Vloerverwarming regelen en opstarten

Hoe regel je vloerverwarming?

Een vloerverwarming heeft twee knoppen die elk iets anders doen. De ene bepaalt hoe warm het water de vloer in gaat, de andere hoe warm het in een kamer moet worden. Wie ze door elkaar haalt, zet de thermostaat hoger terwijl het water te koud is. Of omgekeerd: het water loopt te warm en de kamer schiet door.

Twee niveaus: het water en de kamer

Het water regel je bij de bron. Een condensatieketel of warmtepomp met een weersafhankelijke regeling kiest zelf de aanvoertemperatuur volgens een stooklijn: hoe kouder buiten, hoe warmer het water. Stookt dezelfde ketel ook radiatoren, dan mengt een pompgroep met mengventiel het warme ketelwater met koeler retourwater voor het de vloer in gaat.

De kamertemperatuur regel je met een thermostaat. In de eenvoudigste installatie hangt er één in de living, en die schakelt de bron aan of uit. Met een zoneregeling krijgt elke ruimte een eigen thermostaat. Die opent of sluit via een thermische motor op de collector de kringen van haar ruimte. Hoe de collector werkt en hoe je het debiet per kring instelt, staat bij de collector van je vloerverwarming ontluchten en inregelen.

Een vloer reageert traag

De buizen liggen in de chape, en die massa moet eerst opwarmen voor ze warmte aan de kamer afgeeft. Daarna blijft ze nog een tijd warmte afgeven, ook als de thermostaat al afgeslagen is. Een kamer met vloerverwarming komt dus trager op temperatuur dan een kamer met radiatoren. Laat de dagtemperatuur daarom een uur vroeger ingaan dan bij radiatoren. De nachtstand mag al een uur voor je vertrekt of gaat slapen.

Een lauwe vloer regelt zichzelf mee

Een verwarmde vloer geeft warmte af volgens het verschil tussen het vloeroppervlak en de lucht erboven. Wordt het in de kamer warmer door de zon, dan krimpt dat verschil. De vloer geeft dan vanzelf minder af. Neem een tegelvloer met de buizen om de 15 cm in de chape en water van 35 °C. Volgens de afgiftetabel van een Belgische systeemleverancier levert die ongeveer 64 W/m² bij 20 °C in de kamer. Bij 22 °C zakt dat naar ongeveer 53 W/m², zonder dat er iets bijregelt.

Dat zelfregelend effect werkt het best met lauw water. Hoe warmer het water, hoe groter het verschil tussen vloer en lucht. Dan schiet de kamer ook verder door nadat de thermostaat afslaat. Een lage aanvoertemperatuur bespaart dus energie en maakt de regeling tegelijk rustiger.

Welke aanvoertemperatuur heeft vloerverwarming nodig?

Aanvoertemperatuur en watertemperatuur gaan bij vloerverwarming over hetzelfde: hoe warm het water de collector binnenkomt. Hoe warm dat moet zijn, hangt af van de isolatie van de woning, de vloerbekleding en de legafstand van de buizen.

Hoogstens 35 °C in een goed geïsoleerde woning

Vloerverwarming is lagetemperatuurverwarming. In een goed geïsoleerde woning haalt ze de gevraagde kamertemperatuur met aanvoerwater van hoogstens 35 °C. Oudere radiatoren krijgen water van 60 tot 70 °C. Hoe lager de watertemperatuur, hoe beter een condensatieketel condenseert en hoe minder energie een warmtepomp vraagt.

Voor nieuwbouw met een bouwaanvraag vanaf 1 januari 2023 beperkt de EPB-regelgeving in Vlaanderen de ontwerpvertrektemperatuur tot 45 °C. Dat is de waarde voor de koudste dag uit het ontwerp. Op een gewone winterdag ligt het water lager.

In een oudere woning met weinig isolatie haalt een vloer met water van 35 °C de gevraagde temperatuur soms niet. Warmer water helpt dan maar tot de grens van het vloeroppervlak. Isoleren levert daar meer op.

