Welke tegellijm kies je en hoeveel heb je per m² nodig?

Soorten tegellijm en de code op de zak

Op elke zak of emmer tegellijm staat een code volgens de Europese norm EN 12004, bijvoorbeeld C2TE S1. De letter vooraan zegt waarvan de lijm gemaakt is, het cijfer hoe sterk hij hecht en de letters erachter wat hij extra kan. Met die code vergelijk je zakken van verschillende fabrikanten rechtstreeks.

Cementlijm, pastalijm of reactielijm

Tegellijm bestaat in drie families. Cementlijm draagt de letter C en heet in vakteksten ook mortellijm. Het is een poeder van cement, fijn zand en hulpstoffen dat je met water aanmaakt. Het is de lijm voor vloeren, voor buiten en voor de meeste wandtegels.

Pastalijm of dispersielijm (letter D) zit kant-en-klaar in een emmer. Het bindmiddel is een kunststof in water, en de pasta hardt pas uit als dat water weg kan. Daarom past ze bij poreuze wandtegels binnen. De gewone D1 is bedoeld voor droge ruimtes, de verbeterde D2 verdraagt water beter en mag ook in een badkamer. Op een bestaande tegelvloer wordt pastalijm afgeraden; daar neem je een cementlijm.

Reactielijm (letter R) is een lijm op basis van kunsthars, met één of twee componenten. Hij is gemaakt voor tegels die zwaar mechanisch of chemisch belast worden en voor ondergronden als pvc en staal. In een woning kom je hem zelden tegen.

C1 of C2: gewone of verbeterde hechting

Het cijfer na de C geeft de hechtsterkte. Voor de proef wordt een tegeltje van 5 x 5 cm op beton gelijmd en na 28 dagen loodrecht losgetrokken. Een C1 moet minstens 0,5 N/mm² halen, een C2 minstens 1 N/mm². Die waarde geldt ook na een bad in water, na verwarming en na een reeks vorst-dooicycli.

C1 is bedoeld voor kleine tot middelgrote poreuze tegels. Porseleintegels zuigen nauwelijks water op, waardoor de lijm er minder houvast vindt. Daarvoor neem je een C2, net als voor zeer grote tegels, drukbelopen ruimtes en vloerverwarming. Twijfel je, kies dan C2: die haalt alle eisen van een C1, met een minimale hechting die dubbel zo hoog ligt.

Wat de letters F, T en E erbij doen

Drie letters na het cijfer voegen een eigenschap toe. F staat voor snelle verharding: zo’n lijm hecht al na 6 uur. De norm vraagt er wel maar 10 minuten open tijd van, waar een gewone cementlijm 20 minuten moet halen, dus je kamt kleinere vakken. Een F-lijm helpt als een vloer snel weer in gebruik moet, en op een sterk zuigende ondergrond.

T betekent dat een tegel aan de muur hoogstens 0,5 mm wegzakt onder zijn eigen gewicht. Die letter zoek je voor zware of grote wandtegels. E staat voor een open tijd van meer dan 30 minuten, handig bij grote vlakken, buiten en bij warm weer tot 30 °C. Een E bestaat alleen bij de verbeterde lijmen, dus na een 2.

S1 en S2: hoe vervormbaar de lijm is

Een tegelvloer werkt. De chape krimpt nog na, vloerverwarming laat ze bij elke stookbeurt uitzetten en buiten gaat de temperatuur van vorst naar zomerhitte. Een stijve lijm geeft die beweging rechtstreeks door aan de tegel, tot die loskomt of barst.

De S-klasse zegt hoe ver een strook uitgeharde lijm kan doorbuigen voor ze breekt. Bij S1 is dat tussen 2,5 en 5 mm, bij S2 minstens 5 mm. Voor grote tegels, vloerverwarming en buiten neem je minstens S1. S2 is nog vervormbaarder; voor XL-tegels op een legvlak met een wapeningsnet is dat de aangeraden klasse.

