Hoe een septische put werkt en wanneer je hem moet plaatsen

Het verschil tussen septische put, beerput en sterfput

De drie putten liggen alle drie in de tuin en worden vaak door elkaar gehaald. Toch doen ze elk iets anders met het afvalwater, en de regels voor aansluiten en ruimen volgen daaruit.

Hoe een septische put werkt

Een septische put is een waterdichte bak in beton of kunststof met twee compartimenten. Het afvalwater komt in het eerste compartiment, waar het tot rust komt. Wat zwaarder is dan water zakt naar de bodem en vormt slib. Vet, papier en ander licht materiaal drijft boven en vormt een korst, de drijflaag.

Bacteriën breken dat materiaal in de loop van maanden af. Zo maakt de put het ruwe afvalwater, en vooral de fecaliën, vloeibaar. Via een opening halverwege de tussenwand stroomt het water naar het tweede compartiment, en via de overloop verlaat het de put. Omdat die opening onder de korst en boven het slib ligt, gaat alleen het water ertussen verder.

Een septische put zuivert maar weinig. Hij houdt bezinkbare en drijvende stoffen tegen en zo blijven de riolen erachter vrij van aanslibbing. Voor echte zuivering is een rioolwaterzuivering of een individuele behandelingsinstallatie (IBA) nodig.

Bekijk groter ↗

Een beerput heeft geen overloop

Een beerput of aalput is een gesloten opvangput zonder compartimenten en zonder overloop. Alles wat erin loopt, blijft erin tot hij geruimd wordt. Hij is dus vol na een bepaalde hoeveelheid water, terwijl een septische put blijft doorstromen.

In oudere woningen vind je soms nog een beerput waarop alleen de wc uitkomt. Bij nieuwbouw zie je een gesloten opvang vooral bij een gebouw dat maar af en toe afvalwater heeft, zoals een weekendverblijf ver van de riolering. Die put moet waterdicht zijn en mag geen overloop naar een gracht of beek hebben.

Vind je in een oude woning een put met maar één ruimte en een buis die erin uitkomt, dan is het wellicht een beerput. Laat de ruimer bij het ledigen bevestigen wat het is: een beerput laat je telkens volledig leegmaken, een septische put niet.

Sterfput: infiltratieput of afvoerputje

Een sterfput heeft in Vlaanderen twee betekenissen. Buiten is het een put zonder bodem of met open wanden waaruit water in de grond trekt. Vroeger loosden woningen zonder riool zo het afvalwater in de bodem. Binnen en op het terras is een sterfput, of sterfputje, het afvoerputje in de vloer dat in Nederland een zinkput of afvoerputje heet.

Voor afvalwater mag een sterfput vandaag alleen nog als besterfput achter een septische put of een IBA. Dat kan op een plaats zonder gracht of beek in de buurt. Vlarem II legt er strenge voorwaarden op. De put is hooguit 10 m diep en ligt minstens 50 m van oppervlaktewater en van een open gracht. Tot een grondwaterwinning of drinkwaterbron is dat minstens 100 m. Hij heeft geen overloop en wel een bereikbare opening om stalen te nemen. Afvalwater rechtstreeks in de bodem of het grondwater brengen is verboden.

Een sterfput in pvc is meestal het tweede soort: een vloerputje of een putje op het terras met een rooster en een geurafsluiter. Dat putje loost op de gewone afvoer. Gaat al je afvalwater door de septische put, dan komt ook het water van dat putje daar terecht. Hoe zo’n putje werkt en waarom het water erin moet blijven staan, staat bij de sifonput en het klokputje.

