Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Tuinhuisdeur zelf maken en ramen in een tuinhuis plaatsen

Door 26 minuten lezen Tuinhuis, carport en garage Bijgewerkt

Een plankendeur blijft recht door twee dwarsregels en een schoor die van onder aan de scharnierkant naar boven aan de slotkant loopt. Het hout zit bij het ophangen op 15 tot 19% vocht. De deur krijgt 3 tot 4 mm speling rondom en 10 mm onderaan, en scharnieren en vijzen zijn roestvast. Een brede opening vraagt twee vleugels van elk minder dan 90 cm of een schuifdeur aan een rail.

26 minuten

Wat heb je nodig

1 weekend voor het maken van een deur van 1 x 2 m, plus droogtijd van de afwerking Gemiddeld

Gereedschap

  • cirkelzaag of handzaag
  • boormachine met houtboor en bits
  • winkelhaak, lange lat en waterpas
  • rolmeter en potlood
  • minstens twee klemmen
  • houtvochtmeter
  • schaaf of schuurmachine
  • kwast of roller

Materiaal

  • planken met tand en groef, 22 tot 28 mm dik
  • dwarsregels en schoor uit hetzelfde hout, 22 x 95 mm
  • roestvaste vijzen van 4 x 40 mm
  • twee lange scharnieren, roestvast en liefst regelbaar
  • klink, hasp met hangslot of een slot
  • beits, olie of verf voor buiten

Enkele deur, dubbele deur of schuifdeur

Een tuinhuisdeur houdt de regen buiten en het gereedschap binnen, en moet jaar na jaar zonder te klemmen open en dicht gaan. Voor een kleine berging volstaat één draaideur. Haal je er een grasmaaier of fietsen uit, dan past een dubbele deur of een schuifdeur beter. De breedte van de opening en de ruimte vóór de deur beslissen.

Hoe breed moet de deur zijn?

Meet het breedste wat erdoor moet, inclusief de handvaten, en tel 10 cm op voor je handen. Een kruiwagen of duwmaaier past doorgaans door 80 tot 90 cm. Een enkele plankendeur blijft tot ongeveer 1 m breed goed recht.

Wordt de opening breder, kies dan twee vleugels. Het gewicht van een deur trekt aan haar scharnieren, en die kracht groeit met de breedte. Een brede plankendeur begint dus sneller te zakken dan twee smallere. Hoe de krachten op scharnieren en paal verdeeld worden, staat met een rekenvoorbeeld bij een tuinpoort die recht blijft hangen.

Welk type past bij je opening?

Een draaideur is de eenvoudigste constructie en sluit met een aanslag het best af. Een dubbele deur geeft een brede doorgang zonder dat één vleugel te zwaar wordt. Een schuifdeur loopt langs de buitenwand en vraagt daar een vrij stuk muur. Daar staat tegenover dat ze geen zwaaiboog inneemt op een smal pad of tegen een haag.

TypePast bijRuimte die je nodig hebtAandachtspunt
Enkele draaideuropening tot ongeveer 1 meen zwaaiboog zo breed als de deurgewicht trekt aan de scharnieren; schoor in de juiste richting
Dubbele draaideuropening van 1,2 tot ongeveer 1,8 mtwee zwaaibogenvaste vleugel met grendels boven en onder
Schuifdeurbrede opening, weinig zwaairuimteeen vrij stuk wand naast de opening, zo breed als de deurrail, geleiding en regendichtheid

Naar buiten of naar binnen draaien

Een deur die naar buiten opendraait, neemt binnen geen ruimte in en de regen drukt haar tegen de aanslag in plaats van naar binnen. Het nadeel is dat scharnieren en hasp aan de buitenkant zitten.

Hangt de deur aan duimen in de stijl, zet dan de bovenste duim omgekeerd, met de pen naar beneden. Zo kan niemand de deur van buitenaf omhoog uit haar duimen tillen.

Draait de deur open tegen de buitenwand, zet haar dan vast met een windhaak aan de wand. Zo klapt een rukwind haar niet tegen de wand en trekt ze de scharnieren niet los.

Zelf een deur van planken maken met Z-regel

Losse planken vormen nog geen deur: ze zakken, schuiven weg en wijken uit elkaar. Twee dwarsregels binden ze aan elkaar en een schuine regel, de schoor, houdt de rechthoek in vorm. Samen vormen die drie de letter Z. Een plankendeur met Z-regel is de klassieke deur van een tuinhuis. Met een zaag, een boormachine, een winkelhaak en een lange lat maak je ze in een weekend.

