Een terras aanleggen en wat het kost

Plaats en hoogte van het terras

Een terras aanleggen begint met drie beslissingen: waar het ligt, hoe hoog het komt en hoe het water wegloopt. Die drie bepalen samen de opbouw, de vergunning en het grootste deel van de kostprijs.

Tegen de gevel of los in de tuin

De meeste terrassen liggen tegen de achtergevel, aansluitend op de terrasdeur. Dat is handig, maar de gevel is ook het punt waar het meeste misgaat. Water dat naar de muur loopt, blijft tegen het metselwerk staan en trekt erin op. Daarom helt een terras tegen de gevel altijd weg van het huis. De tegels klemmen ook niet tegen de muur: tussen de laatste tegel en de gevel blijft een open of soepele voeg.

Een los terras achteraan in de tuin, bijvoorbeeld in de avondzon, heeft dat probleem niet. Daar kies je de helling vrij, zolang het water naar het gazon of een border loopt en niet naar de buren. Reken wel op een pad ernaartoe, want anders sleep je tafels en stoelen door het gras.

Terras op hoogte van de binnenvloer

Wie zonder opstap van de living naar buiten wil, legt het terras op dezelfde hoogte als de binnenvloer. Dat oogt mooi, maar dan ligt de terrasvloer vlak tegen de dorpel van de terrasdeur en vaak hoger dan de vochtkering in de muur. Regen die tegen de deur spat of bij een stortbui terugstuwt, vindt zo de weg naar binnen.

Een drempelloos terras vraagt daarom een goot met rooster vlak voor de deur, aangesloten op de afvoer. De helling loopt al vanaf de dorpel van het huis weg. De veiligste oplossing blijft een terras dat een trede lager ligt dan de binnenvloer. Hoe je een goot of lijnafvoer aansluit, staat bij de afwatering van een terras en oprit.

Een verhoogd terras bij een hoger gelijkvloers

Ligt de binnenvloer een halve meter of meer boven de tuin, wat bij nieuwbouw met een kruipruimte vaak voorkomt, dan heb je twee keuzes. Ofwel komt het terras op tuinniveau met een buitentrap naar de deur, ofwel bouw je een verhoogd terras dat aansluit op de binnenvloer. Een verhoogd terras vraagt meer: een keerwand of een draagconstructie, een trap naar de tuin en een balustrade waar je kunt vallen. Dat kost meer, maar je stapt zonder trede naar buiten.

Heb je een vergunning nodig voor een terras?

Voor een gewoon terras in de tuin heb je in Vlaanderen meestal geen omgevingsvergunning nodig. Het vrijstellingenbesluit, in de versie die in 2026 geldt, stelt daar wel voorwaarden aan. Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen strengere voorschriften hebben in een verordening of een ruimtelijk uitvoeringsplan. Vraag het na bij de dienst omgeving van je gemeente.

Vrijgesteld tot 80 m² in zij- en achtertuin

Een terras is in de regelgeving een niet-overdekte constructie: een constructie zonder bouwvolume die hoogstens 1,5 m boven het maaiveld komt. Bij een woning die hoofdzakelijk vergund is, mag je zo een constructie zonder vergunning plaatsen in de zijtuin of achtertuin. Ze komt dan op minstens 1 m van de perceelsgrens, of tegen een bestaande scheidingsmuur. Daarbij gelden nog drie voorwaarden.

Alle niet-overdekte constructies in zij- en achtertuin samen, dus ook bestaande paden, een oud terras of een zwembad, blijven onder 80 m². Het regenwater dat op het terras valt, wordt niet afgevoerd van je eigen terrein. Het werk ligt volledig binnen 30 m van de woning en niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, zoals een natuur- of bosgebied.

Kom je boven 80 m², of sluit je het terras aan op de riolering, dan valt het terras buiten de vrijstelling. Een terras in de voortuin valt er ook buiten: daar is alleen de strikt noodzakelijke toegang en oprit vrijgesteld.

Ophogen of afgraven voor het terras

Een terras op een opgehoogde tuin is ook een reliëfwijziging. Die is vrijgesteld als het hoogteverschil op elk punt kleiner blijft dan een halve meter. Je voert dan ook minder dan 5 m³ grond aan per perceel. Bij afgraven ligt de grens op 30 m³. Het perceel mag niet in erosiegevoelig of overstromingsgevoelig gebied liggen.

Een verhoogd terras met een ophoging van 60 cm over 20 m² vraagt al 12 m³ grond, ruim boven die grens. Wie zo hoog bouwt, overlegt dus beter vooraf met de gemeente. Een constructie op palen of muurtjes vraagt veel minder grond dan een volle ophoging.

Regenwater op je eigen terrein houden

De voorwaarde over het regenwater betekent concreet dat het water van het terras naar je eigen grond loopt. Dat kan een gazon, een border, een grindstrook of een wadi of infiltratievoorziening zijn, maar geen rioolkolk of de straat. Een terras in waterdoorlatende tegels of met brede open voegen laat het water bovendien deels door de verharding zakken. Leidt een goot voor de terrasdeur het water naar een infiltratievoorziening in je tuin, dan blijft het ook op je eigen terrein. Twijfel je of jouw oplossing binnen de vrijstelling valt, leg ze dan voor aan de dienst omgeving.

Het materiaal van de terrasvloer

De terrasvloer bepaalt de ondergrond, het onderhoud en de prijs. Alle verhardingen in de tabel passen op een terras zonder voertuigverkeer. Ze verschillen vooral in wat ze van de fundering vragen en hoeveel werk het leggen is.

Terrastegels voor buiten in beton, keramiek of natuursteen

Betontegels zijn de gewone keuze. Voor een terras zonder voertuigverkeer volstaat een tegel van ongeveer 4 cm dik; voor een oprit moeten ze veel dikker zijn. Ze liggen los op een straatlaag van zand of split, zodat je ze later een voor een kunt oplichten om een verzakking te herstellen.

Keramische buitentegels zijn veel dunner: tegels die verlijmd worden, zijn doorgaans 10 tot 15 mm dik, natuursteentegels meestal 15 tot 40 mm. Voor voetgangers volstaat dat, als de tegel overal gedragen wordt. Keramiek is makkelijk te kuisen, maar breekt als ze hol ligt. Daarom leg je ze op tegeldragers of verlijm je ze over het volle oppervlak op een gewapende chape of betonplaat. Kies keramiek van het type fijn verglaasd keramisch gres: dat verdraagt vorst en belasting het best.

Klinkers voor een terras

Klinkers van beton of gebakken klei zijn klein en dik, waardoor ze in een zandbed goed in elkaar grijpen. Het leggen kost meer tijd per m² dan grote tegels. Daar staat tegenover dat ze een kleine verzakking verdragen en ook voor een oprit geschikt zijn.

Een houten terras of een vlonder

Hout of composiet ligt op balkjes boven de grond. Dat is handig op een ongelijke ondergrond, bij een verhoogd terras en tegen een gevel waar weinig hoogte is. Het hout rust op een eigen draagstructuur en vraagt meer onderhoud dan steen. De keuze van hout, de afstand tussen de balkjes en de verluchting staan bij een houten terras aanleggen.

Grind, dolomiet of steentapijt

Grind en dolomiet zijn het goedkoopste terras: een fundering, een doek tegen onkruid en een laag losse steentjes. Er zijn geen tegels te kopen en het legwerk is beperkt. Ze laten water volledig door. Tafels en stoelen staan er wel minder stabiel op, en losse steentjes raken mee naar binnen. Voor een zithoek achter in de tuin werkt het goed; tegen de terrasdeur minder.

