Equipotentiale verbindingen in je woning en badkamer

Wat is een equipotentiale verbinding?

Een equipotentiale verbinding is een afzonderlijke geleider die metalen delen met elkaar verbindt, zodat ze bij een fout op dezelfde spanning blijven. Je herkent ze als een geelgroene draad met een klem om een metalen leiding. Wie twee verbonden delen tegelijk aanraakt, krijgt geen spanningsverschil over zijn lichaam, ook niet als er ergens in de woning een isolatiefout optreedt.

Waarom een aarding alleen niet volstaat

De aarding, de differentieel en de beschermingsgeleider naar elk stopcontact beschermen je tegen een isolatiefout in een elektrisch toestel. Een metalen leiding hoort daar niet bij en kan toch onder spanning komen. Raakt een verwarmingsbuis ergens een beschadigde draad, dan staan het hele buizennet en alle radiatoren onder een gevaarlijke spanning. De equipotentiale verbinding houdt alle delen die je gelijktijdig kunt aanraken op dezelfde potentiaal. Potentiaal is de spanning van een punt ten opzichte van de aarde, en equipotentiaal betekent dat punten dezelfde potentiaal hebben.

Hoe groot een spanningsverschil mag zijn, hangt af van je huid. Het AREI rekent met drie niet-gevaarlijke grenzen voor wisselspanning. Bij een droge huid is dat 50 V, bij een natte huid 25 V en voor een lichaam in water 12 V.

Massa en vreemd geleidend deel

Het AREI onderscheidt twee soorten metaal. Een massa is een genaakbaar geleidend deel van elektrisch materieel. Bij een fout kan het onder spanning komen, zoals de metalen behuizing van een boiler of wasmachine. Een vreemd geleidend deel hoort niet bij de elektrische installatie en kan toch een potentiaal overbrengen. Voorbeelden zijn de metalen leidingen voor gas, water en verwarming met de radiatoren erop, een metalen gootsteen en metalen delen van de constructie. Ook niet-isolerende vloeren en wanden tellen mee.

De massa’s krijgen hun verbinding via de geelgroene beschermingsgeleider in de kabel. De vreemde geleidende delen hebben zo’n kabel niet en krijgen daarom een eigen geleider, en dat is de equipotentiale verbinding.

Equipotentiaal of potentiaalvereffening

Equipotentiaalverbinding, equipotentiale verbinding en potentiaalvereffening zijn dezelfde verbinding onder verschillende namen, en het AREI gebruikt ze naast elkaar. De bijkomende verbinding in de badkamer heet er sinds 1 maart 2025 potentiaalvereffeningsverbinding. Sinds 1 april 2026 spreekt ook de regel die de hoofdverbinding verplicht van een hoofdpotentiaalvereffeningsverbinding. De delen over doorsnede en uitvoering gebruiken nog het woord equipotentiaal. Schema’s en keuringsverslagen van vóór die datum spreken van een equipotentiale verbinding. De wijziging van 1 april 2026 liet de eisen aan doorsnede en kleur van deze verbindingen ongewijzigd.

Een aarding en een equipotentiale verbinding zijn twee verschillende dingen. De aarding leidt een foutstroom af naar de grond, en hoe je die aanlegt lees je bij een aardingslus of aardingspen aanleggen. De equipotentiale verbinding houdt metalen delen onderling gelijk, ook als er geen foutstroom naar de grond loopt.

Het verschil tussen hoofd- en bijkomende verbinding

Het AREI kent twee niveaus. De hoofdverbinding beschermt het hele gebouw. Ze vertrekt op één punt, de hoofdaardingsklem, en loopt naar de metalen leidingen en constructiedelen die een spanning kunnen overbrengen. De bijkomende verbinding werkt plaatselijk, in een ruimte met een verhoogd risico zoals de badkamer. Ze maakt daar alle metalen delen die je tegelijk aanraakt onderling gelijk. Beide geleiders zijn geelgroen.

Eén hoofdverbinding, een bijkomende per badkamer

In een gewone woning heb je één hoofdverbinding en een bijkomende verbinding in elke ruimte met een bad of een douche. Gewoonlijk vertrekt de bijkomende verbinding vanaf de aardpen van een stopcontact in de badkamer. Zo hangt ze via de beschermingsgeleider van die kring aan de aarding en hoeft ze niet tot aan de hoofdaardingsklem te lopen.

Kenmerk	Hoofdverbinding	Bijkomende verbinding
Waar	In elk gebouw, vanaf de hoofdaardingsklem	Plaatselijk, in de badkamer en andere bijzondere ruimten
Wat wordt verbonden	Metalen hoofdleidingen van water, gas en verwarming, genaakbare metalen constructiedelen	Alle metalen delen die je tegelijk aanraakt, en de beschermingsgeleiders van de toestellen
Doorsnede koper	De helft van de grootste beschermingsgeleider, minstens 6 mm², hoogstens 25 mm²	2,5 mm² mechanisch beschermd, 4 mm² onbeschermd
Kleur	Geelgroen	Geelgroen
Uitzondering	Mag ontbreken in een oude installatie van vóór 1 oktober 1981	Mag ontbreken in een oude badkamer van vóór 1 oktober 1981 als volume 2 tot 1 m reikt

Bekijk groter ↗

De hoofdequipotentiale verbinding in het hele gebouw

In elk gebouw is de hoofdverbinding verplicht, zowel in een woning als in een niet-huishoudelijke installatie. Eén of meer geleiders vertrekken op de hoofdaardingsklem, het punt waar de aardgeleider, de hoofdbeschermingsgeleider en de hoofdequipotentiale geleiders samenkomen. Waar die klem hangt en hoe de aardgeleider eronder verbonden is, lees je bij de aardingsonderbreker en de hoofdaardingsklem.

Welke leidingen en delen erbij horen

Het AREI somt vier groepen op. Eerst de metalen hoofdleidingen van gas (aardgas of gas in flessen) en van water in het gebouw. Dan de metalen hoofdleidingen van centrale verwarming en klimaatregeling. Daarna de genaakbare en vaste metalen delen van de constructie die een potentiaal kunnen overbrengen. Als laatste de metalen delen van gelijk welke andere leiding die een potentiaal kunnen overbrengen. Het schema in het lespakket van Volta tekent daar ook een metalen regenwaterleiding en de stookolieleidingen bij de ketel bij.

Al deze hoofdequipotentiale verbindingen vertrekken op dezelfde klem, als één doorlopende geleider langs alle leidingen of als een aparte geleider per leiding. Een kunststof leiding geleidt niet en hoort er niet bij.

Metalen delen van de constructie

Een zichtbare stalen poutrel, een metalen skelet of een stalen trap kunnen meetellen, op voorwaarde dat ze vast zitten en een potentiaal kunnen overbrengen. Staal dat volledig in pleister of beton zit, kun je meestal niet aanraken en is dan niet genaakbaar. Of een bepaald stuk staal meetelt, beoordeelt de elektricien of de keurder ter plaatse.

Een oude woning zonder hoofdverbinding

Is de installatie van een woning aangelegd vóór 1 oktober 1981 en sindsdien niet belangrijk gewijzigd, dan mag de hoofdverbinding ontbreken. Dat is een uitzondering voor oude installaties en geen aanbeveling om ze weg te laten. Bij een belangrijke wijziging of uitbreiding, bijvoorbeeld een nieuwe kring, zijn de nieuwe regels van toepassing op het gewijzigde deel. Wat dat voor de hele woning betekent, bespreek je met de elektricien en het erkend organisme. Over de oude installaties in het algemeen lees je meer bij een oude woning elektrisch vernieuwen.

Waterleiding en collectoren aarden bij kunststof leidingen

Na een verbouwing zit er in veel woningen koper, staal en kunststof door elkaar. De vraag is telkens dezelfde: welk metaal kan een spanning binnenbrengen of overbrengen, en hangt het nog aan de hoofdaardingsklem?

Een waterleiding is geen aarding

De metalen waterleiding is geen aardelektrode en mag ook niet als aarding dienen. De technische voorschriften van de watersector verbieden de binneninstallatie als aarding te gebruiken. Verbinden met de hoofdaardingsklem is wel toegestaan, en voor de metalen hoofdleiding is het ook verplicht, ter bescherming tegen elektrische schokken. Ook als beschermingsgeleider mag een metalen leiding niet dienen.

De aarding van de waterleiding is dus een verbinding met de hoofdaardingsklem en geen eigen aardelektrode. De aarding van de woning zelf is een lus of een pen in de grond. Via de equipotentiale verbinding krijgt de waterleiding bij een fout dezelfde spanning als de rest van de woning.

Kunststof in de waterleiding: wat blijft verbonden?

Vervangt het waterbedrijf de leiding tussen de straat en de watermeter door kunststof, dan verandert er voor het metaal in huis niets. De metalen hoofdleiding binnen blijft een leiding die aan de hoofdaardingsklem hoort.

Maak je de hele binneninstallatie van kunststof, bijvoorbeeld in PEX, dan is er geen metalen waterleiding meer om te verbinden. De hoofdverbinding blijft bestaan voor het gas, de verwarming en de metalen constructiedelen. Meerlagenbuis heeft een aluminiumlaag tussen twee lagen kunststof. Het AREI zegt niet hoe die telt, dus laat de elektricien vooraf met de keurder afstemmen wat hij verwacht. Over de keuze tussen metalen en kunststof buizen lees je meer bij metalen en kunststof waterleidingbuizen.

Een gemengde installatie is het lastigst. Bij koperen leidingen naar de ketel en kunststof naar de kranen blijft het koper verbonden en het kunststof niet. Zat de klem op een stuk koper dat verdwijnt, dan verhuist ze naar een stuk metaal dat blijft. Is het metaal dat blijft niet met de andere metalen leidingen verbonden, dan krijgt elke leiding een eigen geleider naar de hoofdaardingsklem.

Collectoren en verdeelblokken

Een collector is een metalen verdeelblok, meestal van messing of inox, waarop de buizen naar kranen of vloerverwarmingskringen aansluiten. Hangt hij aan koperen aanvoerleidingen, dan hoort hij bij hetzelfde metalen leidingnet. Zit hij tussen kunststof buizen en raakt hij nergens ander metaal, dan heeft een potentiaal van buiten geen weg naar binnen. Of het contact over de koppelingen heen echt doorloopt, toont een meting van de continuïteit.

Over de aarding van collectoren zegt het AREI niets bij naam. Het criterium is of het metalen deel een potentiaal kan overbrengen en genaakbaar is. Staat de collector in een badkamer en hangt hij aan metalen leidingen, dan neemt de bijkomende verbinding hem mee. Bij twijfel, bijvoorbeeld bij een collector tussen kunststof buizen, vraag je de elektricien of de keurder vooraf wat zij verwachten. Hoe een collector in elkaar zit, lees je bij de collector van de vloerverwarming en de collector en het leidingplan voor sanitair.

Gasleiding en centrale verwarming

De metalen gasleiding in huis en de metalen leidingen van de centrale verwarming horen bij de hoofdverbinding. Aan de gasleiding werk je zelf niet. Een klem om de buitenkant laat je door de elektricien plaatsen, in overleg met de installateur die de gasleiding aanlegt.

Bijkomende equipotentiale verbinding in de badkamer

In een ruimte met een bad of een douche is het gevolg van een fout ernstiger. Een natte huid verlaagt de weerstand van je lichaam, waardoor de veilige spanningsgrens daar op 25 V ligt in plaats van op 50 V. Daarom komt bovenop de hoofdverbinding een bijkomende verbinding.

Wat in de badkamer aan de geleider hangt

De bijkomende verbinding verbindt plaatselijk alle massa’s van het elektrisch materieel met de gelijktijdig genaakbare vreemde geleidende delen in de ruimte. De voorbeeldtekening in het AREI toont een metalen afvoer en de metalen leidingen voor water en centrale verwarming. Ook een metalen badkuip, metalen deurlijsten, een metalen radiator, een contactdoos en een armatuur van klasse I zijn getekend. Ze hangen allemaal aan de bijkomende geleider, die ook met de beschermingsgeleider van de kring is verbonden.

Een verwarmingselement in de vloer of wand, zoals een elektrische vloerverwarming, mag er alleen liggen met een metalen net erover dat met de bijkomende verbinding is verbonden. In volume 0 mag zo’n element niet liggen. Dat is de binnenkant van het bad of de douchebak, en bij een inloopdouche de vloer binnen 1,20 m van de watertoevoer.

Wanneer de verbinding nog verplicht is

Het AREI legt de bijkomende verbinding op in elke ruimte met een bad of een douche. Dat bleef zo toen hoofdstuk 7.1 op 1 maart 2025 werd herschreven: onderafdeling 7.1.4.4 eist ze nog steeds. Alleen in een oude installatie van vóór 1 oktober 1981 mag ze ontbreken. Een badkamer waarvan de uitvoering vóór 1 maart 2025 begon, mag bovendien een bestaande bijkomende verbinding houden die niet álle metalen delen in de ruimte aansluit.

Wat er te verbinden valt, hangt af van wat er in de ruimte zit. Het AREI sluit vier dingen uit. Dat zijn de massa’s van materieel op zeer lage veiligheidsspanning en niet-geleidende leidingen zoals kunststof. Ook radiatoren of convectoren die door zulke leidingen gevoed worden vallen erbuiten, net als de metalen behuizingen van toestellen van klasse II. Een badkamer met kunststof leidingen, een acrylbad en armaturen van klasse II houdt dus weinig vreemd metaal over. Er valt dan weinig aan te sluiten, en de elektricien bepaalt per badkamer wat overblijft.

De ruimte is groter dan de zone rond het bad. Ze reikt tot 3 m boven de afgewerkte vloer en tot 4 m van de vaste watertoevoer, begrensd door vaste wanden. Een metalen leiding of radiator net buiten de douchehoek valt er vaak nog onder. De volumes rond bad en douche en de plaats van de stopcontacten staan bij de volumes en stopcontacten in de badkamer.

Onderdeel in de badkamer	Verbinden?	Reden
Metalen water- of verwarmingsleiding	Ja	Vreemd geleidend deel
Metalen afvoer en metalen badkuip of douchebak	Ja	Vreemd geleidend deel
Metalen radiator op metalen leidingen	Ja	Hangt aan het metalen leidingnet
Metalen net boven vloerverwarming	Ja	Voorwaarde voor een verwarmingselement in de vloer
Kunststof leidingen	Nee	Ze geleiden niet
Radiator op kunststof leidingen	Nee	Uitzondering in het AREI
Metalen behuizing van een toestel klasse II	Nee	Dubbele isolatie, symbool met twee vierkantjes
Materieel op zeer lage veiligheidsspanning	Nee	Uitzondering in het AREI

Een oude badkamer zonder bijkomende verbinding

In een oude installatie van vóór 1 oktober 1981 mag de bijkomende verbinding ontbreken. Volume 2 reikt dan tot 1 m in plaats van tot 0,6 m. Dat volume bestaat alleen rond een bad. Stopcontacten en toestellen moeten daardoor verder van het bad blijven. De woningkwaliteitscontrole van Wonen in Vlaanderen hanteert dezelfde ruimere afstand wanneer de bijkomende verbinding ontbreekt.

Aarding in de badkamer

De aarding van een badkamer bestaat uit drie dingen. De kringen van de badkamer hebben een beschermingsgeleider: elk stopcontact en elk armatuur van klasse I is aan de aarding verbonden. De kringen die de ruimte voeden hangen achter een differentieel van hoogstens 30 mA, in de zekeringkast buiten de badkamer. Daarbovenop houdt de bijkomende verbinding de metalen delen onderling gelijk. Geen van de drie vervangt de andere.

Doorsnede, kleur en aansluitklemmen

Het AREI bepaalt per soort verbinding de doorsnede van de geleider, de kleur en de manier waarop de verbinding wordt aangelegd.

Doorsnede van de hoofdverbinding

De hoofdequipotentiale geleider heeft minstens de helft van de doorsnede (in het dagelijks taalgebruik de sectie) van de grootste beschermingsgeleider van de installatie. De aardgeleider rekent niet mee en het minimum is 6 mm² koper. Dikker dan 25 mm² koper is nooit nodig. Voor een ander metaal geldt een gelijkwaardige doorsnede.

Is de grootste beschermingsgeleider 10 mm², dan volstaat het minimum van 6 mm². Is hij 16 mm², dan is de helft 8 mm². Omdat 8 mm² geen gangbare maat is, kies je 10 mm². In een gewone woning is 6 mm² doorgaans de maat, maar de elektricien leest eerst de doorsnede van de grootste beschermingsgeleider af.

Doorsnede van de bijkomende verbinding

De bijkomende geleider is minstens 2,5 mm² als hij mechanisch beschermd is, bijvoorbeeld in een buis of een goot. Loopt hij onbeschermd langs de muur, dan is het 4 mm². Tussen een massa en een vreemd geleidend deel geldt ook minstens de helft van de doorsnede van de beschermingsgeleider van die massa. Tussen de massa’s van verschillende toestellen telt de kleinste doorsnede van hun beschermingsgeleiders.

Geelgroen is de kleur van beschermings- en vereffeningsgeleiders. Een bruine, zwarte of blauwe draad komt er niet voor in de plaats. Omgekeerd krijgt een fasedraad of nulgeleider nooit die kleur.

Doorlopende geleider of sterverbinding

Je kunt de leidingen op twee manieren verbinden. Bij een sterverbinding vertrekt voor elke leiding een eigen geleider vanaf de hoofdaardingsklem. Bij een doorlus of serieverbinding loopt één geleider langs alle leidingen en is hij alleen op de verbindingspunten gestript. In beide gevallen mag hij nergens onderbroken zijn, ook niet bij een aftakking. Je moet een leiding of toestel kunnen loskoppelen zonder de verbinding naar de volgende te verbreken.

Aansluitklemmen op buizen

Op een buis hoort een klem voor die buisdiameter; sommige klemmen passen op één diameter, andere op een bereik. De elektricien maakt de buis op de plek van de klem eerst zuiver. Oxidatie, verf en vuil gaan weg met schuurpapier of staalwol, zodat de klem op blank metaal zit en de overgang weinig weerstand heeft.

Het AREI vraagt veilige verbindingen volgens de regels van goed vakmanschap, met geleiders die beschermd zijn tegen mechanische en chemische beschadiging. Sinds 1 april 2026 eist het AREI ook dat de onderdelen van de aardingsinstallatie bestand zijn tegen corrosie (ook elektrolytische) en mechanische belasting. De equipotentiale verbindingen horen daarbij. Een klem die op een vochtige kelderleiding groen uitslaat, toont wat die eis wil voorkomen. Hetzelfde geldt voor een geleider die over een scherpe rand schuurt.

De klem hoort op de leiding zelf, niet op de gasmeter, de watermeter, een kraan of een toestel dat je kunt wegnemen. Voor beschermingsgeleiders zegt het AREI dat het wegnemen van een toestel de continuïteit niet mag onderbreken. De hoofdequipotentiale geleider volgt dezelfde voorschriften. De hoofdaardingsklem zelf hangt bereikbaar en beschermd tegen beschadiging en vocht, bijvoorbeeld in een kast.

Wat de keurder controleert

Een erkend organisme keurt de elektrische installatie bij de ingebruikname en bij een belangrijke wijziging of uitbreiding. Ook een verzwaring van de aansluiting en de verkoop van een woning met een oude installatie vragen een keuring. Daarna volgt om de 25 jaar een nieuwe controle. De keuring vóór de ingebruikname gebeurt volgens het AREI op een installatie die buiten spanning staat. Hoe de keuring verloopt, lees je bij de keuring van de elektrische installatie.

Wat het verslag erover zegt

Het verslag vermeldt dat de continuïteit van de equipotentiale verbindingen is gecontroleerd, zowel de hoofd- als de bijkomende. Hetzelfde geldt voor de beschermingsgeleiders van de contactdozen en van de vaste toestellen van klasse I. Dat staat in het verslag van de keuring vóór de ingebruikname en in dat van het latere controlebezoek. Een ontbrekende of onderbroken verbinding is een inbreuk, behalve waar de afwijking voor oude installaties geldt.

Het AREI noemt geen grenswaarde in ohm voor die continuïteit. Sinds 1 april 2026 is bovendien de bepaling geschrapt die bij twijfel een meting van de doeltreffendheid van de bijkomende verbinding vroeg.

Tekenen dat een verbinding niet klopt

Een gebroken verbinding is meestal zichtbaar voor wie weet waar hij moet kijken.

Wat je ziet	Wat het betekent	Eerste stap
Een klem zonder draad of een draad zonder klem op een metalen leiding	De verbinding is losgekomen of onderbroken	Elektricien herstelt ze en meet de continuïteit
Een geelgroene draad die doorgeknipt of afgeschoren is na leidingwerk	Leidingen erachter hangen niet meer aan de aarding	Elektricien herstelt ze vóór de afwerking
Een draad op een hoofdleiding die dunner is dan 6 mm² of een andere kleur heeft	Voldoet niet in nieuw of gewijzigd werk; alleen de kleur mag in een oude installatie van vóór 1 oktober 1981 blijven	Elektricien leest de doorsnede af en vervangt de draad door minstens 6 mm² geelgroene koperdraad
Een klem die groen uitslaat of vastroest	Corrosie en een slecht contact	Elektricien reinigt de buis en de klem of vervangt de klem
Een metalen leiding of radiator in de badkamer zonder geleider	De bijkomende verbinding ontbreekt, tenzij het metaal aan kunststof leidingen hangt	Elektricien legt ze aan; alleen een oude badkamer kan zonder, met volume 2 tot 1 m
Een hoofdaardingsklem die onbereikbaar of onbeschermd is	Het AREI vraagt een bereikbare klem die tegen beschadiging en vocht beschermd is	Elektricien verplaatst ze of brengt ze onder in een kast

Zelf nakijken en wanneer de elektricien komt

Veel kun je zien zonder iets aan te raken. Wat je ziet, bepaalt wat je aan de elektricien vraagt.

Wat je zelf kunt nakijken

In de technische ruimte of de kelder komen de water-, gas- en verwarmingsleidingen het huis binnen. Op elke metalen leiding hoort een klem met een geelgroene draad, en die draden komen samen bij de zekeringkast of de aardingsonderbreker. Ontbreekt een klem of hangt een draad los, dan meld je dat aan de elektricien. Aan de klemmen en de draden zelf kom je niet. Het is een veiligheidsverbinding, en je weet niet of een leiding intussen onder spanning staat.

Wat de elektricien doet

De elektricien legt de hoofdverbinding aan of herstelt ze en maakt de bijkomende verbinding in de badkamer. Hij bepaalt de doorsnede aan de hand van de beschermingsgeleiders. Hij meet de continuïteit en werkt het eendraadschema bij; hoe zo’n schema eruitziet, staat bij een eendraadschema tekenen. Bij een nieuwe installatie of een belangrijke wijziging volgt de keuring door een erkend organisme, voor je de installatie weer gebruikt. Het AREI is een federaal reglement en geldt in heel België. Wat daar bovenop komt, zoals eisen van de netbeheerder, een gemeentelijk reglement of een premie, verschilt per gewest en per gemeente.

Wat het kost

Voor deze verbinding bestaat geen vaste prijs. Wat de factuur bepaalt, kun je wel inschatten: het aantal metalen leidingen, de afstand tot de hoofdaardingsklem en de bereikbaarheid van de leidingen. Ook de bijkomende verbinding in de badkamer telt mee, want die moet in de wand en onder de vloer. Vraag in het bestek een aparte regel voor de hoofdverbinding en voor de bijkomende verbinding, en laat de keuring er apart bij zetten.

Je equipotentiale verbindingen in orde brengen

1. 1

   Zoek de hoofdaardingsklem

   Ze zit meestal bij de zekeringkast of bij de aardingsonderbreker, en daar komen geelgroene geleiders samen. Je ziet het aan de klem waarop meerdere geleiders vastzitten. Hangt ze achter een deurtje of in een kast, noteer dat dan.

2. 2

   Loop de metalen leidingen na

   Ga naar de plaats waar water, gas en verwarming binnenkomen. Op elke metalen leiding hoort een klem met een geelgroene draad. Noteer per leiding of ze metaal of kunststof is en fotografeer de klem, zodat je later kunt vergelijken.

3. 3

   Maak een lijst van wat verandert

   Vervang je leidingen, een radiator, een collector of de badkamer, noteer dan welke metalen delen verdwijnen en waar een klem zat. Geef die lijst aan de elektricien en de loodgieter vóór het werk begint.

4. 4

   Zet de verbinding in het bestek

   Vraag aan de elektricien de hoofdverbinding, de bijkomende verbinding in de badkamer, de doorsnede van de geleiders en het bijwerken van het eendraadschema, elk op een eigen regel. Zo vergelijk je offertes op dezelfde basis.

5. 5

   Laat de verbinding controleren vóór de afwerking

   Vraag dat de elektricien de continuïteit meet voor de tegels, de pleister of een vals plafond erover komen. Fotografeer geleiders en klemmen die daarna verdwijnen.

6. 6

   Plan de keuring

   Bij een nieuwe installatie of een belangrijke wijziging laat je de installatie keuren door een erkend organisme vóór je ze gebruikt. Je ziet het aan een keuringsverslag zonder inbreuken; bewaar het samen met het eendraadschema.

Vóór je keuring of verbouwing

• Op elke metalen hoofdleiding van water, gas en centrale verwarming zit een klem met een geelgroene geleider.
• De geleiders van de hoofdverbinding komen samen op een hoofdaardingsklem die bereikbaar is en beschermd tegen beschadiging en vocht.
• De hoofdverbinding is minstens 6 mm² koper, geelgroen, en nergens onderbroken, ook niet als een meter, kraan of toestel wordt weggenomen.
• De klemmen zitten op blank metaal, zonder verf of oxidatie, en zijn niet groen uitgeslagen.
• In de badkamer zijn de metalen leidingen, het metalen bad of de douchebak, de metalen afvoer en de metalen radiator verbonden, behalve delen op kunststof leidingen of van klasse II.
• De bijkomende geleider is geelgroen en minstens 2,5 mm² (beschermd) of 4 mm² (onbeschermd).
• Na een vervanging van leidingen is de verbinding naar elke metalen leiding die overblijft hersteld.
• De continuïteit van de verbindingen is gemeten en staat in het verslag zonder inbreuk.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Alleen de waterleiding verbinden

Wie alleen de waterleiding met een klem verbindt, laat de rest liggen. Ook de metalen gasleiding, de metalen verwarmingsleidingen en de vaste metalen delen van de constructie kunnen een spanning overbrengen. Laat alle vier de groepen nalopen en elke metalen hoofdleiding op de hoofdaardingsklem aansluiten.

Een te dunne of ongemerkte geleider

Een restant installatiedraad van 1,5 of 2,5 mm² of een draad in een andere kleur voldoet niet voor de hoofdverbinding. Die vraagt minstens 6 mm² geelgroene koperdraad, de bijkomende verbinding minstens 2,5 mm² in een buis of 4 mm² onbeschermd.

De klem op een toestel of een meter plaatsen

Een klem op een kraan, een watermeter of een toestel dat je kunt wegnemen onderbreekt de verbinding zodra dat deel weg is. Zet de klem op de leiding zelf, zodat een wissel of herstelling de verbinding niet verbreekt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

De hoofdverbinding aanleggen of herstellen, de bijkomende verbinding in de badkamer maken en de continuïteit meten laat je over aan een elektricien: het is werk aan de elektrische installatie en gebeurt spanningsloos, met een spanningstester als controle. Een klem op een gasleiding plaatst de elektricien in overleg met de installateur die de gasleiding aanlegt. Aan de gasleiding zelf werk je niet. Na een nieuwe installatie of een belangrijke wijziging keurt een erkend organisme het resultaat voor je de installatie weer in gebruik neemt. Dat is ook het moment om de verbinding te laten meten.

Bronnen

• FOD Economie — AREI Boek 1, installaties op laagspanning (versie 28 oktober 2024)
• Belgisch Staatsblad — KB van 6 oktober 2025 tot wijziging van het AREI (2025)
• Volta — Lespakket aarding en equipotentiale verbindingen (2022)
• Wonen in Vlaanderen — Woningkwaliteitsnormen, punt 51: risico op elektrocutie of brand
• Belgaqua — Technische voorschriften binneninstallaties, Repertorium 2026
• Vlaanderen.be — Keuring van je elektrische installatie (AREI)