Ruwbouw: het skelet van je woning bouwen en aanpassen

Welke deelrubriek past bij je vraag?

Elk van de vijf deelrubrieken heeft een gids om mee te beginnen.

Wat er onder de woning komt

In fundering en kelder begin je bij grondwerken voor een nieuwbouw: het uitzetten van de woning en het vastleggen van het vloerpeil. Welk type fundering daarna komt, beslist de grond; dat staat in welke fundering je woning nodig heeft.

Een kelder maakt de bouwput dieper en breder, dus die keuze valt vroeg: kelder of kruipkelder bij nieuwbouw legt de opties naast elkaar. Staat er water in een bestaande kelder, ga dan naar kelder waterdicht maken: die gids zegt waar het water vandaan komt en wat je meteen doet. Graaf je naast een bestaand gebouw, dan ontwerpt een ingenieur stabiliteit de uitgraving vooraf. Waarom, lees je bij een bouwput stutten en droog houden; een berlinerwand en een bemaling zijn geen doe-het-zelfwerk.

Beton gieten en een vloer opbouwen

Beton en chape is de grootste deelrubriek. Wie zelf beton wil maken, begint bij zelf beton maken in de juiste mengverhouding. Voor een tuinhuis, een garage of een vloer lees je betonplaat gieten, en voor de bekisting bekisting maken.

Een vloer in huis begint bij vloeropbouw en uitvullaag, ook met vloerverwarming: de lagen op een rij, met de vloerpas als vaste maat. Daarna komt de afwerklaag: chape leggen, zelf of door een chapewerker, of, als de betonplaat zelf de afwerking is, de gepolierde betonvloer.

Muren metselen en voegen

In metselwerk begin je bij mortel maken om te metsen. Hoe een buitenmuur met spouw in elkaar zit, staat in hoe een spouwmuur is opgebouwd. Kies je voor een binnenblad in snelbouw, lees dan welke snelbouwsteen je kiest en daarna snelbouwsteen lijmen met dunbedmortel of lijmschuim: lijmen kan alleen met geslepen lijmblokken, niet met gewone snelbouwstenen. Een bestaande gevel waarvan de voegen slecht zijn, pak je aan met gevel voegen en hervoegen.

Wat de woning draagt

Draagmuren en vloerplaten gaat over wat de woning overeind houdt. Wil je een muur openen of keuken en living verbinden, dan lees je poutrel steken en draagmuur uitbreken. Een poutrel is wat in Nederland een stalen ligger heet. De gids begint bij de vraag hoe je een draagmuur herkent en legt uit waarom het werk bij een architect en een ingenieur stabiliteit begint.

Boven een raam of deur in een gemetselde muur komt een latei; latei boven een raam of deur vergelijkt de typen en zegt waar ze op rusten. Voor de vloer tussen twee verdiepingen vergelijk je predallen of welfsels; welfsels heten in Nederland kanaalplaatvloeren. Bouw je in hout, dan lees je bouwen in houtskelet.

Afbreken en asbest

Afbraak en asbest is de deelrubriek voor wie iets openlegt of weghaalt. Begin bij asbest herkennen in huis: waar het in een oudere woning zit en welke werken je als particulier zelf mag doen. Per materiaal zijn er eigen gidsen: menuiserite en asbesthoudend onderdak, een asbestdak verwijderen en asbest in balatum, vinyl en oude vloerbekleding. Strip of breek je een huis af, dan zegt afbraak, strippen en bouwafval afvoeren welk werk een vakman vraagt en hoe het bouwafval wordt afgevoerd.

Waar de ene keuze de volgende bepaalt

Het peil van de afgewerkte vloer leg je bij de grondwerken vast. Het is dezelfde vloerpas waarmee de vloeropbouw rekent. Wie de bovenkant van de welfsels voor de vloerpas aanziet, rekent de hele opbouw verkeerd en krijgt dorpels en een trap die niet aansluiten.

Ook de vloer die je wilt, legt de opbouw eronder vast. Een gepolierde betonvloer is een plaat die tegelijk de afwerking is, dus de chape vervalt. Kies je wel een chape, dan beslist vloerverwarming wie ze legt: een kleine ruimte lukt zelf, met vloerverwarming is een chapewerker de veilige keuze. Hoe lang chape moet drogen bepaalt wanneer de vloerafwerking erop kan.

Bij een gemetselde woning draagt het binnenspouwblad. Openingen, lateien en de steenkeuze komen uit de berekening van de ingenieur stabiliteit, dus een extra raam of een bredere opening is een vraag voor de ingenieur, niet voor de metser. Boven een brede opening neemt een poutrel de plaats van de latei in, en ook die keuze maakt de ingenieur.

Voor je in een oudere woning een muur of vloer openbreekt, laat je nagaan of er asbest zit in de delen die weg moeten. Die vraag komt vóór een vloer uitbreken en vóór het steken van een poutrel. Bij een nieuwe kelder bepaal je vooraf in een dichtheidsklasse hoe waterdicht ze moet zijn; bij een bestaande kelder met water zoek je eerst de oorzaak van het water.

Wat bij een architect, ingenieur of erkende verwijderaar hoort

Alles wat de draagstructuur raakt, hoort bij een architect en een ingenieur stabiliteit: een draagmuur openen, een trapgat maken, een draagvloer vervangen of graven naast een bestaande fundering. Een balk of fundering bereken je zelf nooit. Wat zo'n studie vastlegt, staat bij stabiliteitsstudie en ingenieur stabiliteit. Of er een architect of een omgevingsvergunning nodig is, staat met de datum waarop de regel inging in de gidsen over een poutrel en over predallen of welfsels.

Bij asbest laat je het vermoeden eerst bevestigen: een gecertificeerde asbestdeskundige neemt stalen en maakt het asbestattest, en een erkend labo analyseert ze. Pleisterwerk, leidingisolatie en spuitlagen met asbest haalt een erkende asbestverwijderaar weg. Een asbestdak of asbesthoudend onderdak gaat naar een erkende verwijderaar of een dakwerker met een attest voor eenvoudige handelingen, en op het dak hoort valbeveiliging of een stelling. Machines om in asbest te boren, te zagen of te schuren zijn verboden.

Regels verschillen per gewest en een gemeente kan strengere voorschriften hebben. Elke gids zegt waar je de actuele versie vindt.