Planken, dwarsregels en schoor

De planken staan verticaal, zodat regen langs de nerf wegloopt in plaats van in de naden te blijven staan. Boven- en onderaan ligt een dwarsregel en tussen die twee loopt de schoor. Regels en schoor komen aan de binnenkant als je een vlakke buitenkant wilt. Wil je het kloeke uiterlijk van zichtbare regels, dan komen ze aan de buitenkant. Dan zit het hout van de regels in de regen en moet het even duurzaam zijn als de planken.

De lange scharnieren liggen op de dwarsregels, dus de regels zijn minstens zo breed als je scharnier hoog is. De vijzen grijpen zo door de regel in de plank. De maten van planken, regels en schoor staan in de tabel bij het hout.

Gesloten plankendeur van verticale planken in een houten tuinhuis. Op de deur liggen een dwarsregel bovenaan, een dwarsregel onderaan en een schoor die van linksonder naar rechtsboven loopt. Links liggen twee lange zwarte scharnieren op de regels, rechts zit een grendel met hangslot.
De schoor loopt van het onderste scharnier naar de bovenhoek aan de slotkant, en de lange scharnieren liggen op de dwarsregels.

Waarom de schoor van onder naar boven loopt

Het gewicht van de deur trekt de slotkant omlaag. De schoor houdt dat tegen. Loopt hij van onder aan de scharnierkant naar boven aan de slotkant, dan wordt hij samengedrukt tegen de onderste regel en het onderste scharnier. Hout verdraagt druk goed.

Loopt de schoor in de andere richting, dan moet hij trekken. De vijzen aan zijn uiteinden trekken dan uit het hout los, de slotkant zakt en de deur schuurt over de dorpel. Bij een dubbele deur geldt dit voor elke vleugel, met de schoor van het scharnier naar het midden.

Twee vooraanzichten van een plankendeur met twee dwarsregels, scharnieren links en slot rechts. Links loopt de schoor van linksonder naar rechtsboven en staat onder druk: de deur blijft recht. Rechts loopt de schoor van linksboven naar rechtsonder en staat onder trek: de slotkant is gezakt en de deur is scheefgetrokken.Bekijk groter
De schoor die van onder bij de scharnieren naar boven bij het slot loopt, staat onder druk en houdt de deur recht.
Praktische tip

Leg de schoor los over de planken, tussen de twee regels, en teken de hoeken rechtstreeks af op het hout. Dan hoef je geen hoek te meten en past hij vanaf de eerste keer.

Planken met tand en groef of met open naden

Planken met tand en groef grijpen in elkaar, zodat regen en tocht niet rechtstreeks door de naad komen. Elke plank kan in de groef vrij zwellen en krimpen. Planken met vlakke kanten leg je met een open naad van 3 tot 5 mm. Die sluit zich als het hout zwelt en gaapt in de zomer.

Smalle planken werken minder dan brede. Het Vlaamse standaardbestek voor houten tuinbergingen rekent met planken van 100 tot 150 mm breed. Voor een deur zit je beter aan de smalle kant, rond 100 tot 120 mm. Begin en eindig bij voorkeur met een volle plank, want een smalle reststrook langs de rand scheurt en kromt het eerst.

Speling rondom de deur

Hout werkt. Buiten zit het in de zomer rond 14% vocht en in de winter rond 22%. Dat verschil van 8 procentpunten laat elke plank over het jaar zwellen en krimpen, en bij een brede deur tellen die bewegingen op.

Hoe droger het hout bij het ophangen, hoe meer het nog zal zwellen. Laat rondom 3 tot 4 mm speling bij hout dat je in de zomer plaatst. Bij hout dat al vochtig is, volstaat 2 tot 3 mm.

Onderaan is 10 mm nodig tussen de planken en de dorpel. Dan kan de deur over vuil en natte bladeren heen zwaaien.

Water van de deur houden

Regen dringt het hout in langs de kopse kanten, want kopshout neemt veruit het meeste water op. Schaaf de bovenkant van de bovenste dwarsregel daarom licht schuin, zodat water afloopt in plaats van blijft liggen.

Onderaan laat een druppellat op de buitenkant het water van de deur af druppelen voor het de dorpel bereikt. Een dorpel in beton of blauwe steen die hoger ligt dan de grond ervoor, houdt de onderkant droog.

