Je woning isoleren, verluchten en droog houden

Bij welke deelrubriek begin je?

Heb je een vochtplek of schimmel, lees dan eerst het deel over vocht en schimmel, ook als je eigenlijk wilt isoleren. Voor alle andere vragen begin je bij de plek waar de ingreep komt: dak, vloer of muur.

Een dak, zolder of vloer isoleren

In dak en vloer isoleren begin je boven. Een hellend dak en zolder isoleren start met een controle van het dak zelf, want isolatie maakt een dak warmer maar niet dichter. Blijft de zolder onverwarmd, dan is de zoldervloer isoleren minder werk dan het dak. Voor een plat dak isoleren en geïsoleerde dakplaten met condens eronder is er telkens een eigen gids.

Onderaan komt een vloer op beton of volle grond isoleren, met platen of gespoten PUR. Een isolatiechape bedt de leidingen meteen in. Randisolatie hoort langs de chape, ook bij vloerverwarming. Akoestische vloerisolatie dempt doorklinkende voetstappen, en een vloer boven een kruipkelder of onverwarmde kelder isoleer je langs onder: kruipkelder of kelderplafond isoleren.

Een muur, gevel of kelder isoleren

In muren isoleren begin je bij de muur zelf: welke muurisolatie bij jouw muur past onderscheidt een volle muur, een spouwmuur en een houtskeletwand. Is de spouw geschikt, dan is een spouwmuur na-isoleren de goedkoopste ingreep. Langs buiten levert isoleren het meeste op, maar de gevel verandert: gevel langs buiten isoleren en afwerken vergelijkt crepi, steenstrips en bekleding. Moet de gevel blijven zoals hij is, dan blijft muren langs binnen isoleren over, en dat kan alleen op een droge, gave muur.

Koudebruggen herkennen en oplossen heeft een eigen gids. Een kelder isoleer je pas als hij leefruimte wordt en droog is: een kelder isoleren en bewoonbaar maken. Voor tocht en kou uit de rolluikkast is er een koude rolluikkast isoleren en afwerken. Burenlawaai houd je tegen met een voorzetwand die de muur nergens raakt: geluidsisolatie tegen burenlawaai.

Isolatiemateriaal kiezen

In isolatiematerialen begin je bij isolatiematerialen vergelijken: die gids zet lambdawaarde, dikte en prijs naast elkaar. Per soort is er een gids: glaswol of rotswol kiezen, PUR- en PIR-platen, gespoten PUR, dat een plaatser ter plaatse spuit, en ecologisch isoleren met cellulose, houtvezel, vlas en kurk. Een dampscherm komt aan de warme kant van de isolatie en elke overlap kleef je af: dampscherm plaatsen en afplakken.

Verse lucht in huis

In ventilatie begin je bij ventilatiesysteem C of D kiezen als je nieuw bouwt of ingrijpend renoveert: in Vlaanderen is dan een volledig systeem verplicht. Balansventilatie of systeem D gaat over de kosten en over wat je zelf plaatst, dak- en muurdoorvoer over de buizen naar buiten. Vervang je alleen ramen, dan kan de EPB of Mijn VerbouwPremie verse luchttoevoer vragen: zie ventilatieroosters in ramen. Voor één badkamer lees je een badkamerventilator plaatsen en aansluiten.

Staat het systeem er al, dan lees je de ventilatie-unit instellen en filters en kanalen onderhouden. Een kelder of kruipkelder verlucht je op een eigen manier: kelder en kruipkelder verluchten. Bij nieuwbouw is de blowerdoortest het bewijs waarmee de EPB-berekening je luchtdichtheid mag meerekenen.

Vocht en schimmel aanpakken

In vocht en schimmel begin je bij de oorzaak. Een vochtplek op een muur komt van opstijgend vocht, regen door de gevel, condens of een lek, en elk vraagt een andere behandeling. Een vochtmeter voor muren geeft een relatieve waarde, geen echt vochtgehalte. Past de plek bij grondvocht, dan lees je opstijgend vocht behandelen en waterkering in muren. Een kelder heeft een eigen gids, een vochtige kelder ontvochtigen, die eerst de bron zoekt.

Gaat het om de lucht in huis, lees dan luchtvochtigheid in huis en condens op ramen aan de binnenkant. Schimmel in huis verwijderen en voorkomen begint ook bij de oorzaak. Voor beestjes en dieren in huis zijn er drie gidsen: kleine beestjes en ongedierte, stofluizen en pissebedden en muizen op zolder.

Eerst de oorzaak, dan de isolatie, dan de lucht

Vocht komt vóór isolatie. Binnenisolatie kan alleen op een droge, gave muur, een kelder moet droog zijn voor je hem isoleert en een dak laat je eerst nakijken. Ook een vochtbehandeling begint met onderzoek: ze past meestal bij één oorzaak, en een injectie tegen iets anders dan opstijgend vocht is geld weggegooid.

Isolatie brengt zelf een vochtrisico mee. Achter binnenisolatie slaat vochtige binnenlucht neer waar de oude muur koud blijft, en een dampscherm met afgeplakte naden houdt die lucht tegen. Bij ecologische isolatie moet de opbouw naar buiten kunnen drogen.

Is de lucht binnen te vochtig, dan ventileer je beter en verwarm je elke kamer. Alleen in een kelder werkt dat niet altijd: in de zomer brengt buitenlucht daar soms meer vocht binnen dan ze afvoert, en dan blijft ontvochtigen over.

Sommige keuzes sluiten andere uit. Blijft de zolder onverwarmd, dan isoleer je de zoldervloer in plaats van het dak. Bij een muur kan een ingreep van vandaag die van overmorgen blokkeren, dus leg de werken vooraf naast elkaar, ook als je ze over meerdere jaren spreidt.

Wanneer een vakman, keuring of vergunning in beeld komt

Platen tegen een kelderplafond en een voorzetwand zet je met wat ervaring zelf. Een elektricien komt erbij voor een nieuwe voeding of kring, een verplaatst stopcontact en de bekabeling van een rolluikmotor. De installatie is daarbij spanningsloos, en een nieuwe kring of belangrijke wijziging keurt een erkend controleorganisme. Een plat dak, geïsoleerde dakplaten en een dakdoorvoer zijn werk voor een dakwerker met stelling of valbeveiliging. Gespoten PUR en een spouw navullen doet een gespecialiseerde plaatser of gecertificeerde installateur.

Doorgebogen balken, een gat in een dragende muur en uitgraven langs een keldermuur horen bij een architect of ingenieur stabiliteit. Vermoed je asbest in een golfplaat, in oude vloerbekleding of in een harde grijze plaat bij een rolluikkast, raak het dan niet aan: een gecertificeerd asbestdeskundige bevestigt het vermoeden. Huiszwam en opstijgend vocht in een spouwmuur behandelt een gespecialiseerde firma.

Voor Mijn VerbouwPremie vragen de gidsen over dak, vloer en muur een aannemer; zelf geplaatste isolatie komt dan niet in aanmerking. Of je een vergunning nodig hebt, staat bij gevelisolatie, een zolderrenovatie en het vervangen van ramen. Regels verschillen per gewest en een gemeente kan strengere voorschriften hebben. Elke gids zegt waar je de actuele versie vindt.