Code	Wat ze betekent	Waar je ze nodig hebt
C1	cementlijm, hechting min. 0,5 N/mm²	kleine en middelgrote poreuze tegels binnen
C2	cementlijm, hechting min. 1 N/mm²	porselein, grote tegels, vloerverwarming, buiten
F	hecht na 6 uur, open tijd min. 10 minuten	een vloer die snel in gebruik moet
T	tegel zakt hoogstens 0,5 mm af	zware of grote wandtegels
E	open tijd langer dan 30 minuten	grote vlakken, buiten, warm weer
S1 of S2	vervormbaar of zeer vervormbaar	grote tegels, vloerverwarming, buiten
D1 of D2	pastalijm, gewoon of verbeterd	poreuze wandtegels binnen; D2 ook in de badkamer
R	reactielijm op basis van kunsthars	chemische belasting, pvc of staal

Lijm kiezen voor wand, vloer en ondergrond

Drie dingen bepalen welke code je nodig hebt. Eerst de tegel, met zijn formaat en hoe sterk hij water opzuigt; daarna de ondergrond en wat de vloer te verduren krijgt. Laat een druppel water op de rug van een tegel vallen. Trekt hij meteen in, dan is de tegel poreus; blijft hij als een bolletje liggen, dan heb je een dichte tegel zoals porselein.

Wandtegels in keuken en badkamer

Kleine poreuze wandtegels in een droge ruimte zet je met een pastalijm D1. In een badkamer wordt dat een D2, op een muur die eerst waterdicht is gemaakt waar water tegen spat. Zware wandtegels, porselein en grote formaten aan de muur vragen een cementlijm C2 met de letter T. Daarmee blijven ze hangen tot de lijm pakt. Hoe je douche en bad waterdicht krijgt, lees je bij een badkamer, douche of toilet betegelen.

Een gewone vloer met tegels tot 60 x 60 cm

Voor vloertegels binnen is een cementlijm C2 de veilige keuze, want hij hecht ook op dichte porseleintegels. Ligt er vloerverwarming onder, dan komt daar een S1 bij. Tegels groter dan 30 cm verlijm je dubbel, met lijm op de chape én op de tegelrug: zo komt er onder een grote tegel genoeg lijm om kleine oneffenheden van chape en tegel te vullen. Kijk ook op de fiche van je lijm, want die kan het strenger voorschrijven, bijvoorbeeld voor elke tegel op vloerverwarming.

Hoe je de tegels daarna uitzet, aandrukt en nivelleert, staat bij vloertegels leggen, ook in grote formaten.

Grote tegels en XL-formaten

Een tegel vanaf 1 m², zoals 120 x 120 cm, heet XL. Daarvoor neem je een vervormbare cementlijm C2S1 of C2S2, eventueel met F, T of E erbij. Pastalijm wordt onder zulke tegels afgeraden. Je verlijmt altijd dubbel, meestal met een kam van 10 tot 15 mm (U10 tot U15). Alleen zo raakt bijna 100% van de tegelrug de lijm. Kijk op de fiche of de lijm met die kam overweg kan.

Op oude tegels, een membraan of een anhydrietchape

Een oude tegelvloer, een waterdicht membraan of een coating zuigt geen water op. Daar werkt een tweecomponentenlijm het best: een cementpoeder dat je met een kunststofvloeistof in plaats van water aanmaakt. De oude tegels moeten wel vastzitten, en geëmailleerde tegels schuur je eerst grof op en ontvet je grondig. Een ondergrond die heel sterk of juist nauwelijks zuigt, krijgt vooraf een hechtprimer, zeker als de fiche van de lijm dat voorschrijft. Meer daarover staat bij tegel op tegel of op osb tegelen.

Een anhydrietchape is gebonden met calciumsulfaat in plaats van cement. Niet elke cementlijm mag daarop, dus controleer dat op de fiche. Zo’n chape mag bovendien hoogstens 0,5% vocht bevatten voor je tegelt, tegenover 2,5% voor een cementchape. Is ze natter, dan kan een chemische reactie de tegels later doen loskomen.

Tegellijm voor buiten en terrastegels

Buiten krijgt de lijm het zwaarst te verduren. Een tegel in de zon haalt in de zomer 50 à 60 °C en zakt in de winter tot -10 à -15 °C. De lijm moet die beweging jaar na jaar volgen. Blijft er onder de tegel een holte, dan kan daar water in staan dat bij vorst uitzet en de tegel losduwt.