Welk hout en welke dikte voor een tuinhuisdeur?

Een deur staat buiten maar raakt de grond niet: dat is gebruiksklasse 3. Het hout moet dus regen en wisselend vocht verdragen zonder te rotten en tegelijk vormvast blijven. Duurzaamheid, vochtgehalte en maten bepalen samen of de deur na enkele jaren nog sluit.

Duurzaam of verduurzaamd hout

Hout krijgt een natuurlijke duurzaamheidsklasse van 1 (zeer duurzaam) tot 5. Voor een deur buiten zonder grondcontact is klasse 1 tot 3 nodig. Europese eik, douglas en lork halen dat, mits er geen spinthout in zit, en ceder (klasse 2) ook. Het jonge hout aan de buitenkant van de stam, het spinthout, is altijd klasse 5. Bij smalle planken is spint goed te mijden als je ze zelf uitzoekt.

Vuren (klasse 3 tot 4) en grenen (klasse 4) halen gebruiksklasse 3 alleen na een verduurzaming volgens NBN EN 599. Het Vlaamse standaardbestek vraagt hout dat onder vacuüm en druk tot in de kern is verduurzaamd, in een erkend station met ATG of gelijkwaardig. Voor tuinbergingen aanvaardt het ook thermisch gerectificeerd grenenhout. Grenen neemt het verduurzamingsproduct goed op, vuren veel slechter.

Een breder overzicht van houtsoorten voor buiten staat bij hout voor buiten kiezen en beschermen. De keuze van hout voor een heel tuinhuis komt aan bod bij het bouwen van een tuinhuis.

Hout met het juiste vochtgehalte

Verwerk hout met 17% vocht, met een marge van 2 punten: zo vraagt het Vlaamse standaardbestek het voor tuinpoorten en tuinbergingen. Hetzelfde bereik, 15 tot 19%, geldt voor hout in houtskeletbouw om kromtrekken te voorkomen.

Hout dat niet kunstmatig is gedroogd, zit bij het plaatsen vaak nog rond 18 tot 20% vocht: zo is het bij terrasplanken. Vraag bij de aankoop naar het vochtgehalte en koop de planken enkele weken vooraf.

Laat ze drogen op latten in een droge, overdekte ruimte, minstens 20 cm boven de grond en met lucht rond elke plank. Meet daarna met een houtvochtmeter op minstens drie planken: staat de meter nog boven 19%, dan wacht je.

Maten van planken, regels en kader

Dit zijn gangbare richtmaten voor een deur tot ongeveer 1 m breed en 2 m hoog; een norm voor een tuinhuisdeur bestaat niet. Voor een bredere of hogere deur neem je zwaarder hout.

De vijs moet door de regel in de plank grijpen zonder aan de voorkant uit te komen. Tel de dikte van regel en plank op en trek er 5 mm af. Bij 22 en 25 mm geeft dat 42 mm, dus een vijs van 4 x 40 mm.

OnderdeelMaatWaarom
Planken22 tot 28 mm dik, 100 tot 120 mm breeddik genoeg voor vijzen en tand en groef, smal genoeg om weinig te werken
Dwarsregels en schoor22 x 95 tot 22 x 120 mmbreed genoeg om een lang scharnier te dragen
Kader van een kaderdeur of poortminstens 40 x 80 mmondergrens uit het standaardbestek voor het kader van een houten tuinpoort
Vijzenroestvast, 4 x 40 mmgrijpen in de plank zonder door te steken
Speling3 tot 4 mm rondom, 10 mm onderaanruimte voor zwellend hout en voor vuil

Een dubbele deur of schuifdeur maken

Een dubbele deur bestaat uit twee Z-deuren naast elkaar. Een schuifdeur is één deur die aan een rail langs de wand glijdt. De deur zelf bouw je op dezelfde manier. Het beslag en de wand eromheen verschillen.

Een dubbele deur met een vaste vleugel

Maak elke vleugel als een eigen Z-deur, met de schoor van onder aan de scharnierkant naar boven aan de kant van het midden. De ene vleugel is de gangdeur. De andere blijft meestal dicht en zit vast met een grendel boven en onder. Die schuift in een gat in de dorpel en in de bovenregel.

