Boomse pannen herkennen, hergebruiken en aanvullen

Wat is een Boomse pan?

Een Boomse pan is een holle kleipan met een S-vormig profiel. Het regenwater loopt door één brede holte naar beneden, en één opgebogen rand, de wel, valt over de pan ernaast.

Ze heeft geen zij- of kopsluiting zoals een stormpan. Het dak blijft dicht door overlap en doordat de pannen geschrankt liggen, met verspringende voegen.

Een S-vormige pan uit de Rupelstreek

De naam verwijst naar Boom, aan de Rupel in de provincie Antwerpen. Daar wordt al in 1345 een steenbakkerij vermeld. In 1896 telde Boom 48 steenbakkerijen en 42 fabrieken waar aarden pannen en tegels werden gemaakt. Begin jaren 1970 ging de baksteennijverheid van de Rupelstreek ten onder.

In Vlaanderen was de pan jarenlang erg gewild, en ze ligt nog altijd op oude hoeves, landhuizen en begijnhoven. Op de Belgische hergebruikmarkt behoort ze tot de meest courante modellen, naast de Bourgondische tegelpan, de oude platte pan en de stormpan.

Zo herken je een Boomse pan op je dak

Het profiel zie je het best aan de rand van het dakvlak. Bij de zijgevel en onder de goot tekent de S-vorm van de laatste pannen zich af. In het dakvlak zelf komt de golf rij na rij terug: een holte met telkens een opgebogen wel ernaast, in verspringende voegen.

Neem je een losse pan in de hand, dan ligt de holte aan de bovenkant en loopt de wel langs één lange zijde omhoog. Aan de achterkant zit soms een ophangneus waarmee de pan aan de panlat hangt. Bij oude pannen is die neus vaak afgebrokkeld of weg.

Zekerheid geven alleen de maten. Meet de latafstand en de dekbreedte en leg ze naast de technische fiche van een model. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je bij oude dakpannen herkennen en bijpassen.

Boomse pan, Oude Holle pan of Pottelbergse pan

In Nederland heet dezelfde pan de Oude Holle pan. De Verbeterde Holle (VH) en de Opnieuw Verbeterde Holle (OVH) zijn andere holle modellen die op de Nederlandse markt veel voorkomen.

De Oude Pottelbergse Pan 451 is een nieuw gebakken pan waarvan het profiel op de Boomse pan is gebaseerd, maar met eigen maten. Meer over die pan en haar verouderde kleuren staat bij oude dakpannen en Pottelbergse pannen.

Pannen tellen per m² en per dakvlak

Hoeveel pannen een dak nodig heeft, volgt uit twee maten die je zelf meet, niet uit een vast getal per model.

Hoeveel Boomse pannen per m²?

De latafstand is de afstand tussen twee panlatten, van bovenkant tot bovenkant. De dekbreedte is de breedte die één pan in een rij inneemt na aftrek van de overlap met de buurpan. Samen geven ze de oppervlakte die één pan afdekt, en 1 m² gedeeld door die oppervlakte is het aantal pannen per m².

Als voorbeeld dient de Oude Pottelbergse Pan 451, een nieuwe pan met het Boomse profiel. Volgens de fabrikant is de latafstand ± 277 mm en de dekbreedte ± 194 mm. Eén pan dekt dan 0,054 m², goed voor ± 18,6 pannen per m². Bij een oude Boomse pan kan dat getal flink afwijken, want oude pannen zijn ambachtelijk gemaakt en verschillen onderling in maat.

Meet daarom zelf. De latafstand meet je over vijf of zes latten, en je neemt het gemiddelde. Op de zolder lukt dat als de latten van binnenuit te zien zijn; anders laat je de dakwerker meten. De dekbreedte meet je op de grond. Leg elf pannen naast elkaar zoals ze op het dak liggen, met de wel van elke pan over de buurpan. Meet dan de afstand tussen de holtes van de eerste en de laatste pan en deel die door tien. Zo middel je de kleine verschillen tussen oude pannen uit.

De hergebruikfiche van Rotor noemt voor pannen zonder sluiting een bovengrens van 65 stuks per m². Een grote holle pan als de 451 zit daar met 18,6 stuks ver onder.

Bekijk groter ↗

Bestellen voor een heel dakvlak

Voor een dakvlak van 45 m² heb je met 18,6 pannen per m² ongeveer 840 pannen nodig. Sommige hergebruikhandelaars rekenen 5% extra als ze de partij niet volledig gelijk kunnen garanderen. Bij hergebruik op het eigen dak werk je met dezelfde marge. Dat brengt het aantal op ongeveer 880. Breuk bij het leggen en snijverlies aan kielgoten en randen komen daar nog bij. De dakwerker bepaalt die marge naar de vorm van je dak.

Hergebruik je de pannen van datzelfde dakvlak, dan kan tot 40% afvallen. In het slechtste geval houd je van de 840 pannen er 504 over en moet je er 336 bij bestellen. Maak die rekening vóór je offertes vraagt, want ze bepaalt of hergebruik loont.

Oude Boomse pannen hergebruiken

Kleidakpannen worden sinds de 19de eeuw in overvloed gemaakt, en Boomse pannen zijn een van de meest courante modellen op de hergebruikmarkt. Of een bepaalde pan opnieuw op een dak kan, hangt af van haar staat en van waar ze lag.

Hergebruikhandelaars verkopen pannen meestal zoals ze zijn, zonder de garantie van een nieuwe pan. De controle ligt dus bij jou en je dakwerker.

Sorteren op herkomst en schade

Begin bij de herkomst. Pannen van een stal hebben jarenlang stikstof- en zwaveldampen gekregen en brokkelen makkelijk af; een partij daarvan kan ongeschikt zijn. Grijze strepen op het oppervlak zijn sporen van lood uit loodwerk op het oude dak, zoals een slab of goot. Zulke pannen sorteer je uit. Sommige oude pannen hebben bovendien een loodhoudend glazuur of een loodhoudende engobe. Dat zie je niet aan de pan zelf, en ook daarom vraag je bij een partij naar de herkomst.

Lichte schade hoort bij oude pannen. Haarscheurtjes in de engobe, een iets afgeschilferde rand of een vlek zijn geen reden om af te keuren. Barsten, afbrokkelingen en een aangetast oppervlak wel.

Wat je ziet	Wat het betekent	Wat je doet
Haarscheurtjes in engobe of glazuur, vlekken, lichte afschilfering van de rand	oppervlakkige slijtage	behouden en tussen de rest leggen
Een barst of afbrokkeling in de pan zelf	de vorst heeft de pan verzwakt	uitsorteren
Een dof klinkende pan	een barst aan de binnenkant	uitsorteren
Grijze strepen op het oppervlak	sporen van lood van een ander dakonderdeel	uitsorteren
Een flink afgebrokkelde rand van de wel	de overlap met de buurpan werkt niet meer	uitsorteren
Een afgebroken of ontbrekende ophangneus	de pan hangt niet meer aan de lat	uitsorteren
Een lichte beschadiging van de neus of het nagelgat	valt onder aanvaardbare schade	behouden; een nieuw nagelgat boren kost tijd

De klanktest

Een barst aan de binnenkant zie je niet, maar je hoort ze. Tik de droge pan aan met een hard voorwerp: een gave pan geeft een heldere klank, een pan met een interne barst klinkt dof. Een dakwerker die pannen voor hergebruik afneemt, kan dat pan per pan doen.

Bij een gekochte partij neem je zelf een steekproef uit verschillende paletten. Klinken er meer dan een paar dof, laat dan de hele partij pan per pan nakijken voor ze naar het dak gaat.

Reinigen zonder de pan te beschadigen

Mos en algen verbergen schade, dus reinig je voor je keurt. Een zachte borstel haalt mos, algen en vuil weg. Een hogedrukreiniger beschadigt het oppervlak en maakt de pan minder waterdicht, dus laat die staan.

Laat de pannen daarna drogen en bewaar ze op hun zijkant, in een palletkooi of in rijen rechtop. Zo breken ze minder, en er blijft geen vocht in hangen dat opnieuw algen en mos geeft. Sommige oude pannen kregen ooit een verflaag of een waterafstotende behandeling, wat het reinigen en het uitzicht kan beïnvloeden. Een dak dat blijft liggen reinig je zoals beschreven bij een dak ontmossen en reinigen.

Wanneer hergebruik geen goed idee is

Bij het afnemen van een oud dak kan tot 40% van de pannen ongeschikt zijn, dus hergebruik gaat zelden helemaal op. Oude pannen komen bovendien meestal van daken zonder isolatie. Op een geïsoleerd dak staan ze meer bloot aan vorst. Pannen met zichtbare vorstschade, zoals afschilfering en barsten, leg je daar niet meer terug. Dat raadt ook de fabrikant van een nieuwe pan met het Boomse profiel af.

Een onderdak onder pannen zonder sluiting

Een Boomse pan heeft geen sluiting, dus overlap alleen houdt het water niet gegarandeerd buiten. Bij slagregen en stuifsneeuw komt er water onder de pannen. Voor overlappende pannen zonder sluiting vraagt de hergebruikfiche daarom een extra waterdichte onderdakfolie. Op een oud dak zonder onderdak zie je daglicht tussen de pannen; leg je de pannen terug, dan hoort er een onderdak onder.

Op dat onderdak komen tengellatten, zodat lucht van de goot naar de nok kan stromen. Die luchtstroom voert vocht af, en vocht onder de pannen geeft algen en mos. Hoe tengellatten, onderdak en ventilatie samenhangen, staat bij de opbouw van een hellend dak.

Pannen vastzetten tegen storm

Een Boomse pan ligt los op de pan eronder en hangt met haar neus aan de lat. Bij storm trekt de wind aan het dak, en daarom worden pannen met een nagel, haak of schroef vastgezet. Welke pannen vast moeten, hangt af van hun plaats. Aan de dakrand, op de hoeken, langs de nok en op de hoekkepers zijn de krachten het grootst. De dakwerker volgt daarvoor de technische voorlichting TV 240 van Buildwise, met de windbelasting uit Eurocode 1.

Oude pannen hebben vaak geen nagelgat. Een gat boren is mogelijk maar tijdrovend en kan schade aan de pan geven, dus laat dat in de offerte opnemen. De bevestigingen zelf, van panhaak tot schroef, staan bij dakpannen vastzetten tegen storm.

Nieuwe Boomse pannen naast oude

Een nieuwe pan naast een oude moet op drie punten passen: de latafstand, de overlap met de buurpan en de hulpstukken. De kleur komt daarna.

Nieuwe pannen met het Boomse profiel

Wie nieuwe Boomse pannen zoekt, komt uit bij nieuw gebakken pannen met het golvende S-profiel van de Boomse pan. De Oude Pottelbergse Pan 451 is een voorbeeld: de fabrikant noemt haar profiel gebaseerd op de Oude Boomse Pan. Ze heeft een ophangneus en een nagelgat en weegt ± 41,3 kg per m². Ze ligt vanaf 25° helling, of vanaf 15° met een bijzonder onderdak onder de voorwaarden van de fabrikant.

De pan voldoet aan de productnorm EN 1304 en draagt het BENOR-keurmerk. De fabrikant geeft 30 jaar garantie op vorstbestendigheid, op voorwaarde dat de pannen volgens zijn voorschriften liggen. Daarbij horen onder meer tengellatten van minstens 15 mm, luchtinlaat aan de goot en luchtuitlaat aan de nok. Andere fabrikanten maken andere holle pannen; vergelijk altijd latafstand en dekbreedte op de technische fiche.

Nieuwe en oude pannen op dezelfde latten

Liggen de latten vast, zoals bij een herstelling, dan bepaalt de oude latafstand welke nieuwe pan past. Ligt een pan er enkele millimeters naast, dan wordt de overlap op elke rij evenveel groter of kleiner. Dat verschil telt op naarmate je hoger komt. Bij een volledig nieuw dakvlak, zoals een aanbouw, speelt de oude maat geen rol. De dakwerker zet de latten dan op de latafstand van de nieuwe pan.

Een Boomse pan grijpt niet in de buurpan. De wel van de nieuwe pan moet daarom netjes over de oude vallen, of die van de oude over de nieuwe. Laat de dakwerker daarom één of twee proefpannen tussen de oude leggen. Ze passen als ze vlak liggen, de neus achter de lat valt en de wel de buurpan volledig bedekt.

Wil je kleurverschil vermijden, leg de nieuwe pannen dan op een ander dakvlak dan de oude, bijvoorbeeld op de achterkant van een zadeldak.

Kleurverschil tussen nieuw en oud

Een nieuwe pan is bij het leggen veel feller dan een pan die tientallen jaren weer en mos kreeg. Fabrikanten bieden daarom verouderde uitvoeringen aan. Bij de 451 heten die vieilli: voor het bakken krijgt de pan een oppervlaktebehandeling die tinten geeft van natuurrood tot grijszwart met witbeige vlekken. Er zijn vijf kleuren, waaronder twee verouderde.

Leg een nieuwe pan in daglicht naast een gereinigde, droge oude pan voor je een partij bestelt. Mix de pannen uit verschillende pakken tijdens het leggen, want ook bij hergebruikte pannen komen kleurverschillen voor.

Wat kosten Boomse pannen?

Een vaste prijs voor een Boomse pan bestaat niet. Het bedrag hangt af van of je recuperatiepannen koopt, een nieuwe pan met dit profiel neemt of een dakwerker alles laat leveren en leggen. Elke aanbieder rekent per stuk, per m² of per m² gelegd, en je vergelijkt pas na omrekenen.

Recuperatiepannen per m²

De hergebruikfiche van Rotor baseert zich op een steekproef van de West-Europese hergebruikmarkt in 2019 tot 2021. Courante modellen kostten vanaf 8 euro per m², hedendaagse modellen 15 tot 25 euro en zeldzame modellen 35 tot 40 euro, alles exclusief btw. De fiche zelf waarschuwt dat prijzen en beschikbaarheid veranderen.

Boomse pannen horen tot de meest courante modellen, maar de fiche geeft geen aparte prijs per model. Welke prijs een partij haalt, hangt af van de grootte van het lot, de staat en de regio. Transport, reinigen, sorteren en het leggen komen er nog bij.

Post	Exclusief btw	Inclusief btw	Prijspeil
Recuperatiepannen, courante modellen (aankoop zonder plaatsing)	vanaf 8 euro/m²	vanaf 10 euro/m²	2019 tot 2021
Recuperatiepannen, hedendaagse modellen	15 tot 25 euro/m²	18 tot 30 euro/m²	2019 tot 2021
Recuperatiepannen, zeldzame modellen	35 tot 40 euro/m²	42 tot 48 euro/m²	2019 tot 2021
Gerecupereerde hulpstukken	15 tot 25 euro/stuk	18 tot 30 euro/stuk	2019 tot 2021
Kleipannen geleverd en gelegd	gemiddeld 58 euro/m²	62 euro/m² (6% btw) of 70 euro/m² (21% btw)	2023
Hulpstukken in klei (nok, kant) geleverd en gelegd	gemiddeld 52 euro/m	56 euro/m (6% btw)	2023

Van prijs per m² naar prijs per stuk

Een verkoper noemt vaak een prijs per pan. Deel de prijs per m² door het aantal pannen per m². Bij 18,6 pannen per m² komt 8 euro per m² neer op ± 0,43 euro per pan. Voor 15 tot 25 euro per m² wordt dat 0,81 tot 1,34 euro. Voor 35 tot 40 euro per m² wordt het 1,88 tot 2,15 euro. Alle bedragen zijn exclusief btw; met 21% btw is het ± 0,52 tot 2,60 euro per pan.

Gaat het om een oud model met minder pannen per m², dan ligt de prijs per pan bij dezelfde prijs per m² hoger. Meet daarom eerst je latafstand en dekbreedte, voor je prijzen vergelijkt.

Gelegd door een dakwerker

In aanbestedingen van de sociale woningbouw kostte een dakbedekking in gebakken aardepannen, geleverd en gelegd, in 2023 gemiddeld 58 euro per m² exclusief btw. De 30 prijzen liepen van 33 tot 93 euro. Hulpstukken zoals nokken en kantpannen kostten gemiddeld 52 euro per lopende meter, van 33 tot 88 euro. Dat zijn prijzen voor kleipannen in het algemeen, uit grote nieuwbouwprojecten. Wat er naast de pannen in die prijs zit, zoals het latwerk, hangt af van het bestek. Ze gelden niet specifiek voor een Boomse pan of voor een herstelling aan één woning.

Het btw-tarief van 6% geldt voor een woning die ouder is dan 10 jaar. Ze dient als privéwoning, eventueel met een bijkomstig deel voor je beroep. De werken moeten rechtstreeks aan jou gefactureerd worden, en dezelfde aannemer moet de materialen leveren en plaatsen. Doe-het-zelvers krijgen geen verlaagd tarief op materiaal. Koop je de pannen zelf en laat je ze leggen, dan voldoe je niet aan die laatste voorwaarde. Op de pannen betaal je dan het gewone tarief van 21%. Vraag een offerte waarin pannen, hulpstukken, stelling en afbraak apart staan. De prijs van een volledig dak vind je bij wat een nieuw dak kost, het kiezen van een pan bij dakpannen kiezen.

Boomse nokpannen en andere hulpstukken

De pannen in het dakvlak houden het water tegen, maar pas de nok, de hoekkepers en de randen maken het dak dicht. Die onderdelen heten hulpstukken, en ze horen bij een model.

Welke hulpstukken bij een Boomse pan horen

Nokpannen, ook vorsten genoemd, dekken de nok af waar twee dakvlakken samenkomen. Een noordboom is hetzelfde stuk op een hoekkeper, de schuine rib van een schilddak. Hoe zo'n dak is opgebouwd, lees je bij schilddak en andere dakvormen.

Voor een nieuwe pan met het Boomse profiel bestaat het hele assortiment in keramiek. Bij een oude Boomse pan zoek je de passende stukken in de hergebruikhandel, en dat is moeilijker. Nokken en noordbomen werden vroeger in mortel gezet, waardoor bij afbraak maar weinig heel blijven. Accessoires voor specifieke modellen zijn op de hergebruikmarkt minder vlot beschikbaar. Als richtprijs geeft de hergebruikfiche 15 tot 25 euro per stuk, exclusief btw (2019 tot 2021).

Hulpstuk	Waar het ligt	Wat het doet
Nokpan (vorst)	op de nok, waar twee dakvlakken samenkomen	dekt de nok af
Noordboom	op een hoekkeper	dekt de schuine rib van een schilddak af
Beginstuk of kopplaat	aan het uiteinde van de nok of hoekkeper	sluit het uiteinde af
Gevelpan, links en rechts	langs de zijgevel	dekt de rand van het dakvlak af
Ventilatiepan	in het dakvlak, bijvoorbeeld onder de nok	laat lucht onder de pannen in of uit

Nok in mortel of droog geplaatst

Een nok in mortel is de traditionele afwerking: de nokpannen liggen in een mortelbed op de bovenste pannen. Dat geeft het uitzicht van een oud dak. De mortel sluit wel de opening aan de nok af, waardoor de lucht onder de pannen niet weg kan. Bij een gemorteld dak komen daarom ventilatiepannen onder de nok.

Een droge nok kan ook. Elk stuk wordt dan apart vastgezet, bij de 451 met roestvrijstalen schroeven. Onder de nokpannen ligt een ventilerende ondervorst, een rol die de lucht laat ontsnappen. Dat vastzetten heeft een reden. De nok en de hoekkepers zijn de gevoelige zones van een dak, waar de wind het hardst trekt. Buildwise noemt ze zones die een versterkte bevestiging vragen.

Welke methode past, beslis je met de dakwerker. De eis is bij beide dezelfde: de lucht onder de pannen moet aan de nok weg kunnen.

Nokwerk laat je aan de dakwerker

Een nok leggen of herstellen gebeurt op het hoogste en meest winderige punt van het dak, vanaf een stelling met leuning of een hoogwerker. Vraag in de offerte welk model nokpan hij gebruikt en hoe elk stuk wordt vastgezet. Vraag ook hoe de ventilatie aan de nok is opgelost en of de bestaande nokpannen blijven liggen. Zo vergelijk je offertes op dezelfde punten.

Een dak met Boomse pannen onderhouden

Een Boomse pan houdt het water buiten door overlap en hangt met een neus aan de panlat, voor zover die neus nog heel is. Onderhoud draait dus om pannen die op hun plaats liggen, een nok die dicht is en een dak waaronder lucht kan stromen.

Nakijken van de grond en de zolder

Vanaf de straat en de tuin let je op rijen die niet meer recht lopen en op ontbrekende of gebroken pannen. Kijk ook naar scheuren of ontbrekende mortel in de nok en naar mos dat de holtes vol zet. Een verschoven pan laat een spleet waar slagregen onder kan. Doe die ronde ook na elke zware storm.

Op de zolder zoek je vochtvlekken op de latten en het dakbeschot, en daglicht tussen de pannen als er geen onderdak ligt. Een dakgoot vol blad laat het water over de rand lopen, dus laat de goot bij zo'n ronde ook kuisen.

Mos en algen weghalen

Waar vocht blijft hangen, groeien algen en mos, en die tasten de porositeit van de pan aan. Een zachte borstel haalt ze weg, een hogedrukreiniger beschadigt het oppervlak. Het dak oplopen met een borstel is werken op hoogte en laat je aan een dakwerker. De volledige aanpak staat bij een dak ontmossen en reinigen.

Een gebroken pan vervangen

Een gebroken of weggewaaide pan laat je door een dakwerker vervangen, want dat gebeurt op het dak. Hij neemt een pan met dezelfde latafstand, waarvan de wel over de buurpan valt en de neus achter de lat haakt. Bewaar na een herstelling een tiental pannen van dezelfde partij op zolder, droog en rechtop op hun zijkant. Past er na jaren geen identieke pan meer, dan helpt oude dakpannen herkennen en bijpassen.

Vergunning en erfgoed bij Boomse pannen

Regels voor werken aan daken verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben, bijvoorbeeld in een stedenbouwkundige verordening of een verkaveling. In Vlaanderen gelden sinds 1 maart 2026 de regels hieronder.

Pannen vervangen is onderhoud

Onderhoud houdt een constructie ongewijzigd in gebruik door versleten of beschadigde onderdelen te herstellen of te vervangen, en vraagt geen omgevingsvergunning. De Vlaamse overheid noemt als voorbeeld het vervangen van kepers, panlatten en leien door nieuwe, zolang het dakgebinte blijft. Een gebroken pan door een gelijke vervangen past daarin.

Een ander model of een andere kleur pannen is een werk aan het dak. Dat is vrijgesteld van vergunning zolang het bouwvolume gelijk blijft en de energieprestatie niet verslechtert. De functie en het aantal woongelegenheden veranderen niet en het gaat om een vergunde of vergund geachte woning. De werken zijn ook niet strijdig met een verordening, een lokaal plan of een recente verkaveling. Horen er stabiliteitswerken aan het gebinte bij, dan stel je een architect aan. Wanneer een werk wel vergunningsplichtig wordt, lees je bij wanneer je een omgevingsvergunning nodig hebt.

Een woning in de erfgoedinventaris

De vrijstelling geldt niet voor gebouwen in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed. Ze geldt ook niet in werelderfgoedgebieden of hun bufferzone, zoals de Brugse binnenstad. Bij beschermd erfgoed kan zelfs voor onderhoud een toelating (machtiging) nodig zijn van het Agentschap Onroerend Erfgoed of van de erkende onroerenderfgoedgemeente. Boomse pannen liggen juist op oude hoeves, landhuizen en begijnhoven, dus zoek het adres eerst op in de inventaris van Onroerend Erfgoed.

Oude Boomse pannen hergebruiken en aanvullen

1. 1

   Latafstand en dekbreedte meten

   Meet de afstand tussen vijf of zes panlatten en neem het gemiddelde, op de zolder als de latten daar te zien zijn. Leg voor de dekbreedte elf pannen naast elkaar zoals op het dak. Deel de afstand tussen de holtes van de eerste en de laatste door tien. Je hebt dan twee getallen in millimeter, waarmee je pannen vergelijkt en het aantal per m² berekent.

2. 2

   De herkomst nagaan

   Bij recuperatiepannen vraag je van welk gebouw de partij komt. Een partij van een stal controleer je extra op afbrokkelen, en pannen met grijze loodstrepen sorteer je uit. Bij je eigen pannen weet je dat al.

3. 3

   Keuren en sorteren

   Bekijk elke pan op barsten, afgebrokkelde randen en een gave neus, en tik ze aan. Een pan zonder neus hangt niet aan de lat en sorteer je uit. Een heldere klank is goed, een doffe betekent uitsorteren. Leg twijfelgevallen apart; je beslist erover als je weet hoeveel pannen je tekortkomt.

4. 4

   Zacht reinigen en drogen

   Borstel mos en algen weg met een zachte borstel en laat de hogedrukreiniger staan. Laat de pannen drogen en stapel ze op hun zijkant in een palletkooi. Een droge pan heeft overal dezelfde kleur en geen donkere, vochtige plekken meer.

5. 5

   Tellen en bijbestellen

   Bereken het aantal dat je dakvlak vraagt: pannen per m² maal de oppervlakte, plus 5% marge. Tel de pannen die de keuring doorstaan en bestel het verschil bij. Reken vooraf op tot 40% uitval van je eigen pannen.

6. 6

   Een proefpan laten leggen

   Laat de dakwerker een nieuwe of gerecupereerde pan tussen de oude leggen. Ze past als ze vlak ligt, de neus achter de lat valt en de wel de buurpan volledig bedekt.

7. 7

   De offertes vergelijken

   Laat per offerte apart vermelden: pannen, hulpstukken, nok in mortel of droog, verankering, ventilatie, stelling en afbraak. Zo zie je wat elke dakwerker rekent en kun je offertes naast elkaar leggen.

Vóór je Boomse pannen laat leggen

• De latafstand is gemeten over minstens vijf latten en genoteerd in millimeter.
• De dekbreedte is gemeten over elf pannen die liggen zoals op het dak, en gedeeld door tien.
• De herkomst van elke partij recuperatiepannen is gekend, en een partij van een stal is op afbrokkelen gecontroleerd.
• Elke pan is nagekeken op barsten, afgebrokkelde randen, een afgebroken neus en loodstrepen, en klinkt helder.
• De pannen zijn zacht gereinigd, zonder hogedruk, en liggen droog op hun zijkant.
• Een proefpan ligt vlak tussen de oude, haakt achter de lat en de wel dekt de buurpan helemaal.
• Nokpannen en andere hulpstukken zijn beschikbaar of staan in de offerte.
• De offerte vermeldt hoe de nok wordt vastgezet en hoe de ventilatie onder de pannen is opgelost.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Pannen met de hogedrukreiniger schoonmaken

De straal beschadigt het oppervlak van de pan en maakt haar minder waterdicht, waardoor ze sneller vuil, mos en vocht opneemt. Neem een zachte borstel en laat de pannen daarna drogen.

Een nieuwe pan kiezen op kleur en foto

Een pan die op een foto bij je dak lijkt te passen, kan een andere latafstand en een andere golf hebben. Dan sluit ze niet op de oude. Meet eerst latafstand en dekbreedte, laat een proefpan leggen en kijk daarna naar de kleur.

De nok in mortel terugzetten zonder aan de ventilatie te denken

Een nieuw mortelbed sluit de luchtuitlaat aan de nok af, zodat het vocht onder de pannen blijft hangen. Spreek vooraf af dat er ventilatiepannen onder de nok komen, of kies voor een droge nok met ventilerende ondervorst.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Alles wat op het dak gebeurt, laat je aan een dakwerker: pannen afnemen, een proefpan leggen, de nok herstellen en de pannen verankeren. Dat is werken op hoogte, vanaf een stelling met leuning of een hoogwerker. Zie je onder de pannen grijze, vezelachtige platen, dan kan dat asbesthoudend onderdak zijn. Boor, zaag of breek er niet in en lees eerst menuiserite en asbesthoudend onderdak. Zakt het dak door of zijn de balken aangetast, dan hoort een architect of ingenieur stabiliteit erbij. Hoe een dak draagt, staat bij hoe een dakgebinte is opgebouwd.

Bronnen

• Stad Boom, Geschiedenis van Boom (2026)
• Opalis (Rotor vzw) — Kleidakpannen voor hergebruik, materiaalfiche (2021)
• Wienerberger België — Oude Pottelbergse Pan 451, technische brochure (2026)
• Buildwise — Wanneer moeten de dakpannen bevestigd worden bij complexe daken? (2025)
• Wonen in Vlaanderen — Eenheidsprijzen sociale woningbouw (tabel 2022-2023)
• Vlaanderen.be — Btw-tarief van 6% bij renovatie en sloop- en heropbouw van woningen
• Vlaanderen.be — Omgevingsvergunning: een woning renoveren (2026)