Wat de watertemperatuur met de vloer doet

Elke graad warmer water geeft meer vermogen, maar ook een warmere vloer. De tabel toont het voor tegels en parket in een kamer op 20 °C, met de buizen om de 15 cm op tackers of netten in de chape. Parket remt de warmte meer af dan tegels. Bij hetzelfde water geeft een houten vloer dus minder vermogen en blijft ze koeler.

Hoeveel vermogen een kamer nodig heeft, volgt uit de warmteverliesberekening van de installateur. Die berekening bepaalt ook de legafstand en de ontwerptemperatuur van het water. Zo weet je waar jouw vloer in deze tabel ongeveer zit.

Aanvoerwater	Tegels: vermogen	Tegels: vloer	Parket: vermogen	Parket: vloer
35 °C	64 W/m²	26,0 °C	51 W/m²	24,9 °C
40 °C	90 W/m²	28,2 °C	72 W/m²	26,7 °C
45 °C	116 W/m²	30,3 °C	93 W/m²	28,5 °C

Hoe warm mag het vloeroppervlak worden?

In een woonruimte blijft het vloeroppervlak op hoogstens 29 °C; in een badkamer mag het tot 32 °C. Onder een houten vloer geldt 29 °C in de woonzone én in de randzone langs de ramen. Uit de tabel blijkt dat een tegelvloer die grens tussen 40 en 45 °C aanvoerwater bereikt. De installateur legt daarom in de regeling een maximale aanvoertemperatuur vast die bij jouw vloer en bekleding past.

Een vaste aanvoertemperatuur met een mengventiel

Een vloer aan een pompgroep met een thermostatisch mengventiel krijgt soms het hele seizoen water van dezelfde temperatuur. De thermostaat zet dan alleen de pomp of de bron aan en uit. Die vaste temperatuur hoort zo laag te staan dat de koudste kamer op een koude dag nog net op temperatuur komt; de installateur stelt ze in op het mengventiel.

Staat ze hoger, dan wordt de vloer in het najaar en het voorjaar telkens te warm. De kamer schiet dan door. Een regeling die de mengkraan volgens een buitenvoeler stuurt, lost dat op: bij zacht weer wordt het water vanzelf koeler.

De stooklijn afstellen op de buitentemperatuur

Een stooklijn of verwarmingscurve laat de aanvoertemperatuur meelopen met het weer. Een buitenvoeler op de gevel meet de buitentemperatuur, en de regeling leest op de lijn af hoe warm het water moet zijn. Waar die voeler hoort, staat bij de buitenvoeler van een weersafhankelijke Vaillant-regeling. Het principe is bij elk merk hetzelfde.

Helling en niveau van de stooklijn

Een stooklijn heeft twee instellingen. De helling zegt hoeveel warmer het water wordt per graad dat het buiten kouder wordt. Bij een helling van 0,5 stijgt de aanvoer ongeveer een halve graad per graad kou.

Het niveau schuift de hele lijn evenwijdig omhoog of omlaag, bij elke buitentemperatuur evenveel. Voelt het huis bij elk weer wat te fris, dan zit het probleem in het niveau.

Een vereenvoudigd voorbeeld met 20 °C in huis. Bij helling 0,3 vraagt de regeling bij 0 °C buiten water van ongeveer 26 °C, en bij -10 °C ongeveer 29 °C. Bij helling 0,5 wordt dat 30 en 35 °C. Radiatoren op helling 1,0 zitten bij -10 °C al op 50 °C. Elke fabrikant tekent zijn lijnen iets anders, dus de exacte waarden staan in de handleiding van je regeling.

Bekijk groter ↗

Welke helling past bij vloerverwarming?

Voor een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming geeft een fabrikant een helling van 0,3 tot 0,5, met 0,3 als startwaarde. Radiatoren in een goed geïsoleerde woning zitten rond 1,0 tot 1,2. Oudere woningen met radiatoren zitten rond 1,4 tot 1,6.

Staat een vloer op een helling voor radiatoren, dan krijgt ze in de winter te warm water. Je merkt dat aan een thermostaat die kort na het aanslaan alweer afslaat. Ook warme voeten en een kamer die ’s avonds een graad te warm wordt, wijzen erop. Staat de helling te laag, dan klopt het bij zacht weer en blijft het bij strenge vorst te fris.

Bijstellen met een temperatuurlogboek

Een stooklijn stel je af op koude dagen, want dan zie je het verschil het best. Wacht op een periode waarin het buiten onder 5 °C blijft. Noteer dan een paar dagen lang de buitentemperatuur en de temperatuur in de koudste kamer, telkens op dezelfde uren.

Een losse thermometer op tafelhoogte, midden in de kamer, geeft een tweede meting naast die van de thermostaat aan de muur.

Daarna lees je het logboek. Wordt het te koud naarmate het harder vriest, dan gaat de helling omhoog. Is het bij elk weer evenveel te koud of te warm, dan verschuif je het niveau. Verander één instelling tegelijk en houd daarna opnieuw enkele dagen het logboek bij, want de chape geeft een nieuwe watertemperatuur maar traag door.

Minimale en maximale aanvoer vastleggen

Naast de lijn zelf heeft een regeling een onder- en een bovengrens voor de aanvoertemperatuur. De bovengrens beschermt de vloer: daar hoort de maximale aanvoer uit het ontwerp. Zo blijft het oppervlak onder parket onder 29 °C, ook als de lijn bij strenge vorst hoger zou willen. De ondergrens houdt het water bij zacht weer warm genoeg om nog iets af te geven. Sommige regelingen laten de bewoner die grenzen zelf instellen. De maximale aanvoer laat je toch door de installateur vastleggen, want hij kent het ontwerp van de vloer.

De thermostaat van je vloerverwarming instellen

De thermostaat bepaalt hoe warm het in de kamer wordt; de stooklijn bepaalt hoe vlot dat lukt. Vloerverwarming werkt het rustigst met een vaste temperatuur en kleine verschillen tussen dag en nacht. Waar je de thermostaat hangt en welk type bij je ketel past, lees je bij een kamerthermostaat plaatsen en instellen.

Welke temperatuur zet je op de thermostaat?

In een goed geïsoleerde nieuwbouwwoning haalt vloerverwarming zonder hulp 20 à 21 °C in de leefruimte. Wie zuiniger wil stoken, kiest 18 of 19 °C. Elke graad lager scheelt ongeveer 7% verbruik.

Onder parket houd je de instelling tijdens het stookseizoen op hoogstens 20 à 22 °C. Warmer stoken droogt de lucht uit, en dan gaat het hout werken.

Een slaapkamer wordt bij het ontwerp meestal berekend op 18 °C. Wil je daar 20 °C, dan moet de installateur dat vooraf weten. De vloer levert het vermogen waarvoor ze gelegd is en niet meer. Voor een badkamer van 22 tot 24 °C komt er meestal een radiator of handdoekradiator bij.

Nachtverlaging van hoogstens 1 à 2 graden

Een vloer die ’s nachts sterk afkoelt, heeft ’s ochtends lang nodig om weer op temperatuur te komen. In een heel goed geïsoleerde woning zet je de thermostaat ’s nachts daarom 1 graad lager. In een woning die gewoon goed geïsoleerd is, mag het 2 graden zijn.

De nachtstand gaat een uur voor het slapengaan in, de dagstand een uur voor het opstaan. Zo is de living warm als je beneden komt.

Ben je overdag weg voor het werk, dan laat je de thermostaat hoogstens tot 18 °C zakken. Een diepere verlaging loont bij vloerverwarming pas als je langer weg bent, bijvoorbeeld op reis. In slecht verluchte ruimtes stijgt dan wel de kans op condensatie en schimmel zodra het er 10 °C of kouder wordt.

Thermostaat en stooklijn laten samenwerken

Met een weersafhankelijke regeling doet de stooklijn het grove werk en stuurt de kamerthermostaat bij. Staat de lijn goed, dan draait de bron lang en rustig op lauw water. De thermostaat slaat dan weinig af. Slaat hij telkens af terwijl het water warm blijft, dan staat de stooklijn te hoog.

Schakelt één hoofdthermostaat de ketel of warmtepomp, dan staan de kringen in zijn ruimte altijd open. Bij radiatoren geldt hetzelfde: de kranen in de kamer met de kamerthermostaat staan op de hoogste stand. Een motor of een dichtgedraaide kring in die ruimte werkt de thermostaat tegen, want hij blijft warmte vragen voor een vloer die geen water krijgt. Bij een volledige zoneregeling speelt dat niet: daar stuurt elke thermostaat zijn eigen kringen en start de bron via de regelbalk.

Zoneregeling: per kamer een eigen temperatuur

Met een zoneregeling stel je elke ruimte apart in. De slaapkamers blijven koeler, de badkamer warmt ’s ochtends op en een bureau verwarm je alleen op de dagen dat je er werkt.

Hoe werkt een zoneregeling?

Elke ruimte met een eigen zone krijgt een thermostaat, en die stuurt via een regelbalk naast de collector de thermische motoren van haar kringen. Zo’n motor zit op het ventiel van de retourcollector. Vraagt de thermostaat warmte, dan opent hij de kring; is de kamer warm genoeg, dan sluit hij hem weer.

De regelbalk heeft ook een uitgang naar de bron, het bronrelais. Zodra één zone warmte vraagt, start de ketel of de warmtepomp. Vraagt geen enkele zone nog iets, dan valt ze stil. Bij een warmtepomp met koeling kan dezelfde uitgang ook omschakelen tussen verwarmen en koelen.

Bekijk groter ↗

Welke ruimtes een eigen zone krijgen

Een zone loont waar je een andere temperatuur of een ander uur wilt dan in de living: de slaapkamers, een bureau en de badkamer. Bij een volledige vloerverwarming raadt een Belgische systeemleverancier thermostaten aan in de leefruimte, het bureau en de slaapkamers.

Een berging of inkomhal waar de temperatuur nooit verandert, heeft geen eigen thermostaat nodig. Haar kringen krijgen een vaste stand op de collector.

Een zone kan alleen afknijpen, niet bijleveren. Een slaapkamer die op 18 °C berekend is, haalt met een eigen thermostaat op 21 °C geen 21 °C als het buiten vriest. Blijft een kamer koud terwijl de rest goed is, dan ligt de oorzaak vaak in het ontwerp of de inregeling. Denk aan een ontbrekende warmteverliesberekening, een installatie die van het ontwerp afwijkt of kringen zonder regeling van het debiet.

Zoneregeling en de EPB-eisen

Bij EPB-plichtige werken telt de regeling mee. Voor een nieuwe warmtepomp of ketel bij een bouwaanvraag vanaf 1 januari 2022 vraagt de EPB-regelgeving een minimaal systeemrendement. Als bewijs van een goede afstelling tellen daarin onder meer mee: een automatische regeling voor een variabele watertemperatuur, een regeling van de kamertemperatuur per lokaal en een inregelrapport.

Of jouw project eronder valt, hangt af van de bestemming van het gebouw en de aard van de werken. De EPB-verslaggever of de architect kijkt dat na in de eisentabel. Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben. De actuele Vlaamse eisen staan in de EPB-pedia van vlaanderen.be.

Zoneregeling achteraf bijplaatsen

Een bestaande collector kun je meestal uitbreiden: per kring met zonesturing komt er één thermische motor op het ventiel van de retourcollector. Het meeste werk zit in de bekabeling, van elke thermostaat naar de regelbalk en van de regelbalk naar de bron. Draadloze thermostaten besparen de kabels door de muren. De regelbalk zelf hangt wel aan het net en is werk voor een elektricien. Kijk na het bijplaatsen de debieten op de collector opnieuw na: kringen die vroeger altijd open stonden, gaan nu om beurten dicht.