Een flexibele cementlijm C2 met S1 of S2

Voor terrastegels en balkons neem je een cementlijm C2 met de klasse S1 of S2. De C2 hecht na de vorst-dooiproef nog met minstens 1 N/mm², het dubbele van een C1. De S-klasse vangt de beweging van een tegel op die in de zomerzon opwarmt terwijl de chape eronder koel blijft. Een lijm met de letter E geeft je buiten meer tijd, want wind en zon drogen de gekamde lijm sneller uit. Een pastalijm D1 is bedoeld voor binnen; voor een terras neem je cementlijm.

De lijm komt op een uitgeharde, gewapende chape, nooit op zand of losse grond. Uitzettingsvoegen verdelen het terras in velden van doorgaans 15 tot 16 m². De volledige opbouw, van steenslag tot tegel, staat bij terrastegels leggen op stabilisé, chape of beton.

Volvlakkig en dubbel verlijmen

Een terrastegel moet over zijn volle oppervlak in de lijm liggen. Alleen dan is hij sterk genoeg tegen buigen en schokken, en is er geen holte waarin water kan staan. Dat lukt alleen met dubbele verlijming: rillen op de chape en een laag op de tegelrug, met de rillen in dezelfde richting. Buiten geldt dat voor elk formaat, ook voor tegels kleiner dan 30 cm.

Tegelen bij kou, hitte en wind

Cementlijm verwerk je tussen 5 en 25 °C, en je tegelt buiten alleen als er geen vorst voorspeld is. Bij hitte of stevige wind trekt de lijm sneller een vel: kam dan kleinere vakken en kies een lijm met de letter E. Plan buitenwerk op een droge, bewolkte dag. Een terras in de volle zon tegelen gaat sneller mis dan op een grijze voormiddag.

Tegellijm bij vloerverwarming

Vloerverwarming laat de chape bij elke stookbeurt licht uitzetten en krimpen. De lijm zit tussen een stijve tegel en die bewegende ondergrond, en moet dat tientallen jaren volhouden. Daarom zijn de lijm, het vocht in de chape en de volgorde van de werken even belangrijk.

Welke lijm op vloerverwarming?

Op vloerverwarming hoort een verbeterde cementlijm C2 met de klasse S1 of S2, en je verlijmt dubbel. Voor de chape gelden strengere vochtgrenzen dan zonder verwarming: hoogstens 2% vocht in een cementchape en 0,3% in een anhydrietchape, gemeten met de carbidefles. Hoe lang een chape daarvoor droogt, lees je bij de droogtijd van een chape.

Eerst het opstartprotocol, dan de tegels

De vloerverwarming draait haar eerste warmtecyclus voordat de tegels erop komen. Zo verschijnen eventuele scheuren in de chape nog op een moment dat je ze kunt herstellen. Een cementchape wacht daarvoor minstens 28 dagen, een calciumsulfaatchape minstens 7 dagen.

Daarna gaat de watertemperatuur elke dag 5 °C omhoog, te beginnen rond 20 °C, tot de hoogste werkingstemperatuur. Die houdt de installateur minstens vier dagen aan, waarna hij weer met 5 °C per dag zakt. Pas als het protocol volledig doorlopen is, de chape nagekeken is op scheuren en de drukproef van de leidingen gedaan is, begint de vloerder. Vraag het verloop op papier, zodat de vloerder weet wat er gebeurd is. Hoe de buizen en de chape opgebouwd zijn, staat bij vloerverwarming leggen.

Verwarming uit tijdens het tegelen

Op een warme vloer trekt het water te snel uit de lijm, nog voor het cement kon binden. Zet de vloerverwarming daarom helemaal uit tot de chape op kamertemperatuur is; de fiche van een gangbare flexibele cementlijm vraagt 72 uur. Na het voegen wacht je volgens dezelfde fiche nog drie dagen voor je ze weer opstart, en ook dan laat je de temperatuur geleidelijk oplopen.

Grote tegels op vloerverwarming

Hoe groter de tegel, hoe meer hij de beweging van een verwarmde chape voelt. Bij XL-tegels blijft het risico op loskomen en barsten groot, ook als de chape droog genoeg is, het opstartprotocol gevolgd is en er verdeelvoegen liggen om de hoogstens 40 m² en 7 m lengte. Op vloerverwarming is een kleiner formaat daarom de veiligere keuze. Waar die voegen komen, lees je bij uitzetvoegen en een ontkoppelingsmat.

Hoeveel tegellijm per m²?

