Golfplaten en dakplaten leggen op tuinhuis, carport of bijgebouw

Bitumen, vezelcement of staal: welke golfplaat kies je?

Op een tuinhuis, carport of berging liggen golfplaten in drie materialen. Ze verschillen vooral in gewicht, in de helling die ze nodig hebben en in wat er onder de plaat moet zitten. Je keuze begint dus bij het dak zelf: hoe steil het is, wat het gebinte draagt en of de ruimte eronder verwarmd wordt. Bouw je het hele tuinhuis zelf, dan staan de wanden en het dakgebinte bij een tuinhuis bouwen.

Bitumen golfplaten (onduline)

Een bitumen golfplaat is een plaat van cellulosevezels, bitumen en harsen die in golven geperst is. In Vlaanderen noemt men ze vaak onduline, naar een bekend merk. Gangbare platen zijn 2 m lang en 0,86 m breed met negen golven, of 1 m lang en 0,76 m breed met acht golven. Ze wegen ongeveer 3 kg/m²: een plaat van 2 m weegt ruim 5 kg, en die breng je alleen naar boven.

Dat lage gewicht heeft een keerzijde. De plaat is soepel en zakt door tussen latten die te ver uit elkaar liggen. Hoe flauwer het dak, hoe dichter de latten: van 30 cm op een flauw dak tot 60 cm boven 20°. Op een carport of een laag, flauw dak waar condens kan ontstaan, leg je een onderdak onder de platen en zorg je voor verluchting.

Golfplaten in vezelcement

Vezelcement is cement met cellulose- en kunststofvezels als wapening. Nieuwe platen zijn asbestvrij; in België werd de productie van asbestcement in 1998 verboden. Een gangbaar profiel heeft golven van 177 mm breed en 51 mm hoog. De nuttige breedte is 1.050 mm, de lengte 1.220 tot 2.440 mm. De plaat weegt 14 kg/m², dus een plaat van 1.585 mm al ruim 23 kg.

Die stijve plaat overspant een grotere afstand dan bitumen: tot 1.385 mm tussen twee gordingen bij een plaat van 1.585 mm. Daar staat tegenover dat ze zwaar is en stof geeft. Je zaagt ze bij voorkeur buiten, met een trekhaak of een traagdraaiende cirkelzaag met hardmetalen tanden, en met een stofmasker en een veiligheidsbril op. Rechtstreeks op de platen lopen verbieden de plaatsingsvoorschriften: je werkt vanaf loopplanken.

Stalen golfplaat en trapeziumplaat

Een stalen golfplaat is verzinkt en gelakt staal van 0,60 of 0,75 mm dik. Ze weegt 5,82 tot 7,27 kg/m², afhankelijk van de dikte, en op een dak overlapt ze twee golven aan de zijkant. Ze wordt op maat geleverd, tot 8 m lang, zodat je een klein dakvlak met één plaat per baan dekt, zonder kopse overlap. Een trapeziumplaat is hetzelfde materiaal met hoekige ribben.

Staal geleidt warmte en koude snel. Onder een ongeïsoleerde stalen plaat slaat in een koude nacht vocht neer, en dat druppelt naar binnen. Voor een fietsenberging maakt dat weinig uit, voor een werkplaats of een garage met een wagen wel. Een anticondensvlies op de onderkant van de plaat vangt die druppels op.

Lichtplaten in polycarbonaat of polyester

Wie daglicht wil in een berging, legt een of twee lichtplaten met hetzelfde golfprofiel tussen de gewone platen. Ze horen nooit in de onderste rij of aan de zijrand. Bij warmte zetten ze sterk uit. Daarom boor je de gaten 2 mm groter dan de vijs bij polyester en 5 mm groter bij polycarbonaat. Onder elke vijs komt een steunbeugel, zodat de golf niet indeukt. Op een lichtplaat loop je nooit.