In het midden dekt een slaglat op de gangdeur de naad af, zodat regen niet recht naar binnen waait. Houd elke vleugel smaller dan 90 cm: een vleugel van 70 cm hangt veel rustiger dan een van 1,4 m. Is de opening 1,6 m breed, maak dan twee vleugels van ongeveer 80 cm.

Een schuifdeur voor een tuinhuis zelf maken

Een schuifdeur hangt met loopwielen aan een bovenrail die je boven de opening op een stevige regel bevestigt. De rail is minstens twee keer zo lang als de deur breed is, want de deur moet helemaal naast de opening kunnen schuiven. Langs de wand heb je dus een vrij stuk nodig van de deurbreedte plus enkele centimeters, zonder struik, hoek of fietsenrek.

Bouw de deur als Z-deur, maar maak de bovenste dwarsregel extra zwaar. Daaraan hangt het gewicht van de deur aan de wielen, dus zet er extra vijzen in. Een schuifdeur heeft geen scharnierkant. Laat de schoor daarom van een onderhoek schuin omhoog lopen tot bij een loopwiel, zodat hij op druk werkt. Weeg de deur voor je een railset kiest. Het draagvermogen staat op de verpakking en moet duidelijk boven het gewicht van je deur liggen.

Onderaan houdt een geleider de deur in het vlak, bijvoorbeeld een staalpen of een U-profiel op de dorpel. Zonder geleider zwaait de deur bij wind uit haar vlak. Aan beide uiteinden van de rail zet je een stop, zodat de deur er niet uit rolt.

Let op

Een schuifdeur hangt als een zwaar gewicht aan een rail. Zet geleider en stoppen vast voor je de deur loslaat. Laat niemand onder of naast de deur staan terwijl je ze voor het eerst ophangt.

Regen en wind bij een schuifdeur

Een schuifdeur hangt vóór de wand en sluit minder dicht dan een draaideur met aanslag. Maak ze daarom aan elke zijde minstens 5 cm breder dan de opening. Laat een dakoversteek of afdak de rail en de bovenkant van de deur beschermen. Een lat langs de zijkant van de opening geeft de deur iets om tegenaan te sluiten.

Een rail die in de regen hangt, vuilt en roest, dus kies roestvast of verzinkt materiaal en veeg bladeren uit de geleider. Op slot zet je de deur met een hasp op de rand van de deur en op de wand, zoals bij een draaideur. Hoe de rail van een grote schuifpoort werkt, lees je bij een schuifpoort voor de oprit.

Een deur die recht blijft hangen

Een deur van planken blijft recht door drie dingen. Een schoor werkt op druk, scharnieren verdelen het gewicht en hout droogt niet te snel uit.

Scharnieren voor een houten deur

Kies lange scharnieren (T-scharnieren) die over de dwarsregel liggen, roestvast en met roestvaste vijzen. Het Vlaamse standaardbestek vraagt voor tuinpoorten scharnieren en vijzen die regelbaar en roestvast zijn. Gewoon staal roest in vochtig hout en laat strepen achter.

De twee scharnieren liggen op de bovenste en de onderste dwarsregel, zo ver mogelijk uit elkaar. Hoe groter de afstand, hoe kleiner de kracht op elk scharnier. Met regelbare scharnieren stel je de deur na de montage nog enkele millimeters bij, handig wanneer het hout gaat werken.

Een klink houdt de deur dicht tegen de wind. Op slot gaat ze met een hangslot op een hasp of met een cilinderslot.

Een hasp of slotkast zet je vast op een dwarsregel of op een extra stuk hout achter de planken, niet op één enkele plank. Bevestig de hasp met slotbouten die door de deur en de regel gaan en aan de binnenkant een moer krijgen. Zo schroeft niemand ze van buitenaf los.

Hang het slot met het sleutelgat naar beneden, zodat regen er niet in loopt. Voor de beveiliging van deuren in het algemeen staat er meer bij sloten en inbraakbeveiliging voor deur en ramen.

Waarom een houten deur kromtrekt

Hout neemt vocht op en geeft het af, en buiten is het daardoor voortdurend in beweging. Een plank trekt krom als haar ene zijde sneller vocht opneemt of afgeeft dan de andere. De zonzijde van een deur droogt uit terwijl de schaduwzijde nat blijft, en de plank buigt naar de droge kant.