Put	Wat er gebeurt	Overloop	Ruimen
Septische put	Slib zakt, korst drijft, water stroomt door	Ja, naar riool, gracht of besterfput	Als slib of korst te dik wordt
Beerput (aalput)	Alles blijft in de put	Nee	Telkens als hij vol is
Besterfput	Voorgezuiverd water trekt in de bodem	Nee, verboden	Bij dichtslibben
Sterfputje (vloer, terras)	Vangt water op een vloer op	Loost op de afvoer	Rooster en sifon kuisen

Drijflaag en slib: wanneer ruimen

Het slib en de korst groeien elk jaar aan. Zijn ze te dik, dan schuift vast materiaal mee naar de overloop en slibt het riool of de besterfput erachter dicht. Kijk daarom elk jaar even onder de deksels. Farys hanteert als vuistregel: is de korst dikker dan 15 cm of bestaat meer dan de helft van het volume uit slib, dan laat je ruimen. De Vlaamse code van goede praktijk voor rioleringssystemen legt de grens ruimer, bij een put die voor meer dan 70% met septisch materiaal gevuld is. Wie de strengste van de twee volgt, zit altijd goed. Een vaste jaarlijkse ruimplicht bestaat sinds 2008 niet meer.

Een gespecialiseerde ruimer zuigt de put leeg en voert het septisch materiaal af naar een waterzuivering. Het geruimde materiaal in een riool of collector lozen is verboden. Hoe vaak dat nodig is en wat het kost, lees je bij een septische put ledigen en onderhouden.

Wanneer is een septische put verplicht?

Of je een septische put moet plaatsen, kies je niet zelf. Voor elk adres in Vlaanderen legt het zoneringsplan vast of het afvalwater naar de riolering gaat of ter plaatse gezuiverd moet worden. Dat plan wordt elk jaar bijgewerkt en om de zes jaar volledig herzien.

Je zone opzoeken op het zoneringsplan

Het geoloket zonering en uitvoeringsplannen van de VMM toont per adres in welke zone je woning ligt; dezelfde informatie staat op je woningpas. Je rioolbeheerder is de gemeente zelf of een maatschappij die de gemeente daarvoor aanwijst, zoals Farys of Fluvius; op de website van Aquaflanders zoek je op wie dat voor jouw gemeente is. Bij de rioolbeheerder vraag je na of in jouw straat een septische put verplicht is.

De kaart loopt soms achter op wat er in de straat ligt. Een nieuwe verkaveling met een gescheiden riolering kan nog in collectief te optimaliseren buitengebied liggen. Het riool komt dan stroomafwaarts nog in een beek uit. Staat een gebouw nog niet op het zoneringsplan, dan gelden de regels van het individueel te optimaliseren buitengebied. Dat verandert als je rechtstreeks op een bestaand riool kunt aansluiten.

Centraal gebied en collectief geoptimaliseerd buitengebied

In deze zone ligt in de straat een afvalwaterriool dat al naar een rioolwaterzuivering loopt. Aansluiten is verplicht, en het water gaat bij voorkeur rechtstreeks naar het riool. Een septische put is hier alleen verplicht als de gemeente of de rioolbeheerder hem nodig vindt. Dat kan door de afwateringssituatie of de techniek van de zuivering. Die keuze legt de gemeente vast in een gemeenteraadsbesluit, en de omgevingsvergunning kan er nog van afwijken.

Legt de gemeente een put op, dan komt er alleen zwart water op: het water van de wc. Hij heeft dan minstens 2.000 liter inhoud. Sommige gemeenten vragen hem bij elke nieuwbouw en grondige verbouwing, andere verbieden hem net omdat hij het afvalwater voor de zuivering te veel verdunt. Een IBA is in deze zone niet toegelaten.

Collectief te optimaliseren buitengebied

Hier is riolering gepland, of ligt er al een riool dat nog niet op een waterzuivering is aangesloten. Tot die aansluiting er is, moet al het afvalwater door een septische put. Dat is zwart water van de wc en grijs water van keuken, badkamer en wasmachine. De put heeft dan minstens 3.000 liter inhoud. Een IBA is hier toegelaten in afwachting van het riool.

Zodra de waterzuivering in gebruik is, wordt het gebied collectief geoptimaliseerd en moet je aansluiten. Of de septische put dan blijft, beslist de rioolbeheerder. Leg de afvoeren daarom zo aan dat je het grijze water later makkelijk van de put kunt loskoppelen.

Individueel te optimaliseren buitengebied

In deze zone komt er ook in de toekomst geen riool. Elk gebouw moet zijn afvalwater zelf zuiveren met een IBA. Bij nieuwbouw plaats je de IBA meteen; bij een bestaande woning neemt de gemeente of de rioolbeheerder contact op wanneer het zover is. Tot dan is een septische put van minstens 3.000 liter voor al het afvalwater verplicht. Die put mag daarna blijven als voorbehandeling vóór de IBA.

Zone	Riool	Septische put	IBA
Centraal of collectief geoptimaliseerd	Aansluiten verplicht	Alleen als de gemeente hem oplegt: enkel wc, min. 2.000 l	Niet toegelaten
Collectief te optimaliseren	Aansluiten zodra het riool er ligt	Verplicht: al het afvalwater, min. 3.000 l	Toegelaten tot het riool er is
Individueel te optimaliseren (rood)	Geen riool gepland	Verplicht tot de IBA er staat, min. 3.000 l	Verplicht

Geen septische put terwijl hij verplicht is

Een ontbrekende put komt meestal pas aan het licht bij de keuring van de privéwaterafvoer. Die is verplicht bij nieuwbouw en bij een renovatie van de afvoer. In collectief te optimaliseren buitengebied is de afvoer niet conform zodra er afvalwater buiten de voorbehandeling om loopt. In centraal gebied keurt de keurder af als een deel van het wc-water naast de put loopt. Dat doet hij alleen als de gemeente of rioolbeheerder de put als afkeurcriterium aan het keuringssysteem heeft doorgegeven.

Een niet-conform attest betekent dat de afvoer aangepast moet worden. Wat de rioolbeheerder dan vraagt, staat in het algemeen waterverkoopreglement en zijn aanvullende voorwaarden. De put achteraf plaatsen betekent graven tussen de woning en de rooilijn, en dus vaak een terras of oprit opbreken.

Hoeveel liter moet de septische put bevatten?

De inhoud volgt uit het aantal bewoners en uit wat er op de put aansluit. De regels rekenen in inwonerequivalenten (IE): één IE is ruwweg de vervuiling die één bewoner per dag in het afvalwater brengt.

Enkel de wc of al het afvalwater

Komt alleen de wc op de put, dan reken je 300 liter per IE tot en met 10 IE en 225 liter vanaf de elfde. Het minimum is 2.000 liter, dus een gezin van vier zit op het minimum. Gaat ook het grijze water door de put, dan reken je 600 liter per IE tot en met 10 IE en 450 liter vanaf de elfde. Hier is het minimum 3.000 liter. Een gezin van zes komt zo op 3.600 liter.

Het volume telt onder het wateroppervlak: de lucht boven de korst hoort er niet bij. Fabrikanten geven de nuttige inhoud op hun fiche, en die vergelijk je met de berekening.

Twee putten of een vetvanger voor het grijze water

In collectief te optimaliseren buitengebied mag het ook met twee aparte septische putten, één voor zwart en één voor grijs water. Soms geraakt het grijze water van een bestaande woning niet meer met verval tot de septische put. Dan aanvaarden de keuringsregels een septische put voor de wc en een vetvanger van 150 liter per IE voor het grijze water. Een dubbele sifonput of een toezichtsput is geen vetvanger en telt niet mee.

Bij een put voor al het afvalwater mag het grijze water op het tweede compartiment uitkomen. Dat spaart het eerste compartiment, waar de fecaliën verteren.

Een bestaande put die te klein is

Oude septische putten zijn vaak kleiner dan 2.000 liter. Bij een verbouwing met keuring of bij de komst van een IBA bepaalt de rioolbeheerder of de oude put mag blijven. Voor een IBA in het werkingsgebied van Fluvius haalt de voorbezinker minstens 3.000 liter en is hij waterdicht en stabiel. Anders plaatst de eigenaar op eigen kosten een extra of nieuwe put.

Schema voor de aansluiting van de septische put

Bij een septische put leg je drie afvoeren apart aan: zwart water, grijs water en regenwater. Welke daarvan door de put gaan, hangt af van je zone. De buizen voor afvalwater zijn bij voorkeur roodbruin, die voor regenwater grijs, zodat ook een keurder of een latere aannemer ze uit elkaar houdt.

De afvoer van de wc naar de riolering

Het water van de wc is zwart water. In centraal gebied loopt de afvoer van de wc rechtstreeks naar het afvalwaterriool, of eerst door de septische put als de gemeente die oplegt. Dan komt de wc-afvoer in het eerste compartiment uit, en de overloop van de put gaat verder naar de huisaansluiting. Leg die leiding met zo weinig mogelijk bochten aan, met een gelijkmatig verval en een ontstopstuk vóór de put.

Diameter, verval en de aansluiting van een hangtoilet of staand toilet tot aan de buitenmuur vind je bij de wc-afvoer: diameter en aansluiting. Vanaf de buitenmuur volg je de regels voor de riolering rond de woning.

Bekijk groter ↗

Grijs water: rechtstreeks of door de put

Grijs water komt van de keuken, de badkamer, de wasmachine en de vaatwasmachine. In centraal en collectief geoptimaliseerd gebied gaat het rechtstreeks naar het afvalwaterriool, buiten de put om. In collectief te optimaliseren en individueel te optimaliseren buitengebied gaat het mee door de put. Wie daar bouwt, legt het grijze water best in een aparte leiding tot vlak bij de put. Na de komst van het riool sluit je het dan met één aanpassing rechtstreeks aan.

Regenwater komt nooit in de put

Regenwater van daken, terrassen en opritten en drainagewater horen in de regenwaterafvoer. In de septische put zou een hevige bui de bacteriën wegspoelen, waarna het afbraakproces stilvalt en vast materiaal naar de overloop schuift. Voer het regenwater daarom naar een regenwaterput en laat de overloop daarvan infiltreren, bijvoorbeeld in een wadi, of naar de regenwaterafvoer lopen.

Wat je beter naast de put laat lopen

Het spoelwater van een waterverzachter of ontijzeraar verstoort de bacteriën in de put. Hetzelfde geldt voor zwembadwater van de filter, de overloop of de lediging. De keuringsregels raden aan dat spoelwater op de overloop van de put aan te sluiten. Zwembadwater houd je helemaal buiten de put.

Ook in het dagelijkse gebruik let je erop. Vochtige doekjes en maandverband breken niet af en vullen de put. Verf, verdunner, chemicaliën en medicijnen doden de bacteriën; die breng je naar het recyclagepark.

Een septische put aansluiten op de riolering

De put zit tussen de woning en de huisaansluiting, op privéterrein en buiten het gebouw. Hij hoort bij je privéwaterafvoer: plaatsing, aansluiting, verluchting en onderhoud zijn de verantwoordelijkheid van de eigenaar.

Waar de put komt

Kies een plaats tussen de toiletten en de rooilijn, zo dicht mogelijk bij de wc-afvoer. Hoe korter de leiding met ongezuiverd afvalwater, hoe kleiner de kans op verstopping. De deksels moeten bereikbaar blijven voor de ruimwagen en mogen later niet onder een veranda of tegels verdwijnen. Op een oprit kies je een put en een deksel die voor verkeer geschikt zijn; bij een putdeksel kiezen staan de belastingsklassen.

De diepte volgt uit het verval. De aanvoer moet bovenaan de put binnenkomen en de overloop moet nog met verval tot aan de huisaansluiting of de gracht geraken. Bij Fluvius ligt een gewone huisaansluiting tot 1,30 m diep; dieper vraag je vooraf aan.

De overloop op het riool aansluiten

Ligt er een riool, dan sluit de overloop van de put aan op de afvalwaterleiding naar de huisaansluiting. Bij een gescheiden riolering legt de rioolbeheerder in het werkingsgebied van Fluvius een huisaansluitputje voor afvalwater en een voor regenwater, binnen de eerste meter van je terrein; daar sluit je beide leidingen op aan. Staat je gevel op de rooilijn, dan komen de putjes op het openbaar domein en voorzie je zelf een muurdoorvoerstuk dat 20 cm buiten de voorgevel uitsteekt.

Kelders en ruimtes onder het straatpeil mogen niet met verval op het riool aansluiten. Hun afvoer gaat via een pomp, zodat het riool bij hevige regen niet terug in de woning kan lopen. Plaats je een terugslagklep, kies dan een die aan NBN EN 13564 voldoet; controleren en kuisen is jouw taak.

De overloop zonder riool: gracht of besterfput

Zonder riool gaat het water uit de put naar oppervlaktewater: een beek, een gracht of een kunstmatige afvoer voor regenwater. Ligt er zo’n water in de buurt, dan sluit je daarop aan, na overleg met de beheerder van de gracht of waterloop: die zegt hoe de aansluiting moet gebeuren. Is er geen, dan gaat de overloop naar een besterfput die aan de voorwaarden van Vlarem II voldoet. Voor het water uit een IBA ligt de grens vast: is er binnen 50 m oppervlaktewater, dan moet je erop lozen. Waar de overloop van een septische put heen gaat, noteert de keurder alleen; het leidt bij de keuring van de privéwaterafvoer niet tot afkeur.

De keuring van de privéwaterafvoer

Sinds 1 juli 2011 is de keuring van de privéwaterafvoer verplicht bij elke aanvraag tot aansluiting op de riolering, en sinds 1 januari 2021 is ze uitgebreid. Je laat keuren bij nieuwbouw of herbouw en bij een verbouwing van de afvoer, bij een nieuwe huisaansluiting, bij de plaatsing van een IBA en wanneer de rioolbeheerder een inbreuk vaststelt. Komt er een gescheiden riolering in de straat, dan volgt ook een keuring, tenzij je al een conform attest van nieuwbouw of verbouwing hebt dat niet ouder is dan 5 jaar.

Een keurder die in je gemeente bevoegd is, gaat na of het afvalwater op de juiste plek uitkomt: riool, septische put of IBA. Hij kijkt ook of regenwater en afvalwater gescheiden zijn, en noteert of er een septische put is, hoeveel liter hij heeft en welk water erop zit. Een keuring duurt meestal één tot drie uur. Er bestaan geen wettelijke richtprijzen; de keurder bepaalt zelf zijn prijs.

Septische put in beton of kunststof (pvc)?

Septische putten bestaan in beton en in kunststof, meestal polyethyleen. In België moeten putten tot 50 IE een CE-markering hebben; het BENOR-merk is vrijwillig en geeft een bijkomende controle op de productie. Beide materialen voldoen, zolang de put waterdicht is en goed geplaatst wordt.

Een septische put in beton

Een betonnen put is zwaar. Hij blijft bij hoog grondwater op zijn plaats en verdraagt zonder extra maatregelen de druk van de grond rondom. Daar staat tegenover dat er een kraan tot bij de uitgraving moet geraken. Op een smal perceel achter een rijwoning lukt dat niet altijd.

Het gewicht vraagt een vlakke, draagkrachtige ondergrond; de plaatsingsfiche van de fabrikant zegt welk bed eronder hoort. De voegen tussen de elementen en de doorvoeringen van de buizen moeten waterdicht zijn. Lekt een put, dan komt afvalwater in de grond en grondwater in de put.

Een septische put in kunststof

Een kunststof put weegt een fractie van een betonnen put en geraakt ook via een smalle doorgang in de tuin. Hij is naadloos en dus waterdicht. Het nadeel is datzelfde lage gewicht: bij hoog grondwater kan een lege of half lege put opdrijven. De plaatsingsfiche van de fabrikant zegt vanaf welk grondwaterpeil je de put verankert en hoe.

Een kunststof put draagt de druk van de grond rondom alleen als je hem aanvult met het materiaal en in de volgorde die de fabrikant voorschrijft. Rijdt er verkeer over, kies dan een put en een deksel die daarvoor ontworpen zijn en volg de fiche voor wat erboven komt.

Wat de kostprijs bepaalt

Voor de plaatsing van een septische put bestaat geen officiële Belgische richtprijs. De factuur bestaat uit de put zelf, het graafwerk en de afvoer van de grond. Daarbij komen het zandbed of de verankering, de aansluiting van de buizen en de verluchting. Een groter volume, een diepe aansluiting, hoog grondwater en een moeilijk bereikbare tuin maken het duurder. Vraag een prijsofferte waarin het volume, het materiaal, de diepte en het herstel van de bestrating apart staan.

	Beton	Kunststof
Gewicht	Zwaar, kraan nodig	Licht, zonder kraan te plaatsen
Hoog grondwater	Blijft liggen door zijn gewicht	Verankeren tegen opdrijven
Waterdichtheid	Hangt af van voegen en doorvoeringen	Naadloos
Aanvullen	Volgens de plaatsingsfiche	Strikt volgens de plaatsingsfiche
Onder een oprit	Mogelijk mits geschikte put en deksel	Alleen een put die ervoor ontworpen is

Verluchting en ontluchting van de septische put

In een septische put rotten organische stoffen zonder zuurstof. Daarbij ontstaan gassen, onder meer waterstofsulfide met de geur van rotte eieren. Die gassen moeten ergens heen, anders zoeken ze de weg terug naar de woning.

Waarom de put moet ademen

Kunnen de gassen nergens heen, dan zoeken ze de weg terug door de aanvoerleiding, en dan ruik je ze aan een drooggevallen sifon of een slecht afgewerkte verbinding binnen. Een goede verluchting brengt ze tot buiten de woning, weg van ramen en de inkom.

Diezelfde gassen maken een septische put gevaarlijk om in te werken. In een besloten ruimte kan het gas dodelijk zijn. Daal nooit zelf in een put en laat ruimen en herstellen over aan een uitgeruste firma.

Ontluchting via het dak of met een eigen leiding

De afvoerleidingen binnen worden ontlucht via een verluchtingsleiding die tot boven het dak loopt, de standleiding van de afvoer. Die lucht kan door de aanvoerbuis tot in de put trekken. Vroeger werd de afvalwaterleiding ook verlucht via de regenpijp; sinds regenwater en afvalwater gescheiden worden, kan dat niet meer.

Daarom hoort bij een septische put een eigen verluchting, die de gassen tot buiten brengt op een plek waar niemand ze opmerkt, ver van ramen en het terras. Waar die leiding aansluit en welke diameter ze heeft, staat op het rioleringsplan of in de fiche van de put; teken ze mee in voordat er gegraven wordt. Te veel en te scherpe bochten in de leiding achter de put maken het water woelig en de geur sterker.

Een beluchter laat lucht in, geen gas uit

Een beluchtingsklep op de afvoer opent alleen bij onderdruk in de leiding, bijvoorbeeld als een volle wc doorspoelt. Ze laat dan lucht binnen zodat de sifons niet leeggezogen worden. Bij overdruk sluit ze. Een beluchter vervangt dus de verluchting van de put niet. Vind je toch een rioolgeur in huis, dan begin je bij de oorzaken van rioolgeur.

IBA of waterzuiveringsinstallatie als alternatief

Een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater (IBA) is een kleine waterzuiveringsinstallatie voor één woning of een kleine groep woningen. Ze zuivert veel verder dan een septische put en werkt meestal in drie stappen: voorbehandeling, biologische zuivering en nabehandeling.

Wat een IBA meer doet dan een septische put

In de voorbehandeling, vaak een septische put van 3.000 liter, zakken de vaste delen. Daarna breken bacteriën met zuurstof de opgeloste vervuiling af, bijvoorbeeld op een ondergedompeld en belucht bacteriefilter. Het water dat eruit komt, is zuiver genoeg om in een beek of gracht te lozen. Op een IBA komt al het afvalwater, zwart en grijs; het regenwater blijft eruit.

Wanneer een IBA verplicht is

In individueel te optimaliseren buitengebied is een IBA verplicht. Bij nieuwbouw plaats je ze meteen. Ook buiten die zone kan ze nodig zijn. Ligt je woning verder dan 250 m van de riolering, dan hoef je niet aan te sluiten. Dat geldt ook als je voor de aansluiting over het terrein van een ander moet en daarvoor geen toelating krijgt. In beide gevallen zuiver je het afvalwater ter plaatse met een IBA.

Omgekeerd is een IBA verboden in centraal gebied en collectief geoptimaliseerd buitengebied. Een IBA die in collectief te optimaliseren buitengebied staat, wordt kortgesloten zodra het riool er ligt; het afvalwater gaat dan rechtstreeks naar het riool.

Plaatsing, stroom en onderhoud

Wie de IBA plaatst en onderhoudt, verschilt per gemeente. Soms doet de eigenaar alles zelf, soms neemt de rioolbeheerder plaatsing en onderhoud over, al dan niet tegen een eenmalige bijdrage. Sommige gemeenten geven een subsidie. In het werkingsgebied van Fluvius plaatst de netbeheerder de IBA na een aanvraag tot aansluiting. De eigenaar legt de afvoer tot op 1 m van de installatie. Omdat een IBA voortdurend stroom nodig heeft, legt hij ook een ondergrondse kabel XVB 3 x 2,5 mm² in een beschermbuis, met 3 m overlengte.

Zuiver je je afvalwater met een IBA, dan betaal je in de regel geen bovengemeentelijke saneringsbijdrage op je waterfactuur. Vraag de voorwaarden na bij je drinkwatermaatschappij.

Een oude septische put afkoppelen of verwijderen

Komt er een riool met waterzuivering in je straat, dan gaat je adres over naar collectief geoptimaliseerd buitengebied. De gemeente of de rioolbeheerder laat dan weten of de septische put mag of moet blijven, of dat je hem afkoppelt. Dat hangt af van de afwateringssituatie en van de zuivering stroomafwaarts.

Afkoppelen en overbruggen

Afkoppelen betekent dat het afvalwater niet meer door de put loopt. Bij werken aan de straat legt de aannemer van de gemeente of de rioolbeheerder soms een leiding die de put overbrugt. Anders doe je het zelf volgens hun voorschriften. De aanvoerbuis wordt dan met een rechte buis rechtstreeks op de leiding naar de huisaansluiting gezet. Daarna volgt een keuring van de privéwaterafvoer, tenzij je al een conform attest van minder dan 5 jaar hebt.

Het grijze water koppel je mee af. Lag het al in een aparte leiding tot bij de put, dan is dat één verbinding. Liep het door de put, dan moet het met een eigen leiding rechtstreeks naar het riool.

Hergebruiken als regenwaterput

Een septische put die geen afvalwater meer krijgt, kan na een grondige reiniging dienen als opvang voor regenwater. Zo’n put is meestal kleiner dan een gewone regenwaterput en heeft een tussenwand, dus hij volstaat vooral voor de tuin. Laat hem eerst ledigen en uitspuiten door een ruimer, en controleer of hij nog waterdicht is.

Een oude septische put verwijderen of dichtgooien

Gebruik je de put niet meer, laat hem dan eerst ledigen door een ruimer. Zo blijft er geen septisch materiaal in de grond achter. Daarna kun je hem uitbreken of in de grond laten. Laat je hem zitten, dan wordt hij opgevuld, zodat er geen holle ruimte overblijft die later inzakt, en worden de buizen naar de put afgedicht. Hoe dat in jouw geval moet, spreek je af met de aannemer en de rioolbeheerder. Uitbreken loont vooral waar later een fundering, een oprit of een bijgebouw komt.

Een oude, onbekende put onder een terras of in het gras is een risico. De deksel of het dak van de put kan vergaan zijn en bij belasting inzakken. Daal ook bij een lege put nooit in de put zelf.

Een septische put laten plaatsen en aansluiten

1. 1

   Zoek de zone van je adres op

   Kijk op het geoloket van de VMM in welke zone je woning ligt. Vraag bij de rioolbeheerder na of de gemeente een septische put oplegt. Lees ook de voorwaarden in je omgevingsvergunning. Je weet nu of alleen de wc of al het afvalwater door de put gaat.

2. 2

   Bepaal het volume

   Tel de bewoners waarvoor de woning bedoeld is, niet alleen die van vandaag. Enkel de wc: 300 liter per bewoner, minstens 2.000 liter. Al het afvalwater: 600 liter per bewoner, minstens 3.000 liter. Kies een put met CE-markering waarvan de nuttige inhoud die waarde haalt.

3. 3

   Teken de afvoeren apart

   Laat op het rioleringsplan zwart water, grijs water en regenwater als drie leidingen tekenen. De put komt tussen de woning en de rooilijn, met de deksels bereikbaar voor de ruimwagen. In een zone met later riool loopt het grijze water in een eigen leiding tot vlak bij de put.

4. 4

   Plaats de put waterpas

   De put komt op een vlak bed van zand of schraal beton, waterpas, met de aanvoer hoger dan de overloop zoals de fabrikant aangeeft. Een kunststof put wordt verankerd en aangevuld zoals de plaatsingsfiche voorschrijft; staat het grondwater hoog, dan is die verankering geen keuze maar een vereiste.

5. 5

   Sluit aanvoer, overloop en verluchting aan

   De aanvoer komt in het eerste compartiment, de overloop gaat met verval naar de huisaansluiting, de gracht of de besterfput. Voorzie een verluchtingsleiding die ver van ramen eindigt. Controleer met water dat het niveau tot aan de overloop stijgt en dat er nergens water uitlekt.

6. 6

   Laat keuren vóór je dichtgooit

   Vraag de keuring van de privéwaterafvoer aan bij een keurder die in je gemeente bevoegd is, terwijl de sleuven nog open liggen. Bewaar het keuringsattest, het uitvoeringsplan en de fiche van de put samen bij de bouwpapieren.

Vóór de keuring van je afvoer

• De zone van het adres op het zoneringsplan is opgezocht en de rioolbeheerder heeft bevestigd of een septische put verplicht is.
• De nuttige inhoud van de put is minstens 2.000 liter (enkel wc) of 3.000 liter (al het afvalwater), en hoger vanaf 6 bewoners (al het afvalwater) of 7 bewoners (enkel wc).
• Al het water van de wc komt op de put uit; in collectief te optimaliseren buitengebied ook al het grijze water.
• Regenwater, drainagewater en zwembadwater komen niet op de septische put.
• De afvalwaterleidingen zijn roodbruin en de regenwaterleidingen grijs, zoals aangeraden, en het uitvoeringsplan klopt met wat in de grond ligt.
• De put heeft een verluchting die ver van ramen en de inkom uitkomt.
• Elke deksel is bereikbaar voor een ruimwagen en zit niet onder tegels of een veranda.
• De put draagt een CE-markering en de fiche met de nuttige inhoud ligt bij de bouwpapieren.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Regenwater op de septische put aansluiten

Een dakafvoer die op de put uitkomt, spoelt bij elke bui de bacteriën en het halfvergane slib mee naar de overloop. Het riool of de besterfput erachter slibt dicht en de put zelf werkt nauwelijks nog. Voer regenwater altijd naar de regenwaterput, infiltratie of de regenwaterafvoer.

De put helemaal leeg laten pompen

Wie bij het ruimen ook het laatste water laat wegzuigen, neemt de bacteriën mee die het slib afbreken. De put werkt daarna een tijd slecht. Laat de ruimer de korst en het slib verwijderen en een deel van het water laten staan.

Een kunststof put leeg in hoog grondwater

Een lege kunststof put zonder verankering kan na een natte periode omhoog komen en de buizen afbreken. Verankering volgens de fiche en een put die gevuld blijft, voorkomen dat. Pomp een kunststof put bij hoog grondwater alleen leeg als de ruimer of fabrikant bevestigt dat de verankering volstaat.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Het graafwerk, de plaatsing en de aansluiting van een septische put doet meestal de aannemer die de riolering legt. Een betonnen put vraagt een kraan. Een diepe uitgraving naast de woning laat je beschoeien of met een talud graven, omdat de wand kan instorten. Ruimen en ledigen doet een gespecialiseerde ruimer die het slib naar een waterzuivering brengt. In een put dalen doet alleen een firma met gasmeting en beveiliging. Een IBA plaats je in overleg met de rioolbeheerder, die in sommige gemeenten zelf plaatst. De keuring van de privéwaterafvoer doet een keurder die in je gemeente bevoegd is.

Bronnen

• VMM — Septische put: type afhankelijk van de locatie
• VMM — Afvalwater lozen op riool of zelf zuiveren?
• Code van goede praktijk voor rioleringssystemen, deel 1 Juridisch kader, CIW (2013)
• Technisch reglement huisaansluiting en privéwaterafvoer, Fluvius (2025)
• Fluvius — Technische specificaties keuring privéwaterafvoer, versie 2026.2
• Vlaanderen.be — Verplichte keuring van privériolering voor afvoer van afval- of regenwater
• Septische put, Farys (2023)
• Vlario — Geurhinder en riolering