Een stopcontact aansluiten, bijplaatsen of aftakken

Mag je een stopcontact zelf aansluiten?

In je eigen woning mag je een stopcontact zelf aansluiten, vervangen of bijplaatsen. Het AREI, het reglement voor elektrische installaties, vraagt in je eigen woning geen erkenning van wie het werk doet. Het vraagt wel een resultaat dat aan het reglement voldoet, plannen die de uitbreiding tonen en, bij een belangrijke wijziging, een keuring.

De grens ligt bij wat je kunt controleren. Een stopcontact aan een bestaande kring met nog plaats is werk met drie aders en een tester. Een nieuwe kring vanaf de zekeringkast vraagt meer: automaat, kabelsectie en differentieel moeten bij elkaar passen, en nadien volgt een keuring.

Eerst spanningsloos, dan pas aan het werk

Elk werk aan een stopcontact begint met dezelfde volgorde. Je bereidt het werk voor, schakelt de kring af en zorgt dat niemand hem terug inschakelt. Dan controleer je of er echt geen spanning meer staat. Dat zijn de eerste vier stappen van de gouden acht, de veiligheidsprocedure voor werken aan elektrische installaties.

In een woning zet je de automaat van de kring uit en vergrendel je hem als dat kan. Lukt dat niet, dan hang je er minstens een duidelijk briefje op en zeg je het iedereen in huis, zodat niemand de kring terug inschakelt.

Daarna meet je met een spanningstester op elke ader van elke kabel in de doos. Controleer de tester eerst op een stopcontact dat wel onder spanning staat, anders stelt een tester die niet werkt je ten onrechte gerust. Bij een doorlus komen in één doos twee kabels samen. Soms hoort een van die kabels bij een andere kring dan de automaat die je net uitzette.

Wanneer een keuring volgt

Of er een keuring volgt, hangt af van wat het AREI een belangrijke wijziging noemt. Dat is een wijziging of uitbreiding die de veiligheid van personen of goederen extra raakt en waarvoor nog geen keuring is gedaan. Het reglement geeft als voorbeeld de toevoeging van een kring in een huishoudelijke installatie.

Een stopcontact dat je aan een bestaande kring hangt, is dat meestal niet. Dan volstaat een korte beschrijving van de uitbreiding, met je naam, je hoedanigheid en het adres, gedateerd en ondertekend. Ook het situatieplan van de installatie vul je aan, want dat plan toont op elk ogenblik de bestaande toestand. Hoe je het tekent, lees je bij het eendraadschema en het situatieplan.

Een nieuwe kring is wel een belangrijke wijziging. Dan maak je een eendraadschema en een situatieplan op en keurt een erkend organisme de uitbreiding vóór je ze in gebruik neemt. Die keuring beperkt zich tot het bijgevoegde deel. Daarnaast legt het AREI om de 25 jaar een nieuwe controle van de hele installatie op. Hoe zo’n controle verloopt, lees je bij de keuring van de elektrische installatie.

Het AREI is een federaal reglement en geldt in heel België. Premies en woningregels verschillen wel per gewest, en een gemeente kan eigen voorschriften hebben.

Wat je doet	Soort wijziging	Wat je regelt
Een stopcontact bijplaatsen aan een bestaande kring met plaats	Meestal geen belangrijke wijziging	Situatieplan aanvullen met een gedateerde, ondertekende beschrijving
Een nieuwe kring aanleggen vanaf de zekeringkast	Belangrijke wijziging	Eendraadschema en situatieplan opmaken, keuring door een erkend organisme vóór gebruik
Een oude installatie van vóór 1 oktober 1981 belangrijk wijzigen	Belangrijke wijziging	Het geheel achter een hoofddifferentieel van ten hoogste 300 mA brengen

Zo is een stopcontact aangesloten

Achter de afdekplaat zit een mechanisme in een inbouwdoos. Het AREI noemt het stopcontact een contactdoos. Voor een woning gelden er drie vaste eisen. Het aardingscontact zit op de beschermingsgeleider, er hangen hooguit acht contactdozen aan een kring en de doos is ruim genoeg voor de verbindingen.

Fase, neuter en aarde op drie klemmen

Een stopcontact krijgt drie aders. In een kabel met drie aders, zoals een 3G2,5, is de blauwe ader de neuter en de geelgroene ader de beschermingsgeleider. De derde ader, hier bruin, is de fase. Het AREI legt twee kleuren vast. Geelgroen is voor de beschermingsgeleider en mag nooit een fase of neuter aanduiden, en blauw is in een kring met neuter voorbehouden aan de neuter. Welke kabel je kiest, staat bij de installatiekabels XVB en VOB.

Op het mechanisme staat wat waarheen gaat: L voor de fase, N voor de neuter en het aardsymbool voor de beschermingsgeleider. Ook de afstriplengte staat op de achterkant van het mechanisme, volgens de fiche van één fabrikant 14 mm. De klemmen nemen daar twee aders van 2,5 mm².

Ader	Kleur	Klem op het stopcontact
Fase (lijngeleider)	Bruin in een kabel met drie aders	L
Neuter	Blauw	N
Beschermingsgeleider	Geelgroen	Aardingscontact, met het aardsymbool

Penaarde in België, randaarde in Nederland

Een Belgisch stopcontact heeft een aardingspen die uit de ronde uitsparing steekt: dat is penaarde. Randaarde, het systeem van Nederland en Duitsland, heeft in plaats daarvan metalen klemmen aan de rand van het stopcontact. In een Vlaamse woning kies je penaarde.

Voor de veiligheid telt vooral dat het aardingscontact met de geelgroene ader verbonden is. Dat vraagt het AREI voor elk stopcontact in een woning. Voor de uitvoering tot 32 A en 400 V verwijst het naar de norm NBN C 61-112-1:2017. De aansluiting is bij elk type dezelfde: fase, neuter en beschermingsgeleider.

Eén kabel of twee: einde van de kring of doorlus

Komt er één kabel in de doos, dan is dit stopcontact het einde van de kring. Komen er twee kabels binnen, dan loopt de kring hier door naar het volgende stopcontact. Dat noem je doorlussen: de aders van beide kabels komen op dezelfde klemmen, fase bij fase, neuter bij neuter en aarde bij aarde.

Hoeveel aders in één klem mogen, staat in de technische fiche van het mechanisme. Bij een gangbaar mechanisme neemt een klem twee aders van 2,5 mm², precies de twee van een doorlus. Moeten er meer aders samenkomen, bijvoorbeeld omdat ook een lichtpunt of een tweede stopcontact aftakt, dan hoort de verbinding in een aftakdoos. Over klemmen en hulzen lees je meer bij elektrische draden verbinden.

Bij doorlussen loopt de stroom van alle stopcontacten verderop door de klemmen van dit ene stopcontact. Een klem die slecht vastzit, warmt onder belasting op, en dat gebeurt achter een afdekplaat waar je het niet ziet. Trek daarom na het vastdraaien zacht aan elke ader.

Een stopcontact bijplaatsen of aftakken

Bijplaatsen betekent een nieuw stopcontact aan een bestaande kring hangen. Drie dingen moeten kloppen. De kring heeft nog plaats, de kabel heeft een geelgroene ader en de verbinding blijft bereikbaar.

Heeft de kring nog plaats voor een stopcontact?

Op één kring mogen hooguit acht enkelvoudige of meervoudige contactdozen. Een dubbel of drievoudig stopcontact telt daarbij als één. Een vast toestel, of een groep vaste toestellen met één schakelaar, telt ook als één. Hoeveel er al hangen, lees je af op het situatieplan: elke kring heeft een letter en elke contactdoos een nummer.

Ontbreekt dat plan, dan zet je de automaat uit en loop je met een tester langs alle stopcontacten. De stroomloze stopcontacten vormen samen de kring. Tel ze, en tel het nieuwe stopcontact mee.

Ook de kabel moet kloppen. Een geleider onder 2,5 mm² is in een installatie verboden, met enkele uitzonderingen. De bekendste is de lichtkring zonder stopcontact, die 1,5 mm² mag hebben. Bij 2,5 mm² hoort een automaat van hooguit 20 A, bij 1,5 mm² hooguit 16 A. Op een kring van 1,5 mm² komt dus geen stopcontact. Hoe sectie en automaat bij elkaar horen, staat bij kabelsectie en het aantal stopcontacten per kring.

Doorlussen of aftakken: waar de verbinding zit

Het AREI noemt vier plaatsen: het verdeelbord, een verbindings- of aftakdoos, de klemmen van een schakelaar of contactdoos en een plafonddoos. Een verbinding ergens anders, bijvoorbeeld in de pleister of in een buis, valt daar niet onder.

Doorlussen is het eenvoudigst: een kabel van de bestaande doos naar de nieuwe, met beide kabels op dezelfde klemmen. Het kan zolang de doos diep genoeg is voor twee kabels en de klemmen het aantal aders aankunnen. Aftakken kies je als dat niet past, of als meerdere kabels samenkomen, bijvoorbeeld omdat je van één punt naar twee nieuwe stopcontacten gaat.

In een aftakdoos blijven de geleiders toegankelijk. Het deksel moet na het bezetten en het schilderen nog open kunnen. Een aftakdoos die onder de pleister verdwijnt, voldoet dus niet aan wat het AREI vraagt. Hetzelfde geldt voor een kabel die in de doos te kort blijkt: een verlenging in de pleister kan niet, dus komt er een aftakdoos op een bereikbare plek of een nieuwe kabel.

Die bereikbaarheid heeft een praktische reden. Het AREI vraagt dat elke leiding zo ligt dat je haar isolatie kunt meten en de plaats van een fout kunt bepalen. Een verbinding in de pleister onttrekt zich daaraan: bij een defect moet de muur open om haar te vinden.

Bekijk groter ↗

Als de kring vol is of geen aarding heeft

Is de kring vol of mist de geelgroene ader, dan helpt geen slimme verbinding. Je trekt een nieuwe kring vanaf de zekeringkast, met een eigen automaat en een kabel met geelgroene ader. De toevoeging van een kring is een belangrijke wijziging, dus daarna volgt de keuring.

Staat de installatie er nog zoals ze vóór 1 oktober 1981 is aangelegd, dan weegt zo’n wijziging zwaarder. Bij een belangrijke wijziging in een oude woning moet het geheel van de installatie achter een hoofddifferentieel van ten hoogste 300 mA komen. Wat dat voor je zekeringkast betekent, lees je bij de differentieelschakelaar.

Wat je zelf kunt voorbereiden, zijn de sleuven, de buizen en de dozen. Het aansluiten in de kast laat je aan een elektricien, en de keuring doet een erkend organisme. Hoe die taakverdeling bij een grotere klus loopt, staat bij zelf elektriciteit leggen.

Het stopcontact in de muur

Een verzonken stopcontact, in het AREI een contactdoos in een wand, zit in een inbouwdoos die in de muur is ingewerkt. Dat bepaalt hoe diep de doos moet zijn en hoeveel plaats je voor de draden hebt.

Verzonken stopcontact: doos en diepte

Het AREI vraagt dat een contactdoos die in een wand is verzonken, in een metalen doos of in een doos uit isolerend materiaal zit. De doos moet ruim genoeg zijn om de verbindingen gemakkelijk in onder te brengen. Bij een doorlus komt er een tweede kabel bij, dus reken die mee.

De maten liggen bij gangbare mechanismen vast. De doos heeft een binnendiameter van 60 mm en is minstens 40 mm diep, de ruimte voor de draden inbegrepen. Een stopcontact met elektronica, zoals een USB-lader, vraagt een diepere doos. Steekt de rand van de doos 1 tot 1,2 mm uit de pleister, dan vangt het opzetboord van het mechanisme dat op.

In gyproc gebruik je een hollewanddoos die zich met klemmen aan de plaat vasthoudt. De maten en de werkwijze staan bij inbouwdozen in gyproc. Is een doos te ondiep voor twee kabels, dan maak je van de doorlus een aftakking in een aftakdoos, of laat je de doos dieper maken. Dat laatste verschuift de kabels in de muur mee en is werk voor de elektricien.

Wie geen sleuf wil maken, kiest voor opbouw: een stopcontact met een eigen behuizing op de muur, aangesloten op dezelfde manier. Voor een stopcontact in de badkamer gelden extra regels. Je vindt ze bij het stopcontact in de badkamer.

Dubbel stopcontact aansluiten

Dubbele stopcontacten zijn meestal twee mechanismen onder één afdekplaat. De dozen staan dan horizontaal 71 mm van hart tot hart en verticaal 60 of 71 mm. Er bestaat ook een dubbel stopcontact als één mechanisme in één doos; de fiche zegt hoeveel aders daar per klem in mogen. Voor het AREI telt een dubbel stopcontact als één meervoudige contactdoos, dus als één van de acht op de kring.

Elk mechanisme krijgt eigen fase, neuter en aarde. Een korte brug van dezelfde draaddikte, van klem naar klem, voedt het tweede mechanisme vanuit het eerste. Loopt de kring ook door naar een volgend stopcontact, tel dan na hoeveel aders in de klemmen komen. Meer dan de fiche toelaat is te veel, en dan hoort de verbinding in een aftakdoos.

Beide stopcontacten van een dubbel stopcontact hangen aan dezelfde automaat, dus een waterkoker en een strijkijzer tegelijk trekken samen de stroom die die automaat bewaakt. Bij een automaat van 20 A is dat ongeveer 4.600 W (20 A maal 230 V).

Mag een stopcontact zonder aarding?

Het antwoord hangt af van de installatie. Een nieuw stopcontact krijgt altijd een aardingscontact. Alleen in oude installaties laat het AREI bestaande stopcontacten zonder aarding in dienst, onder voorwaarden.

Nieuw stopcontact: altijd met aardingscontact

Elk stopcontact in een woning krijgt een aardingscontact dat verbonden is met de beschermingsgeleider van de leiding. De uitzonderingen zijn stopcontacten op zeer lage veiligheidsspanning en stopcontacten die via een eigen beschermingstransformator gevoed worden, zoals een scheerstopcontact.

Daarom koop je een stopcontact met aarding en een kabel met geelgroene ader: 3G2,5, geen 3x2,5. De G in de code staat voor die geelgroene ader.

Oude installatie zonder beschermingsgeleider

In een installatie die vóór 1 oktober 1981 is aangelegd, ligt het anders. Het AREI laat daar stopcontacten zonder aardingscontact in dienst, op twee voorwaarden. De leiding heeft geen beschermingsgeleider en de kring hangt achter een differentieel van hoge gevoeligheid, dus ten hoogste 30 mA.

Zo’n kring herken je aan een stopcontact zonder aardingspen en aan een kabel met twee aders in de doos, zonder geelgroene ader.

Moet zo’n stopcontact vervangen worden, dan krijgt het geen aardingscontact dat nergens op aansluit: dat is verboden. Of een uitvoering zonder aardingscontact dan nog mag, laat je door een elektricien of het erkend organisme bevestigen, want het AREI laat alleen bestaande stopcontacten zonder aarding in dienst. Een stopcontact bijzetten aan zo’n kring lukt niet zonder geelgroene ader: het nieuwe stopcontact moet een aardingscontact krijgen en daarvoor ligt er in de oude kabel niets. Dan komt er een nieuwe leiding of een nieuwe kring.

Een schijnaarding is verboden

Een aardingscontact dat niet echt met de aarding van de installatie verbonden is, is verboden. Een brug van het aardingscontact naar de neuter is zo’n schijnaarding: ze lijkt een aarding, maar leidt niets af naar de grond.

Het gevaar zit in het gevoel van veiligheid. Het toestel staat in een stopcontact met aarding, en iedereen gaat ervan uit dat een isolatiefout langs de beschermingsgeleider naar de grond wegvloeit en de differentieel doet afschakelen. Bij een schijnaarding gebeurt dat niet: er loopt geen foutstroom naar de grond, dus de differentieel merkt niets en de behuizing blijft onder spanning tot iemand ze aanraakt. Bij een brug naar de neuter komt daar nog bij dat de behuizing ook onder spanning komt te staan zodra de neuter onderbroken raakt.

Een stopcontact doorlussen naar een schakelaar

Wie vanaf een bestaand stopcontact een lamp of een geschakeld stopcontact wil voeden, haalt de stroom uit de kring van dat stopcontact. Het AREI laat dat toe, onder de regels van die kring.

Mag een lichtpunt aan een stopcontactkring?

Ja. Contactdozen, verlichtingstoestellen en andere vaste toestellen mogen door dezelfde kring gevoed worden. Zo’n gemengde kring volgt de regels van een stopcontactkring: 2,5 mm² en hooguit acht contactdozen. Een vast toestel, of een groep vaste toestellen met één schakelaar, telt als één contactdoos. Een lamp met schakelaar neemt dus één plaats in.

Omgekeerd werkt het niet. Een stopcontact aftakken van een lichtkring van 1,5 mm² mag niet, want die kabeldikte is alleen toegelaten voor kringen zonder stopcontact.

Welke ader gaat waarheen?

Een enkelpolige schakelaar onderbreekt alleen de fase. De neuter en de beschermingsgeleider lopen rechtstreeks naar de lamp en komen niet aan de schakelaar. Het AREI laat enkelpolige schakelaars toe zolang stroomopwaarts een tweepolig toestel met scheidingsfunctie staat, zoals de tweepolige automaat of differentieel in de zekeringkast.

De route voor een lamp loopt zo. Een kabel gaat van het stopcontact naar het lichtpunt, doorgelust aan de klemmen of afgetakt in een doos. Hij neemt fase, neuter en aarde mee. Van het lichtpunt loopt een kabel naar de schakelaar: de fase heen en de geschakelde fase, de schakeldraad, terug naar de lamp.

Een kabel van het stopcontact rechtstreeks naar de schakelaar volstaat dus niet, want de lamp heeft ook een neuter nodig en die komt niet via de schakelaar.

Blauw blijft in een kring met neuter voorbehouden aan de neuter, dus voor de schakeldraad neem je een andere kleur. Welke, staat bij de kleur van de neuter en de andere draden. Een stopcontact dat je met een schakelaar wilt bedienen, zoals de staande lamp in de living, volgt hetzelfde principe. De schakelaar onderbreekt de fase naar dat stopcontact, terwijl de neuter en de aarde er rechtstreeks naartoe lopen.

Een stopcontact aansluiten of bijplaatsen

1. 1

   Maak de kring spanningsloos en meet na

   Zet de automaat van de kring uit, hang er een briefje op en meet met een spanningstester op elke ader in de doos. Controleer de tester vooraf op een stopcontact dat wel onder spanning staat. Het klopt als de tester op elke ader geen spanning toont.

2. 2

   Controleer kabel, doos en kring

   Kijk of de kabel een geelgroene ader heeft en 2,5 mm² dik is: de opdruk op de mantel zegt het, bijvoorbeeld 3G2,5. Controleer of de doos diep genoeg is en tel de contactdozen op de kring volgens het situatieplan. Zijn het er al acht, of ontbreekt de geelgroene ader, dan stop je hier.

3. 3

   Strip de kabel en de aders

   Haal de mantel weg tot vlak aan de doos. Strip elke ader over de afstriplengte die op het mechanisme staat, bij een gangbaar mechanisme 14 mm. Het koper is blank en onbeschadigd, zonder inkervingen.

4. 4

   Sluit aarde, neuter en fase aan

   Begin met de geelgroene ader op het aardingscontact, daarna de blauwe op N en de bruine op L. Bij een doorlus komen de aders van de tweede kabel op dezelfde klemmen, als de fiche dat toelaat. Anders verbind je ze in een aftakdoos. Trek zacht aan elke ader: ze zit vast.

5. 5

   Plaats het mechanisme en de afdekplaat

   Plooi de aders netjes achter het mechanisme, schroef de klauwen vast tot het mechanisme recht en stevig zit en plaats de afdekplaat. Het klopt als de plaat zonder spleet tegen de muur sluit.

6. 6

   Schakel in en test

   Zet de automaat aan en controleer met een stopcontacttester of fase, neuter en aarde op de juiste plaats zitten. Valt de differentieel bij het inschakelen af, dan zet je de kring weer uit en zoek je de oorzaak, bijvoorbeeld een neuter van een andere kring of een beschadigde ader. Druk daarna op de testknop van de differentieel: hij moet afschakelen. Schakel hem daarna weer in.

7. 7

   Noteer de uitbreiding

   Vul het situatieplan aan en schrijf een korte beschrijving van de uitbreiding, met datum, naam, hoedanigheid en adres. Onderteken ze en bewaar ze bij het dossier van de installatie.

Voor je de kring weer inschakelt

• Elke ader zit op de klem die het mechanisme aanduidt: bruin op L, blauw op N en geelgroen op het aardingscontact.
• Elke ader is over de afstriplengte van het mechanisme gestript en de klem klemt op blank koper, niet op isolatie.
• In elke klem zit hooguit het aantal aders dat de technische fiche toelaat.
• De doorlus of aftakking zit in een klem of een aftakdoos die bereikbaar blijft.
• De kring telt na de uitbreiding hooguit acht contactdozen, heeft minstens 2,5 mm² en een geelgroene ader.
• Het mechanisme zit stevig vast in de doos en de afdekplaat sluit zonder spleet.
• De uitbreiding staat op het situatieplan, met een gedateerde en ondertekende beschrijving.
• Na het inschakelen blijft de differentieel staan en schakelt hij af als je op de testknop drukt.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Isolatie in de klem

Wie te kort strip, klemt isolatie in plaats van koper, en dat contact lijkt vast maar loopt over een klein oppervlak en warmt op onder belasting. Strip over de lengte die op het mechanisme staat en kijk of het blanke koper helemaal in de klem verdwijnt.

De neuter van een andere kring

In een doos met twee kabels liggen soms aders van twee kringen. Verbind je de neuter van de ene kring met die van de andere, dan keert de stroom langs een andere weg terug. De differentieel ziet dat als een lek en valt af, ook al is er niets stuk. Sluit elke neuter aan op de kring waarvan ook de fase komt.

Twee aders in een klem voor één

Een klem is gemaakt voor een bepaald aantal en een bepaalde doorsnede. Bij een gangbaar mechanisme zijn dat twee aders van 2,5 mm². Past er meer in, dan verbind je de aders in een aftakdoos en voed je het stopcontact met één kort stuk.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een elektricien neemt het werk over zodra je een nieuwe kring vanaf de zekeringkast wilt. Dat geldt ook als de kring al acht contactdozen heeft of geen geelgroene ader, of als je niet zeker weet welke kring je afzette. Toont de spanningstester iets anders dan je verwacht, dan stop je eveneens. De keuring van een nieuwe kring doet een erkend organisme, een andere partij dan de elektricien. Voor een stopcontact in de badkamer gelden extra regels over zones en beschermingsgraad, en wie die niet kent, vraagt een elektricien.

Bronnen

• FOD Economie — AREI Boek 1, installaties op laagspanning en zeer lage spanning (versie 07, 2026)
• Vlaanderen.be — Keuring van uw elektrische installatie (AREI) (2026)
• Volta — Technologische informatiefiche 11: Gouden acht (veiligheid, werken aan elektrische installaties)
• Volta — Technologische informatiefiche 08: Soorten kabels
• Niko — Technische fiche sokkel voor stopcontact met penaarde 170-33100 (2026)