Het verbruik hangt af van de tanding van de lijmkam, en die volgt het formaat van de tegel. Een grovere kam trekt hogere rillen en dus meer lijm per m². De cijfers hieronder komen van de fiche van een gangbare flexibele cementlijm (C2TE S1) en gelden voor lijm op de chape alleen.

De tanding volgt het tegelformaat

Een kleine tegel heeft genoeg aan lage rillen: hij zakt er volledig in en de lijm raakt overal de rug. Een grote tegel ligt nooit volmaakt vlak, en ook de chape heeft kleine oneffenheden. Hogere rillen geven meer lijm om die verschillen te vullen, zodat de rug toch overal draagt. Daarom stijgt de tanding met de langste zijde van de tegel, van 3 mm voor mozaïek tot 7 mm voor tegels boven 20 cm.

De tabel geeft per tanding het verbruik in kilo poeder per m². Een zak van 25 kg is met een kam van 6 mm goed voor ongeveer 11 m², met 7 mm voor 8 m².

Dubbel verlijmen kost extra lijm

Wie dubbel verlijmt, strijkt bovenop de rillen op de chape nog een laag op de rug van elke tegel. Hoeveel lijm dat per m² kost, hangt af van hoe dik je die laag zet en van de tegelrug. Een verbruikstabel per tanding rekent alleen met de rillen op de chape. Reken het daarom na op je eigen werk: leg met de eerste zak een proefvak en meet hoeveel m² je ermee haalt.

Ook de lijm zelf maakt verschil: een andere lijm kan op zijn fiche andere cijfers geven, ook bij dezelfde kam. Reken dus altijd met de tabel op de zak die je werkelijk koopt.

Rekenvoorbeeld voor een vloer van 40 m²

Een living van 40 m² krijgt tegels van 60 x 60 cm. De langste zijde is groter dan 20 cm, dus volgens de tabel kam je met 7 mm. Dat geeft 40 m² maal 3,0 kg, of 120 kg: bijna 5 zakken van 25 kg. Omdat je zulke tegels dubbel verlijmt, komt daar de laag op de tegelrug bij. Koop 6 zakken en hou de laatste dicht tot je na het proefvak weet hoeveel je echt verbruikt. Hoeveel tegels je zelf bestelt, met snijverlies, reken je uit met de rekenhulp voor tegels en snijverlies.

Langste zijde van de tegel	Tanding van de kam	Verbruik per m²	Voor 10 m²
tot 5 cm (mozaïek)	3 mm	1,5 kg	15 kg
5 tot 10,8 cm	4 mm	1,8 kg	18 kg
10,8 tot 20 cm	6 mm	2,3 kg	23 kg
meer dan 20 cm	7 mm	3,0 kg	30 kg
XL vanaf 1 m²	U10 tot U15, dubbel	volgens de fiche	proefvak meten

Hoe dik moet tegellijm zijn?

Een tegellijm voor een dunne laag, een dunbedlijm, ligt na het aandrukken als een laag van enkele millimeters onder de tegel. Die dikte kies je met de kam, en een dikkere laag haal je dus niet door meer lijm op te scheppen. Heb je echt meer dikte nodig, dan kies je een lijm die daarvoor gemaakt is of een mortelbed.

Van lijmrillen naar lijmlaag

Een kam met een vierkante tanding van 6 mm trekt rillen van 6 mm hoog en 6 mm breed, met een even brede tussenruimte. De helft van de vloer is dus bedekt. Druk je de tegel met een heen-en-weerbeweging haaks op de rillen aan, dan vloeien ze samen tot één laag. Die laag is hoogstens half zo dik als de tanding, hier dus 3 mm. Er is immers maar zoveel lijm als er in de rillen zat.

Bij dubbele verlijming komt de laag op de tegelrug daarbovenop. Of de dekking klopt, zie je aan de rug van de tegel. Til een vers gelegde tegel op: binnen hoort minstens 70% van de rug bedekt te zijn. Buiten en onder XL-tegels is dat de volle rug, ook aan de randen en in de hoeken.

Oneffenheden horen niet in de lijm

Een dunbedlijm vangt maar weinig oneffenheden op. Onder een XL-tegel mag de chape hoogstens 3 mm afwijken onder een rechte lat van 2 m, en ook kleinere tegels vragen een vlakke chape. Zit er meer afwijking in, dan maak je ze eerst vlak met een egalisatiemortel. Hoe dat gaat, lees je bij een vloer egaliseren met egaline.

Dunbed of dikbed?

Bij een dunbed lijm je tegels op een vlakke, uitgeharde ondergrond. Bij een dikbed klop je ze in een laag verse mortel van een paar centimeter. In Vlaanderen heet dat meestal gewoon tegels in een mortelbed leggen. Voor keramische tegels op een chape is lijmen de gewone werkwijze, maar het mortelbed heeft nog altijd zijn plaats.

Wanneer een mortelbed beter past

Een mortelbed vangt verschillen in dikte op die geen lijmlaag kan overbruggen. Je gebruikt het voor dikke tegels en voor tegels waarvan de dikte sterk verschilt, zoals veel natuursteen. De vloerder klopt elke tegel apart tot de bovenkant gelijk ligt met de buren, en de mortel eronder vult de rest.

Buiten is een mortelbed op een gestabiliseerd zandbed alleen nog aan te raden voor dikke tegels of tegels van wisselende dikte. Dunne keramische terrastegels scheuren op zo’n bed sneller, omdat het bed en de voegen weinig trek verdragen. Welke natuursteen op welke manier gelegd wordt, lees je bij een natuurstenen vloer kiezen.

Wat een mortelbed van de vloer vraagt

Een mortelbed is dikker en dus zwaarder dan een lijmlaag, en het bouwt hoogte op. Het Vlaamse standaardbestek voor verhardingen rekent met een bed van 2,5 cm onder natuursteentegels, bovenop de dikte van de tegel. Het bed krimpt ook nog terwijl het uithardt, met de tegels er al in. Bij een groot vlak verdelen uitzettingsvoegen die spanning, net als bij een chape.

Dikbed tegellijm uit een zak

Naast de klassieke mortel verkopen fabrikanten tegellijmen die in een dikkere laag mogen dan een gewone dunbedlijm, onder namen als middenbed- of dikbedlijm. Ze zijn bedoeld voor tegels met kleine dikteverschillen en voor een ondergrond met lichte oneffenheden. De toegelaten laagdikte en de tanding staan op de fiche. Een golvende chape trek je er niet mee recht: die egaliseer je eerst.

	Dunbed (lijm)	Dikbed (mortelbed)
Ondergrond	vlakke, droge chape of egaline	beton of ruwe ondervloer, mag oneffen zijn
Dikte van de laag	enkele mm, bepaald door de kam	enkele cm, onder natuursteen buiten 2,5 cm
Tegels	gelijke dikte, ook grote formaten	dikke tegels of ongelijke dikte
Materiaal	tegellijm, bijvoorbeeld C2TE S1	cement en zand, 1 op 4
Bruikbaar na het aanmaken	ongeveer 4 uur in de kuip, een halfuur gekamd	2 tot 4 uur, tot de mortel bindt

Bekijk groter ↗

Dikbedmortel zelf maken

Dikbedmortel is gewone mortel van cement, zand en water. Je koopt hem kant-en-klaar in zakken of je mengt hem zelf in een kuip of een betonmolen.

Verhouding: 1 deel cement op 4 delen zand

Het standaardbestek voor verhardingen vraagt voor een mortelbed minstens 300 kg cement per m³ droog zand. In volume is dat 1 deel cement op 4 delen zand, een mortel die na uitharding ongeveer 12 N/mm² haalt. Meng je 1 op 3, dan zit er 400 kg cement in per m³ en wordt de mortel met ongeveer 20 N/mm² harder.

Een zak cement van 25 kg vraagt bij 300 kg per m³ ongeveer 83 liter droog zand, ruim acht emmers van 10 liter. Gebruik schoon zand zonder leem of plantenresten.

Hoeveel mortel per m²

Een bed van 2,5 cm is 25 liter mortel per m². Reken daarvoor op ongeveer 25 liter zand en 7,5 kg cement per m², want het cement vult grotendeels de holtes tussen de zandkorrels. Op een oneffen ondergrond en met de voegen erbij heb je wat meer nodig. Voor een terras van 20 m² kom je zo op een halve kubieke meter zand en ongeveer 6 zakken cement.

Aanmaken en verwerken

Maak de mortel smeuïg, half-plastisch tot plastisch: hij houdt zijn vorm op de truweel en zakt niet uit als een pap. Leg de tegels voordat de mortel begint te binden, meestal binnen 2 tot 4 uur na het aanmaken. Maak dus telkens alleen aan wat je in die tijd verwerkt.

Buiten leg je geen mortelbed als er binnen de 24 uur vorst voorspeld is. Ook bij zware regen, die het cement kan uitspoelen, en bij plassen op de fundering wacht je beter.

Lijm aanmaken en laten uitharden

Ook een goede lijm mislukt als hij te nat aangemaakt is of te lang in de kuip staat. Hetzelfde geldt als hij te lang open ligt voor de tegel erin komt.

Aanmaakwater en rijptijd

Op de zak staat precies hoeveel water er bij één zak hoort, bijvoorbeeld 7,5 liter voor 25 kg. Die verhouding bepaalt hoe sterk de lijm wordt. Met meer water kamt hij makkelijker, maar het cement wordt verdund en de lijm hecht slechter. Daarom meet je het water af met een maatemmer in plaats van op het oog te gieten.

Wie het water eerst in de kuip giet en het poeder erin strooit, krijgt minder klonters dan omgekeerd. Na het mengen laat je de lijm even rusten zoals de zak voorschrijft en meng je nog eens kort. Wordt de lijm later in de kuip stijf, dan is het cement aan het binden. Maak dan een nieuwe, kleinere portie aan en giet er geen water bij.

Open tijd en verwerkingstijd

De verwerkingstijd is hoe lang de aangemaakte lijm in de kuip bruikbaar blijft, voor een gangbare flexibele cementlijm ongeveer 4 uur. De open tijd is hoe lang gekamde lijm op de vloer een tegel nog goed vastpakt, voor dezelfde lijm ongeveer een halfuur. Bij een snelle F-lijm kan die zakken tot 10 minuten, bij een E-lijm is ze langer dan 30.

Tocht, zon en een sterk zuigende ondergrond korten de open tijd in. Een vinger op de rillen vertelt hoe ver de lijm staat: blijft er lijm aan kleven, dan pakt hij een tegel nog. Een droog oppervlak of een dun vel betekent dat de open tijd voorbij is.

Wanneer kun je erover lopen en voegen?

Een gangbare cementlijm is na ongeveer 24 uur beloopbaar. Voegen doe je ten vroegste na 24 uur, of later als de fiche dat vraagt, bij voorkeur met een verbeterde voegmortel CG2. Volledig belasten, bijvoorbeeld met een zware kast of een keukeneiland, wacht tot na ongeveer 14 dagen. Een F-lijm is sneller klaar; de tijden staan op de zak.

Tegellijm kiezen, berekenen en aanmaken

1. 1

   Tegel, ondergrond en plaats bekijken

   Meet de langste zijde van de tegel en doe de druppelproef op de rug om te zien of hij poreus is. Noteer of het binnen of buiten is, of er vloerverwarming ligt en of de ondergrond een cementchape, een anhydrietchape of een oude tegelvloer is.

2. 2

   De code kiezen

   Neem voor vloeren een cementlijm C2. Ligt de vloer buiten, op vloerverwarming of krijgt hij grote tegels, dan komt daar S1 of S2 bij. Op oude tegels of een membraan kies je een tweecomponentenlijm, op anhydriet een lijm die daarvoor op de fiche staat.

3. 3

   Kam en aantal zakken bepalen

   Zoek in de tabel op de zak de tanding bij je tegelformaat en het verbruik per m². Vermenigvuldig met de oppervlakte, tel er de laag op de tegelrug bij als je dubbel verlijmt, en koop een zak extra.

4. 4

   De ondergrond nakijken

   Laat het restvocht van de chape meten met de carbidefles: hoogstens 2,5% voor cement en 0,5% voor anhydriet, met vloerverwarming 2% en 0,3%. Kuis de vloer stofvrij en zet een primer als de fiche dat vraagt. Bij vloerverwarming is het opstartprotocol afgewerkt en staat de verwarming al 72 uur uit.

5. 5

   Een eerste portie aanmaken

   Giet de juiste hoeveelheid water in een propere kuip, strooi het poeder erin en meng tot er geen klonters meer zijn. Laat rusten zoals de zak voorschrijft en meng nog eens kort. Maak alleen aan wat je binnen de verwerkingstijd opgebruikt.

6. 6

   Proefvak leggen en de dekking controleren

   Leg een vak van 1 à 2 m² en til een tegel weer op. Binnen is minstens 70% van de rug bedekt, buiten en onder XL-tegels de volle rug tot in de hoeken. Is dat zo niet, neem dan een grovere kam of verlijm dubbel. Noteer hoeveel m² je met de eerste zak haalt.

7. 7

   Laten uitharden en voegen

   Loop de eerste 24 uur niet over de vloer en voeg pas daarna. Zet pas na ongeveer 14 dagen zware meubels terug. Start vloerverwarming ten vroegste drie dagen na het voegen weer op, geleidelijk.

Rekenhulp

Gyprocplaten berekenen

Bereken hoeveel gyprocplaten (gipskartonplaten) je nodig hebt voor een wand of plafond, op basis van het oppervlak, de plaatmaat en het snijverlies.

Oppervlak van wand of plafond (m²)

Lengte van de plaat (m)

Breedte van de plaat (m)

Snijverlies (%)

Berekenen

Vul je maten in en kies Berekenen.

Vóór je de eerste zak tegellijm aanmaakt

• De code op de zak past bij de toepassing: C2 met S1 of S2 voor buiten, vloerverwarming en grote tegels.
• De tanding van de kam komt overeen met de langste zijde van de tegel volgens de tabel op de zak.
• Het aantal zakken is berekend met het verbruik op de fiche, met extra lijm voor de laag op de tegelrug.
• Het restvocht van de chape is gemeten: hoogstens 2,5% bij cement en 0,5% bij anhydriet, met vloerverwarming 2% en 0,3%.
• Bij vloerverwarming is het opstartprotocol doorlopen en staat de verwarming al minstens 72 uur uit.
• De temperatuur in de ruimte of op het terras ligt tussen 5 en 25 °C, en er is geen vorst voorspeld.
• Een maatemmer staat klaar om het aanmaakwater precies af te meten.
• Voor een mortelbed liggen cement en schoon zand klaar in de verhouding 1 op 4.

In de praktijk

Veelgemaakte fouten

Een te fijne kam onder grote tegels

Een kam van 4 of 6 mm is te fijn voor tegels van 60 x 60 cm. Er komt dan te weinig lijm onder de tegel om de oneffenheden van chape en tegel te vullen. De tegel ligt dan op een paar plekken hol en barst later als er iets zwaars op valt. Neem de tanding uit de tabel, voor XL-tegels U10 tot U15, en verlijm dubbel.

Tegelen op een chape die nog te nat is

Een cementchape van een paar weken oud voelt droog aan, maar kan diep vanbinnen nog te veel vocht bevatten. Bij grote tegels of anhydriet kan dat de tegels later doen loskomen. Wacht ongeveer een week per centimeter chapedikte, met een minimum van 28 dagen, en laat het restvocht meten voor je de eerste zak aanmaakt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je een vakman inschakelt

Lijm kiezen, berekenen en aanmaken doe je zelf. Een vloerder met ervaring komt erbij voor XL-tegels vanaf 1 m² en voor tegels op vloerverwarming of op een anhydrietchape. Bij een terras op volle grond telt vooral de opbouw onder de lijm: gewapende chape, drainerende laag en uitzettingsvoegen. Laat bij vloerverwarming de installateur schriftelijk bevestigen dat het opstartprotocol doorlopen is. Het restvocht meet de chapewerker of de vloerder met de carbidefles, voor er een tegel gelegd wordt.

Bronnen

• Buildwise — Specificaties tegellijmen volgens EN 12004-1 en 2 (2024)
• Buildwise Magazine november-december 2025 — Hoe XL- en XXL-tegels plaatsen voor een duurzaam resultaat? (p. 8 en 9)
• Buildwise Magazine november-december 2024 — Het belang van het opstartprotocol bij verwarmde betegelde vloeren (p. 10 en 11)
• WTCB-Contact 2013/2 — Scheurvorming in keramische of natuurstenen buitenbetegelingen (p. 18 en 19)
• Agentschap Wegen en Verkeer — Standaardbestek 250 versie 4.1a, hoofdstuk 6 Verhardingen (2021)
• Buildwise Magazine maart-april 2025 — Kalkmortels en mortelsamenstellingen (tabel B)
• Buildwise — Is het hol klinken van een betegeling aanvaardbaar? (technische vraag)
• Bostik, technische fiche van een flexibele cementlijm C2TE S1 (Ardaflex Flexmortel, 2024)