Het gevaarlijkst is een droge, zonnige periode met oostenwind kort na het plaatsen: dan droogt hout plots sterk uit en ontstaan barsten en vervormingen. Drie dingen beperken dat. Kies hout met het juiste vochtgehalte en werk alle zijden af, want een afwerking remt de uitwisseling van water af. Gebruik bovendien planken die kunnen bewegen zonder de regels mee te trekken, zoals planken met tand en groef.

Kromtrekken meten en bijstellen

Meet een deur die slecht sluit eerst uit voor je iets afschaaft. Span een touw of een rechte lat tussen twee diagonaal tegenover elkaar liggende hoeken. Meet in het midden de afstand tussen touw en deur. Doe dat voor beide diagonalen en neem het gemiddelde. Voor een tuinhuisdeur bestaat geen norm: een afwijking waardoor de deur klemt of een spleet geeft, is te veel.

Wat je zietMeestal de oorzaakEerste stap
De slotkant zakt en schuurt over de dorpelschoor verkeerd om of los, scharnier losschoor en vijzen nakijken, scharnier met langere roestvaste vijzen vastzetten
De deur klemt in de winter aan de slotkantgezwollen hout, te weinig spelingdeur uithangen, slotkant enkele mm bijschaven en de nieuwe kant meteen afwerken
De deur staat boleenzijdig uitgedroogd of één zijde afgewerktandere zijde afwerken en na een vochtig seizoen opnieuw meten
Een spleet tussen twee plankengekrompen plankenafdeklat of strip erachter, geen kit in de naad

Ramen in een tuinhuis plaatsen

Een raam geeft daglicht en uitzicht, maar het is ook een gat in de wand waar regen en tocht door kunnen. Beslis eerst of het raam moet openen, en bepaal daarna waar je het zet.

Vast raam of raam dat opengaat

Een vast raam is de eenvoudigste oplossing: geen scharnieren, geen sluiting, geen onderdeel dat kan uitzetten en vastlopen.

Een draai- of kiepraam verlucht, en dat is in een tuinhuis met vochtig tuingereedschap of overwinterende planten veel waard. Een raam dat opengaat, heeft wel een dichting en een sluiting die je jaarlijks nakijkt.

Gebruik je het tuinhuis later als atelier of bureau, kies dan meteen dubbel glas. Hoe je daarna wanden en dak aanpakt, staat bij het isoleren van een tuinhuis.

Zijwand van een houten tuinhuis met verticale planken en dekplankjes. In de wand zit een vast raam met een donkergroen houten kader en één ruit, omlijst door houten afdeklatten. Onder het raam steekt een schuin aflopend venstertablet iets voor de wand uit.
Een vast raam met afdeklatten rondom en een venstertablet dat voor de wand uitsteekt.

De opening in de wand maken

In een houtskeletwand krijgt de opening een eigen frame. Aan weerszijden komt een dubbele stijl. Boven de opening ligt een regel die de last naar die stijlen afdraagt, en onder de opening een regel waarop het raam rust. Zo blijft de wand stijf en loopt de last van het dak langs de opening naar beneden. Maak de opening 10 tot 15 mm groter dan het raam, zodat je het kunt uitrichten.

Hoe zwaar de regel boven de opening moet zijn, hangt af van de breedte van de opening en van de last erboven. Bij een brede opening of een dragende wand laat je dat berekenen door een ingenieur stabiliteit of de leverancier van het tuinhuis.

In een gemetst tuinhuis komt een latei boven de opening. Welke latei past, is een kwestie van stabiliteit en staat bij welke latei boven een raam of deur.

Let op

Bestaat de wand of het dak van een bestaand tuinhuis uit golfplaten of platen van vóór 2001, dan kan er asbest in zitten. Zaag, boor of schuur er niet in en laat eerst een gecertificeerd asbestdeskundige of een erkend asbestlabo vaststellen wat het materiaal is.

Het raam inzetten en waterdicht afwerken

Zet het raam op dragende klosjes onderaan de opening en stel het waterpas en in het lood. Bevestig het met vijzen door het kader in de stijlen. Een raam dat in een scheve opening wordt vastgeschroefd, trekt zijn eigen kader scheef en gaat klemmen.

Daarna sluit je de randen af. Aan de binnenkant maak je de speling luchtdicht met tape of kit, zodat vochtige binnenlucht niet in de wand komt. Aan de buitenkant houd je regen tegen met een afdeklat of kit, en laat je onderaan een uitweg voor water. Hoe je strak afkit, staat bij ramen afkitten aan de buitenkant.

Onder het raam ligt een venstertablet met een afschot van ongeveer 1 op 5 en een druppelgroef aan de onderkant. Het tablet steekt 2 tot 3 cm over de wand uit, zodat regen van de wand af druppelt in plaats van erlangs te lopen. De regel onder het raam is het kwetsbaarste hout van de wand: houd hem droog.

Verticale doorsnede door een raam in een houten tuinhuiswand. Het venstertablet loopt schuin naar buiten af en steekt over de wand uit met een druppelgroef aan de onderkant. Het raamkader rust op een klosje op de onderregel, de speling is aan de binnenkant luchtdicht afgesloten en aan de buitenkant regendicht met kit.Bekijk groter
Het tablet loopt af naar buiten en steekt uit met een druppelgroef, zodat regen de wand niet raakt.

Glas, polycarbonaat en veiligheidsglas

Laat glas op maat snijden door een glaszetter en geef de maat van de sponning mee, min de speling die het glas nodig heeft. Hout in het kader zwelt en krimpt. Een ruit zonder speling en zonder soepele kit rond de rand komt dan onder spanning te staan.

In een tuinhuis staan gereedschap en tuinmeubelen vlak bij het glas, dus een stoot of een vallend voorwerp is waarschijnlijker dan in een woonkamer. Glas in een deur of vlak boven de vloer geeft bij breuk scherven. Gelaagd of gehard veiligheidsglas breekt veiliger.

Polycarbonaat is veel slagvaster dan glas, maar krast sneller. Over de soorten glas lees je meer bij mat glas, spiegelglas en veiligheidsglas.

Een raam vlak bij de perceelsgrens

Een tuinhuis staat vaak dicht bij de buren. De vrijstelling van omgevingsvergunning vraagt in de achtertuin minstens 1 m afstand tot de perceelsgrens, of een bouw tegen een bestaande scheidingsmuur. In de zijtuin is dat minstens 3 m. Voor een raam geldt daarbovenop een aparte regel uit het Burgerlijk Wetboek. Een venster met doorzichtige beglazing komt op minstens 1,90 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht vanaf de buitenkant van het venster. Staat een wand parallel aan de grens op 1 m ervan, dan haalt een raam in die wand de 1,90 m dus niet.

In een gemene muur mag je geen venster plaatsen. De buur kan verwijdering vorderen van een venster dat te dicht staat. Daarop bestaan uitzonderingen. Een akkoord tussen de buren volstaat, en een venster dat er al dertig jaar zit mag blijven. Hetzelfde geldt als het venster geen risico voor de privacy van de buur geeft, bijvoorbeeld omdat het uitzicht niet verder reikt dan 1,90 m. Of de regel voor jouw tuinhuis geldt en wat hij daar betekent, beoordeelt een notaris of de vrederechter.

Het Burgerlijk Wetboek is federaal, maar de vergunningsregels voor het tuinhuis zelf verschillen per gewest en je gemeente kan eigen voorschriften hebben. Controleer de voorwaarden bij het Departement Omgeving en bij je gemeente, zeker in een verkaveling of een beschermd gebied. Dat geldt ook voor een nieuw raam of een andere deur in een bestaand tuinhuis. Vraag bij je gemeente na of daar een melding of vergunning voor nodig is. Hoe groot een tuinhuis mag zijn zonder vergunning, lees je bij het bouwen van een tuinhuis.

Let op

Meet de afstand tot de perceelsgrens voor je de opening zaagt. Een raam dat je achteraf moet verwijderen, kost je het werk twee keer.

Deur en ramen afdichten en onderhouden

Een tuinhuisdeur hoeft niet luchtdicht te sluiten, maar ze moet regen buiten houden en een natte winter doorstaan. Het onderhoud bestaat uit een jaarlijkse controle en een nieuwe afwerklaag zodra de oude is uitgewerkt.

Regen en tocht buiten houden

Regen komt een deur binnen langs drie plaatsen: boven, langs de zijkanten en onderaan. Boven houdt een dakoversteek of waterlat het water uit de naad. Aan de zijkanten laat je de deur tegen een aanslaglat sluiten die de naad overlapt. Onderaan doen de dorpel en de druppellat van de deur hun werk.

Tocht en wind houd je tegen met een rubber of borstelstrip op de aanslag en onderaan de deur. Kleef de strip pas als de deur goed sluit: een strip kan een klemmende deur verbergen tot ze echt vastzit.

Afwerken met beits, olie of verf

Werk alle zijden af voor je de deur ophangt: voor- en achterkant, de kanten en vooral de onderkant en het kopshout. Een afwerking vertraagt de uitwisseling van water tussen hout en lucht en beperkt zo het zwellen en krimpen. Een lazuur beschermt ook het kopshout. Een deur met een onafgewerkte achterkant trekt eerder krom, omdat die zijde sneller vocht opneemt dan de afgewerkte voorkant.

Duurzaam hout zonder spint mag je ook onbehandeld laten vergrijzen. Het verkleurt dan onder zon en regen, het snelst op de zuid- en zuidwestkant. Een onbehandelde deur werkt wel meer: geef haar de ruimste speling, 4 mm rondom, en controleer de slotkant elk najaar.

Wil je dat ceder zijn kleur houdt, dan bestaan daarvoor kleurloze producten in twee of drie lagen, nat op nat aangebracht. Op nieuw ceder wacht je daarmee enkele maanden tot een jaar. Meer over schilderen en beitsen van houten schrijnwerk staat bij ramen schilderen in hout, pvc of aluminium.

Elk jaar nakijken

Neem de deur elk najaar door. Trek de vijzen van scharnieren en hasp aan, want ze komen los als het hout krimpt. Controleer ook of de speling aan de slotkant nog gelijk is. Kijk of de dorpel vrij is van bladeren en vuil en of de afwerking rond de kopse kanten nog sluit. Gescheurde of losse kit rond het glas vervang je meteen.

Fris de afwerking op zodra het water niet meer in druppels afparelt of de kleur wegvalt. De zuid- en zuidwestkant verweert het eerst, dus daar begin je. Is het hout al vergrijsd, schuur dan het verweerde laagje weg tot je vers hout ziet voor je opnieuw afwerkt.

Een plankendeur met Z-regel maken en ophangen

Deze volgorde geldt voor een enkele deur van planken met tand en groef. Bij een dubbele deur maak je twee vleugels op dezelfde manier.

  1. De opening opmeten en de deurmaat bepalen

    Meet de breedte van de opening onderaan, in het midden en bovenaan, de hoogte links, midden en rechts en beide diagonalen. Neem de kleinste maten en trek de speling af: 3 tot 4 mm rondom en 10 mm onderaan. De opening is bruikbaar als beide diagonalen vrijwel even lang zijn.

  2. Planken laten wennen en op maat zagen

    Leg de planken enkele weken plat op latten in een droge, overdekte ruimte en meet het vochtgehalte op drie planken. Zaag ze op lengte en leg ze naast elkaar op een vlakke ondergrond. De breedte klopt als de planken samen de deurmaat halen, bij voorkeur met een volle plank langs beide kanten.

  3. De dwarsregels vastzetten

    Leg de twee dwarsregels dwars over de planken, boven- en onderaan en ongeveer 20 cm van de rand. Boor elke vijs voor en zet er twee per plank in. Meet daarna beide diagonalen van de deur: de deur is haaks als ze even lang zijn.

  4. De schoor inpassen

    Leg de schoor los tussen de regels, van onder aan de scharnierkant naar boven aan de slotkant, en teken de snijlijnen af. Zaag hem op maat, zodat beide uiteinden met een schuine zaagsnede strak tegen een regel steunen. Vijs hem vast met één vijs per plank die hij kruist. De schoor zit goed als hij nergens speling heeft tegen de regels.

  5. Afwerken voor het ophangen

    Behandel alle zijden, de kanten en de zaagsneden met beits, olie of verf voor buiten, in het aantal lagen dat de verpakking aangeeft. De deur is klaar om op te hangen als de laatste laag droog is en ook de onderkant is afgewerkt.

  6. Ophangen en beslag plaatsen

    Zet de deur op wiggen in de opening, met de speling rondom. Vijs de scharnieren met roestvaste vijzen op de regels en op de stijl. Monteer daarna klink, hasp en slot. De deur hangt goed als ze in elke stand blijft staan en de speling rondom gelijk is.

Vóór je de deur voor het eerst sluit

In de praktijk

Veelvoorkomende situatie

Een deur die na de eerste zomer aan de slotkant klemt

Je hangt een nieuwe deur in augustus op en in november schuurt de slotkant tegen het kader. Meet de speling aan de scharnierkant en aan de slotkant. Is ze aan de scharnierkant gelijk gebleven en aan de slotkant verdwenen, dan is het hout gezwollen. Hang de deur uit, schaaf de slotkant enkele millimeters bij en werk die kant meteen af. Is de speling aan de slotkant bovenaan groot en onderaan weg, dan is de deur gezakt: controleer dan de schoor en de scharnieren. Kijk de volgende herfst opnieuw na.