Waaruit de prijs van een golfplatendak bestaat

De prijs van de plaat per m² zegt weinig over wat het hele dak kost. Bitumen ligt op latten om de 30 tot 60 cm, vezelcement en staal op gordingen die verder uit elkaar liggen maar meer gewicht dragen. Daarbij komen de nok- en windveerstukken in hetzelfde profiel en de bevestiging met dichtingsring. Op een flauw dak heb je dichtingssnoer of butylband nodig, en waar condens kan ontstaan een onderdak of anticondensvlies.

Wordt de ruimte verwarmd, dan komt er isolatie of een sandwichpaneel bij. Ligt er een oud asbestdak, dan betaal je ook de afbraak en de afvoer. Dat wordt moeilijker en duurder naarmate de platen verder verweren. Vraag daarom een prijsofferte per post: platen, hulpstukken, bevestiging, onderconstructie, onderdak of isolatie, afbraak, stelling en plaatsing. Leg je zelf, reken dan de huur van een stelling of rolsteiger mee.

	Bitumen	Vezelcement	Staal
Plaatmaat	2 x 0,86 m of 1 x 0,76 m	1,22 tot 2,44 x 1,09 m	op maat tot 8 m
Gewicht per m²	± 3 kg	14 kg	5,82 tot 7,27 kg
Helling vanaf	7° (12,3%)	iets meer dan 5° (8,7%)	5° (8,7%)
Ondersteuning	latten om de 30 tot 60 cm, volgens de helling	gordingen tot 1.385 mm uit elkaar (plaat van 1.585 mm)	gordingen meestal 1,00 tot 1,50 m uit elkaar
Kopse overlap	14 tot 20 cm	200 mm	200 mm
Tegen condens	onderdak en verluchting	lucht- en dampdichte isolatie als je verwarmt	anticondensvlies of sandwichpaneel

Golfplaten met isolatie en sandwichpanelen

Een enkele golfplaat houdt regen tegen, geen koude. Voor een berging volstaat dat. Wordt het bijgebouw een werkplaats, een bureau of een verwarmde garage, kies dan meteen een geïsoleerd dakpaneel. Achteraf onder de platen isoleren is meer werk en vraagt een volledig luchtdichte afwerking.

Wat een sandwichpaneel is

Een sandwichpaneel bestaat uit twee metalen platen met daartussen een isolatiekern van PIR-schuim die aan beide platen gekleefd is. De buitenplaat heeft een golf-, trapezium- of panprofiel, de binnenplaat is bijna vlak. Een paneel van 40 mm dik heeft een U-waarde van 0,47 W/m²K; bij 120 mm zakt dat naar 0,18 W/m²K.

De kern draagt mee: hij brengt de krachten van de ene plaat naar de andere. Daarom moet de lijm tussen kern en platen sterk genoeg zijn tegen de zuigkracht van de wind. Panelen met een metalen bekleding moeten aan de norm NBN EN 14509 voldoen. Zo een paneel overspant tot 6 m. Het wordt geleverd in lengtes tot 10 of 12 m, zodat een dakvlak vaak uit één stuk bestaat.

Sandwichpanelen op een dak plaatsen

Een paneel met dakpanprofiel ligt vanaf 8° helling op gordingen in hout of staal, meestal 1,50 tot 2,00 m uit elkaar. Tussen gording en paneel komt een dichtingsband, die het contactgeluid dempt. De bevestiging gaat door het hele paneel. De wind trekt hard aan een paneel dat zo ver overspant, en een vijs in de binnenplaat alleen houdt dat niet. In de langse overlap komt een butylband, met een vijs om de 350 mm.

Een sandwichpaneel is één enkele waterdichte laag. Er ligt geen onderdak onder dat een lek opvangt, dus elke doorboring is een risico. Leg schouwen, verluchtingen en lichtkoepels daarom zo dicht mogelijk bij de nok. De goot bevestig je op een randkeper, los van de buitenplaat. Op een glad paneel van enkele meters lang loopt het water snel. Een deflector aan de voet van het dakvlak houdt het in de goot.