Terrasvloer	Ondergrond	Zelf leggen	Kostenniveau
Grind of dolomiet	steenslag, onkruiddoek	eenvoudig	laagst
Betontegels	steenslag, straatlaag van zand of split	goed te doen	gemiddeld
Klinkers	steenslag, straatlaag van zand	goed te doen, veel werk	laag tot gemiddeld
Hout of composiet	balkjes op dragers of poeren	goed te doen	gemiddeld tot hoog
Keramische tegels	tegeldragers, of verlijmd op gewapende chape	precisiewerk	gemiddeld tot hoog
Natuursteen	verlijmd op gewapende chape of betonplaat	meestal vakwerk	hoog

De opbouw van een terras op volle grond

Onder elke terrasvloer zit dezelfde logica. Een draagkrachtige ondergrond blijft vlak en vorstvrij, een fundering spreidt de belasting en in een dunne laag worden de tegels gezet. Voor terrassen zonder voertuigverkeer volstaat een lichtere opbouw dan voor een oprit.

Het baanbed: de grond onder alles

Het baanbed is de grond waarop het terras rust. Teelaarde met wortels en humus is te slap en zakt na een paar jaar in. Die graaf je dus volledig weg, tot je op vaste grond komt. Daarna verdicht je de bodem met een trilplaat. Natte, lemige of kleiige grond verliest draagkracht en kan opvriezen. Daar komt een onderfundering van zand of steenslag bij. Een geotextiel ertussen houdt de fijne grond uit de steenslag.

Hoe dik moet de fundering onder een terras zijn?

Een fundering van ongebonden steenslag van minstens 10 cm volstaat voor een terras waar alleen mensen over lopen. Je brengt ze in lagen aan met 10 tot 15% overdikte en trilt elke laag stevig aan. Bij het verdichten zakt de steenslag tot de juiste hoogte. Een plaatproef, zoals onder een oprit, hoeft voor een terras niet; wel moet de ondergrond stabiel zijn.

De bovenkant van de steenslag moet gesloten en vlak zijn en al de helling van het terras volgen. Een oneffenheid in de fundering werk je later niet weg met een dikkere of dunnere straatlaag. Op die plek zakken de tegels dan juist ongelijk. Hoe je steenslag kiest en verdicht, staat uitgebreid bij de fundering voor oprit en terras.

Bekijk groter ↗

De straatlaag en de voegen

De straatlaag is het dunne bed waarin je de tegels zet. Ze is ongeveer 3 cm dik en varieert hoogstens 1 cm. Een dikkere straatlaag lijkt handig om hoogteverschillen weg te werken, maar ongelijke diktes zakken ongelijk in, en dan ontstaan sporen en verzakkingen. Alleen onder grote geprefabriceerde betonplaten mag ze 4 tot 6 cm dik zijn.

Hoe je aandrukt, hangt af van het formaat. Klinkers en tegels tot 40 cm lang tril je na het leggen aan, met een lichte trilplaat en een rubberen mat eronder. Grotere tegels, tot 60 cm, en grootformaattegels tril je niet: je klopt ze met een rubberen hamer, via een plank, op hoogte.

De voegen vul je met droog, niet plakkend voegzand. De korrels zijn kleiner dan de voeg: hoogstens 1 mm bij smalle voegen, of fijne steenslag 2/4 bij bredere voegen. Hoe je tegels uitzet, legt en invoegt, staat stap voor stap bij terrastegels leggen.

Welke ondergrond voor terrastegels?

Losse betontegels liggen op zand of split. Dunne tegels die snel breken, zoals keramiek, vragen een ondergrond die niet meegeeft. Je kiest dan tussen twee systemen, elk met een eigen gevolg voor de afwatering.

Tegeldragers zijn verstelbare kunststof voetjes op een betonplaat of verdichte fundering: het water loopt door de open voegen weg en de tegels liggen vrij. Hoe je ze opbouwt en afstelt, staat bij een terras op tegeldragers. Verlijmen op een gewapende chape is het stevigst, maar ook het minst vergevingsgezind. De warmte doet zo’n vloer elke dag uitzetten en krimpen. Daarom deel je ze met uitzettingsvoegen op in velden van ongeveer 15 tot 16 m². Elke tegel krijgt lijm onder het volle oppervlak, op de tegel en op de chape.