Veelvoorkomende situatie

Een schuifdeur die bij wind in de rail klappert

Bij stormwind bonkt de schuifdeur tegen de wand en trilt de rail. Kijk of de geleider onderaan de deur nog vasthoudt en of de wielen in de rail zitten. Ontbreekt de geleider of is hij te laag, zet er dan een hogere in en bevestig de stoppen aan de uiteinden van de rail. Controleer ook de wielen op vuil en de bovenregel op losse vijzen.

Veelvoorkomende situatie

Water dat langs het raam naar binnen loopt

Na een bui met wind is de regel onder het raam aan de binnenkant donker. Kijk of het venstertablet naar buiten afloopt, of de druppelgroef er nog in zit en of de kit gescheurd is. Loopt het water onder het tablet terug naar de wand, dan ontbreekt de druppelgroef of is het overstek te klein. Plaats dan een nieuw tablet met groef. Is de kit gescheurd, verwijder dan de oude en kit opnieuw.

Veelgemaakte fouten

Planken vastlijmen op de dwarsregels

Een plank die je met lijm aan een regel vastzet, kan niet meer zwellen of krimpen, want de regel werkt in een andere richting. De plank scheurt dan langs de lijmlijn of de regel komt los. Zet planken vast met voorgeboorde vijzen en laat ze in de groef bewegen.

Zaagsneden van verduurzaamd hout niet nabehandelen

Bij verduurzaamd vuren zit de bescherming vooral aan de buitenkant, want vuren neemt het product weinig op. Zaag je na de behandeling, dan ligt de kern bloot. Behandel elke zaagsnede die buiten komt met een geschikt product, anders begint het rot daar.

Een schoor die midden op een plank eindigt

Eindigt de schoor midden op een plank in plaats van tegen een dwarsregel, dan duwt hij die plank bij elke belasting weg. De vijs scheurt dan uit het hout. Laat beide uiteinden tegen een regel rusten, met de schuine zaagsnede strak tegen het hout van de regel.

Veelgestelde vragen

Kun je een binnendeur als tuinhuisdeur gebruiken?

Nee, een gewone binnendeur is niet gemaakt voor regen en wisselend vocht. Een holle binnendeur heeft een kern van karton of spaanplaat die zwelt en uit elkaar valt. Een buitendeur in massief hout of een plankendeur met Z-regel doet dit werk wel.

Kun je de deur van een bestaand tuinhuis vervangen?

Ja, als de opening nog recht is. Meet ze zoals in het stappenplan en kijk of het kader een aanslag heeft waartegen de deur sluit. Ontbreekt die aanslag, zet dan eerst een aanslaglat op het kader, anders waait de regen langs de randen naar binnen.

Wat kost een tuinhuisdeur?

De prijs van een zelfgemaakte tuinhuisdeur bestaat uit drie posten: hout, beslag en afwerking. Het hout verschilt per soort, dus vraag een prijs in de houtsoort die je kiest. Op het beslag bespaar je het best niet, want roestvaste scharnieren en vijzen bepalen hoe lang de deur recht hangt. Tel daarna de beits of olie erbij, want elke laag gaat over alle zijden van de deur.

Wanneer je een vakman inschakelt

Een tuinhuisdeur en een klein raam maak je zelf. Een glaszetter komt erbij voor glas op maat en voor gelaagd of gehard veiligheidsglas in een deur of een raam vlak boven de vloer. Een brede opening in een dragende wand en een latei in een gemetst tuinhuis zijn een kwestie van stabiliteit. Dat laat je berekenen door een ingenieur stabiliteit of de leverancier van de latei, zoals uitgelegd bij welke latei boven een raam of deur. Bestaat de wand of het dak van een bestaand tuinhuis uit golfplaten of platen van vóór 2001? Laat dan eerst een gecertificeerd asbestdeskundige vaststellen of er asbest in zit. Staat het raam op minder dan 1,90 m van de perceelsgrens? Vraag dan eerst aan een notaris wat het Burgerlijk Wetboek voor jouw perceel betekent.

Bronnen

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids