Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Welke omvormer heb je nodig voor je zonnepanelen?

Door 24 minuten lezen Zonnepanelen, batterij en verbruik Bijgewerkt

Kies een omvormer met een AC-vermogen dat iets onder het piekvermogen van je panelen ligt, binnen de grenzen van de fabrikant. Op een monofasige aansluiting mogen je omvormers samen hooguit 5 kVA hebben, gemeten in VA zoals op de C10/26-lijst van Synergrid. Daarboven is driefasig verplicht, en boven 10 kVA registreer je je als zelfstandige. Optimizers of micro-omvormers lonen bij veel schaduw of veel dakvlakken.

24 minuten

Welk vermogen moet je omvormer hebben?

Het vermogen van de omvormer volgt uit de panelen die erop komen en uit je aansluiting. Hoe je het aantal panelen uit je verbruik afleidt, lees je bij hoeveel zonnepanelen je nodig hebt. Daarna kies je de omvormer die bij dat paneelvermogen past.

Wattpiek van de panelen, kVA van de omvormer

Panelen krijgen een piekvermogen in wattpiek (Wp), gemeten bij vaste testomstandigheden: 1.000 W/m² zonlicht en een celtemperatuur van 25 °C. Tien panelen van 400 Wp zijn samen 4 kWp. Dat is gelijkstroom, aan de kant van het dak.

De omvormer heeft een AC-vermogen: wat hij maximaal aan wisselstroom kan leveren. Voor de regels van de netbeheerder telt dat vermogen van de omvormer en niet het piekvermogen van de panelen. Op de lijst van Synergrid staat het in watt (actief vermogen) én in voltampère (schijnbaar vermogen). De grenzen in kVA gaan over dat tweede getal.

Iets kleiner dan de panelen

Panelen halen hun piekvermogen in ons klimaat zelden. Fluvius raadt daarom aan om de omvormer iets kleiner te kiezen dan het paneelvermogen, wat onderdimensioneren heet. Een omvormer werkt een groot deel van het jaar bij weinig licht, en een kleinere omvormer haalt dan een hoger rendement.

Op een heldere, koude dag in het voorjaar leveren de panelen soms meer dan de omvormer aankan. Een geschikte omvormer schakelt dan niet af, maar begrenst zijn vermogen op zijn nominale waarde. Wat erboven uitkomt, gaat verloren; hoe vaak dat gebeurt, kan de installateur met een simulatie inschatten.

Als voorbeeld van aanvaardbare grenzen noemt de technische voorlichting van Volta een AC-vermogen tussen 0,8 en 1,2 keer het piekvermogen van de panelen. De fabrikant van de omvormer legt de echte grens vast in zijn technische fiche, en die gaat voor.

PaneelvermogenOmvormer bij 0,8 tot 1,2 keerWat dat betekent
3 kWp2,4 tot 3,6 kVAMonofasig kan
5 kWp4 tot 6 kVAMonofasig tot 5 kVA
6 kWp4,8 tot 7,2 kVAMonofasig alleen met 4,8 tot 5 kVA
8 kWp6,4 tot 9,6 kVADriefasige aansluiting verplicht
12 kWp9,6 tot 14,4 kVADriefasig; boven 10 kVA registratie als zelfstandige

Spanning en stroom van de string

Naast het vermogen moet de string binnen het werkgebied van de omvormer blijven. Panelen in serie tellen hun spanning op, en bij kou stijgt die spanning. Voor België reken je met -10 °C, en zonder gegevens over het paneel met 1,13 keer de open-kringspanning uit de fiche.

Een paneel met een open-kringspanning van 40 V haalt bij -10 °C dus ongeveer 45 V. Twaalf zulke panelen in serie geven samen zo’n 540 V. Ligt de maximale ingangsspanning van de omvormer lager, dan kan hij op een koude ochtend schade oplopen die buiten de garantie valt.

Te weinig panelen in een string is ook een probleem. Op een warme zomerdag loopt de cel op tot 70 °C, en dan zakt de werkspanning tot ongeveer 0,8 keer de waarde uit de fiche. Onder de minimale ingangsspanning schakelt de omvormer uit. Voor de stroom geldt dat de kortsluitstroom van de panelen maal 1,25 onder de maximale ingangsstroom van de omvormer blijft. Liggen er strings parallel op dezelfde ingang, dan tel je hun stroom op.

Lichtgrijze omvormer zonder scherm aan een wand van grijze betonblokken in een garage. Een grijze buis komt links van het plafond naar beneden en buigt onder de omvormer, waar twee zwarte gelijkstroomkabels met connectoren onderaan in het toestel gaan. Een tweede buis vertrekt onderaan, loopt gebeugeld horizontaal naar rechts en gaat van onderen in een kleine grijze zekeringkast met één rij automaten. Links een wit draaikiepraam, aan het plafond een rookmelder.
Een omvormer in een koele, droge garage: de kabels komen van onderen binnen, rondom is er vrije ruimte en de AC-kabel naar de zekeringkast blijft kort.

De grens van 5 kVA en daarboven

In Vlaanderen bepaalt het totale omvormervermogen op je aansluiting welke regels gelden. De technische regels staan in het voorschrift C10/11 van Synergrid; de grenzen die Fluvius toepast, staan op zijn website.

Wat meetelt voor 5 kVA

Op een monofasige aansluiting mag je hooguit 5 kVA aan productievermogen plaatsen. Dat is de som van alle omvormers die stroom maken: die van de zonnepanelen, een hybride omvormer, een windmolen of een warmtekrachtkoppeling. Een hybride omvormer telt volledig mee, ook als er nog geen panelen op hangen.

Een omvormer die alleen een thuisbatterij laadt en ontlaadt, telt apart en mag zelf tot 5 kVA hebben. Op de lijst van Synergrid herken je zo’n toestel aan een kruisje bij « Energy storage » zonder kruisje bij « Solar energy ». Hoe zo’n batterij op de kast komt, staat bij een thuisbatterij en hybride omvormer aansluiten.

Een omvormer van 5 kW is nog geen 5 kVA

Offertes en folders spreken vaak van een omvormer « van 5 kW ». Dat is het actieve vermogen in watt. De grens van 5 kVA gaat over het maximale schijnbare vermogen in voltampère, en dat ligt soms hoger. Op de C10/26-lijst staan monofasige modellen met 5.000 W actief en 5.500 VA schijnbaar vermogen.

Monofasige types boven 5.000 VA zijn op die lijst gekleurd aangeduid, en Fluvius laat ze in Vlaanderen niet toe. Vergelijk dus de kolom « Smax » in VA met de grens, en niet het getal op de folder.

Let op

Een omvormer van 6 kVA die met een instelling of in de firmware op 5 kVA begrensd is, blijft voor de netbeheerder 6 kVA. Het voorschrift C10/11 rekent met het vermogen op de kenplaat en in de technische fiche. Synergrid heeft de lijst in 2023 daarop nagekeken en types met een te laag opgegeven vermogen laten corrigeren of laten vervallen.

Zonnepanelen van meer dan 10 kVA

Tussen 5 en 25 kVA heb je een meerfasige aansluiting nodig. Alles samen wat op je aansluiting stroom maakt of opslaat, blijft daarbij onder 25 kVA. Plaats je als particulier meer dan 10 kVA, dan registreer je je ook als zelfstandige en betaal je belasting op de inkomsten uit de injectie. Voor vragen daarover verwijst Fluvius naar de FOD Financiën.

Ook in het voorschrift C10/11 ligt bij 10 kVA een grens. Tot daar is een driefasige installatie een kleine productie-installatie met een vereenvoudigde procedure. Er mag dan nog tot 10 kVA aan batterijomvormers naast staan.

Boven 25 kVA vraag je bij Fluvius een netstudie aan voordat je plaatst. Boven 30 kVA komt er een netontkoppelbeveiliging bij, een apart relais dat de installatie van het net haalt.

Let op

Deze grenzen gelden voor Fluvius in Vlaanderen; elke netbeheerder legt ze zelf vast. Volgens de lijst van Synergrid aanvaardde Resa in Wallonië in november 2024 tot 10 kVA op een monofasige aansluiting. Fluvius, Sibelga en ORES hielden het bij 5 kVA. Regels verschillen dus per gewest, en je gemeente kan eigen voorschriften hebben voor panelen op je dak. De actuele grens staat op de website van je netbeheerder.

Monofasige of driefasige omvormer?

Op een monofasige aansluiting komt een monofasige omvormer; op een driefasige aansluiting heb je de keuze. Welk net je hebt, zie je op de teller, aan de hoofdautomaat en in het keuringsverslag. Hoe je dat nakijkt en wat overschakelen inhoudt, staat bij monofase of driefase in je woning.

Waarom een driefasige omvormer minder uitvalt

Een driefasige omvormer verdeelt wat hij levert gelijk over de drie fasen. Per fase loopt er dan minder stroom het net op, waardoor de spanning op je aansluiting minder stijgt. Op zonnige middagen schakelt zo’n omvormer daardoor minder vaak af door een te hoge netspanning. Fluvius raadt een driefasige omvormer daarom aan.

Het voorschrift C10/11 maakt een meerfasige aansluiting verplicht boven 5 kVA en raadt ze sterk aan vanaf 3,6 kVA. Heb je nog een monofasige aansluiting en komt er een grotere installatie, dan vraag je de ombouw aan via Mijn Fluvius.

Een monofasige omvormer op een driefasig net

Een monofasige omvormer mag op een driefasige aansluiting, zolang het vermogensverschil tussen de fasen hooguit 5 kVA bedraagt. Eén omvormer van 5 kVA op één fase kan dus, twee van 3 kVA op dezelfde fase niet. Drie gelijke monofasige omvormers, één per fase, zijn ook toegelaten: valt er één uit, dan blijft twee derde van de installatie werken.

Hangt er een monofasige omvormer, sluit dan de grote verbruikers, zoals de boiler of een monofasige laadpaal, op dezelfde fase aan. Wat de omvormer levert, wordt dan meteen op die fase verbruikt. Komt er later een monofasige thuisbatterij bij, dan hoort die volgens C10/11 op dezelfde fase als de omvormer van de panelen.

Opstelling op een driefasige aansluitingVerschil tussen de fasenToegelaten?
Eén monofasige omvormer van 5 kVA5 kVAJa
5 kVA op fase 2 en 2 kVA op fase 35 kVAJa
Drie monofasige van 3 kVA, één per fase0 kVAJa
Twee monofasige van 3 kVA op dezelfde fase6 kVANee
Eén monofasige omvormer van 6 kVA6 kVANee
Eén driefasige omvormer van 10 kVA0 kVAJa

Driefasig op een net van 3 x 230 V

Sommige woningen hangen aan een driefasig net van 3 x 230 V zonder neuter. Een omvormer komt daar volgens C10/11 in principe achter een isolatietransformator, tenzij hij ontworpen is om zonder te werken; dat vermeldt de technische fiche. De aansluiting moet bovendien eenvoudig om te schakelen zijn naar een net van 3N400 V met neuter.

Twijfel je welk net voor jouw deur ligt, dan vraag je dat na bij Fluvius. Je installateur hoort dat te weten vóór hij een omvormer bestelt, want het bepaalt of er een isolatietransformator bij hoort.

Wat het prijsverschil tussen 1 en 3 fasen bepaalt

Voor het verschil tussen een monofasige en een driefasige omvormer bestaat geen vaste prijs; het hangt af van merk, vermogen en uitvoering. Vergelijk in de offertes daarom de posten die meeveranderen. Naast de omvormer zelf zijn dat een vierpolige automaat in plaats van een tweepolige en een kabel met meer geleiders.

Is je aansluiting nog monofasig, dan komt daar de ombouw door Fluvius bij. Die rekent de netbeheerder apart aan, met een prijs per situatie. Laat in elke offerte het type omvormer, het vermogen in VA en de kosten van kabel, automaat en aansluiting apart vermelden.

Stringomvormer, optimizers of micro-omvormers

De meeste installaties hebben één omvormer in huis waar alle panelen op aankomen. Optimizers en micro-omvormers zetten bij elk paneel elektronica op het dak. Het verschil zit in waar de gelijkstroom loopt en in wat er gebeurt als één paneel minder levert.

Stringomvormer met één of meer MPPT’s

Bij een stringomvormer hangen de panelen in serie. Door de hele string loopt dezelfde stroom, en daarom hebben alle panelen van een string dezelfde oriëntatie en helling. Ligt één paneel in de schaduw, dan remt het de rest van de string.

Een omvormer met twee of meer MPPT-ingangen zoekt per string apart het « maximum power point ». Dat is het punt waarop de panelen het meeste vermogen leveren. Een oost- en een westdak krijgen dan elk een eigen string op dezelfde omvormer. Sommige omvormers hebben ook software die gedeeltelijke schaduw beter opvangt.

Zonnepanelen met micro-omvormers

Een micro-omvormer hangt onder een paneel en zet de gelijkstroom al op het dak om in wisselstroom; soms bedient één behuizing meerdere panelen. Elk paneel werkt zo op zijn eigen werkpunt. Panelen op verschillende dakvlakken of met wisselende schaduw zitten elkaar dan niet in de weg. In de app volg je de opbrengst per paneel.

Van het dak komt alleen een AC-kabel naar binnen, dus in de woning loopt geen kabel met de gelijkspanning van een string. Voor de grens van 5 kVA tel je alle micro-omvormers samen. Veertien micro-omvormers van 400 VA zijn samen 5.600 VA: te veel voor een monofasige aansluiting.

Nadelen van micro-omvormers

Elke micro-omvormer is een extra elektronisch toestel, en ze hangen allemaal op het dak. Daar worden ze in de zomer warm, en een defect betekent werk op het dak met een ladder of stelling. Het is ook een duurdere oplossing dan één omvormer in huis voor alle panelen.

Is het model monofasig, dan verdeelt de installateur de micro-omvormers op een driefasige aansluiting over de fasen. Kijk ook of er een automatisch scheidingssysteem in zit, dat bij een netpanne afschakelt. Ontbreekt het, dan komt er een extern scheidingssysteem bij.

Micro-omvormers lonen vooral op een dak met veel kleine vlakken of met een schouw of dakkapel die wisselend schaduw werpt. Op een zuiddak zonder schaduw volstaat een stringomvormer.

Optimizers en hun nadelen

Een optimizer zit ook per paneel op het dak, maar zet de stroom niet om. Hij laat elk paneel op zijn beste punt werken en stuurt de gelijkstroom verder naar één centrale omvormer. Net als bij micro-omvormers volg je de opbrengst per paneel op.

De nadelen lijken op die van micro-omvormers: een extra investering, meer onderdelen die kunnen uitvallen en werk op het dak bij een defect. Optimizers lonen daarom bij grote, langdurige schaduw over een groot deel van de panelen, of bij een dak met veel oriëntaties. Bij wat schaduw van een schouw of takken is een omvormer met schaduwbeheer de eenvoudigere keuze.

Zonnepanelen met ingebouwde omvormer

Een paneel met ingebouwde omvormer is een paneel waarop de micro-omvormer al in de fabriek gemonteerd is. Voor de regels is het een micro-omvormer: het type moet op de C10/26-lijst staan en telt mee voor de 5 kVA. Voor plug-and-playpanelen met een stekker gelden eigen regels. Sinds 17 april 2025 mogen C10/26-gehomologeerde plug-and-playtoestellen aangesloten worden, en Synergrid zet ze ook op een aparte Plug&Play-lijst.

KenmerkStringomvormerOptimizersMicro-omvormers
Omzetting naar wisselstroomIn de omvormer in huisIn de omvormer in huisPer paneel op het dak
Gelijkstroom in de woningJa, tot de omvormerJa, tot de omvormerNee
Schaduw op één paneelRemt de stringAlleen dat paneelAlleen dat paneel
Meerdere dakvlakkenEén string per MPPTJaJa
Opbrengst per paneelNee, per stringJaJa
Bij een defectToestel in huisWerk op het dakWerk op het dak
Let op

Bij een stringomvormer en bij optimizers loopt er een DC-kabel van het dak naar de omvormer. Die staat onder spanning zolang er licht op de panelen valt, ook als de automaat in de zekeringkast uit staat. De kabel is beschermd door dubbele isolatie. Raakt die beschadigd, dan blijven de panelen spanning leveren en schakelt er niets af. Een beschadigde DC-kabel laat je dus meteen herstellen.

Drie schema’s onder elkaar. Eén: drie panelen in serie, een gestreepte gelijkstroomlijn door het dak naar een omvormer in de woning en een volle wisselstroomlijn naar de zekeringkast. Twee: dezelfde opstelling met een klein kastje onder elk paneel, de optimizer, en nog altijd één omvormer. Drie: onder elk paneel een micro-omvormer, met een volle wisselstroomlijn van het dak rechtstreeks naar de zekeringkast.Bekijk groter
Met een stringomvormer of optimizers loopt er gelijkstroom tot in de woning; met micro-omvormers komt alleen wisselstroom van het dak.

Waar plaats je de omvormer?

Een omvormer wordt warm, maakt soms geluid en moet bereikbaar blijven. De plek bepaalt mee hoeveel hij levert en hoe lang hij meegaat. Gangbare plaatsen zijn de zolder, een garage of berging, en buiten onder een afdak.

Koel, droog en stofvrij

Wat een omvormer verliest, wordt warmte: bij 95% rendement geeft een omvormer van 5 kW op vol vermogen ongeveer 250 W af. Die warmte gaat weg via koelvinnen of een ventilator, met de lucht uit de ruimte. Op een zolder onder een slecht geïsoleerd dak wordt die lucht in de zomer heet. Dan regelen de meeste omvormers hun vermogen terug. Langdurige hitte verkort ook hun levensduur.

Stof hoopt zich op in koelvinnen en ventilatoren en remt de koeling. Een werkplaats waar je zaagt of schuurt, is dus een slechte plek. In een onverwarmde schuur of garage telt ook vocht, want niet elke omvormer kan tegen condens. De technische fiche of de fabrikant zegt of hij daar mag hangen.

Buiten hangt een omvormer met een voldoende hoge IP-graad, uit de directe zon en liefst onder een afdak. Een hangslot tussen montageplaat en toestel maakt diefstal moeilijker.

Weg van brandbaar materiaal

De omvormer is een warmtebron in huis, en binnen een installatie met zonnepanelen is hij het onderdeel waar het brandrisico het hoogst wordt ingeschat. Hij hangt daarom op een stenen muur en uit de buurt van brandbaar materiaal, zoals een houten beschot of een rek met kartonnen dozen. Hangt hij binnen, dan hoort er een rookmelder in dezelfde ruimte. Staat de omvormer in een technische kast of een verdeelbord, dan moet de verluchting van die kast ook zijn warmte afvoeren.

Geluid en bereikbaarheid

Sommige omvormers ventileren hoorbaar, soms de hele dag. Zo’n toestel hang je op een stevige muur die niet meetrilt, en niet naast een slaapkamer of bureau. Laat er ook vrije ruimte rond, zodat je de omvormer veilig kunt aflezen, uitschakelen en laten nakijken.

Dicht bij de panelen of dicht bij de zekeringkast?

Op een lange kabel gaat energie verloren, en bij hetzelfde vermogen is dat verlies groter naarmate de spanning lager is. Is de gelijkspanning van de string lager dan de netspanning, dan hangt de omvormer beter dicht bij de panelen. Is ze hoger, dan hangt hij beter dicht bij de zekeringkast.

Aan de AC-kant geldt een vaste grens: tussen de hoofdmeter en de omvormer mag de spanning door de omvormer minder dan 1% stijgen. Een lange AC-kabel krijgt daarom een dikkere sectie, anders schakelt de omvormer bij veel zon te vroeg af. Hoe de installateur kabel en automaat kiest, staat bij zonnepanelen aansluiten op de zekeringkast.

De lijst met goedgekeurde omvormers

Alleen omvormers op de lijst C10/26 van Synergrid, de koepel van de Belgische netbeheerders, mogen op het Belgische net. Het voorschrift met de eisen heet C10/11; de lijst met de types die eraan voldoen, heet C10/26. Een fabrikant of invoerder dient een technisch dossier in, en na een positieve beoordeling komt het type op de lijst.

Wat er op de C10/26-lijst staat

De lijst is een rekenblad met bijna 9.000 types: omvormers voor zonnepanelen en batterijen, maar ook generatoren, windturbines en laders die stroom kunnen terugsturen. Per type staan het merk, de reeks, het model en de firmwareversie. Daarnaast lees je het vermogen in W en in VA af, en of het toestel monofasig of driefasig is.

Verder staat erbij waarvoor het type gehomologeerd is. Een kruisje bij « Solar energy » staat voor zonnepanelen, bij « Energy storage » voor een batterij, en een hybride omvormer heeft er twee. Elk type heeft een eigen referentie van Synergrid die met GLV begint.

Praktische tip

Vraag in de offerte het exacte model, de firmwareversie en de Synergrid-referentie (GLV-nummer) van de omvormer. Dan zoek je het type zelf op in het rekenblad en zie je meteen het vermogen in VA en het aantal fasen.

Een tweedehands of ouder model

Een gebruikte omvormer kopen mag. Vraag naar het merk, het model, de reden van vervanging en vooral de leeftijd. Na acht tot twaalf jaar is een omvormer aan vervanging toe als je de opbrengst wilt veiligstellen. Kijk ook of het type nog op de lijst staat, want vervallen homologaties staan op een apart tabblad van het rekenblad.

Ook als je je eigen omvormer vervangt, kies je een type van de huidige lijst. Wat er bij een vervanging opnieuw gekeurd en gemeld moet worden, staat bij de keuring en aanmelding van zonnepanelen.

Het cyberrisico van een Chinese omvormer

Een omvormer die je via een app opvolgt, hangt aan het internet. Elk toestel met zo’n verbinding kan een ingang zijn voor misbruik, of de fabrikant nu in China, Europa of elders zit. Wat telt, is wie op afstand bij de omvormer kan en hoe goed die toegang afgeschermd is.

Wat iemand via internet met je omvormer kan

Via een slecht beveiligde verbinding kan iemand je productiegegevens en soms persoonsgegevens inkijken. Hij kan de omvormer ook uitschakelen of zijn werking verstoren, en dat kost jou opbrengst. Een overgenomen installatie kan daarnaast als springplank dienen naar andere systemen. Fluvius wijst erop dat ze zo ook een ingang wordt voor aanvallen op het bredere energienet.

Dat risico begint bij de internetverbinding zelf. Een omvormer die vóór 2014 in dienst ging, is daar niet op aanstuurbaar: die mogelijkheid kwam pas later op de markt. Zo’n ouder toestel houdt dus geen cyberrisico in.

Ongeveer de helft van de omvormers die Fluvius sinds april 2022 registreerde, is van Chinese makelij. Dat cijfer gaf de Vlaamse minister van Energie eind 2024. Een Chinees toestel is daarmee niet vanzelf onveiliger, maar bij zo’n aandeel weegt de vraag wie er op afstand bij kan wel zwaarder. Fluvius en Elia zoeken daarom samen uit welk risico de installaties bij de klant en de dataplatformen erachter voor het net meebrengen.

Wat de homologatie controleert

De C10/26-homologatie toetst of een omvormer zich op het net gedraagt zoals C10/11 vraagt. Hij moet afschakelen bij een netpanne en reageren op spanning en frequentie. Zijn netinstellingen zijn beschermd met een wachtwoord of een verzegeling. De beveiliging van de app, de cloud en de wifiverbinding hoort daar niet bij. Het land van de fabrikant is evenmin een criterium.

De regels komen van Europa

De cyberveiligheidsnormen voor omvormers worden Europees vastgelegd: in de NIS2-wetgeving, de Cyber Resilience-wetgeving en een netwerkcode voor de cyberveiligheid van het elektriciteitsnet. Productnormering is in België federale materie, en Vlaanderen legt fabrikanten dus zelf geen eisen op. Ook cyberveiligheid in de CE-keuring van omvormers hoort volgens de Vlaamse minister van Energie op dat Europese niveau thuis.

Twee dingen heb je als eigenaar wel zelf in de hand. Het toestel hoort de verplichte CE-markering te dragen, en de rest zit in hoe je de verbinding afschermt. De netbeheerder zelf valt als essentiële dienstverlener onder NIS2 en werkt daarvoor volgens de norm ISO 27001.

Je omvormer afschermen

Vervang bij de ingebruikname het standaardwachtwoord van de omvormer en van de app door een sterk, uniek wachtwoord. Zet automatische updates aan of laat de installateur tonen waar je de firmware bijwerkt, want updates dichten ook beveiligingslekken.

Hang de omvormer aan een beveiligd netwerk, liefst een apart gastnetwerk zonder toegang tot je computers. In een garage met dikke muren is een netwerkkabel stabieler dan wifi. Hoe je die trekt, lees je bij je huis bekabelen voor internet. Mails of berichten die om je inloggegevens voor het portaal vragen, behandel je als phishing.

Vraag de installateur ook of je de omvormer lokaal kunt uitlezen, zonder cloud. Vraag daarbij of de toegang op afstand van de fabrikant te beperken is. Het antwoord verschilt per merk en model, en het hoort net als het vermogen bij de keuze.

Een omvormer kiezen met je installateur

Deze stappen doorloop je samen met de installateur, het best voordat je offertes naast elkaar legt.

  1. Stel je aansluiting vast

    Kijk op de teller, aan de hoofdautomaat en in het keuringsverslag of je aansluiting monofasig, 3 x 230 V of 3N400 V is. Noteer ook of er al een omvormer of een thuisbatterij hangt, want hun vermogen telt mee voor de grens van je aansluiting.

  2. Zet panelen en omvormer naast elkaar

    Leg het piekvermogen van de panelen naast het AC-vermogen van de voorgestelde omvormer. Het klopt als de omvormer iets kleiner is dan het paneelvermogen, binnen de verhouding van de fabrikant. Ook de stringspanning bij -10 °C blijft dan onder zijn maximale ingangsspanning.

  3. Kies het type bij je dak

    Bij één dakvlak zonder schaduw volstaat een stringomvormer, bij twee oriëntaties een omvormer met twee MPPT-ingangen. Bij veel wisselende schaduw of veel kleine dakvlakken vraag je een prijs met optimizers of micro-omvormers. Laat telkens noteren welke panelen op welke string of ingang komen.

  4. Zoek het model op de C10/26-lijst

    Open het rekenblad op de website van Synergrid en zoek het exacte model en de firmwareversie. Lees het schijnbare vermogen in VA, het aantal fasen en het kruisje bij « Solar energy » af. Op een monofasige aansluiting toont die cel hooguit 5.000 VA en is ze niet gekleurd.

  5. Spreek de plaats af

    Kies samen een koele, droge en stofvrije plek met vrije ruimte rond de omvormer, uit de zon en weg van slaapkamers. Hangt hij binnen, dan komt er een rookmelder in die ruimte. Vraag hoe lang de DC- en de AC-kabel worden en welke sectie de AC-kabel krijgt.

  6. Beveilig de verbinding

    Laat de omvormer bij de oplevering op je netwerk zetten met een eigen, sterk wachtwoord. Controleer in de app dat de firmware bijgewerkt is en noteer hoe je later updates installeert.

  7. Laat keuren en meld aan

    Na de plaatsing keurt een erkend organisme de installatie. Met het positieve keuringsverslag meld je de omvormer met type en vermogen bij Fluvius; zonder die melding mag ze niet in gebruik. Bij een gewone woninginstallatie geldt dat doorlopen van de stappen meteen als de toelating van de netbeheerder. Er komt dus geen aparte schriftelijke goedkeuring meer bij.

Vóór je de offerte tekent

In de praktijk

Veelvoorkomende situatie

De offerte noemt een monofasige omvormer van 5 kW

Je hebt een monofasige aansluiting, en de offerte vermeldt een omvormer « van 5 kW » voor 6 kWp aan panelen. Zoek het model op de C10/26-lijst en lees het schijnbare vermogen in VA af. Staat daar meer dan 5.000 VA, of is de cel gekleurd, dan mag dat type in Vlaanderen niet op jouw aansluiting. Vraag dan een model dat op 5.000 VA of lager uitkomt, of laat berekenen wat een driefasige aansluiting en omvormer kosten. Laat het gekozen model met zijn vermogen in VA in de herwerkte offerte zetten.
Veelvoorkomende situatie