Dunne tegels in mortel op een bed van stabilisé, een droog mengsel van zand en cement, worden buiten afgeraden. Dat bed heeft weinig treksterkte: als de vloer afkoelt, scheuren de voegen, en die scheuren lopen vaak door in de tegels. Stabilisé onder een terras past alleen bij dikke tegels of tegels met een sterk wisselende dikte.

Terrasvloer	Fundering	Legbed	Voegen
Betontegels ± 4 cm	min. 10 cm steenslag	± 3 cm zand of split	voegzand
Klinkers	min. 10 cm steenslag	± 3 cm zand	voegzand
Keramiek, los	steenslag of betonplaat	tegeldragers	open
Keramiek, verlijmd	steenslag en gewapende chape	tegellijm, velden van 15 à 16 m²	voegmortel en uitzettingsvoegen
Grind of dolomiet	min. 10 cm steenslag	onkruiddoek	geen

Boordstenen houden het terras op zijn plaats

Een tegelterras heeft aan elke vrije rand een kantopsluiting nodig: een rij boordstenen of een betonband in een stut van schraal beton. Zonder die rand spoelt de straatlaag aan de zijkant uit en schuiven de randtegels weg. Ook de warmte duwt: beton zet ongeveer 0,01 mm per meter uit per graad. Over 10 m en een temperatuurverschil van 40 °C tussen winter en zomer is dat 4 mm.

Plaats de boordstenen voor je de fundering en de straatlaag aanbrengt, met hun bovenkant op de afgewerkte terrashoogte. Zo dienen ze ook als geleider om de straatlaag af te reien. Hoe je ze uitlijnt en in de stut zet, staat bij boordstenen plaatsen.

Hoeveel helling moet een terras hebben?

Een terras helt minstens 1% en liefst 2%, weg van de gevel. Dat is 1 tot 2 cm per meter. Op een terras van 5 m diep ligt de buitenrand dus 5 tot 10 cm lager dan de rand tegen het huis.

De helling uitzetten met koorden

Je zet de helling uit voor je de fundering aanbrengt. Sla piketten aan de gevel en aan de buitenrand, span er koorden tussen en meet vanaf de koord naar beneden. Het koord aan de gevel komt op de afgewerkte terrashoogte, het koord aan de buitenrand 1 tot 2 cm per meter lager. Elke laag, van baanbed tot straatlaag, volgt dan dezelfde helling.

Ruwe tegels en klinkers mogen naar 2% gaan, omdat het water tussen de korrels langzamer wegloopt. Gladde keramiek voert het water sneller af, maar ook daar blijft 1% het minimum. Tegeldragers laten het water door de voegen weglopen, maar de betonplaat eronder heeft toch een helling nodig.

Water dat tegen de gevel blijft staan

Helt een terras naar de gevel, dan vormt zich een plas tegen de muur. Dat geeft vochtplekken aan de binnenkant en vorstschade aan de onderste rij stenen. Houd de terrasvloer daarom onder de vochtkering in het metselwerk, de waterdichte laag die het opstijgend vocht tegenhoudt. Kan dat niet, omdat de binnenvloer te laag ligt, dan komt er een goot langs de gevel.

Water dat onder de buitenrand van het terras wegloopt, moet ergens heen kunnen. Op zware klei blijft het staan; daar helpt een drainerende strook of een infiltratievoorziening.

Een verhoogd terras met trap en balustrade

Een verhoogd terras ligt boven het tuinniveau, meestal om aan te sluiten op een hogere binnenvloer. Het vraagt drie dingen die een gewoon terras niet heeft: iets wat de hoogte draagt, een trap en bescherming tegen vallen.

Ophogen met een keerwand of bouwen op een structuur

Een verhoogd terras van enkele treden hoog bouw je meestal als gesloten ophoging. Rondom staat een keerwand van L-elementen of gemetste muurtjes. Binnenin komt steenslag of goede grond in lagen van 20 tot 30 cm, die je elk zorgvuldig aantrilt, en bovenop de gewone opbouw. Een slecht verdichte ophoging blijft na de aanleg nog zakken, en dan scheuren of kantelen de tegels. De keerwand draagt de zijdelingse druk van de grond. Komt de keerwand hoger dan een halve meter, of staat hij naast een gebouw of de perceelsgrens? Laat hem dan ontwerpen door een architect of ingenieur.

Boven een halve meter is een draagstructuur vaak eenvoudiger. Denk aan een houten of stalen constructie op poeren, of een betonplaat op muren. Daaronder blijft ruimte voor berging of verluchting. Hoe je L-elementen plaatst, staat bij een keerwand plaatsen met L-elementen.

Een buitentrap naar de tuin

Een buitentrap moet in elk weer veilig zijn, dus de treden zijn liever lager en dieper dan binnen. Een goede verhouding volgt de trapformule: twee keer de optrede plus de aantrede geeft 57 tot 63 cm. Met een optrede van 16 cm is de aantrede dan 25 tot 31 cm. In publieke gebouwen is een optrede van 18 cm met een aantrede van 23 cm de maat. Thuis maak je een buitentrap beter iets lager en dieper. De Vlaamse woningkwaliteitsnormen vragen in elk geval een trap van minstens 60 cm breed die niet steiler is dan 45°.

Alle treden van een trap zijn even hoog, want een afwijkende trede doet mensen struikelen. Reken het aantal treden uit door het hoogteverschil te delen door de gewenste optrede en rond af. Hoe breed, hoe hoog en hoe diep je trap wordt, bereken je met de rekenhulp voor een trap. Leg de treden ook onder helling, zodat er geen water op blijft staan, en kies een ruw oppervlak.

Verhoogd terras met trap: de aansluiting

Bij een verhoogd terras met trap vertrekt de trap van een vlakke strook op het terras. Hij eindigt op een vlakke ondergrond in de tuin. Laat de trap niet vlak voor de terrasdeur beginnen: wie naar buiten stapt, moet eerst kunnen stilstaan. Na hoogstens 10 à 12 treden komt er een tussenbordes, zeker als de trap van richting verandert.

Een leuning aan minstens één kant geeft houvast; aan een trap met een open zijkant voorkom je zo ook een val opzij. In publieke gebouwen hangt de leuning op 90 cm boven de trapneus. Ze loopt 40 cm door voorbij de laatste trede, zodat je houvast hebt tot je vlak staat. Thuis zijn dat ook goede maten.

Balustrade terras doe-het-zelf: wat moet ze kunnen?

Een balustrade moet een val tegenhouden als iemand ertegen leunt of valt. De Vlaamse normen voor woningkwaliteit vragen rond een terras een balustrade van minstens 75 cm hoog, stevig verankerd in de constructie. De onderste helft is moeilijk te beklimmen, en in geen van beide helften zit een opening waar iemand door kan vallen.

Die 75 cm is een ondergrens voor woningen die gecontroleerd worden, bijvoorbeeld bij verhuur. Voor borstweringen aan gebouwen bestaat de Belgische norm NBN B 03-004. Vraag je aannemer of architect om de balustrade daarop af te stemmen. Plaats je zelf een balustrade, dan zit het meeste werk in de verankering. De palen komen in een betonplaat of keerwand, met ankers die in het beton zelf grijpen en niet alleen in de tegel. Horizontale spijlen zijn een ladder voor kinderen; verticale spijlen of glas zijn veiliger.

Wat kost een terras aanleggen?

Met graafwerk, fundering en boordstenen kost een terras in betontegels in Vlaanderen gemiddeld zo’n 140 euro per m², gelegd en met 21% btw (prijspeil 2023). Iets meer dan de helft gaat naar de tegels en het leggen. De rest gaat naar het graafwerk, de afvoer van de grond, de fundering en de boordstenen. Wie offertes vergelijkt, kijkt daarom naar alle posten apart.

Waaruit de prijs per m² bestaat

Per m² terras graaf je ongeveer 20 cm grond uit: de tegel, de straatlaag en de fundering samen. Voor 20 m² terras is dat 4 m³ vaste grond, en losgegraven neemt die nog meer plaats in. Per m² komen er 0,10 tot 0,15 m³ steenslag en 0,03 m³ zand of split bij. Daarnaast heb je boordstenen langs elke vrije rand en voegzand nodig. Met de rekenhulp voor vloertegels bereken je hoeveel tegels je met snijverlies nodig hebt.

Wonen in Vlaanderen publiceert de gemiddelde eenheidsprijzen uit aanbestedingen voor sociale woningbouw, voor geleverd en geplaatst werk. In 2023 kostten betontegels daar gemiddeld 64 euro per m² zonder btw, of ongeveer 78 euro met 21% btw. Betonklinkers kostten gemiddeld 50 euro (61 euro met btw) en een fundering in steenslag 21 euro per m² (25 euro met btw). Boordstenen in beton kostten 31 euro per lopende meter, of 37 euro met btw. De spreiding is groot: voor betontegels liepen de prijzen van 26 tot 140 euro per m² zonder btw.

Tel je de posten op voor een terras van 4 x 5 m met drie vrije randen, dan kom je met betontegels op ongeveer 140 euro per m² met btw. Met betonklinkers wordt het ruim 120 euro. Die gemiddelden komen uit grotere bouwprojecten. Schaal en bereikbaarheid van de werf wegen op de prijs, dus een klein terras achter een rijwoning kan per m² duurder uitvallen. Vraag in elke offerte dezelfde posten op, zodat je ze naast elkaar kunt leggen.

Kostenpost	Hoeveelheid voor 20 m²	Gemiddeld 2023, met 21% btw
Teelaarde afgraven	20 m²	± 5 euro per m²
Grond afvoeren	± 4 m³ vaste grond	± 40 euro per m³
Fundering in steenslag	2 tot 3 m³ (10 à 15 cm)	± 25 euro per m²
Boordstenen in beton	9 tot 14 m bij 4 x 5 m	± 37 euro per m
Betontegels, gelegd	20 m² plus snijverlies	± 78 euro per m²
Of betonklinkers, gelegd	20 m² plus snijverlies	± 61 euro per m²

Goedkoop terras aanleggen: waar je bespaart

Het goedkoopste terras is een eenvoudige rechthoek in grind of dolomiet. Voor een vaste vloer waren betonklinkers in 2023 gemiddeld goedkoper dan betontegels: 61 tegen 78 euro per m², gelegd en met btw. Rechte randen en tegels die in de maat van het terras passen, beperken het snijwerk. Een ronde of schuine vorm kost extra snijden en extra verlies. Een terras dat aansluit op de bestaande hoogte in de tuin spaart grondverzet.

Zelf uitgraven en de grond afvoeren is zwaar maar eenvoudig werk, en het scheelt in de offerte van de aannemer. Besparen op de fundering is een slechte ruil. Een te dunne of slecht verdichte laag zie je na een paar winters terug als verzakte en scheve tegels, en dan begin je opnieuw.

Waarom een klein terras per m² duurder is

Een minigraver, een trilplaat, de aanvoer van steenslag en de verplaatsing van de ploeg kosten ongeveer evenveel voor 12 als voor 30 m². Bij een klein terras worden die vaste kosten over minder vierkante meter verdeeld. In een rijwoning zonder achteringang moet alles bovendien met de kruiwagen door het huis; reken dat een aannemer daar extra tijd voor vraagt.

Een aannemer of zelf aanleggen

Een terras in betontegels of klinkers op volle grond is goed zelf te doen, als je het zware graafwerk en de fundering niet onderschat. Een verhoogd terras, keramiek verlijmd op een chape of natuursteen laat je vaak beter aan een aannemer over.

Wat heb je nodig

Enkele dagen voor 20 m², met twee personenGemiddeld

Gereedschap

• schop, spade en kruiwagen
• minigraver (huur) voor grotere terrassen
• trilplaat met rubberen mat (huur)
• piketten, metselkoord en rolmeter
• waterpas van 2 m en een rechte rei
• rubberen hamer
• slijpschijf of steenknipper voor het snijwerk

Materiaal

• steenslag voor de fundering
• zand of split voor de straatlaag
• boordstenen en schraal beton
• terrastegels of klinkers
• voegzand
• geotextiel bij slappe of natte grond

Wat in de offerte van een aannemer hoort

Een goede offerte voor terrasaanleg beschrijft de opbouw in lagen. Je leest hoe diep er wordt uitgegraven en welke steenslag in welke dikte komt, en ook de straatlaag, de terrasvloer, de boordstenen en de voegen. Ze noemt de helling en waar het water naartoe gaat. Ook staat erin of de afvoer van de grond, het herstel van het gazon en het snijwerk inbegrepen zijn.

Spreek vooraf af wat je ziet bij de oplevering: een vlak terras zonder holle tegels, de afgesproken helling, en randen die vastliggen. Loop het terras na een regenbui na om te zien of er ergens water blijft staan.

Zelf doen: planning en gereedschap

Een terras van 20 m² op volle grond is met twee personen een werk van enkele dagen, verspreid over twee weekends. Het graafwerk en de fundering vragen de meeste kracht; het leggen vraagt vooral nauwkeurigheid. Huur een minigraver en een trilplaat voor dezelfde dagen, en laat steenslag en zand leveren zo dicht mogelijk bij het terras.

Werk in droog weer. Natte grond laat zich slecht verdichten en een natte straatlaag gaat lopen onder de trilplaat. Vriest het, dan wacht je: bevroren grond verdicht niet en zakt na de dooi.

Een tegelterras op volle grond aanleggen

1. 1

   Uitzetten en de hoogte bepalen

   Zet de omtrek uit met piketten en koord, op minstens 1 m van de perceelsgrens als je binnen de vrijstelling wilt blijven. Bepaal de afgewerkte hoogte tegen de gevel, onder de vochtkering, en span het koord aan de buitenrand 1 tot 2 cm per meter lager. De uitzetting klopt als de diagonalen van een rechthoekig terras even lang zijn.

2. 2

   Uitgraven en het baanbed verdichten

   Graaf alle teelaarde weg tot ongeveer 20 cm onder de afgewerkte hoogte, dieper waar de grond slap is. Volg daarbij al de helling. Tril de bodem aan tot je voetstap er geen afdruk meer in laat.

3. 3

   Boordstenen plaatsen

   Zet de boordstenen langs elke vrije rand in een bed en een stut van schraal beton, met de bovenkant op het koord. Laat het beton enkele dagen uitharden voor je de fundering ertegen aantrilt.

4. 4

   De fundering aanbrengen

   Breng de steenslag met 10 tot 15% overdikte aan in lagen van ongeveer 10 cm. Tril elke laag aan tot je minstens 10 cm verdichte fundering hebt. De bovenkant ligt even ver onder het koord als de tegel plus 3 cm straatlaag. Controleer met een rei van 3 m: nergens een kuil of bult van meer dan 1 cm.

5. 5

   De straatlaag afreien en de tegels leggen

   Verspreid zand of split en trek het met een rei over twee geleiders af tot een egale laag van ongeveer 3 cm. Leg de tegels vanaf een rechte rand of de gevel, zonder op de afgereide straatlaag te stappen. Houd de voegen gelijk en klop elke tegel aan met de rubberen hamer.

6. 6

   Invoegen en aantrillen

   Veeg droog voegzand in de voegen tot ze vol zijn. Klinkers en tegels tot 40 cm lang tril je aan met een rubberen mat onder een lichte trilplaat; daarna veeg je opnieuw zand in. Grotere tegels heb je al met de hamer op hoogte geklopt. Het terras is klaar als de voegen na een regenbui niet meer inzakken en er nergens water blijft staan.

Vóór je de eerste tegel legt

• Alle niet-overdekte constructies in zij- en achtertuin samen blijven onder 80 m², of de vergunning is aangevraagd.
• Het terras ligt op minstens 1 m van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur.
• Het regenwater loopt naar je eigen tuin, een infiltratievoorziening of een goot die daarheen leidt.
• De afgewerkte hoogte tegen de gevel ligt onder de vochtkering of er komt een goot.
• De koorden staan op een helling van 1 tot 2 cm per meter weg van de gevel.
• De fundering is minstens 10 cm verdichte steenslag en volgt dezelfde helling.
• De boordstenen staan vast in hun betonstut op de afgewerkte hoogte.
• Onder een rei van 3 m is de fundering nergens meer dan 1 cm hol of bol.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Tegels op teelaarde of een dun zandbed

Wie de teelaarde laat liggen en de tegels op een paar centimeter zand legt, ziet na een seizoen putten en kantelende tegels. Humus en wortels vergaan en zakken. Graaf tot op vaste grond en leg er minstens 10 cm verdichte steenslag op.

De helling alleen in de straatlaag maken

Een vlakke fundering met een straatlaag die aan de gevel 6 cm dik is en aan de buitenrand 1 cm, zakt ongelijk en vervormt. Geef de fundering zelf al de helling, zodat de straatlaag overal ongeveer 3 cm dik blijft.

Keramische tegels los in zand

Een dunne keramische tegel in een zandbed kan breken onder een zware bloempot of tuintafel, omdat ze plaatselijk hol ligt. Leg keramiek op tegeldragers, of verlijm ze over het volle oppervlak op een gewapende chape.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een terras in tegels of klinkers op volle grond kun je met wat ervaring zelf aanleggen. Een aannemer of ontwerper komt erbij in deze gevallen. Steunt een verhoogd terras op een gevel, een kelder of een uitbouw, of komt er een keerwand van meer dan een halve meter? Dan rekent een ingenieur stabiliteit of maakt een architect het ontwerp. Boven 80 m², dichter dan 1 m bij de perceelsgrens, of bij een ophoging van meer dan een halve meter of 5 m³ heb je een omgevingsvergunning nodig. Een architect kan de aanvraag opmaken. Een terras of balkon op de verdieping en een balustrade op hoogte zijn werk met valgevaar. Daar hoort een stelling bij, of een vakman. Lopen er buizen, kabels of de leiding van de regenwaterput door de zone die je uitgraaft? Laat ze dan eerst lokaliseren voor je met de minigraver begint. Wil je het terras later overdekken, dan is dat een overkapping met eigen regels voor vergunning en stabiliteit.

Bronnen

• Vlaamse Codex — besluit over handelingen zonder omgevingsvergunning (vrijstellingenbesluit)
• OCW — Handleiding voor verhardingen met tegels, grootformaattegels en geprefabriceerde betonplaten (A 97, 2019)
• Buildwise (WTCB-Contact 2013/2) — scheurvorming in keramische of natuurstenen buitenbetegelingen
• Wonen in Vlaanderen — eenheidsprijzen aanbestedingen sociale woningbouw 2022-2023
• Wonen in Vlaanderen — basisopleiding woningkwaliteit, trappen en toegankelijkheid (2021)
• Inter — Handboek toegankelijkheid publieke gebouwen, trap
• Inter — Handboek toegankelijkheid publieke gebouwen, leuningen en randen