Standaardmaten van een deur en de deuropening

Standaardmaten van een binnendeur

Bij een binnendeur bestel je het deurblad op zijn standaardmaat, en daaruit volgen het kassement en de opening in de muur. In België is de gewone hoogte 201,5 cm. De breedte kies je per ruimte uit een vaste reeks.

Hoe hoog is een deur?

Een standaard binnendeur is 201,5 cm hoog, in de fiches geschreven als 2015 mm. Dat is de hoogte van het deurblad zelf, zonder kassement en zonder de spleet eronder.

De tweede standaardhoogte is 211,5 cm. Die kies je bij een hoog plafond of bij een strakke deur die tot vlak onder het plafond loopt. Ook wie een vrije doorgangshoogte van 2,09 m nodig heeft, komt bij die maat uit.

Hoger dan 211,5 cm is geen standaardmaat meer. Zo'n blad bestel je op maat, en boven het kassement moet dan nog ruimte overblijven tot het plafond. Een hoger blad is ook zwaarder, dus je vraagt bij de fabrikant na welke vulling en hoeveel scharnieren het nodig heeft.

De breedtes van 63 tot 93 cm

De toleranties voor deurbladen die Buildwise publiceert, gaan uit van standaardbreedtes van 63 tot 123 cm. In de handel liggen de bladen voor woningen meestal 5 cm uit elkaar: 63, 68, 73, 78, 83, 88 en 93 cm. Smallere bladen vind je bij een wc, een berging of een kast onder de trap, waar de muur naast de deur weinig plaats laat. Een blad van 88 of 93 cm laat meer ruimte voor een rolstoel, een rollator of een grote kast.

Bladen breder dan 93 cm zie je vooral in openbare gebouwen, waar een toegangsdeur van 103 cm gangbaar is. In een woning los je een opening breder dan 93 cm meestal op met een dubbele deur of een schuifdeur binnen.

Breedte deurblad	Dagmaat kassement	Vrije doorgang (ong.)	Metsopening (richtwaarde)
63 cm	63,5 cm	55 cm	69 tot 73 cm
68 cm	68,5 cm	60 cm	74 tot 78 cm
73 cm	73,5 cm	65 cm	79 tot 83 cm
78 cm	78,5 cm	70 cm	84 tot 88 cm
83 cm	83,5 cm	75 cm	89 tot 93 cm
88 cm	88,5 cm	80 cm	94 tot 98 cm
93 cm	93,5 cm	85 cm	99 tot 103 cm

Bladmaat, dagmaat en metsopening

Drie maten lopen in elk gesprek over deuren door elkaar. De bladmaat is de maat van het deurblad, de standaardmaat die je bestelt. De dagmaat is de vrije opening binnen het kassement, tussen de stijlen en van de afgewerkte vloer tot onder het bovenstuk. De metsopening is het gat in de ruwe muur, voordat er pleister, kassement of chambrant aan te pas komt.

Daarnaast is er de vrije doorgang: de breedte waar je werkelijk door kunt als de deur 90 graden open staat. Die is kleiner dan het blad, omdat de deurlijst, de scharnieren en de dikte van het opengedraaide blad samen een stuk van de breedte innemen. Een blad van 93 cm geeft ongeveer 85 cm vrije doorgang, een blad van 103 cm ongeveer 95 cm. Je verliest dus ongeveer 8 cm, en met die vuistregel is de kolom vrije doorgang in de tabel berekend. Een dik deurblad of een scharnier dat de deur niet helemaal tot 90 graden laat opendraaien, kost nog wat meer.

Hoe breed moet een deuropening zijn?

Voor een deur binnen je eigen woning legt de Vlaamse regelgeving geen breedte op. De keuze hangt af van wie en wat er door moet. Voor een vlotte woning gebruik je de normen voor sociale woningbouw als richtpunt.

Leefruimte, inkom en slaapkamers

De ontwerpleidraad voor sociale woningbouw van 2022 vraagt minstens 85 cm vrije breedte voor de deur naar de leefruimte. Voor de andere binnendeuren is dat 80 cm, en de vrije hoogte is overal minstens 2,09 m. Een sociale woning moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook in een rolstoel.

Vertaald naar deurbladen wordt dat ongeveer 93 cm voor de deur naar de living en 88 cm voor slaapkamers en badkamer.

Met het gangbare blad van 83 cm haal je ongeveer 75 cm vrije doorgang. Dat volstaat om te lopen en om de meeste meubels binnen te krijgen. Een rolstoel komt er moeilijk door.

Wc-deur en berging

Een wc-deur is vaak de smalste van het huis, omdat de wc zelf smal is. Bij sociale woningen draait de wc-deur altijd naar buiten open. Zo neemt het opengedraaide blad geen plaats in de smalle wc zelf, en blijft de ruimte voor het toilet vrij. Welke maten een wc-ruimte nodig heeft, staat bij de afmetingen van een toilet en wc-ruimte. Een berging of technische ruimte krijgt liefst een blad van minstens 83 cm, want daar moeten later een ketel, een boiler of een wasmachine door.

Breedte van de gang en de draairichting

Een brede deur in een smalle gang helpt weinig. Voor een woning die aangepast is aan een rolstoel vraagt de ontwerpleidraad minstens 90 cm vrije gangbreedte als er geen deur in de gang draait. Draaien er wel deuren in, dan wordt dat 1,20 m. In een smalle gang laat je de deuren daarom bij voorkeur naar de kamer toe draaien.

Staat een deur evenwijdig met een trap, dan ligt er bij sociale woningen altijd een bordes van minstens 80 cm tussen deur en trap. Staat een deur haaks op de trap en op minder dan 50 cm van de bovenste trede, dan draait ze naar de kamer toe. Zo stapt niemand met de deur in de rug op de trap.

Metsopening en dagmaat berekenen

Je rekent van binnen naar buiten: eerst het deurblad, dan de naden, het kassement en de speling, en voor de hoogte ook de vloeropbouw. Een fout van één centimeter in de ruwbouw los je later alleen op met schuren, schaven of bijmetselen.

Van deurblad naar kassement

Rond het deurblad blijft een draainaad, zodat de deur vrij open- en dichtgaat. Een Belgische deurfabrikant rekent bij een stompe deur op 2,5 mm aan de scharnier- en de slotkant en 3 mm aan de bovenkant. Bij een stompe deur is de dagmaat van het kassement dus de bladbreedte plus ongeveer 5 mm. Een opdekdeur valt met een sponning over het kassement en heeft een naad van 5 mm. Daar volg je de maattabel van de fabrikant, want het blad is breder dan de dagmaat.

Daarbuiten komen de stijlen van het kassement. Hun dikte verschilt per model en staat op de technische fiche. Neem stijlen van 18 mm als voorbeeld. Voor een deur van 83 cm is de buitenmaat van het kassement dan 83 + 0,5 + 3,6 = 87,1 cm. Geeft de plaatsingsfiche van je kassement zelf een muuropening op, dan gaat die maat voor op deze rekensom.

Speling tussen kassement en muur

Tussen het kassement en de muur blijft een spleet die je met schuim of een ander opvulmateriaal dichtmaakt. Die spleet is gewoonlijk 10 tot 30 mm aan elke kant, naargelang het opvulmateriaal en het voorschrift van de fabrikant.

Is de spleet te smal, dan krijg je de vulling er niet goed in. Is ze te breed, dan lukt een degelijke opvulling evenmin. Bij een brandwerende deur is meer dan 3 cm daarom in de regel niet toegelaten, en ook bij een gewone binnendeur houd je 3 cm als bovengrens aan.

Voor de deur van 83 cm uit het voorbeeld wordt de metsopening dus 87,1 cm plus 2 tot 6 cm. Dat is ongeveer 89 tot 93 cm. Reken je voor elke breedte zo, dan kom je op de vuistregel: de metsopening is 6 tot 10 cm breder dan het deurblad.

Hoogte van de deuropening en het vloerpeil

De hoogte van de deuropening reken je vanaf de afgewerkte vloer, niet vanaf de ruwe betonplaat. In nieuwbouw komen op de ruwe vloer nog een uitvullaag of isolatie, een chape en de vloerbekleding. Hoe dik die lagen samen zijn, staat op het plan; hoe ze op elkaar volgen, lees je bij de opbouw van een vloer. Zie je op de werf alleen de ruwe vloer, vraag dan het afgewerkte vloerpeil aan de architect of de aannemer en tel de vloeropbouw erbij.

Boven de afgewerkte vloer tel je de spleet onder de deur, het blad, de naad van 3 mm, het bovenstuk van het kassement en de speling. Voor een blad van 201,5 cm wordt de metsopening zo ongeveer 205 tot 208 cm hoog boven de afgewerkte vloer. Vergeet je de vloeropbouw, dan komt de deur te laag te zitten. Is de opening te hoog, dan los je dat op met een breder bovenstuk of een opvulregel.

Bekijk groter ↗

Hoogte deurblad	Vrije hoogte onder het kassement	Metsopening boven afgewerkte vloer
201,5 cm	± 202,5 tot 203,5 cm	± 205 tot 208 cm
211,5 cm	± 212,5 tot 213,5 cm	± 215 tot 218 cm

Spleet onder de deur voor de ventilatie

Een woning met een ventilatiesysteem blaast verse lucht in de droge kamers en zuigt ze af in keuken, badkamer en wc. De lucht stroomt onder de binnendeuren door. Bij nieuwbouw en ingrijpende energetische renovatie in Vlaanderen is die doorstroomopening voorgeschreven. Voor een woonkamer, slaapkamer, badkamer of wc is ze 70 cm², voor een keuken 140 cm².

Je rekent ze als de hoogte van de spleet boven de afgewerkte vloer maal de dagbreedte van het kassement. Bij een deur van 83 cm en een dagmaat van 83,5 cm geeft 70 cm² een spleet van ongeveer 8,5 mm. Een keukendeur van dezelfde breedte heeft ongeveer 17 mm nodig, of een rooster in de deur. Alleen de spleet onderaan telt mee, en ze is minstens 5 mm hoog; de naden langs en boven het blad tellen niet. Hoe het systeem werkt, staat bij ventilatiesysteem D.

Deurbreedte voor een rolstoel en toegankelijkheid

Voor een rolstoel telt de vrije doorgang, niet de bladbreedte. Twee Vlaamse regelingen geven maten: de toegankelijkheidsverordening voor publiek toegankelijke gebouwen en de ontwerpleidraad voor sociale woningbouw.

Wat de toegankelijkheidsverordening vraagt

De gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake toegankelijkheid geldt sinds 2010 voor publiek toegankelijke gebouwen. Daar moet een deuropening in de ruwbouw minstens 105 cm breed zijn, zodat er na afwerking een vrije doorgang van minstens 90 cm overblijft. De vrije doorgangshoogte is minstens 2,09 m.

Ook bij een groter appartementsgebouw geldt ze, voor de gemeenschappelijke delen tot en met de toegangsdeur van elk appartement. Het gaat om gebouwen met minstens zes wooneenheden en toegangsdeuren op meer dan twee niveaus. Voor die toegangsdeuren volstaat een ruwbouwopening van 100 cm met 85 cm vrije doorgang. Binnen in je eigen woning legt de verordening geen deurbreedte op.

Een rolstoeltoegankelijke deur in je eigen woning

Wie nu of later met een rolstoel of rollator wil wonen, neemt 85 cm vrije doorgang als ondergrens voor binnendeuren. De ontwerpleidraad vraagt die maat voor de deur naar de leefruimte. Een Belgische ontwerpgids voor toegankelijke gebouwen noemt ze het absolute minimum voor binnendeuren en rekent daarvoor met een blad van 93 cm. Om te draaien heeft een rolstoel een vrije cirkel van 1,50 m nodig, voor en achter de deur en buiten het bereik van het opengaande blad.

Aan de kant van de deurkruk blijft liefst 50 cm vrije muur naast het blad, zowel voor als achter de deur. Een rolstoelgebruiker kan de kruk dan bereiken zonder dat de voetsteunen tegen de muur stoten. Zit de deur in een hoek, dan verschuif je ze bij het ontwerp zo dat die 50 cm er komt.

Waar	Vrije breedte	Vrije hoogte	Regeling
Publiek toegankelijk gebouw	min. 90 cm (ruwbouw min. 105 cm)	min. 2,09 m	toegankelijkheidsverordening
Toegangsdeur appartement (groot gebouw)	min. 85 cm (ruwbouw min. 100 cm)	min. 2,09 m	toegankelijkheidsverordening
Sociale woning, deur naar de leefruimte	min. 85 cm	min. 2,09 m	ontwerpleidraad VMSW 2022
Sociale woning, andere binnendeuren	min. 80 cm	min. 2,09 m	ontwerpleidraad VMSW 2022

Dorpels en vrije hoogte

Een dorpel of stofdorpel is voor een rolstoel een obstakel. Bij een sociale woning mag een stofdorpel aan de deur naar de leefruimte hoogstens 2 mm uitsteken en de dorpel aan de toegangsdeur hoogstens 2 cm. Laat de vloer daarom onder de binnendeuren doorlopen. De vrije hoogte van 2,09 m haal je met een blad van 201,5 cm niet: daar blijft onder het kassement maar ongeveer 203 cm over. Een blad van 211,5 cm geeft wel genoeg vrije hoogte. Dat is meteen de reden waarom bij toegankelijk bouwen vaak voor de hogere standaardmaat gekozen wordt.

Breedte van een voordeur

Een voordeur heeft geen vaste standaardmaat zoals een binnendeur. Ze wordt meestal op maat gemaakt voor de opening in de gevel, met haar eigen kader, dorpel en dichtingen.

Hoe breed is een voordeur?

Voor de breedte van een voordeur kijk je naar de vrije doorgang. Een sociale woning moet aan de toegangsdeur minstens 85 cm vrije breedte hebben, en de inkomdeur van een appartementsgebouw minstens 90 cm. Bij een buitendeur nemen het kader, de aanslag en de dichtingen meer breedte in dan bij een binnendeur. Voor 85 cm vrije doorgang rekent de toegankelijkheidsverordening met een ruwbouwopening van 100 cm, voor 90 cm met 105 cm. Die verhouding helpt ook bij een gewone voordeur: wie 85 cm vrije doorgang wil, voorziet een opening van ongeveer 1 m breed.

De dagmaat in de gevel bepaalt wat mogelijk is. Wil je een bredere deur, dan kan een zijlicht naast het blad de opening vullen. Wat een nieuwe voordeur kost en welk materiaal past, lees je bij een nieuwe voordeur kiezen.

Een voordeur opmeten in een spouwmuur

In een spouwmuur staat de voordeur meestal achter een slag. De gevelsteen steekt dan een paar centimeter voor het kader, zodat de opening buiten kleiner is dan binnen. Meet dan de dagmaat aan de buitenkant tussen de gevelstenen en onder de latei, en de opening binnen. Het verschil zegt hoe breed het kader achter de slag mag zijn.

Meet de hoogte vanaf de dorpel of de plaats waar de nieuwe dorpel komt. Bij een vervanging meet de schrijnwerker of de plaatser de definitieve maten zelf op. Dat heeft een reden: wie opmeet, is verantwoordelijk voor een deur die past, en een verkeerd bestelde voordeur kun je achteraf niet inkorten zoals een binnendeur.

Een deuropening opmeten bij vervangen

Bij een vervanging kies je eerst of je alleen het deurblad vervangt of het blad met het kassement. Dat bepaalt wat je opmeet.

Alleen het deurblad vervangen

Meet de dagmaat van het kassement op drie hoogtes: onderaan, in het midden en bovenaan, en neem de kleinste maat. Meet ook de hoogte aan de scharnierkant en aan de slotkant, van de afgewerkte vloer tot onder het bovenstuk. Daarna meet je het oude blad: hoogte, breedte en dikte, en de plaats van de scharnieren en het slot vanaf de bovenkant.

Het nieuwe blad is de dagmaat min de draainaden, dus ongeveer 5 mm smaller dan de dagbreedte. Veel ruimte om bij te werken is er niet: een Belgische fabrikant laat bij een gewone stompe deur hoogstens 3 mm schaven per kant toe en hoogstens 10 mm inkorten onderaan. Meet je een dagmaat van 83,5 cm, dan past een standaardblad van 83 cm. Meet je 80 cm, dan laat een blad van 78 cm een naad van 1 cm per kant en moet je een blad van 83 cm te veel schaven. Dan bestel je een blad op maat.

Een binnendeur vervangen met kassement

Gaat het kassement mee, dan meet je de opening in de muur na het uitbreken van het oude kader. Meet de muurdikte op drie plaatsen en neem de grootste maat. De stijlen moeten minstens zo breed zijn als de muur met de pleister erop. Meet de breedte van de opening op drie hoogtes en de hoogte aan beide kanten.

Met de breedte van de opening kies je het grootste standaardblad dat er met 6 tot 10 cm speling in past. Is de opening veel te groot, dan maak je ze kleiner, zoals verderop beschreven. Hoe je het kassement stelt en vastschuimt, staat bij een binnendeur plaatsen met kassement en chambranten.

Oude deuren met afwijkende maten

Oudere woningen hebben soms deuren die vandaag geen standaardmaat meer zijn. Let vooral op de hoogte. Een opening die boven de afgewerkte vloer onder ongeveer 2,05 m blijft, laat geen blad van 201,5 cm met kassement toe. Is de oude deur in massief hout en in goede staat, dan kun je ze ook laten herstellen of afbijten in plaats van te vervangen. Een nieuwe deur in een oude opening vraagt meestal een blad op maat of een aangepaste opening.

Afwijkende maten: op maat laten maken of de opening aanpassen

Past geen standaardmaat, dan heb je drie wegen: een deur op maat, een kleinere opening of een grotere opening. Welke het goedkoopst uitvalt, hangt af van hoeveel er verschilt en van de muur.

Een binnendeur op maat laten maken

Een deurfabrikant maakt bladen buiten de standaardreeks, in hoogte en in breedte, en een schrijnwerker maakt er het kassement bij. Een blad op maat kost meer dan een standaardblad en heeft een langere levertijd. Voor één deur in een oude woning is dat vaak toch de eenvoudigste oplossing. Aan de muur verandert dan niets.

Wie zelf hout bewerkt, kan ook een blad of een kader zelf maken. Hoe je een deurblad bouwt dat recht blijft, staat bij een deur zelf maken. Wat een binnendeur kost, geplaatst of per stuk, vind je bij binnendeur plaatsen.

De opening kleiner maken

Is de opening te breed of te hoog voor een standaardmaat, dan maak je ze kleiner. In een gemetselde muur metsel je een strook bij of zet je een houten regel tegen de dagkant, die je daarna bepleistert of afwerkt. In een gyprocwand zet je een extra profiel. Een paar centimeter te veel vang je ook op met een breder bovenstuk of met wat meer speling. Die speling blijft wel onder de 3 cm per kant.

De opening vergroten of verhogen

Een opening groter maken is ingrijpender. Boven de deur ligt een latei die de muur erboven draagt. Wordt de opening breder, dan moet die latei langer worden of vervangen. In een niet-dragende binnenmuur in snelbouw of gyproc kun je dat zelf, met een nieuwe latei of een extra regel. Rusten er balken, welfsels of een andere muur op, of twijfel je, dan behandel je de muur als dragend. Is de muur dragend, dan is het stabiliteitswerk: een ingenieur rekent de latei of de poutrel, en je begint er niet zelf aan. Wat daarbij komt kijken, staat bij een poutrel steken in een dragende muur.

Brandwerende, geluidwerende en inbraakwerende deuren

Een brandwerende, geluidwerende of inbraakwerende deur mag je op de werf in de regel niet inkorten of versmallen. De eigenschap hangt af van het hele blad, de naden en de beslagen zoals ze getest zijn. Bestel zulke deuren meteen op de juiste maat, met het kassement dat de fabrikant erbij voorschrijft. Bij een geluidsisolerende deur blijven de naden zo klein mogelijk.

Deurmaat en metsopening bepalen

1. 1

   Het afgewerkte vloerpeil vastleggen

   Vraag de architect of de aannemer het afgewerkte vloerpeil, of tel de dikte van isolatie, chape en vloerbekleding op. Duid het peil met een lijn op de muur aan. Alle hoogtes van de deur reken je vanaf die lijn.

2. 2

   Per deur de bladmaat kiezen

   Kies per ruimte de breedte. Neem 93 cm waar een rolstoel door moet en 83 of 88 cm voor gewone kamers. Kies 201,5 cm hoog, of 211,5 cm als je 2,09 m vrije hoogte wilt. Noteer de draairichting op een tekening in bovenaanzicht.

3. 3

   De dagmaat en de buitenmaat van het kassement berekenen

   Tel bij de bladbreedte 5 mm draainaden en twee keer de stijldikte van het kassement uit de fiche. Voor de hoogte tel je de spleet onderaan, 3 mm bovenaan en het bovenstuk op. Controleer de spleet onderaan als je een ventilatiesysteem hebt: 70 cm² per kamer, 140 cm² voor de keuken.

4. 4

   De metsopening bepalen

   Tel aan elke kant 1 tot 3 cm speling bij de buitenmaat van het kassement, en bovenaan ook. Een blad van 83 × 201,5 cm geeft zo een opening van ongeveer 89 tot 93 cm breed. De hoogte is 205 tot 208 cm boven de afgewerkte vloer. Zet die maten op het plan of geef ze aan de metselaar.

5. 5

   De opening in de ruwbouw nameten

   Meet de breedte op drie hoogtes en de hoogte aan beide kanten, vanaf de lijn van het vloerpeil. Meet ook de muurdikte met de pleister. Wijkt de opening meer dan een centimeter af van je berekening, laat ze dan aanpassen voordat de plakker begint.

6. 6

   Bestellen met de fiche erbij

   Bestel blad en kassement met de maten in millimeter, de muurdikte, de draairichting en het type (stomp of opdek). Vergelijk de orderbevestiging met je tekening. De bestelling klopt als elke maat op de bevestiging terugkomt.

Rekenhulp

Gyprocplaten berekenen

Bereken hoeveel gyprocplaten (gipskartonplaten) je nodig hebt voor een wand of plafond, op basis van het oppervlak, de plaatmaat en het snijverlies.

Oppervlak van wand of plafond (m²)

Lengte van de plaat (m)

Breedte van de plaat (m)

Snijverlies (%)

Berekenen

Vul je maten in en kies Berekenen.

Vóór je binnendeuren bestelt

• Het afgewerkte vloerpeil staat als lijn op de muur, en elke hoogte is daarvan gemeten.
• Per deur staan bladbreedte, bladhoogte en draairichting op een tekening in bovenaanzicht.
• De breedte van elke opening is op drie hoogtes gemeten en de kleinste maat is genoteerd.
• De muurdikte met pleister is op drie plaatsen gemeten en het kassement is minstens zo breed.
• De speling tussen kassement en muur ligt overal tussen 1 en 3 cm.
• De spleet onder de deuren is berekend op de doorstroomopening van het ventilatiesysteem.
• Deuren waar een rolstoel door moet, hebben een blad van 93 cm en een vlakke vloer zonder dorpel.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

De hoogte meten vanaf de ruwe vloer

Wie de metsopening van de ruwe betonvloer meet, vergeet de isolatie, de chape en de vloerbekleding. De opening wordt daardoor precies zoveel te laag als die lagen samen dik zijn. Reken altijd vanaf het afgewerkte vloerpeil en zet dat peil vóór het metselwerk op de muur.

De bladbreedte als vrije doorgang rekenen

Een blad van 83 cm geeft geen 83 cm doorgang, maar ongeveer 75 cm. Moet er een rolstoel, een bed of een grote kast door, reken dan met de vrije doorgang. Het blad is best ongeveer 8 cm breder dan wat erdoor moet.

De opening te ruim maken voor de zekerheid

Een opening die 5 cm breder is dan nodig, laat aan elke kant meer dan 3 cm speling. Schuim alleen houdt het kassement dan niet stevig, en de chambrant dekt de spleet niet meer af. Maak de opening op maat, of vul ze eerst op met metselwerk of een regel.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Buildwise — Tabellen toleranties afwerking schrijnwerk (deurblad en deuromlijsting)
• Buildwise — Speling tussen ruwbouw en deurkader
• Vlaamse Codex — Besluit gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake toegankelijkheid (5 juni 2009)
• Wonen in Vlaanderen (VMSW) — Ontwerpleidraad sociale woningbouw 2022
• CAWaB — Ontwerpgids voor toegankelijke gebouwen (2017), via Toegankelijk Vlaanderen
• Vlaanderen.be — EPB-pedia: Minimaal geëist ontwerpdebiet residentieel
• Theuma Groep — Verwerkings-, onderhouds- en overschildervoorschriften
• Vlaanderen.be — EPB-pedia: Doorstroomopening (DO)