Collector voor warm en koud water: het leidingplan van je sanitair

Hoe werkt een collector voor water?

Een collector, ook verdeler of verdeelcollector genoemd, is een dikke buis met één ingang en een rij uitgangen. Het water komt langs één kant binnen, en elke uitgang voedt één tappunt: een kraan, een douche of een toestel. Voor drinkwater hangen er meestal twee, een voor koud en een voor warm water.

Eén leiding per tappunt, zonder verbindingen onderweg

Vanaf de collector loopt elke leiding in één stuk naar haar tappunt. Alle verbindingen zitten dus op twee plekken: aan de collector en achter het toestel. In de muur of onder de chape zit er geen.

Dat sluit aan bij de technische voorschriften voor binneninstallaties. Die willen verbindingen op een gemakkelijk bereikbare plaats, en ze raden aan om elke belangrijke aftakking apart te kunnen afsluiten.

Met een afsluiter op elke uitgang draai je één kraantje dicht om een lavabo te vervangen. De rest van het huis houdt intussen water. Een druppel aan een koppeling zie je aan de collector meteen. Een koppeling in een muur lekt ongezien, tot er een vlek verschijnt.

Collector of vertakt net met T-stukken

Bij een vertakt net loopt één dikkere leiding langs de tappunten, en je takt af met T-stukken. Dat vraagt minder buis. Elke T is wel een verbinding die in de muur of vloer verdwijnt. En de toestellen op die leiding delen het water: gaat de keukenkraan open, dan zakt het debiet aan de douche verderop.

Een collector vraagt meer meters buis. Daar staat tegenover dat elke leiding één toestel bedient. Ze blijft daardoor dun, en er staat weinig water in stil. Een tussenvorm is de leiding in serie per ruimte. Eén leiding loopt dan langs alle tappunten van dezelfde badkamer, met het toestel dat je het vaakst gebruikt op het einde. Zo ververst het water in de hele leiding elke keer je dat toestel gebruikt.

	Collector	Vertakt met T-stukken	In serie per ruimte
Verbindingen in muur of vloer	geen	één per aftakking	aan elk tappunt
Meters buis	meest	minst	gemiddeld
Twee kranen tegelijk open	hinderen elkaar weinig	debiet zakt verderop	delen het debiet in de ruimte
Stilstaand water	in leidingen naar weinig gebruikte tappunten	in elke weinig gebruikte aftakking	klein: het laatste toestel spoelt alles door
Afsluiten	per tappunt aan de collector	met een stopkraantje per aftakking	per ruimte
Buismaat	16 of 20 x 2 mm per tappunt	dikke hoofdleiding, dunnere aftakkingen	één dikkere leiding per ruimte, bv. 26 x 3 mm

Andere collectoren: vloerverwarming en zonnecollector

Het woord collector valt ook bij de verwarming. De verdeler van de vloerverwarming lijkt sterk op een sanitaire collector. Hij hoort wel bij het gesloten verwarmingscircuit, met debietmeters en ontluchters: dat staat bij de collector van de vloerverwarming. Een zonnecollector op het dak vangt zonnewarmte op voor een zonneboiler. Een sanitaire collector verdeelt drinkwater onder de druk van het net.

Een collector voor koud en warm water kiezen

Wie met collectoren werkt, plaatst er meestal twee. Welke je kiest, volgt uit het aantal tappunten en uit de buismaat die elke uitgang nodig heeft.

Twee collectoren, elk op hun plek in het circuit

De koudwatercollector komt na de watermeter, de centrale beveiliging en een eventuele drukregelaar. Een van zijn uitgangen voedt het toestel dat warm water maakt: een boiler, een combiketel of een warmtepompboiler. Na dat toestel hangt de warmwatercollector.

Een keukenkraan, lavabo, douche of bad krijgt zo twee leidingen, een van elke collector. Een wc, wasmachine, vaatwasser en buitenkraan hangen alleen aan de koude. Kies blauwe hendels voor koud en rode voor warm water. Ook na jaren zie je dan meteen welk kraantje je dichtdraait.

Hoeveel uitgangen heb je nodig?