Vloerverwarming opstarten na het gieten van de chape

Een nieuwe chape is nog vochtig en moet haar krimp en uitzetting kwijt voor er een vloer op komt. De eerste opstart van de vloerverwarming volgt daarom een vast opwarmprotocol, ook opstartprotocol of opstookprotocol genoemd. Het protocol is werk van de installateur. Jij zorgt dat het gebeurt, dat het verloop op papier staat en dat de vloerder pas daarna begint.

Hoe lang wachten na het gieten van de chape?

Een cementgebonden chape ligt minstens 28 dagen voor de verwarming de eerste keer aangaat. Een chape op basis van calciumsulfaat (anhydriet) ligt minstens 7 dagen. In die weken hardt de chape uit en begint ze te drogen. De vloerverwarming dient in die periode niet om sneller te drogen: een Belgische systeemleverancier sluit geforceerd drogen uitdrukkelijk uit. Hoe lang een chape in totaal moet drogen voor er een vloer op mag, lees je bij hoe lang chape moet drogen.

Het opwarmprotocol dag na dag

Na de wachttijd draait het water minstens één dag op 20 à 25 °C. Daarna stijgt het met hoogstens 5 °C per dag tot de maximale werkingstemperatuur van de installatie. Die blijft lager dan wat het bindmiddel van de chape verdraagt. De installateur houdt het maximum minstens vier dagen aan en laat de temperatuur dan weer zakken, met hoogstens 5 °C per dag.

Met 35 °C als maximum ziet het schema eruit zoals in de tabel. Ligt het maximum hoger, bijvoorbeeld op 40 °C, dan komt er per 5 °C een dag opwarmen en een dag afkoelen bij.

Dag	Aanvoerwater	Wat er gebeurt
1	20 °C	start op lage temperatuur
2	25 °C	eerste stap van 5 °C
3	30 °C	verder opwarmen
4 tot 7	35 °C	maximum minstens 4 dagen aanhouden
8	30 °C	afkoelen met 5 °C per dag
9	25 °C	verder afkoelen
10	20 °C	terug op de begintemperatuur, chape nakijken

Opstartprogramma van de regeling of de curve van TV 273

Veel recente thermostaten en regelingen hebben een of meer opstartprogramma’s aan boord, en die verschillen sterk. De curve uit de Europese norm NBN EN 1264-4 drijft de temperatuur na drie dagen in één keer op tot het maximum. Ze houdt dat vier dagen aan en slaat de afkoeling over. Buildwise verkiest de geleidelijke curve uit Technische Voorlichting 273. Net de trage opwarming en afkoeling laten de spanningen in de chape wegvloeien.

Ook systeemleveranciers hebben eigen schema’s: één Belgische leverancier houdt het maximum drie dagen aan in plaats van vier. Spreek dus vooraf af welke curve de installateur programmeert. Zijn de schema’s het oneens, dan is de geleidelijke curve met vier dagen op het maximum de voorzichtigste keuze.

Stroom, pomp en regeling op tijd klaar

Het protocol kan pas starten als de pomp, de regeling en de warmtebron werken. Soms is de elektriciteit op dat moment nog niet aangesloten, en dan schuift alles op. Plan daarom samen met de chapewerker, de installateur, de elektricien en de vloerder. Wanneer wordt de chape gegoten, wanneer is de wachttijd om, en wie zorgt dat de pomp tegen dan kan draaien?

Het verloop noteren en de vloer nakijken

Laat het verloop noteren met data, temperaturen en wat er opviel; een grafiek mag ook. De vloerder of parketlegger vraagt dat verslag voor hij begint.

Na de afkoeling wordt de chape nagekeken op scheuren. De drukproef van de kringen gebeurde al voor het gieten, want daarna is de buis onbereikbaar. Leg het proefverslag naast het verloop van het protocol: pas als het protocol volledig doorlopen is en de drukproef in orde was, komt de vloerbekleding. Hoe die drukproef verloopt, staat bij vloerverwarming leggen met tackers of noppenplaat.

Wanneer mag de vloerverwarming aan voor tegels of parket?

Rond het leggen van de vloer volgt de verwarming een eigen schema. De chape ligt op een gematigde temperatuur terwijl de lijm uithardt. Daarna komt de warmte er stap voor stap weer bij.

Vóór het tegelen

Ook onder tegels moet het opwarmprotocol volledig doorlopen zijn voor de vloerder begint. Een tegelvloer op een chape die haar spanningen nog moet kwijtraken, kan scheuren of loskomen zodra de verwarming voor het eerst warm draait. Een etmaal voor het tegelen gaat de verwarming uit, of bij koud weer op een aanvoer van 15 °C.

Moment	Tegels	Parket
Voor het leggen	protocol en drukproef achter de rug	protocol en drukproef achter de rug, cementchape hoogstens 1,8% vocht
Vlak voor het leggen	24 uur vooraf uit, of aanvoer op 15 °C bij koud weer	48 uur vooraf uit, of het oppervlak op 15 °C
Na het leggen	na de uithardingstijd van lijm en voegen: 5 °C per dag erbij	na 3 dagen: 5 °C per dag erbij
In gebruik	volgens de stooklijn	oppervlak hoogstens 29 °C, thermostaat op 20 à 22 °C

Vloerverwarming opstarten na het tegelen

Na het tegelen blijft de verwarming laag tot de tegellijm en de voegen uitgehard zijn. Hoe lang dat duurt, staat op de fiche van de lijm, en de vloerder weet welke hij gebruikte. Daarna gaat het aanvoerwater met hoogstens 5 °C per 24 uur omhoog. Dat gaat door tot de temperatuur uit het ontwerp, of tot de waarde die de weersafhankelijke regeling op dat moment berekent.

Parket: 48 uur ervoor, 3 dagen erna

Parket is gevoeliger. Twee dagen voor het leggen gaat de verwarming uit of zo laag dat het vloeroppervlak 15 °C is. Een cementchape bevat dan hoogstens 1,8% vocht, gemeten met de carbidefles. Pas drie dagen na het leggen gaat de temperatuur weer omhoog, met stappen van hoogstens 5 °C per dag.

Daarna telt vooral de lucht. Met een relatieve vochtigheid tussen 40 en 55% blijft het hout stabiel; zakt ze lager, dan krimpen de planken en verschijnen er kieren. Welk parket en welke lijm bij vloerverwarming passen, lees je bij parket, laminaat of tegels op vloerverwarming.

Vloerverwarming opstarten na de zomer

Na een zomer stilstand is de vloer afgekoeld en heeft de installatie maanden niet gedraaid. Een rustige herstart spaart een houten vloer. Ze geeft je ook de kans om druk, lucht en thermostaten na te kijken voor het echt koud wordt.

Wanneer zet je de verwarming weer aan?

In het begin van de herfst warmt de zon overdag vaak nog genoeg op. Een combiketel kan dan langer in de zomerstand blijven en maakt alleen sanitair warm water. Koelt de woning ’s nachts te veel af, laat de verwarming dan dag en nacht op een lage 16 °C staan. Bij vloerverwarming werkt die lage, vaste stand beter dan wachten tot het binnen echt koud is. Een uitgekoelde chape vraagt lang om weer op temperatuur te komen.

Druk, lucht en thermostaten nakijken

Op de manometer van de ketel of warmtepomp staat de wijzer bij een gewone installatie meestal tussen 1 en 1,5 bar. Ligt hij lager, dan vul je bij zoals beschreven bij de druk van je cv-ketel en water bijvullen. Geborrel aan de collector wijst op lucht in een kring. Dat geldt ook voor een debietmeter die op nul blijft terwijl de pomp draait.

Draadloze thermostaten hebben na een zomer soms lege batterijen. Zet elke thermostaat even hoger en kijk of de motoren van haar zone openen. Zo merk je een probleem in september, en niet pas op de eerste koude avond.

Geleidelijk opwarmen, zeker onder parket

Na een lange stilstand laat je de temperatuur best stap voor stap stijgen, net als bij het opwarmprotocol. Zo beperk je schade bij het begin van de winter. Onder parket telt dat het meest: de eerste stookdagen drogen de lucht uit, en daar reageert het hout op. Begin met een lage aanvoer of een verlaagd niveau van de stooklijn. Laat de temperatuur dan over enkele dagen met hoogstens 5 °C per dag oplopen tot de gewone stand.

Koelde een omkeerbare warmtepomp in de zomer via de vloer, dan schakelt de regeling eerst terug naar verwarmen. Hoe vloerkoeling werkt en waarom het dauwpunt daarbij telt, lees je bij je woning koelen met vloerverwarming.

Als een kamer te koud of te warm blijft

De meeste klachten na het regelen hebben een eenvoudige oorzaak in de stooklijn, de thermostaat of de collector. Begin bij de collector, want een kring zonder debiet los je met een andere stooklijn niet op. Lees bij een koude kamer eerst de debietmeter van haar kringen af en kijk of de motor opent. Pas als die kloppen, komen de stooklijn en het ontwerp aan de beurt.

Wat je merkt	Waarschijnlijke oorzaak	Eerste stap
Eén kamer blijft koud	lucht, een motor die dicht blijft of te weinig debiet	debietmeter en motor van die kring nakijken
De kamer schiet na het afslaan nog een graad door	het water is te warm	stooklijn of vaste aanvoer lager
De thermostaat vraagt warmte, de bron start niet	bronrelais of bedrading van de regelbalk	installateur of elektricien laten meten
De druk zakt telkens onder 1 bar	een lek, of te weinig voordruk in het expansievat	koppelingen nakijken, expansievat laten controleren

Van nieuwe chape tot een goed geregelde vloerverwarming

1. 1

   Wachttijd en curve afspreken

   Noteer de datum waarop de chape gegoten is en tel er 28 dagen bij, of 7 bij anhydriet. Spreek met de installateur af welke opwarmcurve hij volgt. De elektricien zorgt dat de pomp en de regeling tegen dan stroom hebben. Het klopt als iedereen dezelfde startdatum en hetzelfde schema heeft.

2. 2

   Het opwarmprotocol laten lopen

   Het water start op 20 à 25 °C en stijgt met hoogstens 5 °C per dag tot de maximale werkingstemperatuur. Daar blijft het minstens vier dagen, en dan zakt het met dezelfde stappen. Lees elke dag de aanvoerthermometer op de collector af en schrijf de waarde op. Het klopt als je lijst het afgesproken schema volgt, zonder sprongen.

3. 3

   Chape nakijken en de vloer laten leggen

   Na de afkoeling wordt de chape nagekeken op scheuren. Leg het verslag van de drukproef, die voor het gieten gebeurde, bij het verloop van het protocol. Een dag voor het tegelen of twee dagen voor het parket gaat de verwarming uit of op een lage stand. Het klopt als de vloerder beide verslagen heeft gezien voor hij begint.

4. 4

   Geleidelijk naar de gewone stand

   Na het uitharden van de tegellijm, of ten vroegste drie dagen na het parket, stijgt het water weer met hoogstens 5 °C per dag. Het klopt als de aanvoer na een paar dagen gelijkloopt met wat de regeling bij de buitentemperatuur berekent.

5. 5

   De stooklijn afstellen met een logboek

   Vertrek van de helling die de installateur instelde, voor vloerverwarming vaak rond 0,3. Noteer bij een buitentemperatuur onder 5 °C enkele dagen de temperatuur buiten en in de koudste kamer. Stel daarna één ding tegelijk bij: de helling of het niveau. Het klopt als de koudste kamer bij vorst en bij zacht weer even warm blijft.

6. 6

   Thermostaten en zones instellen

   Zet de leefruimte op 20 à 21 °C en de slaapkamers op de temperatuur waarvoor ze ontworpen zijn, vaak 18 °C. Kies een nachtverlaging van 1 à 2 graden die een uur voor het slapengaan ingaat. Het klopt als elke zone haar kringen opent wanneer haar thermostaat warmte vraagt, en de bron dan start.

Vóór je de vloerverwarming als afgesteld beschouwt

• Het opwarmprotocol is volledig doorlopen en het verloop staat op papier met data en temperaturen.
• De chape is na de afkoeling nagekeken op scheuren, en het verslag van de drukproef van voor het gieten ligt erbij.
• De maximale aanvoertemperatuur in de regeling komt overeen met het ontwerp van de vloer.
• Helling, niveau en grenzen van de stooklijn staan genoteerd, van vóór en na elke wijziging.
• De druk op de manometer ligt tussen 1 en 1,5 bar, of op de werkdruk die je installateur opgaf.
• Elke zone opent haar kringen als haar thermostaat warmte vraagt, en de bron start dan.
• Schakelt één hoofdthermostaat de bron, dan staan alle kringen in zijn ruimte open.
• De nachtverlaging is hoogstens 1 à 2 graden, en onder parket blijft het vloeroppervlak onder 29 °C.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het opstartprogramma van de thermostaat zonder afspraak laten lopen

Een nieuwe regeling heeft vaak meerdere opstartprogramma’s, en het standaardprogramma is lang niet altijd de geleidelijke curve. Wie zonder afspraak op « start » drukt, riskeert temperatuursprongen en scheuren in de chape. Vraag de installateur welk schema hij kiest, en laat het verloop van dag tot dag noteren.

De vloerverwarming bij elke afwezigheid uitzetten

Een vloer die volledig afkoelt, moet daarna met de hele chape weer opwarmen, en dat duurt lang. Wie ’s avonds een koud huis aantreft, zet de thermostaat dan vaak hoog om het in te halen. Die extra warmte komt pas binnen als niemand ze nog nodig heeft. Een verlaagde stand houdt de chape lauw, zodat de dagstand wel op tijd warm is.

De thermostaat hoger zetten om sneller warm te krijgen

Bij een aan/uit-thermostaat verandert een hogere instelling niets aan de watertemperatuur. De vloer warmt even traag op, en de kamer schiet later door. Laat de dagstand vroeger ingaan. Komt de kamer elke dag te traag op temperatuur, dan ligt de oplossing bij de stooklijn of de vaste aanvoertemperatuur.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Zelf kun je de thermostaten instellen, een nachtverlaging kiezen en een temperatuurlogboek bijhouden. Ook de stooklijn in kleine stappen bijstellen kan, zolang je regeling dat in het gebruikersmenu toelaat. Het opwarmprotocol programmeren, de maximale aanvoertemperatuur en het mengventiel instellen en de drukproef doen horen bij de installateur centrale verwarming. Hij kent het ontwerp van de vloer en de grens van de chape. Aan een gasketel en de gasleiding zelf werkt een installateur die gastoestellen plaatst en onderhoudt. Een regelbalk, thermische motoren op 230 V of de voeding van een pompgroep aansluiten is werk aan de elektrische installatie. Dat gebeurt spanningsloos, door een elektricien. Of je installatie na zo’n uitbreiding opnieuw gekeurd moet worden, lees je bij de keuring van je elektrische installatie.

Bronnen

• Buildwise Magazine november-december 2024 — Het belang van het opstartprotocol bij verwarmde betegelde vloeren (p. 10–11)
• Buildwise — WTCB-Contact mei-juni 2022: Hoe combineer je een houten vloerbedekking met vloerverwarming? (p. 4–5)
• Buildwise — Dertig veelvoorkomende rekenvragen bij installateurs (vraag 9 en de lekproef)
• Vlaanderen.be — Stap 2: verwarming op lage temperatuur
• Vlaanderen.be — Besparen op je energieverbruik
• Vlaanderen.be — EPB-pedia: elektrische warmtepomp, installatie-eisen
• Vasco — Technische brochure vloerverwarming België 2023 (p. 3, 20, 21 en 29–32)
• Vaillant België — Stooklijn instellen (verwarmingscurve)