon en regen.
• Bij een split staan de erkenningsnummers van de koeltechnicus en van het koeltechnisch bedrijf in de offerte.
• Het koudemiddel en de vulling in kg staan in de offerte of op de technische fiche.
• Het toestel heeft voor verwarming label A+ of beter, en een RESCert-installateur plaatst of valideert de installatie.
• De eigen elektrische kring en de keuring door een erkend organisme staan als aparte posten in de offerte.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

De monoblock ver in de tuin zetten

Achteraan in de tuin lijkt een monoblock minder te storen, maar elke meter waterleiding buiten verliest warmte en moet vorstvrij blijven. Zoek eerst een plek dicht bij de gevel en los het geluid op met de richting van de ventilator en een scherm.

De vorstkleppen boven een pad laten uitkomen

Openen de kleppen bij vorst, dan loopt het water op de grond en bevriest het tot een gladde plek. Laat het wegzakken in een grindbed of leid het naar een afvoer.

De koelkring aan een gewone installateur overlaten

Ook een monoblock die zonder koeltechnicus geplaatst werd, krijgt bij een lek of een nieuwe compressor een erkend koeltechnicus. Kijk zijn erkenningsnummer na op de overzichtslijst voordat hij de kring opent.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

De warmtepomp plaatst een installateur; voor Mijn VerbouwPremie is dat een RESCert-installateur, of hij valideert het werk. Bij een split sluit een erkend koeltechnicus van een erkend koeltechnisch bedrijf de koudemiddelleidingen aan, test ze en vult ze. Bij beide types doet hij ook het latere werk aan de koelkring en, voor een F-gas vanaf 5 ton CO2-equivalent, de jaarlijkse lekcontrole. De nieuwe kring in de zekeringkast legt een elektricien spanningsloos aan, en een erkend organisme keurt de installatie vóór de warmtepomp in gebruik gaat. Hoe die keuring verloopt, lees je bij de keuring van de elektrische installatie.

Bronnen

• Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties, Departement Omgeving (leidraad, laatste actualisatie september 2026)
• Vlaanderen.be — Nieuwe F-gassenverordening gepubliceerd, Vlaams Energie- en Klimaatagentschap
• Warmtepomp, Vlaanderen.be (Vlaams Energie- en Klimaatagentschap)
• Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp, Vlaanderen.be (2026)
• De uitdaging van warmtepompen bij renovatie, Praktische gids 24 (Innovation Paper 53), Buildwise (oktober 2025)
• Lucht-waterwarmtepompen, Test-Aankoop (7 januari 2026)
• Systeemwijzer lucht-waterwarmtepomp Compress 3800iAW 4/6/7 (monoblock met R290), technische fiche van een fabrikant, Bosch Home Comfort België (versie 8 juli 2026)