Tel per circuit elk tappunt dat een eigen leiding krijgt. Voor koud water gaat het in een gewone woning om de keukenkraan, de vaatwasser, elke lavabo en elke wc. Daar komen de douche, het bad, de wasmachine, de uitgietbak, de buitenkraan en de tak naar de boiler bij. Voor warm water tel je alleen de tappunten met warm water. Een wc of wasmachine op regenwater hoort bij een apart circuit.

Wil je ruimte voor later, kies dan een collector met een uitgang meer. Die sluit je af met een afsluiter en een dop op de collector zelf. Een afgedopte leiding in de muur is iets anders: daarin staat water dat nooit ververst. De voorschriften vragen om leidingen zonder afname weg te nemen of geregeld te spuien.

Reken de leidingen om dezelfde reden op wat er nu komt. Een badkamer die er misschien ooit bij komt, telt niet mee: een te dikke leiding wordt te traag doorgespoeld.

Een collector met een afsluiter per uitgang

Een collector voor drinkwater is meestal van messing, soms van roestvrij staal of kunststof. Kies een uitvoering met een afsluiter per uitgang, zodat je één tappunt afsluit zonder de hoofdkraan. De ingang heeft de maat van de toevoerleiding. Elke uitgang krijgt een schroefkoppeling die past op de buis erachter, en die je later nog kunt losmaken.

Let ook op het materiaal dat erop volgt. Een gegalvaniseerde stalen buis na een onderdeel in een koperlegering zoals messing noemen de voorschriften een verkeerde materiaalkeuze, omdat het minder edele staal dan corrodeert. Een messing collector sluit je dus aan op meerlagenbuis, koper of PE. Hoe die buizen verschillen, lees je bij welke waterleidingbuis waar past.

Welke buismaat per uitgang?

Elk tappunt heeft een ontwerpdebiet: wat het vraagt als het volledig openstaat. Hoe snel dat water door de buis stroomt, bepaalt of je de leiding hoort. In een bewoonde ruimte blijf je onder 1 m/s. In een verticale leidingkoker mag het 1,5 m/s zijn, in een kelder of technische ruimte 2 m/s. Ook vernauwende persfittingen in meerlagenbuis maken boven 1 m/s extra lawaai.

Een buis van 16 x 2 mm heeft binnen 12 mm doorlaat, een buis van 20 x 2 mm 16 mm. In 16 mm blijven een lavabo, keukenkraan en vaatwasser ruim onder 1 m/s. Een douche, bad of wasmachine haalt er ongeveer 1,3 m/s, in 20 mm ongeveer 0,75 m/s. De dimensioneringsgrafiek van Buildwise komt op hetzelfde uit: door een bewoonde ruimte vraagt 0,15 l/s ongeveer 14 mm binnendiameter. Die drie toestellen krijgen daarom 20 x 2 mm.

Een wc vraagt 0,13 l/s, in 16 mm dus 1,15 m/s: net boven de grens voor bewoonde ruimtes. Loopt de leiding door de chape van een leefruimte of langs een slaapkamer, dan krijgt ook de wc 20 x 2 mm. Komt ze vanuit de kelder of een verticale koker meteen achter de wc uit, dan volstaat 16 x 2 mm.

Leg je de tappunten van een badkamer in serie, dan draagt die ene leiding het debiet van de twee grootste tappunten samen. In het rekenvoorbeeld van Buildwise is dat 0,30 l/s voor een badkamer met bad, wc, lavabo en wasmachine. In 20 x 2 mm stroomt dat aan 1,5 m/s, te snel voor een bewoonde ruimte: daar wordt het 26 x 3 mm, met 20 mm doorlaat. Voor een lange leiding of meerdere badkamers rekent de installateur ook het drukverlies na. Hoe je meerlagenbuis snijdt, plooit en perst, staat bij alpex leggen en persen.

Tappunt	Ontwerpdebiet	Snelheid in 16 x 2 mm	Snelheid in 20 x 2 mm
Lavabo, keukenkraan, vaatwasser	0,07 l/s	0,6 m/s	0,35 m/s
Wc	0,13 l/s	1,15 m/s	0,65 m/s
Douche, bad, wasmachine	0,15 l/s	1,3 m/s	0,75 m/s

Waar hang je de collectoren?

De plaats van de collectoren bepaalt de lengte van de leidingen. Ze bepaalt ook hoe lang je op warm water wacht en of het koude water koud blijft.

Centraal tussen de tappunten

Hoe dichter de collector bij de tappunten hangt, hoe korter de leidingen. Bij warm water merk je dat elke dag. Een meter buis van 20 x 2 mm bevat 0,2 liter water, een meter 16 x 2 mm 0,11 liter. Ligt de douche 12 meter van de warmwatercollector, met een leiding van 20 x 2 mm, dan loopt er eerst 2,4 liter koud water uit. Bij 0,15 l/s duurt dat ongeveer 16 seconden, en de leiding van de boiler naar de collector komt er nog bij. Een dikkere leiding is stiller, maar je wacht langer: daarom krijgt alleen het tappunt dat dat debiet echt vraagt 20 x 2 mm.

Hang de warmwatercollector daarom dicht bij de boiler, en zet de boiler tussen badkamer en keuken in. Ligt de badkamer boven en de keuken beneden? Dan houdt een tweede collector op de verdieping de leidingen in de badkamer kort.

Koud water koel houden

Koud drinkwater komt meestal onder 20 °C binnen. Staat het stil in een warme ruimte, dan neemt het de temperatuur van die ruimte aan. In een stookplaats of een koker met verwarmingsbuizen loopt dat op tot boven 25 °C. Legionella groeit het best tussen 25 en 50 °C, in water dat stilstaat.

Een koudwatercollector hoort dus in een koele ruimte. Hangen beide collectoren in dezelfde technische ruimte, isoleer dan de warme collector en de warmwaterleidingen, en leg de koude leidingen er niet tegenaan.

Het warme water maak je aan op 60 °C. Dat is warm genoeg tegen legionella, en hoger hoeft niet: hoe warmer de boiler staat, hoe meer kalk erin neerslaat.

Bereikbaar en vorstvrij ophangen

Een collector heeft schroefkoppelingen en afsluiters die je later nog wilt bereiken. De voorschriften vragen dat apparaten en verbindingen bereikbaar blijven en dat de installatie beschermd is tegen vorst. Een berging, kelder, technische ruimte of kast met een luik voldoet. Achter tegels of in een dichte voorzetwand kun je er niet meer bij.

Laat rond de collector ruimte om met twee sleutels te werken en later een leiding bij te steken. Op het laagste punt van de installatie komt een aftapkraantje of een T-stuk met leegloopkraan. Zo kun je alles leegmaken, zoals de voorschriften aanraden.

Hang de collector met beugels met een rubberen inlage aan een zware muur. Zo draagt de muur minder leidinggeluid over.

Schema van de sanitaire installatie

Een sanitaire installatie volgt altijd dezelfde volgorde, van de watermeter tot het tappunt. Op papier zie je meteen waar de collectoren, de beveiligingen en de toestellen komen.

Van de watermeter tot de koudwatercollector

De watermeter en alles ervoor zijn van het waterbedrijf. Direct na de meter komt de centrale beveiliging: een stopkraan met een EA-keerklep. Die is verplicht, en bij een nieuwe aansluiting van De Watergroep plaatst het waterbedrijf ze zelf, samen met de meter. Vóór die beveiliging mag geen enkele aftakking zitten, ook niet naar een buitenkraan. Wat de keerklep doet, lees je bij terugstroombeveiliging en de dubbeldienstkraan.

Daarna volgt eventueel een drukregelaar. De Watergroep raadt hem aan als de druk in de straat boven 4 bar ligt: goed ingesteld voorkomt hij bijvoorbeeld dat de veiligheidsgroep van de boiler blijft lekken. Aan de kranen houd je de druk liefst op hoogstens 3 bar, want hogere druk geeft meer leidinggeluid. Hoe je de druk meet en de regelaar instelt, staat bij waterdruk meten en een drukregelaar plaatsen. Pas dan komt de koudwatercollector.

Tot de tak naar de boiler draagt de toevoer koud en warm water samen. Ook het warme water komt immers uit die leiding. Bij het berekenen tel je daarom het piekdebiet van koud en warm water op. Zo wordt de toevoer dikker dan elke leiding na de collector.

Bekijk groter ↗

De tak naar boiler of ketel

Een uitgang van de koudwatercollector voedt het toestel dat warm water maakt. Op de ingang van een boiler hoort een terugstroombeveiliging met een beveiliging tegen overdruk. Een goedgekeurde inlaatcombinatie doet beide samen: de veiligheidsgroep. Wat die doet en waarom ze druppelt, staat bij de veiligheidsgroep van een boiler. Vult een ketel ook de chauffage bij, dan krijgt die vulleiding een eigen beveiliging, minstens van type CA.

Een waterverzachter zet je op deze tak. De Watergroep raadt aan een ontharder alleen op het warmwatercircuit aan te sluiten. De kalk blijft zo weg uit de boiler, waar hij bij het opwarmen neerslaat, en aan de keukenkraan tap je gewoon leidingwater. Hoe je een verzachter aansluit, lees je bij een waterverzachter kiezen en plaatsen.

Regenwater in een eigen circuit

Een wc, wasmachine of buitenkraan op regenwater krijgt een eigen leidingnet, met een eigen pomp en eventueel een eigen collector. Tussen dat net en het drinkwater mag geen enkele verbinding bestaan. Bijvullen met leidingwater gebeurt via een vrije uitloop boven de put: een AA- of AB-beveiliging. Elke kraan op regenwater krijgt het pictogram « geen drinkbaar water ».

Heb je naast leidingwater ook regenwater in huis, dan moeten de drinkwaterleidingen duidelijk gemarkeerd zijn. De voorschriften noemen groen, met om de meter een witte ring van 10 cm. Een loodgieter die later een toestel bijzet, ziet zo meteen welke collector drinkwater draagt. Hoe het regenwatercircuit met pomp en filter is opgebouwd, staat bij een regenwaterpomp kiezen en installeren.

Het leidingplan tekenen

Teken het plan op een grondplan van elke verdieping. Zet er elk tappunt op, met de soort water en de buismaat. Teken het tracé van elke leiding van collector tot tappunt, en geef elke uitgang een nummer. Datzelfde nummer komt op een label aan de afsluiter.

Duid ook aan waar leidingen door de vloer, een muur of een voorzetwand lopen. Noteer op welke hoogte ze uit de muur komen. Neem na het leggen foto’s met maten erbij, voor de chape of de bezetting alles bedekt.

Bij de keuring loopt de keurder de beveiliging van elk toestel na, en met een genummerd plan vindt hij elk tappunt meteen terug. Wie later een kast ophangt of een stopcontact bijzet, ziet op dezelfde tekening waar hij veilig kan boren.

Stijgleiding in een woning of appartement

Een stijgleiding is de verticale leiding die het water naar een hogere verdieping brengt. In een eengezinswoning loopt ze meestal van de kelder of het gelijkvloers naar de badkamer boven. In een appartementsgebouw lopen de stijgleidingen van de meters naar elke wooneenheid.

Alles vanaf beneden of een collector per verdieping

In een woning met twee bouwlagen kun je alle leidingen van één collector op het gelijkvloers naar boven trekken. Je hebt dan alle afsluiters op één plek, maar er gaat een bundel buizen door de vloer. Je kunt ook één koude en één warme stijgleiding naar een tweede collector boven leggen. Dat geeft kortere leidingen in de badkamer, minder doorvoeren en minder wachttijd voor warm water. De stijgleiding draagt dan wel het water voor de hele verdieping, en wordt dus dikker.

Hoe dik moet een stijgleiding zijn?

Een leiding naar meerdere ruimtes reken je op het piekdebiet. Je telt de ontwerpdebieten van de tappunten op en past een correctie toe, omdat nooit alles tegelijk openstaat. Gelijksoortige toestellen in dezelfde ruimte tellen maar één keer mee, zoals een tweede lavabo of een douche naast een bad.

In een rekenvoorbeeld van Buildwise komen een keukenkraan en een badkamer met wc, bad, lavabo en wasmachine samen op 0,57 l/s. Na de correctie voor een woongebouw blijft 0,4 l/s over. In een verticale koker vraagt dat minstens 18 mm binnendiameter: in meerlagenbuis wordt dat 26 x 3 mm. De warme stijgleiding reken je met alleen de warme tappunten, en je isoleert ze over haar hele lengte.

Hoogte kost druk

Elke 10 meter stijgleiding kost ongeveer 1 bar. Een douche een meter of 6 boven de watermeter heeft dus ruim een halve bar minder dan de kraan in de kelder. Komt er 2,5 bar binnen, dan blijft op 12 meter hoogte nog ongeveer 1,3 bar over. De drukverliezen in de leidingen komen daar nog bij.

In een appartementsgebouw is de eigenaar verantwoordelijk voor voldoende druk en debiet op de hoogste tappunten. Een drukverhogingsinstallatie vraag je eerst aan bij het waterbedrijf. Na de goedkeuring plaatst een loodgieter ze, en ze gaat pas in dienst na een keuring.

Stijgleidingen in een appartementsgebouw

Bij De Watergroep krijgt elke wooneenheid in een appartementsgebouw een eigen watermeter met een eigen centrale terugstroombeveiliging. Het waterbedrijf plaatst de meters, stopkranen, leegloopkraantjes en die beveiliging zelf. De bouwheer zorgt voor de aansluitingen erna, met T-stukken met leegloopkraantjes op de laagste punten.

Staan de meters per verdieping in plaats van samen beneden, dan gelden bij De Watergroep extra voorwaarden. De gemeenschappelijke leidingen van de hoofdkraan tot de meters worden elk jaar gekeurd. De stijgleidingen krijgen een duurzame markering « drinkwater ». Het materiaal van die gemeenschappelijke leidingen heeft een ATG-keurmerk voor sanitair koud water, in drukklasse PN 10. Andere waterbedrijven hebben eigen voorwaarden: vraag ze op voor het ontwerp vastligt.

Lawaai en warmte in de leidingkoker

Een stijgleiding in een koker loopt langs slaapkamers en langs de muren van de buren. Bevestig ze met beugels met een rubberen inlage aan een zware muur. In een massieve muur scheelt dat 4 tot 7 dB tegenover starre beugels. Houd de woningscheidende muur vrij van leidingen, zodat je douche niet bij de buren te horen is.

Houd de stroomsnelheid in de koker onder 1,5 m/s en kies vloeiende bochten in plaats van kniestukken. Elke doorvoer door een vloer krijgt een soepele omhulling. Een koude stijgleiding hoort niet in een koker met verwarmingsbuizen, want het water warmt er op tot boven 25 °C: geef ze een eigen koker.

Inbouwdozen en leidingen in de muur voorbereiden

Alles wat in de muur verdwijnt, ligt er voor de bezetting, de gyproc of de tegels komen. Een inbouwdoos op de verkeerde diepte herstel je achteraf alleen door tegels weg te breken.

Welke sanitaire inbouwdozen zijn er?

In een sanitaire inbouwdoos zit het deel van een kraan of aansluiting dat in de muur verdwijnt; na het betegelen komt er alleen het zichtbare deel op. De bekendste is het inbouwdeel van een douche- of badkraan: een thermostatisch of gewoon mengkraanlichaam met aansluitingen voor koud en warm water. Het heeft één tot drie uitgangen, naar handdouche, regendouche of baduitloop.

Er bestaan ook inbouwdozen voor de wasmachine, met kraan en afvoersifon samen in één doos, en inbouwframes voor een hangtoilet. Welke douchekraan bij je badkamer past, lees je bij een douchekraan en regendouche kiezen.

Op welke diepte komt een inbouwdoos?

Een inbouwdoos zet je op diepte ten opzichte van de afgewerkte wand; de ruwe muur telt daarbij niet. De meeste dozen hebben op de beschermkap een merkteken of een minimum en een maximum. Het oppervlak van de tegel moet daartussen vallen.

Ken je afwerking dus voor je de doos plaatst: bezetting of gyproc, waterdichting, tegellijm en tegel. Een dikke natuursteen in plaats van een dunne wandtegel kan een doos al buiten haar bereik brengen.

Zet de doos waterpas en loodrecht, op de hoogte die de fabrikant opgeeft. Meet die hoogte vanaf de afgewerkte vloer, want tussen ruwe vloer en tegel zit nog de hele vloeropbouw. Laat de beschermkap op de doos tot de tegels liggen.

In een dragende muur of in een voorzetwand

In een dragende muur uit metselwerk maak je geen horizontale of schuine sleuven en uitsparingen zonder voorafgaande berekening volgens Eurocode 6. Een inbouwdoos met de leidingen ernaartoe vraagt al snel zo een uitsparing. Tegen een dragende muur werk je daarom liever met een voorzetwand. De doos en de leidingen zitten dan op een montageplaat of een regel in het regelwerk voor de muur.

Akoestisch is dat ook beter, zolang doos en leidingen de achterliggende muur nergens raken. Zit een leiding toch in een massieve muur, geef ze dan een mantel. Een fabrieksmantel rond een koperen buis dempt ongeveer 6 dB, een soepele schuimmantel ongeveer 13 dB. Omwikkel ook bochten en koppelingen, anders ontstaat bij het bezetten een starre brug tussen leiding en muur.

Afpersen voor je dichtmaakt

Voor de bezetting of de tegels erover gaan, zet je de hele installatie onder druk. De afsluiters aan de collector staan open, en de inbouwdozen en muuraansluitingen zijn afgedopt. Druk en duur van de test haal je uit de handleiding van het buizensysteem. Een druppel aan een koppeling vind je nu met een doek; na het betegelen alleen nog met een beitel.

Wat je zelf doet en wanneer de keuring komt

Alles na de watermeter is je binneninstallatie, en daarvoor ben je als klant van het waterbedrijf zelf verantwoordelijk. Je mag ze zelf aanleggen, zolang ze aan de technische voorschriften voldoet.

Keuring na nieuwbouw of verbouwing

Na nieuwbouw of een grondige verbouwing is de keuring van de waterinstallatie wettelijk verplicht: zolang ze niet gekeurd is, mag je de installatie niet gebruiken en er dus ook niet gaan wonen. Ook een latere aanpassing vraagt een nieuwe keuring, zoals een waterverzachter, een regenwaterput, een toilet op regenwater of een drukverhogingsinstallatie.

Een keuring van water- en afvoerinstallatie samen kost bij De Watergroep ongeveer 400 euro (tarief voor particulieren, geraadpleegd in november 2026). Daarin zitten voorbereiding, verplaatsing, administratie en verslag. Je kunt ook een andere keurder kiezen die door AquaFlanders erkend is. Regels verschillen per gewest, en elk waterbedrijf kan eigen voorwaarden hebben: de actuele versie staat bij je waterbedrijf.

Waaruit de kostprijs bestaat

De prijs bestaat uit de twee collectoren met afsluiters en beugels, de meters buis met mantelbuis, de koppelingen en de werkuren. Een collectorsysteem vraagt meer buis dan een vertakt net, maar minder fittingen. De prijs stijgt met het aantal tappunten, de afstand tot de collector, een tweede collector boven en sleuven in harde muren. Vraag bij elke prijsofferte het leidingplan met de buismaten, zodat je dezelfde installatie vergelijkt.

Een sanitaire installatie met collectoren plannen en aanleggen

1. 1

   Tappunten op het grondplan zetten

   Zet per verdieping elk tappunt op het plan: kranen, douche, bad, wc, wasmachine, vaatwasser, buitenkraan en de boiler. Noteer bij elk tappunt koud, warm of regenwater. Het plan is af als je per collector het aantal uitgangen kunt tellen.

2. 2

   De plaats van de collectoren kiezen

   Kies een bereikbare, vorstvrije plek buiten de stookplaats, zo centraal mogelijk tussen de tappunten, met de warmwatercollector dicht bij de boiler. Meet de langste warme leiding en reken uit hoeveel liter water erin staat.

3. 3

   Buismaten en tracés tekenen

   Geef lavabo, keukenkraan en vaatwasser 16 x 2 mm, douche, bad en wasmachine 20 x 2 mm, en de wc ook 20 x 2 mm als haar leiding door leefruimtes loopt. Laat de toevoer en een stijgleiding op het piekdebiet berekenen. Teken het tracé van elke leiding en nummer de uitgangen.

4. 4

   Collectoren hangen en leidingen leggen

   Hang de collectoren waterpas met beugels met een rubberen inlage, met ruimte om eronder te werken. Leg elke leiding in één stuk van collector tot tappunt, in een mantelbuis, en isoleer de warme leidingen. Elke leiding komt uit bij het nummer op het plan.

5. 5

   Inbouwdozen plaatsen en afpersen

   Zet de inbouwdozen op de diepte en hoogte van de afgewerkte wand en vloer, en dop alle uiteinden af. Zet de installatie onder druk volgens de handleiding van het systeem. Ze is klaar als de druk de voorgeschreven tijd gelijk blijft en alle koppelingen droog zijn.

6. 6

   Labelen, fotograferen en laten keuren

   Hang aan elke afsluiter een label met het nummer van het plan, neem foto’s met maten voor de muren en vloeren dichtgaan, en bewaar het plan bij de collector. Vraag de keuring aan zodra alle toestellen aangesloten zijn, en voor je er gaat wonen.

Vóór je de muren en vloeren dichtmaakt

• Direct na de watermeter zit een stopkraan met een EA-keerklep, en ervoor zit geen enkele aftakking.
• Beide collectoren hangen bereikbaar, vorstvrij en buiten de stookplaats.
• Elke uitgang heeft een afsluiter en een label met het nummer van het leidingplan.
• Douche, bad en wasmachine hebben een leiding van 20 x 2 mm, net als een wc waarvan de leiding door leefruimtes loopt; lavabo en keukenkraan minstens 16 x 2 mm.
• In muur en vloer ligt geen enkele afgedopte leiding zonder tappunt.
• Leidingen in muur of vloer liggen in een mantelbuis of hebben een isolerende bescherming, zonder koppeling tussen collector en tappunt.
• Het regenwatercircuit heeft geen enkele verbinding met het drinkwater.
• De druktest is geslaagd en van elke wand en vloer met leidingen zijn er foto’s met maten.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Een aftakking vóór de centrale beveiliging

Een buitenkraan of garageleiding die net voor de keerklep aftakt, lijkt handig. De installatie is dan wel niet conform, want water uit die tak kan terug naar het net. Laat elke aftakking na de stopkraan en de EA-keerklep vertrekken, desnoods via een eigen uitgang op de koudwatercollector.

Een leiding voor later in de muur

Een afgedopte leiding naar een badkamer die er nog niet is, staat jarenlang vol water dat nooit ververst. Voorzie de reserve daarom op de collector zelf, met een afsluiter en een dop, en leg de leiding pas als het tappunt er komt. Zit zo een dode leiding al in een bestaande woning, laat ze dan weghalen. Lukt dat niet, dan hoort er een EA-keerklep aan haar begin, en waar ook dat niet kan, spoel je ze minstens om de 7 dagen.

De collector achter tegels

Een collector die achter tegels of in een dichtgeschroefde voorzetwand verdwijnt, moet open bij elk lek en elke herstelling. Hang hem in een kast of achter een luik dat groot genoeg is om met twee sleutels te werken.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Aan de watermeter en alles ervoor werkt alleen het waterbedrijf; een verplaatsing of een extra meter, bijvoorbeeld per appartement, vraag je daar aan. Bij meerdere badkamers, een lange toevoer of een stijgleiding over meerdere verdiepingen rekent een installateur de diameters en de drukverliezen na. Een drukverhogingsinstallatie vraag je aan bij het waterbedrijf; een loodgieter plaatst ze en ze gaat pas in dienst na een keuring. Wil je een horizontale of schuine sleuf of een uitsparing in een dragende muur, dan rekent een ingenieur stabiliteit ze eerst na; anders werk je met een voorzetwand. Na nieuwbouw, een renovatie of een belangrijke wijziging keurt je waterbedrijf of een erkende keurder de installatie voor je ze in gebruik neemt.

Bronnen

• Belgaqua — Technische voorschriften binneninstallaties, repertorium 2026 (via De Watergroep)
• Buildwise — Dimensionering van waterverdeelleidingen in sanitaire installaties (WTCB-Contact 2020/6)
• Buildwise — Richtlijnen ter beperking van het lawaai in watertoevoerinstallaties (WTCB-Contact 2015/3)
• Buildwise — Legionella: nog steeds een probleem in onze waterinstallaties (WTCB-Contact 2017/2)
• Buildwise — Horizontale sleuven in metselwerk (FAQ)
• De Watergroep — Aftakking voor een appartement of residentie
• De Watergroep — Laat je water- en afvoerinstallaties keuren (particulier)
• Water-link — Waterdruk