De dikte bepaalt hoe ver een paneel tussen twee gordingen mag overspannen; de fabrikant geeft die afstand in een overspanningstabel per belasting. Komen er later zonnepanelen of een extra binnenbekleding op, laat dan eerst nakijken of het paneel die blijvende last draagt. Panelen met een schuimkern vervormen namelijk langzaam onder langdurige belasting. Reken ook op het gewicht: een paneel van 6 m lang en 40 mm dik weegt al ruim 60 kg. Dat til je met minstens twee personen op het dak, en alleen bij windstil weer.

Golfplaten met isolatie of een anticondensvlies

Ongeïsoleerde golfplaten passen op onverwarmde bergingen en overkappingen. Isoleer je achteraf onder de platen, dan moet de isolatie luchtdicht en dampdicht zijn, zonder spouw die met buitenlucht verlucht wordt. Anders condenseert de vochtige binnenlucht tegen de koude plaat. Dat is een eigen klus, met eigen keuzes in materiaal en dikte: die staan bij geïsoleerde dakplaten en condens onder dakplaten.

Een metalen plaat met een anticondensvlies is een tussenoplossing voor een gebouw dat onverwarmd maar goed verlucht is. Het vlies houdt een deel van het condenswater vast tot het weer opdroogt, en dat lukt alleen als er genoeg lucht langs stroomt.

Sandwichpanelen onder dakpannen

Onder een pannendak bestaan zelfdragende dakelementen die de isolatie, het onderdak en het latwerk in één element combineren. Zulke elementen worden vaak naar een fabrikant genoemd, zoals de Unilin-dakpanelen. Ze liggen van gording tot gording, en op de werf komen alleen nog de pannen erop. Zo heb je, net als bij een klassiek pannendak, twee waterdichte lagen: de pannen en het onderdak.

Je kunt ook latten vijzen op een gewoon sandwichpaneel, in de top van de ribben van de bovenste bekleding. Voor pannen of leien belast dat de verlijming tussen kern en bekleding weinig. Latwerk voor zonnepanelen belast ze wel sterk, en daarvoor laat je de bevestiging apart berekenen. Hoe pannen op de latten komen, lees je bij dakpannen kiezen.

Dakpanplaten en metalen dakpannen

Een dakpanplaat is een stalen plaat die geperst is in de vorm van rijen dakpannen. Van op enige afstand lijkt het een pannendak, maar ze weegt 5 kg/m². Daardoor volstaat een lichte onderconstructie, en bij renovatie kan ze vaak op een oud dak in roofing of shingles blijven liggen.

Hoe een metalen dakpanplaat opgebouwd is

Een gangbare stalen dakpanplaat is 1.100 mm breed en wordt op maat geleverd tot 8.400 mm lang. Dat gebeurt in stappen van 350 mm, de lengte van één « pan ». De minimale helling is 8°, ongeveer 14%. Is het dakvlak langer dan één plaat, dan neem je voor de onderste plaat een veelvoud van 350 mm plus 200 mm overlap.

De bevestiging is anders dan bij een golfplaat. Je vijst een dakpanplaat in het dal, net onder de knik van elke pan. Daarvoor dienen zelfborende vijzen van 4,8 x 35 mm met een neopreen ring. Onderaan, bovenaan en in de overlap komt er een vijs in elke pan; daartussen wissel je af, met gemiddeld 10 vijzen per lopende meter. Op de plaat stap je alleen in het holle deel van de pan.

Panlatten en onderdak onder een dakpanplaat

De plaat ligt op panlatten om de 350 mm, hart op hart. Onder de eerste rij aan de goot komen twee latten, de onderste 10 mm dikker. Zo krijgt de eerste pan dezelfde helling als de rest. Komt er een onderdak, dan liggen er eerst tengellatten op, zodat condens dat op het onderdak druppelt vrij naar de goot loopt. Hoe zo een onderdak werkt, staat bij onderdak plaatsen, folie of plaat.

Een dakpanplaat over een oud dak leggen

Over een oud dak in roofing of shingles mag een dakpanplaat liggen, op een nieuwe onderconstructie van latten die in het gebinte vastzit. Je spaart zo de afbraak en het afval. Op asbestcement kan dat niet: een overzetdak op een asbestdak is in Vlaanderen verboden, hoe het nieuwe dak ook bevestigd wordt.

Shingles als lichte dakbedekking

Shingles zijn stroken van bitumen met uitgesneden lipjes, en gelegd lijken ze op leien. Op een tuinhuis of chalet met een houten dakbeschot geven ze het uitzicht van een leien dak, bij een gewicht van ongeveer 8,3 kg/m².

Wanneer shingles passen

Shingles liggen altijd op een volle ondergrond van minstens 24 mm dik, zoals een beschot van planken of platen. De helling is minstens 20%, ongeveer 11°. Onder 35% (19°) leg je eerst een onderlaag over de hele ondergrond. Een standaardstrook is 100 x 34 cm, en je legt er 7 per m².

Op een plat dak of een dak onder 11° horen ze niet: daar blijft het water te lang staan en loopt het onder de lipjes. Kies dan roofing of EPDM, zoals uitgelegd bij EPDM of roofing voor een plat dak.

Shingles nagelen

Je nagelt met gegalvaniseerde nagels van 20 mm met een brede kop, in de bovenste helft van elke strook, waar de volgende strook ze afdekt. Reken op ongeveer 35 nagels per m². Voor de eerste rij aan de goot snij je de lipjes af en kleef je die strook op de ondergrond. De rijen erboven verspringen telkens een half lipje. De nok dek je met stukken die je uit een strook snijdt en tegen de heersende wind in legt, zodat ze beide dakvlakken overlappen.

Golfplaten leggen: helling, overlap en bevestiging

Lekt een golfplatendak, dan zit de oorzaak meestal in een te korte overlap, een vijs in het dal of een oversteek die doorhangt. De maten komen uit de plaatsingsvoorschriften van gangbare platen. Geeft de fiche van jouw plaat andere maten, dan volg je de fiche.

Vanaf welke helling?

Hoe flauwer het dak, hoe trager het water afloopt en hoe makkelijker de wind het onder de overlap blaast. Een flauw dak vraagt daarom dichter liggende steunpunten, een grotere overlap en extra dichting. Bitumen golfplaten liggen vanaf 7°, ongeveer 12%, met de latafstand en de overlap uit de tabel.

Vezelcement ligt vanaf iets meer dan 5°. Tussen 5 en 20° komt er een extra dichtingssnoer van butyl in de lengteoverlap. Of dat snoer ook in de breedteoverlap moet, hangt af van de helling, de lengte van het dakvlak en de blootstelling aan slagregen. Bij stalen profielplaten is de minimale helling 5°: tussen 5 en 10° komen er twee butylbanden in de kopse overlap, vanaf 10° één.

Onder 5° kan een stalen plaat alleen als één plaat het hele dakvlak dekt, zonder kopse overlap. In de zijoverlap komt dan een extra butylband, met een vijs om de 40 cm. Voor bitumen en vezelcement geldt de minimale helling uit de fiche: is je dak flauwer, kies dan een bedekking voor een plat dak.

Helling bitumen golfplaat	Latafstand	Zijoverlap	Kopse overlap
7 tot 10° (12 tot 18%)	hoogstens 30 cm	2 golven	minstens 20 cm
11 tot 20° (19 tot 36%)	hoogstens 45 cm	1 golf	minstens 16 cm
meer dan 20° (meer dan 36%)	hoogstens 60 cm	1 golf	minstens 14 cm

Gordingen en latten op de juiste afstand

De afstand tussen de steunpunten volgt uit de plaat. Bij vezelcement met een overlap van 200 mm liggen de gordingen hoogstens 1.385 mm uit elkaar bij een plaat van 1.585 mm. Bij een plaat van 1.220 mm is dat 1.020 mm. Langere platen van 1.830 tot 2.440 mm krijgen een tussengording. Een houten gording is minstens 50 mm breed, een stalen minstens 40 mm.

Even belangrijk is dat alle gordingen in één vlak liggen en evenwijdig lopen. Een gording die een centimeter te hoog zit, duwt de plaat bol en zet spanning op de bevestiging, en daar ontstaat later een barst. Leg daarom een lange rechte lat over de gordingen voor je de eerste plaat legt.

Overlap in de lengte en de breedte

In de lengte schuift de bovenste plaat over de onderste, altijd boven een gording. Bij vezelcement en staal is dat 200 mm, bij bitumen 14 tot 20 cm naargelang de helling. In de breedte overlapt een vezelcementplaat een kwart tot driekwart golf, afhankelijk van het profiel. Een bitumen plaat overlapt één of twee golven, een stalen golfplaat twee. Waar bij vezelcement vier platen samenkomen, zijn twee hoeken afgesneden, zodat er geen vier plaatdiktes op elkaar liggen.

De zijoverlap leg je met de wind mee: de bovenliggende rand wijst weg van de windrichting die op die plek het meest voorkomt. Zo blaast de wind het water over de naad in plaats van eronder.

Vijzen op de golftop

Een golfplaat zet je altijd vast op de top van de golf. Het water loopt door de dalen, en een vijs in het dal staat dus de hele bui onder water. Voor vezelcement op houten gordingen gebruik je verzinkte of roestvaste houtdraadbouten van 6 mm en minstens 110 mm lang, met een dichtingsring. Die komen in een voorgeboord gat van 10 mm. Zelfborende vijzen met een EPDM-ring hoef je niet voor te boren. De plaat doorslaan met de bout of met een stalen punt mag niet.

Draai elke vijs aan tot je de dichtingsring nog maar moeilijk met de hand kunt verdraaien. Te los dicht hij niet, te strak vervormt de ring en kan de plaat scheuren. Een schroefmachine met diepteaanslag zet elke vijs even diep.

Het aantal hangt af van de plaat. Vezelcement krijgt bij elke kopse overlap twee bevestigingen per plaat in het dakvlak, en drie aan de zijranden en op de onderste gording. Op een tussengording volstaat er één. Een bitumen plaat nagel je verticaal door de golftop, volgens het nagelschema bij de nagels, en alleen waar twee golven overlappen schuin. Een stalen golfplaat krijgt een vijs op elke golf aan begin, einde en overlap, en daartussen 3 à 4 per m². Onder elke vijs komt een steunbeugel.

Plaat	Waar	Hoeveel
Bitumen golfplaat	golftop, verticaal; schuin in de zijoverlap	volgens het nagelschema bij de nagels
Vezelcement	golftop, op elke gording	2 per plaat per overlap, 3 aan zijrand en onderste gording, 1 op een tussengording
Stalen golfplaat	golftop, met steunbeugel	elke golf aan begin, einde en overlap; verder 3 à 4 per m²
Stalen dakpanplaat	dal, net onder de knik van de pan	elke pan onderaan, bovenaan en in de overlap; gemiddeld 10 per lopende meter
Shingles	bovenste helft van de strook	± 35 nagels per m²

Beginnen aan de goot

Je legt van onder naar boven, zodat elke hogere plaat over de lagere ligt. Bitumen platen begin je onderaan aan de luwe kant van het dak, en je werkt naar de kant waar de wind meestal vandaan komt. Elke rij begint afwisselend met een volle en een halve plaat, zodat de kopse naden verspringen. Bij vezelcement begin je in de rechterbenedenhoek en werk je naar links; ook dakpanplaten leg je van rechts naar links.