De omvormer valt op zonnige middagen even uit

In de app zie je op heldere dagen rond de middag korte onderbrekingen, terwijl de omvormer ’s ochtends en ’s avonds gewoon levert. Kijk in de foutmeldingen of het om een te hoge netspanning gaat. Bij een monofasige omvormer helpt het om grote verbruikers, zoals de boiler of de vaatwasmachine, overdag op dezelfde fase te laten draaien. Blijft het duren, meld het dan aan Fluvius, en bespreek bij de volgende vervanging een driefasige omvormer.
Veelvoorkomende situatie

Een oost- en westdak met een schouw

Je wilt panelen op het oosten en het westen, en de schouw werpt ’s middags schaduw op twee panelen van het westvlak. Vraag eerst of een omvormer met twee MPPT-ingangen volstaat, met één string per dakvlak. Laat daarna berekenen hoeveel de schaduw op die twee panelen kost. Gaat het om een groot deel van de dag, dan zijn optimizers of micro-omvormers het overwegen waard. Is het een uur, dan is een omvormer met schaduwbeheer meestal de eenvoudigere keuze.
Veelvoorkomende situatie

De omvormer hangt op een warme zolder

Op warme zomerdagen levert de installatie minder dan je verwacht, en de omvormer op zolder voelt heet aan. Meet op een zonnige middag de temperatuur rond het toestel en vergelijk ze met het werkgebied in de technische fiche. Ligt ze daar dichtbij of erboven, bespreek dan met de installateur een koelere plek of meer verluchting. Een andere plek betekent ook andere kabellengtes, en die laat je opnieuw doorrekenen.

Veelgemaakte fouten

Panelen bijleggen op de bestaande string

Wie later panelen bijlegt, hangt ze soms gewoon aan de bestaande string. De spanning stijgt dan mee, tot ze op een koude ochtend boven de maximale ingangsspanning van de omvormer kan uitkomen. Laat bij een uitbreiding de string opnieuw doorrekenen of kies een tweede omvormer; hoe je dat aanpakt, staat bij zonnepanelen bijplaatsen of uitbreiden.

Een defect paneel vervangen door een ander model

Alle panelen van een string voeren dezelfde stroom, en het zwakste paneel bepaalt hoeveel dat is. Een nieuw paneel met andere elektrische waarden in een oude string sluit daar slecht op aan. Vraag bij een vervanging een paneel met dezelfde stroom en spanning, of laat het nieuwe paneel op een aparte ingang van de omvormer aansluiten.

Veelgestelde vragen

Werkt de omvormer bij een stroompanne?
Nee. Valt de netspanning weg, dan koppelt het automatische scheidingssysteem de omvormer af, en hij levert pas weer als het net terug is. Zo komt er geen spanning op een net waaraan misschien gewerkt wordt. Wie bij een panne stroom wil houden, heeft een opstelling met noodstroom en een thuisbatterij nodig.
Moet ik meteen een hybride omvormer nemen?
Alleen als je binnen enkele jaren een thuisbatterij wilt. Een hybride omvormer telt op een monofasige aansluiting volledig mee voor de 5 kVA, ook zolang er geen panelen op hangen. Komt de batterij pas later, dan kan er een aparte batterijomvormer bij, die een eigen grens van 5 kVA heeft.
Mag de omvormer van een ander merk zijn dan de panelen?
Ja, als ze technisch bij elkaar passen. De fabrikant van de panelen geeft richtlijnen, bijvoorbeeld of de panelen een functionele aarding nodig hebben. Dat bepaalt of de omvormer een galvanische scheiding (een transformator) moet hebben.

Wanneer je een vakman inschakelt

Een omvormer plaatsen, vervangen of een string bijleggen laat je over aan een installateur of elektricien. Aan de DC-kant staan de kabels onder spanning zolang er licht op de panelen valt. Een fout in de string of de aansluiting zie je aan de buitenkant meestal niet. Na de plaatsing keurt een erkend organisme de installatie volgens het AREI. Het positieve verslag heb je nodig om ze bij Fluvius te melden en in gebruik te nemen. Wat je zelf kunt voorbereiden, staat bij zonnepanelen zelf plaatsen.

Bronnen

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids