Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Een oud plafond renoveren: overplaten, spanplafond of panelen

Door 24 minuten lezen Gyproc en pleisterwerk Bijgewerkt

Een oud plafond vernieuw je op zes manieren: herstellen en schilderen, opnieuw bezetten, overplaten met gyproc, een spanplafond, panelen of houten latten. Herstellen is het goedkoopst zolang de pleister vastzit. Overplaten op latten verbergt scheuren en tegels en kost een paar centimeter hoogte. Een spanplafond zakt minstens 1,25 cm, maar je laat het door een plaatser zetten. Zit er materiaal van vóór 2001, laat het dan eerst op asbest onderzoeken.

24 minuten

Wat heb je nodig

1 tot 2 dagen voor een kamer van 15 m² (zonder afwerking) Gemiddeld

Gereedschap

  • ladder of rolsteiger
  • schroefmachine met boren voor hout en beton
  • breed plamuurmes en schraper
  • waterpas of lijnlaser en een rechte lat van 2 m
  • zaag en verstekbak
  • rolmeter, potlood en slagkoord
  • stofmasker en veiligheidsbril

Materiaal

  • droge houten latten
  • vijzen en pluggen voor de draagvloer
  • wiggen of opvulplaatjes
  • gyprocplaten of plafondpanelen met afwerkprofielen
  • plamuur en primer voor herstellingen

Wat is er mis met het oude plafond?

De beste aanpak volgt uit wat er met het plafond aan de hand is. Een plafond dat alleen gedateerd oogt, vraagt iets anders dan een plafond waar de pleister loskomt of waar een vochtplek steeds terugkeert.

Scheuren, holle plekken of alleen een lelijk uitzicht

Begin met kloppen. Tik met de achterkant van een schroevendraaier over het hele plafond. Vaste pleister klinkt dof, een holle plek klinkt hol en soms voel je ze meeveren. Haarscheurtjes in een plafond dat overal vast klinkt, zijn een kwestie van uitzicht. Die vul je en schilder je over.

Klinkt een groot deel hol, of hangt de pleister zichtbaar door, dan heeft herstellen weinig zin. De losse delen komen er dan af, en daarna kies je tussen opnieuw bezetten en een nieuw vlak eronder. Hoe je loszittend pleisterwerk herkent en wegneemt, staat bij oud pleisterwerk herstellen of verwijderen.

Doorhangen tussen de balken

Onder een houten verdiepingsvloer zit het oude plafond vaak op riet of latjes tegen de balken. Hangt het in het midden door, span dan een koord van muur tot muur net onder het plafond en meet waar de afstand het grootst is. Buigt alleen de pleisterlaag, dan kan een nieuw plafond eronder. Buigen de balken zelf, dan los je dat met een nieuwe afwerking niet op: laat eerst een architect of ingenieur naar de vloer kijken.

Eerst het vocht, dan de afwerking

Een bruine kring, bladderende verf of zwarte stippen in een hoek wijzen op vocht. Zoek de oorzaak voor je iets nieuws ophangt. Dat kan een lek in de badkamer erboven zijn, een dakgoot die overloopt, of condensatie tegen een koude hoek in een slecht verluchte kamer. Een nieuw plafond eronder verbergt het probleem een tijd, maar het hout van het regelwerk en de achterkant van de platen worden dan zelf nat. Hoe je schimmel en condensatie aanpakt, lees je bij schimmel in huis aanpakken.

Asbest in oude plafondbekleding

Materiaal dat tussen 1945 en 2001 geproduceerd of geplaatst is, kan asbest bevatten, vooral wat tussen 1955 en 1985 gemaakt is. Bij een plafond gaat het om de pleisterlaag en om oude plafondplaten. Isomo-tegels zelf zijn kunststofschuim, maar de laag eronder kan uit dezelfde periode komen.

Vaak geeft pas een analyse in een erkend labo zekerheid. Die kost ongeveer 50 euro (prijspeil 2026). Van sommige materialen neem je zonder opleiding geen veilig staal; dan schakel je een asbestdeskundige in. Asbesthoudend pleisterwerk mag je als particulier niet zelf wegnemen: dat doet een erkende asbestverwijderaar. Binnen mag je alleen hechtgebonden asbest zelf verwijderen dat intact is en intact blijft. Meer daarover staat bij asbest herkennen in huis.

Wacht met schuren, schrapen of boren in het oude plafond tot je weet waaruit het bestaat. Een staal laten nemen kost minder dan een kamer die achteraf gesaneerd moet worden.

Heb je een vergunning nodig?

Voor een nieuw plafond in een bestaande woning meestal niet. In Vlaanderen zijn binnenverbouwingen sinds 1 maart 2026 vrijgesteld van omgevingsvergunning. Voorwaarde is dat de functie en het aantal woongelegenheden gelijk blijven en de woning hoofdzakelijk vergund is. Raak je aan de draagstructuur, zoals balken die je vervangt, dan geldt die vrijstelling sinds 5 september 2026 alleen als een architect het ontwerp en de controle doet.

Regels verschillen per gewest, en gemeenten kunnen eigen voorschriften hebben. Voor beschermd erfgoed geldt een eigen systeem van toelatingen. De actuele voorwaarden staan op de pagina van het Departement Omgeving.

Let op

Schraap of schuur een oud plafond van vóór 2001 pas als je weet dat er geen asbest in de pleister of de plaat zit. Bij twijfel laat je een staal analyseren; asbesthoudend pleisterwerk is werk voor een erkende verwijderaar.

Zes manieren om een plafond te vernieuwen

Van goedkoop naar ingrijpend: herstellen en schilderen, opnieuw bezetten, overplaten met gyproc, een spanplafond, panelen of houten latten. De tabel zet ze naast elkaar; de uitleg eronder zegt wanneer elke aanpak past.

Herstellen en schilderen

Zit de pleister vast en gaat het om haarscheurtjes, enkele gaatjes en vergeelde verf, dan volstaat herstellen. Je opent een scheur licht met een mes, vult ze met plamuur en schuurt vlak. Daarna zet je een grondlaag op de herstelde plekken en schilder je het hele plafond. Je verliest geen hoogte en de kosten blijven bij plamuur, primer en verf. Hoe je een plafond gelijkmatig schildert, staat bij muren en plafonds schilderen.

Opnieuw bezetten

Een plafond met veel losse plekken, een oneffen structuurlaag of een oude sierpleister kan opnieuw bezet worden nadat de losse delen eraf zijn. Op een betonplafond of een vaste ondergrond werkt dat goed. Het nadeel is de wachttijd: gipspleister moet volledig droog zijn voor je verft, en dat duurt bij gunstige omstandigheden ongeveer drie tot vier weken. Hoe dik de laag wordt en wat een plakker doet, lees je bij een muur of plafond laten bezetten.

Overplaten met gyproc

Gyproc, in Nederland gipsplaat genoemd, hang je onder het oude plafond op houten latten of metalen profielen. De latten of profielen gaan door de oude laag heen in de balken of de betonplaat, dus het oude plafond hoeft alleen nog zichzelf te dragen. Scheuren, tegels en oneffenheden verdwijnen erachter, en tussen de latten is plaats voor kabels en spots.

Je verliest de dikte van de structuur en de plaat. Met profielen aan hangers kun je een scheef plafond ook in één vlak rechttrekken, wat met latten alleen niet lukt. Na het plaatsen volgen de voegen en een schilderbeurt. De structuur, de afstanden en het ophangen staan bij een gyprocplafond of vals plafond plaatsen.

Een spanplafond laten plaatsen

Bij een spanplafond zet een plaatser langs alle muren een profiel vast en spant daarin een folie van kunststof. Het oude plafond blijft erboven zitten en wordt nergens aangeraakt. Zonder spots of andere technische elementen is minstens 1,25 cm ruimte nodig tussen het oude plafond en de folie. Er komt geen stof, geen voegwerk en geen schilderbeurt aan te pas.

Panelen of planchetten

Plafondpanelen in pvc of op basis van MDF hebben een tand en een groef. Ze komen op een regelwerk van latten en zijn na het plaatsen meteen af: schilderen hoeft niet. Ook dit verbergt een slecht plafond, en het gaat sneller dan gyproc omdat het voegwerk wegvalt.

Lichte panelen in isomo bestaan ook. Die lijm je rechtstreeks op een vlak, vast plafond, maar ze zijn brandbaar en verbergen geen oneffenheden.

Houten latten of lambrisering

Houten latten of planchetten geven een warm, zichtbaar plafond. Ze komen op een regelwerk, net als panelen, en je laat ze zichtbaar of schildert ze dekkend. Tegenover panelen vraagt hout meer werk: elke lat zaag je op maat en de afwerking doe je zelf.

AanpakHoogteverliesZelf te doenPast bij
Herstellen en schilderengeenjavaste pleister met haarscheurtjes
Opnieuw bezettenenkele mmmeestal plakkerbetonplafond, veel losse plekken
Gyproc op latten of profielenstructuur plus plaatja, met hulpscheuren, tegels, scheef plafond
Spanplafondmin. 1,25 cmnee, plaatsersnel resultaat, natte ruimte
Panelen of planchettenregelwerk plus paneeljaberging, badkamer, zolder
Houten latten of lambriseringregelwerk plus houtjawarm, zichtbaar plafond
Drie doorsneden bij de muur onder een betonplaat met een gescheurde oude pleisterlaag. Links gyprocplaten op houten latten die in de draagvloer zijn gevijsd. In het midden een spanplafond met een profiel tegen de muur en een gespannen folie onder het oude plafond. Rechts plafondpanelen op een regelwerk van latten.Bekijk groter
Gyproc en panelen hangen aan latten die in de draagvloer zitten; een spanplafond hangt alleen aan profielen langs de muren.

Nadelen van een spanplafond

Een spanplafond is snel geplaatst en geeft een strak vlak, maar het blijft een gespannen folie. Wie ervoor kiest, weet best vooraf waar dat in het dagelijkse gebruik op neerkomt.

Wat een spanplafond goed doet

Er komt amper stof vrij en er volgt geen droogtijd of schilderbeurt. De folie is vochtbestendig en mag in een badkamer, maar volgens de fabrikant niet in een sauna. Na een lek op de verdieping erboven vangt het doek meerdere liters water op, op voorwaarde dat het niet doorboord is. Daarna krijgt het zijn vorm terug. Een eenvoudige slaapkamer van 25 m² is volgens de fabrikant in een halve dag klaar. Een spanplafond kan ook gedemonteerd en opnieuw gespannen worden, bijvoorbeeld om erboven een leiding te herstellen.

Gevoelig voor scherpe voorwerpen

Het grootste nadeel is dat het doek onder spanning staat. Een scherp voorwerp, zoals een schaar of de hoek van een ladder, kan het doorprikken, en een doorprikt doek houdt bij een lek ook geen water meer vast. Een gat werk je zelf niet weg: voor de herstelling bel je de plaatser. Aan de folie zelf hang je niets op. Een hanglamp hangt aan een bevestiging in het oude plafond erboven, en die laat je voorzien voor het doek gespannen wordt.

Lampen, spots en warmte

Verlichting achter of in de folie mag niet meer dan 50 °C warmte afgeven. Voor inbouwspots heb je boven de folie zoveel ruimte nodig als de spot hoog is, dus het plafond zakt meer dan de minimale 1,25 cm. Een warmeluchtrooster kan het doek naargelang zijn plaats sneller laten verouderen. Staat er een houtkachel of loopt er een schouw in de kamer, meld dat dan vooraf: de plaatser bevestigt de profielen daar zo dat ze tegen de hitte bestand zijn.

Elektriciteit voor de lichtpunten leg je voor de folie gespannen wordt, met de installatie spanningsloos. Een belangrijke wijziging of uitbreiding van de installatie laat je keuren door een erkend controleorganisme. Hoe je spots inbouwt en welke ruimte ze vragen, staat bij inbouwspots plaatsen.

Altijd een plaatser nodig

Een spanplafond plaats je als particulier niet zelf. De profielen, de folie op maat en het spannen horen bij één firma, en daarmee ligt ook de prijs vast. Vraag in de offerte welke brandreactieklasse het doek heeft; bij een gangbaar doek is dat B-s1,d0 tot B-s3,d0. Vraag ook welke garantie geldt op de lassen en hoe een herstelling na schade verloopt. De fabrikant geeft 10 jaar garantie op de lassen en noemt een levensduur van meer dan 40 jaar.

Spanplafond of gyproc?

Beide maken een nieuw vlak onder het oude plafond. Het verschil zit in wie het werk doet, hoe lang het duurt en wat je er later mee kunt.

Wanneer gyproc de betere keuze is

Gyproc wint als je zelf wilt werken, als je kabels, spots of isolatie in het plafond wilt verwerken, of als je later iets wilt ophangen. Een gyprocplafond laat zich opnieuw schilderen in elke kleur, en een beschadiging herstel je met plamuur. Daar staat tegenover dat je dagen kwijt bent aan beplaten, voegen, schuren en schilderen, met stof in het hele huis. Hoe je de voegen tot schilderklaar afwerkt, lees je bij gyproc afwerken: voegen, band en schuren.

Wanneer een spanplafond wint

Een spanplafond wint als het snel en stofvrij moet, bijvoorbeeld in een bewoond huis, of in een badkamer waar vocht een gyprocplafond op termijn vlekken geeft. Het zakt ook minder diep dan een plafond op latten of profielen. Het nadeel blijft dat je het plafond na de plaatsing nauwelijks nog aanpast: een extra lichtpunt of een gat voor een verluchting vraagt telkens de plaatser.

Gyproc op latten of profielenSpanplafond
Wie plaatstjezelf of een plaatseraltijd een gespecialiseerde plaatser
Duurenkele dagen met voegen en drogenkort, zonder droogtijd
Stofzagen, voegen en schurennauwelijks
Ophangenmet pluggen of in de structuuralleen aan een voorziene bevestiging
Schadeherstellen met plamuurherstelling door de plaatser
Afwerkingvoegen en schilderenklaar na het spannen

Naadloze plafondpanelen en pvc-planchetten

Plafondpanelen zijn de snelste manier om een lelijk plafond weg te werken zonder voegen of verf. De keuze tussen pvc, MDF en isomo hangt af van de ruimte.

Wat zijn naadloze plafondpanelen?

Naadloze plafondpanelen hebben een tand en groef waarbij de naad tussen twee panelen nauwelijks te zien is, zonder de V-groef van klassieke planchetten. Van onderen lijkt het daardoor op één vlak. Volledig naadloos wordt het wel nooit: bij strijklicht van een raam zie je de naden altijd als fijne lijnen. Leg de panelen daarom evenwijdig met het invallende licht, dan vallen die lijnen het minst op.

Panelen op basis van MDF zijn stijf en gaan mooi recht, maar verdragen weinig vocht. Ze horen in een droge kamer. Laat ze vooraf in de kamer liggen waar ze komen, zodat ze op temperatuur en vochtigheid komen voor je begint.

Pvc-panelen in badkamer en berging

Pvc-planchetten nemen geen water op en zijn met een vochtige doek af te nemen. Daarom zie je ze vaak in een badkamer, een berging of een wasplaats. Pvc zet uit bij warmte, dus houd langs de muren de speling aan die op de fiche van de panelen staat; een afwerkprofiel of plint dekt die kier af. In een badkamer werkt het alleen als de verluchting er ook goed is, anders slaat de damp neer tegen het koude plafond erboven.

Panelen plaatsen op een regelwerk

De panelen komen haaks op de latten. Je zet ze vast met clips, nageltjes of nietjes in de groef, zodat de bevestiging achter het volgende paneel verdwijnt. De latten zelf vijs je door de oude pleister heen in de balken of de betonplaat. Met wiggen of opvulplaatjes stel je ze in één vlak. Een bol of hol regelwerk zie je later aan elke naad. Welke latafstand en bevestiging bij jouw panelen hoort, staat op de technische fiche van de fabrikant.

Oud gescheurd pleisterplafond met evenwijdige houten latten erop gevijsd. In een deel van de kamer zijn witte plafondpanelen met tand en groef haaks op de latten geplaatst. Op de vloer liggen een pak panelen, een schroefmachine, een doos vijzen, een plooimeter en een zaag.
Panelen komen haaks op de latten; het oude plafond blijft erboven zitten.

Houten latten of lambrisering tegen het plafond

Een houten plafond verbergt het oude plafond en geeft de kamer een andere sfeer. Het verschil met panelen zit in de onderhoudsvraag en in wat je met een bestaande lambrisering doet.

Houten latten als zichtbaar plafond

Losse houten latten met open voegen geven ritme en dempen ook een deel van de galm. Achter de open voegen zie je wel wat erboven zit; een zwart doek of een donker geschilderd plafond maakt die achtergrond onzichtbaar. Wie het hout zichtbaar houdt, werkt met een transparante lazuur, vernis of olie; dekkende verf geeft elke kleur.

Welke houtsoort, welk vochtgehalte bij levering en welke roostering passen, staat uitgewerkt bij een houten plafond met latjes of planchetten.

Een oude lambrisering: houden, schilderen of overplaten

Een vaste lambrisering uit de jaren zeventig is vaak in goede staat, alleen de kleur is gedateerd. Wit schilderen is dan de goedkoopste vernieuwing: ontvet en schuur de vernis licht op, zet een hechtprimer en schilder twee lagen. De groeven blijven zichtbaar, wat sommigen juist mooi vinden.

Wil je een glad plafond, dan kan gyproc op de lambrisering, maar niet in de lambrisering alleen. De vijzen moeten door de planken heen in de balken of in het regelwerk erachter grijpen. Zoek dat regelwerk eerst op met enkele proefvijzen. Zit de lambrisering los, of zit er vocht of ongedierte achter, dan haal je ze beter weg en begin je van de balken of de betonplaat.

Isomo-plafondtegels verwijderen of overplaten

Vierkante isomo-tegels met reliëf hangen nog in veel oudere woningen. Na tientallen jaren zijn ze vergeeld en broos, en isomo is een brandbare kunststof.

Tegels eraf en de lijmresten wegwerken

De tegels zelf wrik je met een breed plamuurmes los; ze breken makkelijk, dus werk rij per rij. Moeilijker zijn de lijmklodders die achterblijven. Die schraap je af tot de pleister vlak is. Gaat de pleister mee met de lijm, dan blijven er gaten over die je met plamuur vult. Zijn het er veel, dan is overplaten sneller dan alles vlak plamuren.

Asbest zit niet in de isomo zelf, maar de pleister of plaat onder de tegels kan uit de risicoperiode komen. Twijfel je over die laag, laat dan een staal analyseren voor je schraapt.

Plafond van een lege kamer: links nog vergeelde vierkante isomo-tegels met reliëf, rechts het oude pleisterplafond met rijen bruine lijmresten en enkele beschadigde plekken. Op een grijs afdekzeil op de vloer liggen een plamuurmes, een stapel losgemaakte tegels en een witte emmer.
Onder isomo-tegels zit meestal een pleisterplafond met lijmklodders die je eerst wegwerkt.

Kun je over isomo-tegels heen plaatsen?

Gyproc of panelen rechtstreeks op isomo-tegels lijmen of vijzen is een slecht idee. Isomo is zacht en drukt in onder een vijskop, en de tegels hangen alleen aan hun lijm. Haal ze daarom eerst weg. Daarna vijs je de latten in de draagvloer en plaats je de nieuwe afwerking. Dat isomo brandbaar is, is een extra reden om het weg te halen voor er een nieuw plafond onder komt.

Losgemaakte tegels afvoeren

Losse isomo neemt veel volume in maar weegt bijna niets. Hoe het recyclagepark isomo aanneemt, verschilt per gemeente en intercommunale: soms apart en alleen schoon, soms met pleister- en lijmresten bij het restafval. Vraag het na voor je de tegels eraf haalt, dan sorteer je meteen tijdens het werk.

Een OSB-plafond afwerken

OSB tegen het plafond kom je tegen op zolders, in garages en tuinhuizen, en steeds vaker als bewuste keuze in een loft. Het is stevig en goedkoop, maar het grove patroon van de houtspaanders vraagt een eigen afwerking.

OSB zichtbaar laten

Wil je het patroon houden, dan schuur je de platen licht op, stofzuig je ze en lak je ze met een transparante of witte vernis op waterbasis. OSB zuigt ongelijk, dus reken op meer dan één laag. Is de ruimte niet volledig droog, zoals een garage of een zolder onder een ongeïsoleerd dak, kies dan OSB/3: die plaat is gemaakt voor een matig vochtige omgeving. Platen die nat zijn geworden, laat je drogen tot hoogstens 18% vocht voor je ze afwerkt of dichtmaakt.

OSB schilderen of plamuren tot een glad plafond

Dekkend schilderen begint met een primer die volgens de fiche geschikt is voor houtplaten, zodat stoffen uit het hout niet door de verf heen vlekken. Het grove patroon blijft zichtbaar onder de verf. Een echt glad plafond krijg je door de hele plaat te plamuren of door ze te overplaten met gyproc. Plamuren op OSB is lastig, omdat de platen meer werken dan gyproc en de naden later kunnen doortekenen. Overplaten is meestal eenvoudiger, met de vijzen door de OSB in de balken.

Een betonnen plafond afwerken

Onder welfsels of een gegoten betonplaat heb je drie keuzes: het beton tonen, het bezetten of er een nieuw vlak onder hangen.

Het beton zichtbaar laten

Een ruwe betonplaat kuis je met een borstel en water, en je beschermt ze met een transparante impregnatie of een matte lak tegen stof. Welfsels laten hun naden en eventuele hoogteverschillen zien. Wie die lijnen wil wegwerken, vult de naden met een cementgebonden mortel en schildert het geheel. Waar je in welfsels mag boren om latten of profielen te bevestigen, staat bij een gyprocplafond onder beton of welfsels.

Bezetten of gyproc onder beton

Bezetten op beton kan rechtstreeks als het oppervlak ruw en stofvrij is; op glad beton beoordeelt de plakker of er eerst een hechtlaag nodig is. Reken weer op drie tot vier weken droogtijd voor je schildert. Gyproc op profielen onder het beton is sneller klaar en laat ruimte voor kabels, spots en akoestische isolatie, maar kost meer hoogte.

De goedkoopste oplossing per situatie

De goedkoopste aanpak is die waarmee je het probleem echt oplost. Een laag verf op holle pleister is goedkoop tot de pleister naar beneden komt.

Wat de prijs van een nieuw plafond bepaalt

De kost bestaat uit materiaal en uren. Herstellen en schilderen vraagt weinig materiaal maar veel handwerk. Overplaten en panelen vragen latten, platen en vijzen; doe je het zelf, dan betaal je vooral materiaal. Bij een spanplafond betaal je één prijs voor doek, profielen en plaatsing. Bedragen per m² lopen sterk uiteen per plaatser en per kamer, dus vraag minstens twee offertes met dezelfde omschrijving.

Laat je het plafond door een aannemer plaatsen in een woning ouder dan 10 jaar, dan kan 6% btw gelden in plaats van 21%. Voorwaarden zijn onder meer dat de woning hoofdzakelijk als privéwoning dient en dat dezelfde aannemer het materiaal levert en plaatst. Materiaal dat je zelf koopt, betaal je aan 21%.

Zelf doen of laten doen

Herstellen, schilderen, latten en panelen zijn goed zelf te doen. Gyproc op een plafond lukt ook, maar met twee personen of een platenlift: een plaat boven je hoofd vasthouden en tegelijk vijzen is zwaar werk. Bezetten is vakwerk, zeker op een plafond. Een spanplafond laat je altijd plaatsen. Werk je op hoogte in een trapzaal of onder een hoog plafond, kies dan een rolsteiger in plaats van een ladder. Welke uitrusting past, staat bij veilig op hoogte werken met ladders en stellingen.

SituatieGoedkoopste degelijke aanpakKies iets anders als
Vaste pleister, haarscheurtjesvullen en schilderenscheuren telkens terugkomen
Holle of loszittende pleisterlosse delen weg, overplatenhet plafond van beton is: bezetten
Isomo-tegelstegels weg, plamuren en schilderenveel pleister meekomt: overplaten
Oude lambrisering in goede staatopschuren en wit schilderenje een glad plafond wilt
Berging of badkamerpvc-panelen op lattenhet snel en stofvrij moet: spanplafond
OSB op zolderlakken of schilderen met isolerende primerje een glad plafond wilt: gyproc
Praktische tip

Twijfel je tussen herstellen en overplaten, herstel dan eerst één vierkante meter op de slechtste plek. Gaat het vullen vlot en blijft de pleister vast, dan is herstellen haalbaar voor het hele plafond.

Een oud plafond overplaten met panelen of gyproc op latten

Deze volgorde geldt voor een plafond dat je onder het oude vlak vernieuwt, met panelen of met gyproc op houten latten. Voor een spanplafond doe je zelf alleen de eerste drie stappen; de rest doet de plaatser.

  1. Het oude plafond onderzoeken

    Klop het plafond af, zoek vochtplekken en span een koord om te zien of de balken doorbuigen. Is het plafond van vóór 2001 en twijfel je over het materiaal, laat dan eerst een staal op asbest analyseren. Je weet nu of het oude vlak mag blijven zitten.

  2. De kamer leegmaken en losse delen wegnemen

    Dek de vloer af, haal isomo-tegels, losse pleister en oude lampen weg en noteer waar de lichtpunten zitten. Wat overblijft, zit vast en hangt nergens door.

  3. Lichtpunten en kabels voorbereiden

    Leg nieuwe lichtpunten of spots vast voor je het plafond sluit, met de installatie spanningsloos. Laat een elektricien de aansluitingen doen als je daar zelf geen ervaring mee hebt; een belangrijke wijziging of uitbreiding wordt gekeurd. Elke kabel ligt waar hij later moet uitkomen.

  4. De latten in één vlak vastzetten

    Zoek de balken, of gebruik pluggen voor beton. Vijs de latten door de oude laag heen, haaks op de richting van de panelen of platen. Stel ze met wiggen bij tot een lat van 2 m overal vlak tegen het regelwerk ligt. Neem de latafstand van de fiche van je panelen of platen.

  5. Panelen of platen plaatsen

    Begin in de hoek tegenover de deur, met de panelen evenwijdig met het invallende licht. Houd langs de muren de speling aan die de fiche voorschrijft en zet elk paneel of elke plaat vast op elke lat. De eerste rij ligt recht; meet dat na langs een slagkoord, want een scheve eerste rij loopt over de hele kamer door.

  6. Afwerken en controleren

    Werk de randen af met een profiel of plint, of voeg en schilder gyproc. Kijk bij strijklicht van het raam naar het plafond: de naden lopen recht en nergens zakt een paneel of plaat door.

Rekenhulp

Gyprocplaten berekenen

Bereken hoeveel gyprocplaten (gipskartonplaten) je nodig hebt voor een wand of plafond, op basis van het oppervlak, de plaatmaat en het snijverlies.

Vul je maten in en kies Berekenen.

Reken met het oppervlak dat je werkelijk bekleedt: trek grote openingen zoals deuren en ramen af, kleine niet. Voor een dubbele beplating verdubbel je het oppervlak. De standaardwaarde is een gangbare plaat van 1,20 × 2,60 m; platen bestaan ook in 0,60 m breed en in andere lengtes, dus vul de maat in van de plaat die je koopt. Het snijverlies hangt af van de indeling van de ruimte: 10% is een gebruikelijk vertrekpunt, bij veel hoeken of schuine wanden is het meer.

Bekijk de volledige uitleg bij deze rekenhulp

Vóór je het nieuwe plafond sluit

In de praktijk

Veelvoorkomende situatie

Een slaapkamer met vergeelde isomo-tegels

In een rijwoning uit de jaren zeventig hangt het slaapkamerplafond vol vergeelde isomo-tegels. Maak een tegel los in een hoek en bekijk wat erachter zit. Is dat vaste pleister, dan haal je alle tegels weg en schraap je de lijmklodders af. Komt de pleister mee, of zie je een harde plaat, laat dan eerst een staal op asbest onderzoeken. Daarna kies je tussen plamuren en schilderen of latten met panelen. Controleer na het schrapen met een lat van 2 m hoe vlak het geheel nog is.

Veelvoorkomende situatie

Een badkamerplafond dat elke winter zwart wordt

Het geschilderde plafond van een badkamer krijgt elke winter zwarte stippen boven de douche. Kijk eerst of er een werkende afvoer van vochtige lucht is en of het raam of de verluchting na het douchen open blijft. Zonder verluchting komt de schimmel terug op elk nieuw plafond, ook op pvc of een spanplafond. Los eerst de verluchting op, kuis de schimmel weg en kies dan pas de afwerking. Volg de eerste winter of de hoek droog blijft.

Veelvoorkomende situatie

Een living waar het plafond hol klinkt

In een oude woning klinkt een deel van het livingplafond hol, en er loopt een scheur langs de muur. Klop het hele plafond af en duid de holle zone aan met potlood. Is ze klein, dan haal je die pleister weg en herstel je ze. Is meer dan een derde hol, dan hang je het nieuwe plafond aan latten of profielen die door de oude laag in de balken gaan. Kijk na een paar maanden of de scheur langs de muur niet opnieuw verschijnt.

Veelgemaakte fouten

Latten alleen in de oude pleister vastzetten

Een vijs die alleen in de oude pleister of in isomo zit, draagt het nieuwe plafond nauwelijks. Bij oude riet- of latjesplafonds kan het geheel dan naar beneden komen. Vijs elke lat door de oude laag heen in de balken of de betonplaat.

Schilderen over holle pleister

Verf maakt een hol plafond even mooi, maar de holle pleister komt er later toch af, met de nieuwe verflaag erbij. Klop eerst af, haal holle delen weg en herstel ze voor je schildert.

Een spanplafond onder een lekkende verdieping

Een spanplafond vangt water van een lek op, maar het lost het lek niet op. Laat een vochtplek eerst herstellen en het oude plafond drogen; anders blijft het vocht boven de folie zitten zonder dat je het ziet.

Veelgestelde vragen

Kun je over een plafond met scheuren gewoon schilderen?

Alleen als de pleister overal vast zit en het om haarscheurtjes gaat. Vul de scheuren eerst met plamuur en zet een grondlaag op de herstelde plekken. Brede scheuren die terugkomen wijzen op beweging of loszittende pleister; dan is overplaten de duurzamere keuze.

Hoeveel hoogte verlies je met een spanplafond?

Minstens 1,25 cm als er geen spots of andere technische elementen boven de folie komen. Met inbouwspots zakt het plafond zoveel als de spot hoog is.

Hoe lang gaat een spanplafond mee?

De fabrikant noemt een levensduur van meer dan 40 jaar en geeft 10 jaar garantie op de lassen van het doek. Een warmeluchtrooster vlak bij het doek kan het sneller laten verouderen.

Mag je zelf een plafond met oude plafondplaten afbreken?

Alleen als zeker is dat er geen asbest in zit, of als het om hechtgebonden asbest gaat dat intact blijft bij het wegnemen. Bij twijfel laat je eerst een staal analyseren. Breekt het materiaal bij het wegnemen, dan doet een erkende asbestverwijderaar het werk.

Moeten nieuwe lichtpunten in het plafond gekeurd worden?

Bij een belangrijke wijziging of uitbreiding van de elektrische installatie wel: die keurt een erkend controleorganisme volgens het AREI, net als een nieuwe installatie voordat je ze in gebruik neemt. Of jouw werk daaronder valt, vraag je vooraf aan de elektricien of aan het keuringsorganisme. Het werk zelf gebeurt altijd met de installatie spanningsloos.

Wanneer je een vakman inschakelt

Een plafond herstellen, schilderen of overplaten met panelen of gyproc doe je met wat ervaring zelf. Een vakman komt erbij in vijf gevallen. Vermoed je asbest in een plafond van vóór 2001, laat dan een staal analyseren door een erkend labo; asbesthoudend pleisterwerk verwijdert een erkende asbestverwijderaar. Buigen de balken van de verdieping door, dan kijkt een architect of ingenieur naar de vloer voor je iets nieuws ophangt. Vervang je balken, dan geldt de vrijstelling van vergunning alleen met een architect. Nieuwe lichtpunten of spots zijn werk aan de elektrische installatie: werk alleen spanningsloos en laat een elektricien de aansluitingen maken als je twijfelt. Een belangrijke wijziging of uitbreiding van de installatie keurt een erkend controleorganisme volgens het AREI; wanneer dat geldt, staat bij de keuring van een elektrische installatie. Hoe spots in een plafond komen, staat bij inbouwspots plaatsen. Een spanplafond plaatst altijd een gespecialiseerde firma. Bezetten van een volledig plafond is werk voor een plakker.

Bronnen

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids