Een eendraadschema en situatieschema tekenen voor de keuring

Twee documenten die bij elkaar horen

Het elektriciteitsschema van een Belgische woning bestaat uit twee delen: het eendraadschema en het situatieschema. Het AREI, het federale reglement voor elektrische installaties, schrijft ze voor. Samen met het keuringsverslag horen ze in het dossier van je installatie.

Het eendraadschema: de zekeringkast op papier

Een eendraadschema tekent elke kring met één lijn, ook al lopen er in werkelijkheid drie of vijf draden door de kabel. Daar komt de naam vandaan. Je ziet het ook geschreven als ééndraadschema, eendraadsschema (zo staat het in het AREI) of kortweg 1 draadschema: het gaat altijd om hetzelfde document.

Het schema begint bij de teller en volgt de stroom naar beneden. Eerst komen de hoofddifferentieel en de differentiëlen van 30 mA, daarna de automaten en elke kring tot het laatste stopcontact of lichtpunt.

Het AREI omschrijft een schema als een tekening die met lijnen en symbolen toont hoe de delen van een installatie met elkaar samenhangen. Een eendraadschema is dus geen plattegrond en hoeft niet op schaal.

Het situatieschema of situatieplan

Het situatieschema toont waar elk onderdeel in de woning zit: de zekeringkast, de dozen, de stopcontacten, de lichtpunten, de schakelaars en de vaste toestellen. Het AREI spreekt van een situatieplan; elektriciens en keurders zeggen even vaak situatieschema, en ze bedoelen hetzelfde blad.

Een plan is volgens het AREI een tekening op schaal. Je tekent het situatieplan daarom op de plattegrond van de woning, meestal één blad per verdieping. Elk punt op dat plan draagt dezelfde code als op het eendraadschema. Zo vinden de keurder en later een elektricien bij elk stopcontact de juiste automaat.

Wanneer je ze nodig hebt

Voor elke nieuwe huishoudelijke installatie en voor elke belangrijke wijziging of uitbreiding maak je een nieuw eendraadschema en situatieplan op. Het AREI noemt het toevoegen van een kring uitdrukkelijk als voorbeeld van zo’n belangrijke wijziging. Een nieuwe zekeringkast die niet identiek is aan de oude, telt ook. Daarna volgt een keuring door een erkend organisme vóór je de installatie weer gebruikt.

Wat als belangrijk telt, meet het AREI af aan de veiligheid: een wijziging die een nieuwe impact heeft die nog niet gekeurd is. Een extra stopcontact op een bestaande kring hoort daar meestal niet bij, zolang de kring daardoor niet boven acht stopcontacten komt en de automaat en de kabel dezelfde blijven. Voor zo’n kleine wijziging is een nieuw eendraadschema niet verplicht. Een korte beschrijving van het werk volstaat dan, gedateerd en ondertekend door wie het uitvoerde, met naam, hoedanigheid en adres. Het situatieplan pas je wel altijd aan: het moet op elk moment de bestaande toestand tonen.

Bij de verkoop van een woning met een oude installatie vraagt de keurder ook naar de schema’s. Een woning wordt bovendien om de 25 jaar opnieuw gekeurd, en ook dan moeten schema en plan kloppen.

Wie het schema opmaakt en ondertekent

Het AREI legt de opmaak bij de verantwoordelijke van de uitvoering van het werk. Dat is de elektricien die de installatie legt, of jijzelf als je de installatie zelf aanlegt. Op beide documenten staan zijn naam, zijn hoedanigheid, zijn btw-nummer als hij er een heeft, en het adres van de woning.

Is de installatie bij de keuring conform, dan ondertekenen en dateren de verantwoordelijke en het erkend organisme het schema en het plan. Sinds 1 juni 2023 hoeft de eigenaar niet meer mee te tekenen.

Het keuringsorganisme bewaart een kopie van het verslag, het schema en het plan gedurende vijf jaar. Ben je jouw exemplaar kwijt, dan vraag je in die periode een duplicaat. De vergoeding daarvoor mag niet hoger liggen dan de prijs van een keuring.

Wat op een eendraadschema moet volgens het AREI

Het AREI somt op wat een eendraadschema van een woning minstens bevat. Wat ontbreekt, noteert de keurder als inbreuk, dus deze lijst is je vertrekpunt.

De verplichte gegevens

Op het schema staan bij elke kabel het type, de doorsnede en het aantal geleiders, en de plaatsingswijze. Je tekent elke differentieel en elke automaat met type en kenmerken.

Daarnaast komen alle punten van de installatie op het schema: schakelaars, verbindings- en aftakdozen, stopcontacten, lichtpunten en vaste toestellen. Ook bronnen zoals zonnepanelen, een omvormer of een batterij horen erbij.

In een hoek van het blad staan het adres van de woning en de naam en hoedanigheid van de verantwoordelijke. Vermeld ook de spanning en de aard van de stroom, bijvoorbeeld 230 V eenfasig. Elk schema en plan draagt ook een nummer, een versie en de datum van die versie. Een deel van een installatie dat vóór 1 oktober 1981 werd aangelegd, krijgt de vermelding « oude installatie ».

Onderdeel	Wat je noteert	Voorbeeld
Hoofddifferentieel	Nominale stroom, gevoeligheid, type	40/0,3 A type A
Differentieel 30 mA	Idem, per groep kringen	40/0,03 A type A
Automaat	Curve en kaliber	C20
Kabel	Type, brandklasse, geleiders x doorsnede	XVB Cca 3G2,5
Plaatsingswijze	Symbool voor in of op de wand, in buis	In buis in de wand
Verbruikers	Symbool en volgnummer	Stopcontact B3
Gegevens van de woning	Adres, spanning, aard van de stroom	230 V, eenfasig

Letters voor kringen, nummers voor punten

Elke kring krijgt een hoofdletter. Binnen die kring nummer je elk lichtpunt, elk stopcontact en elke sturingseenheid in volgorde, te beginnen bij de automaat. Het eerste stopcontact na de automaat van kring B is dus B1, het volgende B2.

Op het situatieplan komt die code bij elk punt te staan. Een schakelaar krijgt de letter van zijn kring en het nummer van het lichtpunt dat hij bedient. De schakelaar die lichtpunt C1 aanzet, heet dus ook C1. Zo zie je meteen welke schakelaar bij welke lamp hoort, ook als ze in een andere kamer zit.

Het AREI legt geen volgorde van de letters vast. Kies een logische volgorde, bijvoorbeeld per differentieel van boven naar onder. Gebruik in de kast en op het schema dezelfde letters.

Kabel en plaatsingswijze noteren

Bij elke kring schrijf je het type kabel met het aantal geleiders en de doorsnede. Zo staat XVB Cca 3G2,5 voor een XVB-kabel met brandreactieklasse Cca. Hij heeft drie geleiders van 2,5 mm², waarvan één geelgroen. Bij losse draden in een buis noteer je bijvoorbeeld « H07V-U Eca 1,5 » met het aantal draden. De brandreactieklasse staat sinds de AREI-wijziging van 1 juni 2023 verplicht op het schema.

De plaatsingswijze teken je met een symbool op de lijn: een leiding in een buis, in de wand, op de wand of ondergronds. Een kabel in de grond naar het tuinhuis krijgt dus een ander teken dan een kabel in een wachtbuis in de muur. Welk type kabel bij welke plaats past, staat bij XVB-kabel, VOB-draad en de andere kabeltypes.

Kaliber en kabelsectie moeten passen

De keurder controleert of elke automaat past bij de doorsnede van de kabel die hij beveiligt. Het AREI legt voor woningen per doorsnede een maximum vast. Op 1,5 mm² is dat 16 A, op 2,5 mm² 20 A, op 4 mm² 25 A en op 6 mm² 40 A.

Een kring van 2,5 mm² met een automaat van 25 A is dus een inbreuk, ook als hij jaren zonder problemen werkte. Bij een overbelasting kan de kabel dan te warm worden voordat de automaat afschakelt.

Per kring mogen ten hoogste acht enkele of meervoudige stopcontacten hangen. Een dubbel stopcontact in één doos telt als één. Een woning met meer dan twee ruimtes heeft bovendien minstens twee aparte kringen voor de verlichting. Op een goed getekend schema tel je die aantallen in een oogopslag. Hoe je de doorsnede kiest, lees je bij kabelsectie en het aantal stopcontacten per kring.

Een eendraadschema stap voor stap opbouwen

Een eendraadschema leest van boven naar onder, zoals de stroom loopt. Wie in die volgorde tekent, vergeet geen kring en ziet meteen of de beveiliging logisch is opgebouwd.

Begin bij de teller en de hoofddifferentieel

Bovenaan teken je de teller van de netbeheerder en de voedingskabel naar je zekeringkast, met zijn doorsnede. Daaronder komt de hoofddifferentieel, die in een woning een gevoeligheid van ten hoogste 300 mA heeft. Noteer de nominale stroom, de gevoeligheid en het type, bijvoorbeeld 40/0,3 A type A.

Vermeld hier ook de spanning en de aard van de stroom. Een eenfasige aansluiting van 230 V ziet er anders uit dan een driefasige van 3N 400 V. Ook een ouder net van 3 x 230 V zonder neuter noteer je zo op het schema. Bij een driefasige aansluiting mag je een meerdraadschema tekenen dat de fasen apart toont, zolang dezelfde gegevens erop staan.

Differentiëlen en hun kringen groeperen

Na de hoofddifferentieel volgen de differentiëlen van 30 mA. Daarachter hangen in een nieuwe woning de stopcontacten, de verlichting, de badkamer, de wasmachine, de droogkast en de vaatwasmachine. Per 30 mA-differentieel mag je hooguit acht kringen aansluiten. Teken elke differentieel als een eigen tak met zijn kringen eronder, in dezelfde volgorde als in de kast.

Vaste toestellen zoals de kookplaat, de oven en de koelkast mogen rechtstreeks achter de hoofddifferentieel, zolang de aarding niet hoger is dan 30 Ω. Ze krijgen dan een eigen tak naast de 30 mA-groepen. Waarom die opbouw zo is en wat er bij een slechtere aarding verandert, lees je bij welke differentieel waar hoort.

Elke kring van de automaat tot het laatste punt

Onder elke automaat teken je de kabel en daarna de punten van die kring, in de volgorde waarin de kabel ze bereikt. Takt de kring af in een aftakdoos, dan teken je die doos en vertrek je van daar met de punten erachter. Een schakelaar staat vóór het lichtpunt dat hij bedient; een wisselschakeling met twee schakelaars teken je met beide schakelaars.

Bij een kring met zowel stopcontacten als verlichting nummer je alles in één reeks. Het AREI laat toe dat stopcontacten, lichtpunten en vaste toestellen op dezelfde eindkring hangen, behalve de toestellen die een eigen kring moeten krijgen. Toch tekent het overzichtelijker als verlichting en stopcontacten aparte kringen zijn, en een storing is dan ook sneller gevonden.

Kringen met een eigen automaat

Een aantal toestellen krijgt volgens het AREI een eigen kring, een toegekende stroombaan. Dat zijn de wasmachine, de droogkast, de vaatwasmachine, het elektrisch fornuis, de kookplaat en de oven, en verder elk vast toestel van 2.600 W of meer, zoals een elektrische boiler of een warmtepomp. Elektrische verwarming met een vaste plaats hangt op een of meer eigen kringen. Op het schema staat dan één verbruiker onder de automaat, met het symbool van het toestel, en de doorsnede volgt uit het vermogen van dat toestel.

Een laadpaal krijgt een eigen kring met een eigen differentieel van ten hoogste 30 mA; die differentieel kan ook in de laadpaal zelf zitten. Teken hem dan toch op het schema, met het type, zodat de keurder ziet waar de bescherming zit.

Zonnepanelen, een omvormer en een thuisbatterij zijn bronnen. Ze staan op het schema met hun eigen symbolen, en hun kenmerken komen op het schema of in het dossier. Hoe je die delen precies tekent, staat bij het eendraadschema voor zonnepanelen, thuisbatterij en laadpaal.

Het situatieschema per verdieping tekenen

Het situatieplan is het deel dat de meeste mensen zelf kunnen opmaken, omdat het vooral nauwkeurig noteren vraagt. Je hebt de plattegrond van de woning nodig en een overzicht van de kringen.

Vertrek van de plattegrond op schaal

Een elektriciteitsplan tekenen begint bij de plattegrond. De bouwplannen van de architect zijn de beste basis. Een schaal van 1:50 geeft genoeg ruimte voor de codes bij elk punt; op 1:100 wordt een volle keuken al snel onleesbaar. Gebruik één blad per verdieping, zodat je elektriciteitsplannen voor kelder, gelijkvloers, verdieping en zolder apart liggen.

Heb je geen plannen, meet dan elke kamer op en teken ze op ruitjespapier of in een tekenprogramma, met muren, deuren en ramen. De maten hoeven niet tot op de centimeter te kloppen, maar de keurder en een latere elektricien moeten elk punt kunnen terugvinden. Vermeld per kamer haar naam, zoals living, keuken of berging.

Wat op het situatieplan staat

Op het plan duid je de zekeringkast en eventuele onderverdelingen aan, en verder alles wat ook op het eendraadschema voorkomt. Dat zijn de dozen, de stopcontacten, de lichtpunten, de schakelaars, de vaste toestellen en de bronnen. De kabels zelf hoef je bij een woning niet te tekenen.

Zet elk symbool tegen de muur waar het punt zit, en bij een lichtpunt op de plaats in het plafond. Een stopcontact op het werkblad van de keuken teken je tegen de keukenmuur, met zijn code ernaast. Een buitenstopcontact of een lamp aan de gevel komt aan de buitenkant van de muur.

Bekijk groter ↗

Kelder, garage, zolder en buiten

Ruimtes die je makkelijk vergeet, zijn de kelder, de garage, de zolder en de tuin. Ook een buitenlamp, een poortmotor, een stopcontact in het tuinhuis en een kabel in de grond horen op het plan. Voor de tuin volstaat een schets van de perceelgrens met de woning, het tuinhuis en de plaats van de buitenpunten.

Een kabel in de grond verdient een lijn op die schets, met de diepte als je ze kent. Het AREI verplicht de eigenaar van een ondergrondse leiding om te kunnen aanwijzen waar ze ligt, en wie later een vijver graaft of een paal slaat, raakt anders zo de voeding van het tuinhuis.

Loopt een kring over twee verdiepingen, dan staan de punten op twee bladen met dezelfde letter. Nummer dan gewoon door: B5 op het gelijkvloers en B6 op de verdieping zijn twee punten van dezelfde kring.

Het plan bijhouden na elke wijziging

Elke wijziging of uitbreiding komt op het situatieplan, ook als ze klein is. Een extra stopcontact op een bestaande kring krijgt het volgende vrije nummer van die kring. Pas dan ook de versie en de datum op het plan aan, zodat duidelijk is welk exemplaar het meest recente is.

Gratis software, online tools en Excel

Het AREI schrijft geen tekenprogramma en geen tekenmethode voor. Het legt vast wat er op schema en plan staat en welke symbolen je gebruikt. Met welk programma je het eendraadschema tekent, kies je dus zelf.

Gratis webtoepassingen voor het Belgische eendraadschema

Er bestaan gratis webtoepassingen om online een eendraadschema te tekenen volgens het Belgische AREI. Handig is een toepassing waarin je een automaat, een kabel of een stopcontact uit een lijst kiest en die het juiste symbool op de lijn zet. Dat spaart tijd en voorkomt een verkeerd symbool.

Kijk vóór je begint naar drie dingen. Bevat de symbolenbibliotheek de symbolen uit tabel 2.23 van het AREI, inclusief die voor domotica, laadpalen en omvormers die sinds 2023 zijn toegevoegd? Kun je het bestand bewaren op je eigen computer, zodat je het na een wijziging opnieuw opent? En kun je afdrukken op A4 of A3 met de gegevens van de woning erop? Een overzicht van de symbolen vind je bij de AREI-symbolen voor het eendraadschema.

Een gewoon tekenprogramma of CAD

Met een algemeen tekenprogramma voor elektriciteit of een gratis CAD-programma kun je zowel het schema als het situatieplan tekenen. Voor het plan is dat zelfs handig. Je zet de plattegrond van de architect als pdf of afbeelding op de achtergrond en tekent de symbolen erop.

Het nadeel is dat je de symbolen zelf moet tekenen of als bibliotheek inladen. Een symbool dat niet in de AREI-tabel staat, mag je gebruiken als je het in een legende op het schema of plan uitlegt. Vergeet die legende niet, want een keurder kan een onbekend symbool anders niet lezen.

Een eendraadschema in Excel

Excel is goed voor de lijst van kringen: per rij een letter, de automaat, de kabel, de differentieel en de verbruikers. Zo’n lijst is een handig werkdocument en helpt de elektricien en de keurder. Een eendraadschema in Excel tekenen gaat ook, met lijnen en symbolen als vormen of afbeeldingen in de cellen, maar het vraagt veel geduld.

Een tabel alleen telt niet als eendraadschema. Het AREI vraagt een tekening met lijnen en symbolen die toont hoe de kringen samenhangen. Gebruik de Excel-lijst daarom als voorbereiding en teken het schema daarna met symbolen, in Excel of in een ander programma.

Op papier, met de hand

Omdat het AREI geen tekenmethode oplegt, kan een schema met lat en potlood ook, zolang het leesbaar is en alles erop staat. Het nadeel merk je bij de eerste wijziging: dan teken je opnieuw. Een gescand exemplaar in het dossier bewaren helpt wel als het origineel zoekraakt.

Voorbeeld van een eendraadschema van een woning

Een voorbeeld maakt duidelijk hoe de onderdelen samenkomen. Het gaat om een eenfasige woning van 230 V met een aarding onder 30 Ω. De indeling volgt de regels die sinds 1 juni 2023 gelden. Het is een leesvoorbeeld en geen ontwerp: de elektricien bepaalt de echte indeling.

Een gezinswoning met vijftien kringen

Bovenaan staat een hoofddifferentieel van 40/0,3 A type A. Daaronder hangen twee differentiëlen van 40/0,03 A type A met samen twaalf kringen, en drie vaste toestellen rechtstreeks achter de hoofddifferentieel. Zo blijft er per 30 mA-differentieel ruimte voor een kring erbij.

Kring	Beveiliging	Kabel	Wat erop hangt
A	C32, achter 300 mA	XVB Cca 3G6	Kookplaat
B	C20, diff 1	XVB Cca 3G2,5	Stopcontacten living (B1 tot B7)
C	C16, diff 1	XVB Cca 3G1,5	Verlichting gelijkvloers
D	C20, diff 1	XVB Cca 3G2,5	Stopcontacten keuken
E	C20, diff 1	XVB Cca 3G2,5	Wasmachine
F	C20, diff 1	XVB Cca 3G2,5	Droogkast
G	C20, diff 1	XVB Cca 3G2,5	Vaatwasmachine
H	C20, diff 2	XVB Cca 3G2,5	Badkamer
I	C16, diff 2	XVB Cca 3G1,5	Verlichting verdieping
J	C20, diff 2	XVB Cca 3G2,5	Stopcontacten slaapkamers
K	C20, diff 2	XVB Cca 3G2,5	Garage en buitenstopcontact
L	C20, diff 2	XVB Cca 3G2,5	Stopcontacten bureau en nachthal
M	C20, diff 2	XVB Cca 3G2,5	Zolder
N	C20, achter 300 mA	XVB Cca 3G2,5	Oven
O	C16, achter 300 mA	XVB Cca 3G1,5	Koelkast en diepvries

Wat je uit het voorbeeld leest

Elke automaat past bij zijn kabel: 32 A op 6 mm², 20 A op 2,5 mm² en 16 A op 1,5 mm². De twee lichtkringen C en I voldoen aan de regel van minstens twee verlichtingskringen. De wastoestellen en de badkamer hangen achter een 30 mA, de kookplaat, de oven en de koelkast mogen rechtstreeks achter de hoofddifferentieel.

Op het schema zelf staan onder elke kring de symbolen van de punten, met hun nummer. Kring B toont dus zeven stopcontacten, genummerd B1 tot B7 vanaf de automaat. Telt een kring meer dan acht stopcontacten, dan splits je hem in twee kringen met elk een eigen letter.

Domotica op het eendraadschema

Een domoticasysteem verandert vooral hoe lampen en stopcontacten bediend worden. Op het eendraadschema blijven de kringen, de beveiliging en de verbruikers gewoon staan; er komen sturingseenheden bij. Het AREI heeft daar sinds 2023 een eigen symbool voor.

Het symbool van een sturingseenheid

Een sturingseenheid teken je als een rechthoek in twee delen. Onderaan staat het gewone symbool, zoals een schakelaar of een stopcontact met schakelaar. Bovenaan staat hoe de eenheid gestuurd wordt: met een lokale drukknop, draadloos, geprogrammeerd, door detectie of met een drukknop die de sturing uitbreidt. Een eenheid kan meer dan één soort sturing combineren.

Op het eendraadschema krijgt elke sturingseenheid, net als een lichtpunt of stopcontact, een volgnummer binnen haar kring. Op het situatieplan krijgt ze, net als een schakelaar, de letter van haar kring en het nummer van het lichtpunt of toestel dat ze bedient.

Wat bij het domoticaschema blijft

De programmering, de adressen van de modules en de buskabel tussen drukknoppen en controller staan in de documentatie van de installateur. Bewaar die bij het dossier van de installatie, naast het eendraadschema. Hoe je een systeem kiest en welke kabels erbij horen, lees je bij domotica kiezen en bekabelen.

Wat de keurder controleert

Bij elke keuring legt de keurder het eendraadschema en het situatieplan naast de installatie. Een schema dat ontbreekt, onvolledig is of niet overeenkomt met wat in de kast hangt, leidt tot een inbreuk in het verslag.

Bij een nieuwe installatie

Vóór de ingebruikname bevestigt het verslag dat de installatie is uitgevoerd volgens het eendraadschema en het situatieplan. De keurder kijkt ook of de differentiëlen passen bij de gemeten spreidingsweerstand van de aarding. Daarnaast vergelijkt hij elke automaat met de doorsnede van zijn kabel. Hij meet de aarding en de isolatie en controleert de beschermingsgeleiders van stopcontacten en vaste toestellen.

Is alles conform, dan verzegelt hij de ingangsklemmen van de hoofddifferentieel en tekent hij het schema en het plan « voor gezien ». Pas met een goedkeuring van een erkend organisme vraag je in Vlaanderen bij Fluvius de opening van je nieuwe elektriciteitsmeter aan. Meer over de verschillende keuringen staat bij de keuring bij verkoop en nieuwbouw.

Bij de verkoop van een oudere woning

Bij de verkoop van een woning met een oude installatie moet de verkoper een controlebezoek laten uitvoeren. Zijn er geen schema’s, dan beschrijft de keurder ter plaatse kort de kast. Daarbij maakt hij een schets met de hand van de stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en vaste toestellen. Die schets geldt niet als eendraadschema of situatieplan, en het ontbreken van de reglementaire schema’s staat als inbreuk in het verslag.

De koper krijgt dan 18 maanden vanaf de verkoopakte om de inbreuken weg te werken, waarna een nieuw controlebezoek volgt. Een nieuw eendraadschema en situatieplan opmaken hoort daarbij. Voor delen van vóór 1 oktober 1981 aanvaardt het AREI een vereenvoudigd schema. Daarop staan het adres, de spanning en de voedingskabel van het hoofdbord, plus type en doorsnede van de vertrekken en de beveiligingen. Op het plan volstaan dan de stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en vaste toestellen, zonder codes.

Waar de keurder op struikelt

De vaakste fout is een schema dat niet meer klopt. Er is een kring bijgekomen, er zit een automaat van 25 A waar 20 A op het schema staat, of een stopcontact ontbreekt op het plan. Ook een schema zonder adres, zonder naam van de verantwoordelijke of zonder spanning is onvolledig. Loop het schema daarom vóór de keuring na met de kast voor je neus, kring per kring.

Vindt de keurder bij een nieuwe installatie een fout, dan is de installatie niet conform: hij verzegelt niets en tekent schema en plan niet af, en zonder goedkeuring opent Fluvius de meter niet. Je laat het schema of de installatie in orde brengen en vraagt een nieuw bezoek aan. Bij een controlebezoek van een bestaande woning werk je de inbreuken zonder uitstel weg, en hetzelfde erkend organisme komt nakijken of ze verdwenen zijn.

Een eendraadschema en situatieplan opmaken voor een bestaande woning

1. 1

   Leg de plattegronden klaar

   Neem de bouwplannen of teken elke verdieping op schaal, met kamers, deuren en ramen. Druk ze af op A3 en zet op elk blad het adres, de verdieping en een versienummer.

2. 2

   Noteer wat de kast toont

   Schrijf van boven naar onder elke differentieel en elke automaat op, met wat op de voorkant staat. Dat is bijvoorbeeld 40/0,3 A type A of C20. Geef elke automaat voorlopig een letter met een etiket.

3. 3

   Zoek per automaat de punten

   Zet één automaat uit met de hendel op de voorkant en ga met een lamp of een insteektester voor stopcontacten door het huis. Elk stopcontact en elk lichtpunt dat uitvalt, noteer je met de letter van die automaat. Zet de automaat weer aan voor je aan de volgende begint. Sluit vooraf computers af: ook de ketel, de ventilatie of de diepvries kunnen even stilvallen, en juist dat vertelt je op welke kring ze hangen.

4. 4

   Leg de volgorde en de kabel vast

   Nummer de punten van elke kring vanaf de kast, in de looprichting van de kabel: het punt dat het dichtst bij de zekeringkast zit, krijgt nummer 1. Die volgorde is een inschatting, want de kabel zit in de muur. De kabeltypes en doorsneden die je niet aan de buitenkant kunt aflezen, laat je door een elektricien aanvullen; hij bevestigt dan ook de volgorde.

5. 5

   Teken het eendraadschema

   Teken van de teller naar beneden: hoofddifferentieel, differentiëlen, automaten, kabels en punten met hun symbolen en nummers. Vermeld spanning, aard van de stroom, adres, naam en datum.

6. 6

   Zet de codes op het situatieplan

   Teken elk punt met zijn symbool en code op de juiste plaats in de kamer. Controleer daarna in elke kamer of het aantal punten op het plan klopt met wat je ziet.

7. 7

   Laat het schema nakijken en keuren

   Leg het schema en het plan bij de keuring klaar, samen met het vorige keuringsverslag. Na een conforme keuring ondertekent de keurder ze, en dan horen ze in het dossier van de installatie.

Vóór je het schema aan de keurder geeft

• Op het schema en het plan staan het adres, de naam en hoedanigheid van de verantwoordelijke, een nummer, een versie en een datum.
• De spanning en de aard van de stroom staan op het eendraadschema, bijvoorbeeld 230 V eenfasig.
• Elke differentieel staat erop met nominale stroom, gevoeligheid en type, en elke automaat met curve en kaliber.
• Bij elke kring staan het kabeltype met brandklasse, het aantal geleiders, de doorsnede en de plaatsingswijze.
• Geen enkele automaat is groter dan de kabel toelaat, en geen kring telt meer dan acht stopcontacten.
• Wasmachine, droogkast, vaatwasmachine, kookplaat, oven en elk vast toestel vanaf 2.600 W staan elk op een eigen kring.
• Elk punt op het situatieplan draagt dezelfde letter en hetzelfde nummer als op het eendraadschema, en de letters in de kast zijn dezelfde.
• Eigen symbolen buiten de AREI-tabel staan uitgelegd in een legende.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Alleen een lijst van automaten afgeven

Een etiket in de kast of een tabel met « C20 keuken » is handig, maar geen eendraadschema. De keurder vraagt een tekening met symbolen, kabels en punten. Gebruik de lijst als basis en teken het schema erbij.

Nummeren per kamer in plaats van per kring

Wie de stopcontacten in de living 1 tot 6 noemt en in de keuken opnieuw bij 1 begint, verliest het verband met de kast. Het AREI nummert per kring, vanaf de automaat. Zo weet je bij elk punt welke automaat je moet uitschakelen.

Het schema na een kleine wijziging laten liggen

Een extra stopcontact lijkt te klein om op te schrijven, maar het situatieplan moet altijd de bestaande toestand tonen. Noteer het meteen met het volgende vrije nummer van de kring, en bewaar de korte beschrijving van wie het werk uitvoerde bij het dossier.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• AREI Boek 1 — Installaties op laagspanning en op zeer lage spanning, geconsolideerde tekst van de FOD Economie (2025)
• Wijzigingen aan het AREI die op 1 juni 2023 in voege traden, Volta (2023)
• Volta — Symbolen eendraadschema
• Vlaanderen.be — Keuring van je elektrische installatie (AREI)
• Fluvius — Je elektriciteits- of gasmeter openen of sluiten