Meet eerst de diagonalen van het dakvlak. Zijn ze ongelijk, dan is het dak scheef. Leg de onderrand van de platen dan evenwijdig met de goot en vang het verschil op onder de windveer en de nok.

Oversteek, windveer en nok

Aan de goot steekt de plaat net genoeg uit om in de goot af te druipen. Bij bitumen is dat hoogstens 7 cm, bij vezelcement hoogstens 300 mm vrij. Een bitumen nok bedekt de platen eronder 10 cm en wordt op elke golftop vastgezet, op 5 cm van de rand van de nok. Aan de zijranden dekken windveerstukken in hetzelfde profiel de rand van de buitenste plaat af.

Bekijk groter ↗

Oude golfplaten terug waterdicht maken

Een oud golfplatendak dat lekt, vraagt eerst één vraag: bevat het asbest? Het antwoord bepaalt of je mag herstellen of moet vervangen.

Asbest in oude golfplaten herkennen

Golfplaten en kunstleien die voor 1990 geplaatst zijn, bevatten asbest. Ook materiaal van 1945 tot 2001 kan asbest bevatten. Asbestcement herken je vaak aan een honingraatstructuur op de onderkant en aan witte vlekjes, de « asbestbloemen ». Waar de plaat gebroken of verweerd is, zie je soms vezelbundels.

Zekerheid geeft alleen een analyse of het asbestattest van het gebouw. Dat attest is sinds 23 november 2022 verplicht bij de verkoop van een woning of gebouw van voor 2001. Een erkend labo onderzoekt een staal voor ongeveer 50 euro (prijspeil 2026), en een gecertificeerd asbestdeskundige herkent asbestcementen golfplaten vaak al op zicht. Hoe je zelf een vermoeden nagaat, staat bij asbest herkennen in huis.

Regels voor een asbestdak in Vlaanderen

Een asbesthoudend dak ontmossen is in Vlaanderen bij wet verboden, op welke manier ook. Een overzetdak, zonnepanelen of een andere constructie op asbestcement zijn evenmin toegelaten. Hercoaten valt daardoor af, want daarvoor zou je het dak moeten afschuren of ontmossen. Ook breken, slijpen, schuren of boren in de platen doe je niet: daarbij komen vezels vrij.

Vervangen is dus de enige uitweg. Het Vlaamse actieplan asbestafbouw legt vast dat alle asbestcementen daken en gevels tegen 2034 vervangen moeten zijn. OVAM raadt aan zo een dak na ongeveer dertig jaar te vervangen. Als particulier mag je in Vlaanderen zelf asbestcementen golfplaten wegnemen, op een veilige manier en zonder ze te breken. Hoe dat gaat en wat het kost, lees je bij een asbestdak verwijderen.

Lekken in asbestvrije golfplaten herstellen

Bij asbestvrije platen zoek je eerst bij de bevestigingen en in de overlappen. Een dichtingsring die na jaren zon verhard is of een vijs die losgetrild is, laat water door. Vervang zo een bevestiging door een nieuwe met een verse ring. Staat er een vijs in het dal, dan zit er een gat in de waterloop, en is een nieuwe plaat de zekerste herstelling.

Lekt het in een kopse overlap van een flauw dak, dan is de overlap te kort of ontbreekt het dichtingssnoer. Bij vezelcement komt dat snoer van butyl, 10 mm dik, 30 mm onder de boutgaten in de overlap. Een gebarsten plaat vervang je: draai de bevestigingen los, schuif de nieuwe plaat onder de bovenliggende en zet ze opnieuw vast in de gordingen. Ook voor zo een herstelling leg je eerst loopplanken over de gordingen.

Vuil op asbestvrij vezelcement was je met een zacht detergent en spoel je met zuiver water. Een kras in een stalen plaat werk je meteen bij met herstelverf, zodat het staal eronder niet gaat roesten.

Vergunning en regels voor een nieuw golfplatendak

Versleten golfplaten vervangen door nieuwe, zonder aan het gebinte te raken, is onderhoud, en daarvoor heb je in Vlaanderen geen omgevingsvergunning nodig. Voor andere werken aan het dak van een bestaand gebouw geldt sinds 1 maart 2026 een vrijstelling onder drie voorwaarden. Het bouwvolume blijft gelijk, de energieprestatie wordt niet slechter en het gebouw is hoofdzakelijk vergund of vergund geacht.

Wanneer je toch een vergunning nodig hebt

De vrijstelling vervalt als het dak groter of hoger wordt of als het gebouw in de inventaris van bouwkundig erfgoed staat. Hetzelfde geldt in erkend werelderfgoed en de bufferzone ervan, zoals de Brugse binnenstad. Ook een verordening of een eerdere vergunning kan iets anders opleggen. Bouw je een nieuw tuinhuis of een nieuwe carport, dan gelden de regels voor bijgebouwen; die staan bij welk bijgebouw mag zonder vergunning. Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben: vraag het bij de dienst omgeving van je gemeente na voor je bestelt.

Zwaarder of lichter dekken

Vervang je bitumen golfplaten van ongeveer 3 kg/m² door vezelcement van 14 kg/m², dan weegt de dakbedekking bijna vijf keer zoveel, op dezelfde gordingen. Gaan er pannen op een gebinte dat voor golfplaten gemaakt is, dan komt er nog meer gewicht bij. Laat dan eerst een architect of ingenieur stabiliteit nakijken of het gebinte dat draagt. Gaan de werken gepaard met stabiliteitswerken, dan is een architect verplicht. Hoe een gebinte opgebouwd is, lees je bij hoe een dakgebinte is opgebouwd.

Een lichter dak heeft het omgekeerde probleem. Een plaat van een paar kilo per m² blijft bij storm niet door haar eigen gewicht liggen, maar hangt aan haar bevestigingen. Daarom vragen de plaatsingsvoorschriften aan de zijranden en op de onderste gording meer bevestigingen dan in het dakvlak. Laat daar dus geen enkele weg.

Een tuinhuisdak met golfplaten leggen

1. 1

   Helling en plaat afstemmen

   Meet het hoogteverschil van het dakvlak en de horizontale lengte, en deel het eerste door het tweede: maal 100 geeft de helling in procent. Daarbij is 5° ongeveer 9%, 7° ongeveer 12%, 8° ongeveer 14% en 20° ongeveer 36%. Kies een plaat die bij die helling past: bitumen vanaf 7°, vezelcement vanaf iets meer dan 5°, staal vanaf 5° en dakpanplaten vanaf 8°. Lees in de fiche welke ondergrond, overlap en bevestiging bij jouw helling horen.

2. 2

   Gordingen of latten uitzetten

   Zet de steunpunten op de afstand uit de fiche, met een kopse overlap telkens boven een gording. Bij bitumen bepaalt de helling de latafstand: hoogstens 30, 45 of 60 cm. Leg een rechte lat over de gordingen: ze liggen in één vlak als de lat nergens wiebelt.

3. 3

   De eerste plaat aan de goot leggen

   Meet de diagonalen van het dakvlak. Leg de eerste plaat in de hoek die de fiche aangeeft, met de onderrand evenwijdig aan de goot. De plaat steekt net genoeg uit om in de goot af te druipen: bij bitumen hoogstens 7 cm. Zet ze los vast en kijk of het golfpatroon aan de andere zijrand uitkomt.

4. 4

   Rij per rij naar boven werken

   Leg de volgende platen met de voorgeschreven zijoverlap, met de bovenliggende rand weg van de heersende wind. De rij erboven schuift met de kopse overlap over de onderste rij, boven een gording. Bij vezelcement snij je de hoeken af waar vier platen samenkomen, en op een flauw dak komt het dichtingssnoer in de overlap.

5. 5

   Op de golftop vastzetten

   Zet elke vijs of bout op een golftop, recht in het hart van de gording. Draai aan tot je de dichtingsring nog maar moeilijk met de hand kunt verdraaien. Tel per plaat of het voorgeschreven aantal bevestigingen staat, ook aan de zijranden en op de onderste gording.

6. 6

   Nok, windveren en goot afwerken

   Leg de nokstukken met de voorgeschreven overlap over de bovenste rij en zet ze op de golftop vast. Werk de zijranden af met windveerstukken. Laat daarna met een tuinslang een paar minuten water over het dak lopen. Kijk intussen binnen bij elke overlap en elke vijs of alles droog blijft.

Voor je het dak als klaar beschouwt

• De helling van het dak ligt boven het minimum dat de fiche voor deze plaat geeft.
• Alle gordingen of latten liggen in één vlak, gecontroleerd met een rechte lat.
• Elke kopse overlap ligt boven een gording en heeft de maat uit de fiche.
• Elke vijs of nagel van een golfplaat staat op een golftop, met een intacte dichtingsring.
• Aan de zijranden en op de onderste gording staat het grotere aantal bevestigingen.
• De oversteek aan de goot blijft binnen de maat van de fiche en hangt nergens door.
• De nokstukken overlappen de bovenste rij en zitten op de golftop vast; windveerstukken dekken de zijranden af.
• Bij een proef met de tuinslang blijft het binnen droog aan elke overlap en elke vijs.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Vijzen in het dal zetten

Een vijs in het dal lijkt steviger, want de plaat ligt daar op de gording. Maar daar loopt het water, en de dichtingsring staat elke bui onder water. Golfplaten zet je vast op de golftop; alleen dakpanplaten hebben een eigen voorschrift, met de vijs in het dal net onder de knik.

Een overlap die niet bij de helling past

Wie op een flauw dak dezelfde overlap legt als op een steil dak, krijgt bij wind water onder de plaat. Hoe flauwer het dak, hoe groter de overlap en hoe meer dichting de fiche vraagt. Meet de helling voor je platen bestelt, want de overlap bepaalt ook hoeveel platen je nodig hebt.

Een te lange vrije rand aan de goot

Een bitumen plaat die 15 cm vrij boven de goot hangt, buigt na een paar zomers door. Dan loopt het water achter de goot in plaats van erin. Houd de oversteek binnen de maat van de fiche, voor bitumen hoogstens 7 cm, en leg de onderste lat dicht bij de dakrand.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Een kleine berging of carport met lichte golfplaten leg je zelf, vanaf een stelling of rolsteiger met leuning en met loopplanken over de gordingen. Rechtstreeks op golfplaten lopen verbieden de plaatsingsvoorschriften. Ze schrijven loopplanken, leuningen, vangnetten of veiligheidsgordels voor, dus een ladder tegen de goot volstaat niet. In drie gevallen schakel je een vakman in. Een hoog dak, of een dak waar je die beveiliging niet kunt plaatsen, laat je aan een dakwerker. Bevat het oude dak asbest, dan mag je het als particulier zelf vervangen, op de veilige manier die OVAM beschrijft. Laat je het doen, kies dan een onderneming van de OVAM-lijst voor « eenvoudige handelingen »: de werknemers hebben daarvoor een opleidingsattest. Ga je zwaarder dekken of komen er zonnepanelen op sandwichpanelen, dan rekent een architect of ingenieur stabiliteit het gebinte en de panelen na.

Bronnen

• OVAM — Asbestdaken en -gevels
• OVAM — Hoe asbest herkennen?
• Vlaanderen.be — Omgevingsvergunning: een woning renoveren
• Buildwise — Uitvoering van een dak met behulp van zelfdragende sandwichpanelen (2020)
• Eternit, Plaatsingsgids golfplaten
• Aquaplan, Productfiche Topline bitumen golfplaat (via Gamma België)
• Onduline België, Bardoline shingles (plaatsingsflyer)
• Joris Ide, Belgische catalogus dak- en wandprofielen, sandwichpanelen en dakpanplaten